Rājanighaṇṭu [also called Nighaṇṭurāja, or Abhidhānacūḍāmaṇi] · Part 2140

godhāpadī ca haṃsāṅghrir dhārttarāṣṭrapadī tathā /
haṃsapādī ca vijñeyā nāmnā caiṣā śarākṣidhā // Rajni_4.112
haṃsapādī kaṭūṣṇā syāt viṣabhūtavināśinī /
bhrāntyapasmāradoṣaghnī vijñeyā ca rasāyanī // Rajni_4.113
kātharā hayaparyāyaiḥ kātharāntaiḥ prakīrtitā /
aśvakātharikā tiktā vātaghnī dīpanī parā // Rajni_4.114
punarnavā viśākhaś ca kaṭhillaḥ śaśivāṭikā /
pṛthvī ca sitavarṣābhūr dīrghapatraḥ kaṭhillakaḥ // Rajni_4.115
śvetā punarnavā soṣṇā tiktā kaphaviṣāpahā /
kāsahṛdrogaśūlāsrapāṇḍuśophānilārtinut // Rajni_4.116
punarnavānyā raktākhyā krūrā maṇḍalapatrikā /
raktakāṇḍā varṣaketur lohitā raktapatrikā // Rajni_4.117
vaiśākhī raktavarṣābhūḥ śophaghnī raktapuṣpikā /
vikasvarā viṣaghnī ca prāvṛṣeṇyā ca sāriṇī // Rajni_4.118
varṣābhavaḥ śoṇapatraḥ śoṇaḥ saṃmīlitadrumaḥ /
punarnavo navo navyaḥ syād dvāviṃśatisaṃjñayā // Rajni_4.119
raktā punarnavā tiktā sāriṇī śophanāśinī /
daradoṣaghnī pāṇḍupittapramardinī // Rajni_4.120
nīlā punarnavā nīlā śyāmā nīlapunarnavā /
kṛṣṇākhyā nīlavarṣābhūr nīlinī svābhidhānvitā // Rajni_4.121
nīlā punarnavā tiktā kaṭūṣṇā ca rasāyanī /
hṛdrogapāṇḍuśvayathuśvāsavātakaphāpahā // Rajni_4.122
vasuko 'tha vasuḥ śaivo vaso 'tha śivamallikā /
pāśupataḥ śivamataḥ sureṣṭaḥ śivaśekharaḥ /
sito rakto dvidhā prokto jñeyaḥ sa ca navābhidhaḥ // Rajni_4.123
vasukau kaṭutiktoṣṇau pāke śītau ca dīpanau /
ajīrṇavātagulmaghnau śvetaś caiva rasāyanaḥ // Rajni_4.124
sarpiṇī bhujagī bhogī kuṇḍalī pannagī phaṇī /
ṣaḍabhidhā sarpiṇī syād viṣaghnī kucavardhanī // Rajni_4.125
vṛścikā nakhaparṇī ca picchilāpy alipatrikā /
vṛścikā picchalāmlā syād antravṛddhyādidoṣanut // Rajni_4.126
brāhmī vayasyā matsyākṣī mīnākṣī somavallarī /
matsyākṣī śiśirā rucyā vraṇadoṣakṣayāpahā // Rajni_4.127
guṇḍālā tu jalodbhūtā gucchabudhnā jalāśayā /
guṇḍālā kaṭutiktoṣṇā śophavraṇavināśanī // Rajni_4.128
bhūpāṭalī ca kumbhī ca bhūtālī raktapuṣpikā /
bhūpāṭalī kaṭūṣṇā ca pārade suprayojikā // Rajni_4.129
pāṭalī pāṇḍuraphalī dhūsarā vṛttabījakā /
bhūriphalī tathā pāṇḍuphalī syāt ṣaḍvidhābhidhā // Rajni_4.130
śiśirā pāṇḍuraphalī gaulyā kṛcchrārtidoṣahā /

balyā pittaharā vṛṣyā mūtrāghātanivāraṇī // Rajni_4.131
śvetā tu churikāpatrī parvamūlāpy avipriyā /
śvetātimadhurā śītā stanyadā rucikṛt parā // Rajni_4.132
brahmadaṇḍy ajalādaṇḍī kaṇṭapatraphalā ca sā /
brahmadaṇḍī kaṭūṣṇā syāt kaphaśophānilāpahā // Rajni_4.133
dravantī śāmbarī citrā nyagrodhī śatamūlikā /
pratyakśreṇī vṛṣā caṇḍā patraśreṇy ākhukarṇikā // Rajni_4.134
mūṣakāhvādikā karṇī pratiparṇīśiphā sā /
sahasramūlī vikrāntā jñeyā syāc caturekadhā // Rajni_4.135
dravantī madhurā śītā rasabandhakarī parā /
jvaraghnī krimihā śūlaśamanī ca rasāyanī // Rajni_4.136
droṇapuṣpī dīrghapatrā kumbhayoniḥ kutumbikā /
citrākṣupaḥ kutumbā ca supuṣpā citrapattrikā // Rajni_4.137
droṇapuṣpī kaṭuḥ soṣṇā rucyā vātakaphāpahā /
agnimāndyaharā caiva pathyā vātāpahāriṇī // Rajni_4.138
anyā caiva mahādroṇā kurumbā devapūrvakā /
divyapuṣpā mahādroṇī devīkāṇḍā ṣaḍāhvayā // Rajni_4.139
devadroṇī kaṭus tiktā medhyā vātārtibhūtanut /
kaphamāndyāpahā caiva yuktyā pāradaśodhane // Rajni_4.140
jhaṇḍūḥ syāt sthūlapuṣpā tu jhaṇḍūko jheṇḍukas tathā /
jhaṇḍūḥ kaṭukaṣāyaḥ syāt jvarabhūtagrahāpahā // Rajni_4.141
gorakṣadugdhī gorakṣī tāmradugdhī rasāyanī /
bahupatrā mṛtājīvī mṛtasaṃjīvanī muniḥ // Rajni_4.142
gorakṣadugdhī madhurā vṛṣyā sā grāhiṇī himā /
sarvavaśyakarī caiva rase siddhiguṇapradā // Rajni_4.143
itthaṃ vitatya viśadīkriyamāṇanānākṣudrakṣupāhvayaguṇapraguṇāpavargam /
vargaṃ vidhāya mukhamaṇḍanam enam uccair uccāṭanāya ca rujāṃ prabhuras tu vaidyaḥ kṣudhaṃ rānti janasyoccais tasmāt kṣudrāḥ prakīrtitāḥ /
teṣāṃ kṣupāṇāṃ vargo 'yam ādāne dhātur ucyate // Rajni_4.144
dhatte nityasamādhisaṃstavavaśāt prītyārciteśārpitāṃ svātmīyāmṛtahastatāṃ kila sadā yaḥ sarvasaṃjīvanīm /
vargas tasya kṛtau nṛsiṃhakṛtino yaḥ parpaṭādimahān eṣa prāñcati nāmakāṇḍapariṣaccūḍāmaṇau pañcamaḥ // Rajni_4.145
Rājanighaṇṭu, Pippalyādivarga
caturdhā pippalī proktā tanmūlaṃ nāgaraṃ tathā /
ārdrakaṃ maricadvandvaṃ dhānyakaṃ ca yavānikā // Rajni_5.1
cavyaṃ ca citrakadvandvaṃ viḍaṅgaṃ ca vacādvayam /
kulañjo jīrakāḥ pañca methikā hiṅgupatrikā // Rajni_5.2
hiṅgudvayaṃ cāgnijārau rāsne elādvayaṃ śivam /
sauvarcalaṃ ca kācāhvaṃ viḍaṃ ca gaḍanāmakam // Rajni_5.3
sāmudraṃ drauṇikaṃ cānyad auṣaraṃ romakaṃ tathā /
navadhā lavaṇaṃ proktam ajamodā ca reṇukā // Rajni_5.4
bolaṃ karcūrakaḥ pāṭhā vṛkṣāmlaś cāmlavetasam /

kaṭukātiviṣā mustā dvayaṃ yaṣṭīmadhudvayam // Rajni_5.5
bhārgī puṣkaramūlaṃ ca śṛṅgy atho dantikādvayam /
jaipālaś ca trivṛd dvedhā tvak patraṃ nāgakeśaram // Rajni_5.6
tavakṣīraṃ ca tālīsapatrākhyaṃ vaṃśarocanā /
mañjiṣṭhā ca caturdhā syād dharidre ca dvidhā mate // Rajni_5.7
lākṣā cālaktako lodhro dhātaky abdhiphalaṃ tathā /
nirviṣātha viṣadvandvaṃ dvidhā cāmlaharidrakā // Rajni_5.8
abdhiphenam aphenaṃ ca ṭaṅkaṇau sākuruṇḍakam /
himāvalī hastimadaḥ svarjiko loṇakaṃ tathā // Rajni_5.9
vajrako yavajaś cātha sarvakṣāro 'tha māyikā /
auṣadhāny abhidhīyante ṣaḍaṅgamitasaṃkhyayā // Rajni_5.10
pippalī kṛkarā śauṇḍī capalā māgadhī kaṇā /
kaṭubījā ca koraṅgī vaidehī tiktataṇḍulā // Rajni_5.11
śyāmā dantaphalā kṛṣṇā kolā ca magadhodbhavā /
uṣaṇā copakulyā ca smṛtyāhvā tīkṣṇataṇḍulā // Rajni_5.12
pippalī jvarahā vṛṣyā snigdhoṣṇā kaṭutiktakā /
dīpanī mārutaśvāsakāsaśleṣmakṣayāpahā // Rajni_5.13
gajoṣaṇā cavyaphalā cavyajā gajapippalī /
śreyasī chidravaidehī dīrghagranthiś ca taijasī /
vartulī sthūlavaidehī jñeyā ceti daśābhidhā // Rajni_5.14
gajoṣaṇā kaṭūṣṇā ca rūkṣā malaviśoṣaṇī /
balāsavātahantrī ca stanyavarṇavivardhinī // Rajni_5.15
saiṃhalī sarpadaṇḍā ca sarpāṅgī brahmabhūmijā /
pārvatī śailajā tāmrā lambabījā tathotkaṭā // Rajni_5.16
adrijā siṃhalasthā ca lambadantā ca jīvalā /
jīvālī jīvanetrā ca kuravī ṣoḍaśāhvayā // Rajni_5.17
saiṃhalī kaṭur uṣṇā ca jantughnī dīpanī parā /
kaphaśvāsasamīrārtiśamanī koṣṭhaśodhanī // Rajni_5.18
vanādipippalyabhidhānayuktaṃ sūkṣmādipippalyabhidhānam etat /
kṣudrādipippalyabhidhānayogyaṃ vanābhidhāpūrvakaṇābhidhānam // Rajni_5.19
vanapippalikā coṣṇā tīkṣṇā rucyā ca dīpanī /
āmā bhaved guṇāḍhyā tu śuṣkā svalpaguṇā smṛtā // Rajni_5.20
granthikaṃ pippalīmūlaṃ mūlaṃ tu cavikāśiraḥ /
kolamūlaṃ kaṭugranthi kaṭumūlaṃ kaṭūṣaṇam // Rajni_5.21
sarvagranthi ca patrāḍhyaṃ virūpaṃ śoṇasambhavam /
sugranthi granthilaṃ caiva paryāyāḥ syuś caturdaśa // Rajni_5.22
kaṭūṣṇaṃ pippalīmūlaṃ śleṣmakrimivināśanam /
dīpanaṃ vātarogaghnaṃ rocanaṃ pittakopanam // Rajni_5.23
śuṇṭhī mahauṣadhaṃ viśvaṃ nāgaraṃ viśvabheṣajam /
viśvauṣadhaṃ kaṭugranthi kaṭubhadraṃ kaṭūṣaṇam // Rajni_5.24

sauparṇaṃ śṛṅgaveraṃ ca kaphāriś cārdrakaṃ smṛtam /
śoṣaṇaṃ nāgarāhvaṃ ca vijñeyaṃ ṣoḍaśāhvayam // Rajni_5.25
śuṇṭhī kaṭūṣṇā snigdhā ca kaphaśophānilāpahā /
śūlabandhodarādhmānaśvāsaślīpadahāriṇī // Rajni_5.26
ārdrakaṃ gulmamūlaṃ ca mūlajaṃ kandalaṃ varam /
śṛṅgaveraṃ mahījaṃ ca saikateṣṭam anūpajam // Rajni_5.27
apākaśākaṃ cārdrākhyaṃ rāhucchatraṃ suśākakam /
śārṅgaṃ syād ārdraśākaṃ ca sacchākam ṛtubhūhvayam // Rajni_5.28
kaṭūṣṇam ārdrakaṃ hṛdyaṃ vipāke śītalaṃ laghu /
dīpanaṃ rucidaṃ śophakaphakaṇṭhāmayāpaham // Rajni_5.29
maricaṃ palitaṃ śyāmaṃ kolaṃ vallījam ūṣaṇam /
yavaneṣṭaṃ vṛttaphalaṃ śākāṅgaṃ dharmapattanam // Rajni_5.30
kaṭukaṃ ca śirovṛttaṃ vīraṃ kaphavirodhi ca /
rūkṣaṃ sarvahitaṃ kṛṣṇaṃ saptabhūkhyaṃ nirūpitam // Rajni_5.31
maricaṃ kaṭu tiktoṣṇaṃ laghu śleṣmavināśanam /
samīrakṛmihṛdrogaharaṃ ca rucikārakam // Rajni_5.32
sitamaricaṃ tu sitākhyaṃ sitavallījaṃ ca bālakaṃ bahulam /
dhavalaṃ candrakam etan munināma guṇādhikaṃ ca vaśyakaram // Rajni_5.33
kaṭūṣṇaṃ śvetamaricaṃ viṣaghnaṃ bhūtanāśanam /
avṛṣyaṃ dṛṣṭirogaghnaṃ yuktyā caiva rasāyanam // Rajni_5.34
dhānyakaṃ dhānyajaṃ dhānyaṃ dhāneyaṃ dhanikaṃ tathā /
kustumburuś cāvalikā chatradhānyaṃ vitunnakam // Rajni_5.35
sugandhiḥ śākayogyaś ca sūkṣmapatro janapriyaḥ /
dhānyabījo bījadhānyaṃ vedhakaṃ ṣoḍaśāhvayam // Rajni_5.36
dhānyakaṃ madhuraṃ śītaṃ kaṣāyaṃ pittanāśanam /
jvarakāsatṛṣācchardikaphahāri ca dīpanam // Rajni_5.37
yavānī dīpyako dīpyo yavasāhvo yavāgrajaḥ /
dīpanī cogragandhā ca vātārir bhūkadambakaḥ // Rajni_5.38
yavajo dīpanīyaś ca śūlahantrī yavānikā /
ugrā ca tīvragandhā ca jñeyā pañcadaśāhvayā // Rajni_5.39
yavānī kaṭutiktoṣṇā vātārśaḥśleṣmanāśanī /
śūlādhmānakrimicchardimardanī dīpanī parā // Rajni_5.40
cavyakaṃ cavikā cavyaṃ vaśiro gandhanākulī /
vallī ca kolavallī ca kolaṃ kuṭalamastakam /
tīkṣṇā kariṇikā vallī kṛkaro netrabhūhvayā // Rajni_5.41
cavyaṃ syād uṣṇakaṭukaṃ laghu rocanadīpanam /
jantūdrekāpahaṃ kāsaśvāsaśūlārtikṛntanam // Rajni_5.42
citrako 'gniś ca śārdūlaś citrapālī kaṭuḥ śikhī /
kṛśānur dahano vyālo jyotiṣkaḥ pālakas tathā // Rajni_5.43
analo dāruṇo vahniḥ pāvakaḥ śabalas tathā /

pāṭhī dvīpī ca citrāṅgo jñeyaḥ śūraś ca viṃśatiḥ // Rajni_5.44
citrako 'gnisamaḥ pāke kaṭuḥ śophakaphāpahaḥ /
vātodarārśograhaṇīkrimikaṇḍūtināśanaḥ // Rajni_5.45
kālo vyālaḥ kālamūlo 'tidīpyo mārjāro 'gnir dāhakaḥ pāvakaś ca /
citrāṅgo 'yaṃ raktacitro mahāṅgaḥ syād rudrāhvaś citrako 'nyo guṇāḍhyaḥ // Rajni_5.46
sthūlakāyakaro rucyaḥ kuṣṭhaghno raktacitrakaḥ /
rase niyāmako lohe vedhakaś ca rasāyanaḥ // Rajni_5.47
viḍaṅgā krimihā caitrā taṇḍulā taṇḍulīyakā /
vātāris taṇḍulā proktā jantughnī mṛgagāminī // Rajni_5.48
kairalī gahvarāmoghā kapālī citrataṇḍulā /
varā sucitrabījā ca jantuhantrī ca ṣoḍaśa // Rajni_5.49
viḍaṅgā kaṭur uṣṇā ca laghur vātakaphārtinut /
agnimāndyārucibhrāntikrimidoṣavināśanī // Rajni_5.50
vacogragandhā golomī jaṭilogrā ca lomaśā /
rakṣoghnī vijayā bhadrā maṅgalyeti daśāhvayā // Rajni_5.51
vacā tīkṣṇā kaṭūṣṇā ca kaphāmagranthiśophanut /
vātajvarātisāraghnī vāntikṛn mādanut // Rajni_5.52
medhyā śvetavacā tv anyā ṣaḍgranthā dīrghapatrikā /
tīkṣṇagandhā haimavatī maṅgalyā vijayā ca sā // Rajni_5.53
śvetavacātiguṇāḍhyā matimedhāyuḥsamṛddhidā kaphanut /
vṛṣyā ca vātabhūtakrimidoṣaghnī ca dīpanī ca vacā // Rajni_5.54
kulañjo gandhamūlaś ca tīkṣṇamūlaḥ kulañjanaḥ /
kulañjaḥ kaṭutiktoṣṇo dīpano mukhadoṣanut // Rajni_5.55
jīrako jaraṇo jīro jīrṇo dīpyaś ca dīpakaḥ /
ajājiko vahniśaṅkho māgadhaś ca navāhvayaḥ // Rajni_5.56
jīrakaḥ kaṭur uṣṇaś ca vātahṛd dīpanaḥ paraḥ /
gulmādhmānātisāraghno grahaṇīkrimihṛt paraḥ // Rajni_5.57
gaurādijīrakas tv anyo 'jājī syāt śvetajīrakaḥ /
kaṇāhvā kaṇajīrṇā ca kaṇā dīpyaḥ sitādikaḥ /
jñeyā dīrghakaṇā caiva sitājājī daśāhvayā // Rajni_5.58
gaurājājī himā rucyā kaṭur madhuradīpanī /
krimighnī viṣahantrī ca cakṣuṣyādhmānanāśinī // Rajni_5.59
kṛṣṇā tu jaraṇā kālī bahugandhā ca bhedinī /
kaṭubhedinikā rucyā nīlā nīlakaṇā smṛtā // Rajni_5.60
kāśmīrajīrakā varṣā kālī syād dantaśodhanī /
kālameṣī sugandhā ca vijñeyā bāṇabhūhvayā // Rajni_5.61
jaraṇā kaṭur uṣṇā ca kaphaśophanikṛntanī /
rucyā jīrṇajvaraghnī ca cakṣuṣyā grahaṇīharā // Rajni_5.62
dīpyopakuñcikā kālī pṛthvī sthūlakaṇā pṛthuḥ /
manojñā jaraṇī jīrṇā taruṇī sthūlajīrakaḥ /

suṣavī kāravī jñeyā pṛthvīkā ca caturdaśa // Rajni_5.63
pṛthvīkā kaṭutiktoṣṇā vātagulmāmadoṣanut /
śleṣmādhmānaharā jīrṇā jantughnī dīpanī parā // Rajni_5.64
bṛhatpālī kṣudrapatro 'raṇyajīraḥ kaṇā tathā /
vanajīraḥ kaṭuḥ śīto vraṇahā pañcanāmakaḥ // Rajni_5.65
jīrakāḥ kaṭukāḥ pāke krimighnā vahnidīpanāḥ /
jīrṇajvaraharā rucyā vraṇahādhmānanāśanāḥ // Rajni_5.66
methikā methinī methī dīpanī bahupatrikā /
vedhanī gandhabījā ca jyotirgandhaphalā tathā // Rajni_5.67
vallarī candrikā methā miśrapuṣpā ca kairavī /
kuñcikā bahuparṇī ca pītabījā munīndudhā // Rajni_5.68
methikā kaṭur uṣṇā ca raktapittaprakopaṇī /
arocakaharā dīptikarā vātaghnadīpanī // Rajni_5.69
pṛthvīkā hiṅgupatrī ca kavarī dīrghikā pṛthuḥ /
tanvī ca dārupatrī ca bilvī bāṣpī navāhvayā // Rajni_5.70
hiṅgupatrī kaṭus tīkṣṇā tiktoṣṇā kaphavātanut /
āmakrimiharā rucyā pathyā dīpanapācanī // Rajni_5.71
hiṅgūgragandhaṃ bhūtārir vāhlīkaṃ jantunāśanam /
śūlagulmādirakṣoghnam ugravīryaṃ ca rāmaṭham // Rajni_5.72
agūḍhagandhaṃ jaraṇaṃ bhedanaṃ sūpadhūpanam /
dīptaṃ sahasravedhīti jñeyaṃ pañcadaśābhidham // Rajni_5.73
hṛdyaṃ hiṅgu kaṭūṣṇaṃ ca krimivātakaphāpaham /
vibandhādhmānaśūlaghnaṃ cakṣuṣyaṃ gulmanāśanam // Rajni_5.74
nāḍīhiṅguḥ palāśākhyā jantukā rāmaṭhī ca sā /
vaṃśapatrī ca piṇḍāhvā suvīryā hiṅgunāḍikā // Rajni_5.75
nāḍīhiṅguḥ kaṭūṣṇā ca kaphavātārtiśāntikṛt /
viṣṭhāvibandhadoṣaghnam ānāhāmayahāri ca // Rajni_5.76
agnijāro 'gniniryāso 'py agnigarbho 'gnijaḥ smṛtaḥ /
vaḍavāgnimalo jñeyo jarāyuś cāgnisambhavaḥ // Rajni_5.77
syād agnijāraḥ kaṭur uṣṇavīryas tuṇḍāmayo vātakaphāpahaś ca /
pittapradaḥ so 'dhikasaṃnipātaśūlārtiśītāmayanāśakaś ca // Rajni_5.78
jārābho dahanasparśī picchilaḥ sāgare bhavaḥ /
jarāyus tac caturvarṇaḥ teṣu śreṣṭhaḥ salohitaḥ // Rajni_5.79
rāsnā yuktarasā ramyā śreyasī rasanā rasā /
sugandhimūlā surasā rasāḍhyātirasā daśa // Rajni_5.80
rāsnā tu trividhā proktā patraṃ tṛṇaṃ tathā /
jñeye dale śreṣṭhe tṛṇarāsnā ca madhyamā // Rajni_5.81
rāsnā guruś ca tiktoṣṇā viṣavātāsrakāsajit /
śophakampodaraśleṣmaśamanī pācanī ca sā // Rajni_5.82
sthūlailā bṛhadelā tripuṭā tridivodbhavā ca bhadrailā /

surabhitvak ca mahailā pṛthvī kanyā kumārikā caindrī // Rajni_5.83
kāyasthā gopuṭā kāntā ghṛtācī garbhasambhavā /
indrāṇī divyagandhā ca vijñeyāṣṭādaśāhvayā // Rajni_5.84
elā bahulagandhaindrī drāviḍī niṣkuṭis truṭiḥ /
kapotavarṇī gaurāṅgī bālā balavatī himā // Rajni_5.85
candrikā copakuñcī ca sūkṣmā sāgaragāminī /
garbhārir gandhaphalikā kāyasthāṣṭādaśāhvayā // Rajni_5.86
elādvayaṃ śītalatiktam uktaṃ sugandhi pittārtikaphāpahāri /
karoti hṛdrogamalārtivastiśūlaghnam atra sthavirā guṇāḍhyā // Rajni_5.87
saindhavaṃ syāc chītaśivaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivam /
śuddhaṃ śivātmajaṃ pathyaṃ maṇimanthaṃ navābhidham // Rajni_5.88
saindhavaṃ lavaṇaṃ vṛṣyaṃ cakṣuṣyaṃ rucidīpanam /
tridoṣaśamanaṃ pūtaṃ vraṇadoṣavibandhajit // Rajni_5.89
saindhavaṃ dvividhaṃ jñeyaṃ śvetaṃ raktam iti kramāt /
rasavīryavipākeṣu guṇāḍhyaṃ nūtanaṃ śivam // Rajni_5.90
sauvarcalaṃ tu rucakaṃ tilakaṃ hṛdyagandhakam /
akṣaṃ ca kṛṣṇalavaṇaṃ rucyaṃ kaudravikaṃ tathā // Rajni_5.91
sauvarcalaṃ laghu kṣāraṃ kaṭūṣṇaṃ gulmajantujit /
ūrdhvavātāmaśūlārtivibandhārocakān jayet // Rajni_5.92
nīlaṃ kācodbhavaṃ kācaṃ tilakaṃ kācasambhavam /
kācasauvarcalaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ pākyajaṃ smṛtam // Rajni_5.93
kācotthaṃ hṛdyagandhaṃ ca tat kālalavaṇaṃ tathā /
kuruvindaṃ kācamalaṃ kṛtrimaṃ ca caturdaśa // Rajni_5.94
kācādilavaṇaṃ rucyam īṣat kṣāraṃ ca pittalam /
dāhakaṃ kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ gulmaśūlahṛt // Rajni_5.95
viḍaṃ drāviḍakaṃ khaṇḍaṃ kṛtakaṃ kṣāram āsuram /
supākyaṃ khaṇḍalavaṇaṃ dhūrtaṃ kṛtrimakaṃ daśa // Rajni_5.96
viḍam uṣṇaṃ ca lavaṇaṃ dīpanaṃ vātanāśanam /
rucyaṃ cājīrṇaśūlaghnaṃ gulmamehavināśanam // Rajni_5.97
gāḍhādilavaṇaṃ śubhraṃ pṛthvījaṃ gaḍadeśajam /
gaḍotthaṃ ca mahārambhaṃ sāmbharaṃ sambharodbhavam // Rajni_5.98
gaḍotthaṃ tūṣṇalavaṇam īṣad amlaṃ malāpaham /
dīpanaṃ kaphavātaghnam arśoghnaṃ koṣṭhaśodhanam // Rajni_5.99
sāmudrakaṃ tu sāmudraṃ samudralavaṇaṃ śivam /
vaṃśiraṃ sāgarotthaṃ ca śiśiraṃ lavaṇābdhijam // Rajni_5.100
sāmudraṃ laghu hṛdyaṃ ca palitāsradapittadam /
vidāhi kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ rucikṛt param // Rajni_5.101
drauṇeyaṃ vārdheyaṃ droṇījaṃ vārijaṃ ca vārdhibhavam /
droṇīlavaṇaṃ droṇaṃ trikaṭulavaṇaṃ ca vasusaṃjñam // Rajni_5.102
drauṇeyaṃ lavaṇaṃ pāke nātyuṣṇam avidāhi ca /

bhedanaṃ snigdham īṣac ca śūlaghnaṃ cālpapittalam // Rajni_5.103
auṣarakaṃ sārvaguṇaṃ sārvarasaṃ sarvalavaṇam ūṣarajam /
sāmbhāraṃ bahulavaṇaṃ melakalavaṇaṃ ca miśrakaṃ navadhā // Rajni_5.104
auṣaraṃ tu kaṭu kṣāraṃ tiktaṃ vātakaphāpaham /
vidāhi pittakṛd grāhi mūtrasaṃśoṣakāri ca // Rajni_5.105
romakam audbhidam uktaṃ vasukaṃ vasu pāṃśulavaṇam ūṣarajam /
pāṃśavam auṣaram airiṇam aurvaṃ sārvasahaṃ rudraiḥ // Rajni_5.106
romakaṃ tīkṣṇamatyuṣṇaṃ kaṭu tiktaṃ ca dīpanam /
dāhaśoṣakaraṃ grāhi pittakopakaraṃ param // Rajni_5.107
ajamodā kharāhvā ca bastamodā ca markaṭī /
modā gandhadalā hastikāravī gandhapatrikā // Rajni_5.108
māyūrī śikhimodā ca modāḍhyā vahnidīpikā /
brahmakośī viśālī ca hṛdyagandhogragandhikā /
modinī phalamukhyā ca vasucandrābhidhā matā // Rajni_5.109
ajamodā kaṭur uṣṇā rūkṣā kaphavātahāriṇī rucikṛt /
śūlādhmānārocakajaṭharāmayanāśanī caiva // Rajni_5.110
reṇukā kapilā kāntā nandinī mahilā dvijā /
rājaputrī himā reṇuḥ pāṇḍupatrī hareṇukā // Rajni_5.111
suparṇī śiśirā śāntā kauntī vṛttā ca dharmiṇī /
kapilomā haimavatī pāṇḍupatrī ca viṃśatiḥ // Rajni_5.112
reṇukā tu kaṭuḥ śītā kharjūkaṇḍūtihāriṇī /
tṛṣṇādāhaviṣaghnī ca mukhavaimalyakāriṇī // Rajni_5.113
bolaṃ raktāpahaṃ muṇḍaṃ surasaṃ piṇḍakaṃ viṣam /
nirlohaṃ barbaraṃ piṇḍaṃ saurabhaṃ raktagandhakam // Rajni_5.114
rasagandhaṃ mahāgandhaṃ viśvaṃ ca śubhagandhakam /
viśvagandhaṃ gandharasaṃ vraṇārir vasubhūhvayam // Rajni_5.115
bolaṃ tu kaṭutiktoṣṇaṃ kaṣāyaṃ raktadoṣanut /
kaphapittāmayān hanti pradarādirujāpaham // Rajni_5.116
karcūro drāviḍaḥ kārśo durlabho gandhamūlakaḥ /
vedhamukhyo gandhasāro jaṭilaś cāṣṭanāmakaḥ // Rajni_5.117
karcūraḥ kaṭutiktoṣṇaḥ kaphakāsavināśanaḥ /
mukhavaiśadyajanano galagaṇḍādidoṣanut // Rajni_5.118
pāṭhāmbaṣṭhāmbaṣṭhikā syāt prācīnā pāpacelikā /
pāṭhikā sthāpanī caiva śreyasī vṛddhikarṇikā // Rajni_5.119
ekāṣṭhīlā kucailī ca dīpanī varatiktakā /
tiktapuṣpā bṛhattiktā dīpanī triśirā vṛkī /
mālavī ca varā devī vṛttaparṇī dvidṛṅmitā // Rajni_5.120
pāṭhā tiktā gurūṣṇā ca vātapittajvarāpahā /
bhagnasandhānakṛt pittadāhātīsāraśūlahṛt // Rajni_5.121
vṛkṣāmlam amlaśākaṃ syāc cukrāmlaṃ tittiḍīphalam /

śākāmlam amlapūraṃ ca pūrāmlaṃ raktapūrakam // Rajni_5.122
cūḍāmlabījāmlaphalāmlakaṃ syād amlādivṛkṣāmlaphalaṃ rasāmlam /
śreṣṭhāmlam atyamlam athāmlabījaṃ phalaṃ ca cukrādi nagendusaṃkhyam // Rajni_5.123
vṛkṣāmlam amlaṃ kaṭukaṃ kaṣāyaṃ soṣṇaṃ kaphārśoghnam udīrayanti /
tṛṣṇāsamīrodarahṛdgadādigulmātīsāravraṇadoṣanāśi // Rajni_5.124
amlo 'mlavetaso vedhī rasāmlo vīravetasaḥ /
vetasāmlaś cāmlasāraḥ śatavedhī ca vedhakaḥ // Rajni_5.125
bhīmaś ca bhedano bhedī rājāmlaś cāmlabhedanaḥ /
amlāṅkuśo raktasāraḥ phalāmlaś cāmlanāyakaḥ // Rajni_5.126
sahasravedhī vīrāmlo gulmaketur dharākṣidhā /
śaṅkhamāṃsādidrāvī syād dvidhā caivāmlavetasaḥ // Rajni_5.127
amlavetasam atyamlaṃ kaṣāyoṣṇaṃ ca vātajit /
kaphārśaḥśramagulmaghnam arocakaharaṃ param // Rajni_5.128
kaṭukā jananī tiktā rohiṇī tiktarohiṇī /
cakrāṅgī matsyapittā ca bakulā śukulādanī // Rajni_5.129
sādanī śataparvā syāt cakrāṅgī matsyabhedinī /
aśokarohiṇī kṛṣṇā kṛṣṇamedā mahauṣadhī // Rajni_5.130
kaṭvy añjanī kāṇḍaruhā kaṭuś ca kaṭurohiṇī /
kedārakaṭukāriṣṭāpy āmaghnī pañcaviṃśatiḥ // Rajni_5.131
kaṭukātikaṭus tiktā śītapittāsradoṣajit /
balāsārocakaśvāsajvarahṛd recanī ca sā // Rajni_5.132
ativiṣā śvetakandā viśvā śṛṅgī ca bhaṅgurā /
virūpā śyāmakandā ca viśvarūpā mahauṣadhī // Rajni_5.133
vīrā prativiṣā cāndrī viṣā śvetavacā smṛtā /
aruṇopaviṣā caiva jñeyā ṣoḍaśasammitā // Rajni_5.134
kaṭūṣṇātiviṣā tiktā kaphapittajvarāpahā /
āmātīsārakāsaghnī viṣacchardivināśanī // Rajni_5.135
trividhātiviṣā jñeyā śuklā kṛṣṇā tathāruṇā /
rasavīryavipākeṣu nirviśeṣaguṇā ca sā // Rajni_5.136
dolāyāṃ gomayakvāthe paced ativiṣāṃ tataḥ /
sūryatāpe bhavec chuṣkā yojayet tāṃ bhiṣagvaraḥ // Rajni_5.137
mustābhadrāvāridāmbhodameghā jīmūto 'bdo nīrado 'bbhraṃ ghanaś ca /
gāṅgeyaṃ syād bhadramustā varāhī guñjā granthir bhadrakāsī kaseruḥ // Rajni_5.138
kroḍeṣṭā kuruvindākhyā sugandhir granthilā himā /
vanyā rājakaseruś ca kacchotthā pañcaviṃśatiḥ // Rajni_5.139
bhadramustā kaṣāyā ca tiktā śītā ca pācanī /
pittajvarakaphaghnī ca jñeyā saṅgrahaṇī ca sā // Rajni_5.140
aparā nāgaramustā nāgarotthā nāgarādighanasaṃjñā /
cakrāṅkā nādeyī cūḍālā piṇḍamustā ca // Rajni_5.141
śiśirā ca vṛṣadhvāṅkṣī kaccharuhā cārukesaroccaṭā /

sā pūrṇakoṣṭhasaṃjñā kalāpinī sāgarendumitā // Rajni_5.142
tiktā nāgaramustā kaṭuḥ kaṣāyā ca śītalā kaphanut /
pittajvarātisārārucitṛṣṇādāhanāśanī śramahṛt // Rajni_5.143
yaṣṭīmadhur madhuyaṣṭī madhuvallī madhusravā /
madhukaṃ madhukā yaṣṭī yaṣṭyāhvaṃ vasusaṃmitam // Rajni_5.144
madhuraṃ yaṣṭimadhukaṃ kiṃcit tiktaṃ ca śītalam /
cakṣuṣyaṃ pittahṛd rucyaṃ śoṣatṛṣṇāvraṇāpaham // Rajni_5.145
anyat klītanam uktaṃ klītanakaṃ klītanīyakaṃ madhukam /
madhuvallī ca madhūlī madhuralatā madhurasātirasā // Rajni_5.146
śoṣāpahā ca saumyā sthalajā jalajā ca sā dvidhābhūtā /
sāmānyena mateyam ekādaśasaṃjñā bahujñadhiyā // Rajni_5.147
klītanaṃ madhuraṃ rucyaṃ balyaṃ vṛṣyaṃ vraṇāpaham /
śītalaṃ guru cakṣuṣyam asrapittāpahaṃ param // Rajni_5.148
bhārṅgī gardabhiśākaś ca phañjī cāṅgāravallarī /
varṣā brāhmaṇayaṣṭiś ca barbaro bhṛṅgajā ca sā // Rajni_5.149
padmā yaṣṭiś ca bhāraṅgī vātāriḥ kāsajit param /
surūpā bhramareṣṭā ca śakramātā ca ṣoḍaśa // Rajni_5.150
bhārṅgī tu kaṭutiktoṣṇā kāsaśvāsavināśanī /
śophavraṇakrimighnī ca dāhajvaranivāriṇī // Rajni_5.151
mūlaṃ puṣkaramūlaṃ ca puṣkaraṃ padmapatrakam /
padmaṃ puṣkarajaṃ bījaṃ pauṣkaraṃ puṣkarāhvayam // Rajni_5.152
kāśmīraṃ brahmatīrthaṃ ca śvāsārir mūlapuṣkaram /
jñeyaṃ pañcadaśāhvaṃ ca puṣkarādye jaṭāśiphe // Rajni_5.153
puṣkaraṃ kaṭutiktoṣṇaṃ kaphavātajvarāpaham /
śvāsārocakakāsaghnaṃ śophaghnaṃ pāṇḍunāśanam // Rajni_5.154
śṛṅgī kulīraśṛṅgī syāt ghoṣā ca vanamūrdhajā /
candrā karkaṭaśṛṅgī ca mahāghoṣā ca śṛṅgikā // Rajni_5.155
kālikā cendukhaṇḍā ca latāṅgī ca viṣāṇikā /
cakrā ca śikharaṃ caiva karkaṭāhvā tripañcadhā // Rajni_5.156
tiktā karkaṭaśṛṅgī tu gurur uṣṇānilāpahā /
hikkātīsārakāsaghnī śvāsapittāsranāśanī // Rajni_5.157
dantī śīghrā śyenaghaṇṭā nikumbhī nāgasphotā dantinī copacitrā /
bhadrā rūkṣā rocanī cānukūlā niḥśalyā syād vakradantā viśalyā // Rajni_5.158
madhupuṣpairaṇḍaphalā bhadrāṇy eraṇḍapatrikā /
udumbaradalā caiva taruṇī cāṇurevatī /
viśodhanī ca kumbhī ca jñeyā cāgnikarāhvayā // Rajni_5.159
dantī kaṭūṣṇā śūlāmatvagdoṣaśamanī ca sā /
arśovraṇāśmarīśalyaśodhanī dīpanī parā // Rajni_5.160
anyā dantī keśaruhā viṣabhadrā jayāvahā /
āvartakī varāṅgī ca jayāhvā bhadradantikā // Rajni_5.161

anyā dantī kaṭūṣṇā ca recanī krimihā parā /
śūlakuṣṭhāmadoṣaghnī tvagāmayavināśanī // Rajni_5.162
recako jayapālaś ca sārakas tittirīphalam /
dantībījaṃ maladrāvi jñeyaṃ syād bījarecanī // Rajni_5.163
kumbhībījaṃ kumbhinībījasaṃjñaṃ ghaṇṭābījaṃ dantinībījam uktam /
bījāntākhyaṃ śodhanī cakradantyo vedendvākhyaṃ tannikumbhyāś ca bījam // Rajni_5.164
jaipālaḥ kaṭur uṣṇaś ca krimihārī virecanaḥ /
dīpanaḥ kaphavātaghno jaṭharāmayaśodhanaḥ // Rajni_5.165
uktā trivṛn mālavikā masūrā śyāmārdhacandrā vidalā suṣeṇī /
kālindikā saiva tu kālameṣī kālī trivelāvanicandrasaṃjñā // Rajni_5.166
trivṛt tiktā kaṭūṣṇā ca krimiśleṣmodarārtijit /
kuṣṭhakaṇḍūvraṇān hanti praśastā ca virecane // Rajni_5.167
raktānyāpi ca kālindī tripuṭā tāmrapuṣpikā /
kulavarṇā masūrī cāpy amṛtā kākanāsikā // Rajni_5.168
raktā trivṛd rase tiktā kaṭūṣṇā recanī ca sā /
grahaṇīmalaviṣṭambhahāriṇī hitakāriṇī // Rajni_5.169
tvacaṃ tvagvalkalaṃ bhṛṅgaṃ varāṅgaṃ mukhaśodhanam /
śakalaṃ saiṃhalaṃ vanyaṃ surasaṃ rāmavallabham // Rajni_5.170
utkaṭaṃ bahugandhaṃ ca vijjulaṃ ca vanapriyam /
lāṭaparṇaṃ gandhavalkaṃ varaṃ śītaṃ grahakṣitī // Rajni_5.171
tvacaṃ tu kaṭukaṃ śītaṃ kaphakāsavināśanam /
śukrāmaśamanaṃ caiva kaṇṭhaśuddhikaraṃ laghu // Rajni_5.172
patraṃ tamālapatraṃ ca patrakaṃ chadanaṃ dalam /
palāśam aṃśukaṃ vāsas tāpasaṃ sukumārakam // Rajni_5.173
vastraṃ tamālakaṃ rāmaṃ gopanaṃ vasanaṃ tathā /
tamālaṃ surabhigandhaṃ jñeyaṃ saptadaśāhvayam // Rajni_5.174
patrakaṃ laghu tiktoṣṇaṃ kaphavātaviṣāpaham /
vastikaṇḍūtidoṣaghnaṃ mukhamastakaśodhanam // Rajni_5.175
kiñjalkaṃ kanakāhvaṃ ca kesaraṃ nāgakeśaram /
cāmpeyaṃ nāgakiñjalkaṃ nāgīyaṃ kāñcanaṃ tathā // Rajni_5.176
suvarṇaṃ hemakiñjalkaṃ rukmaṃ hemaṃ ca piñjaram /
phaṇipunnāgayogādi kesaraṃ pañcabhūhvayam // Rajni_5.177
nāgakeśaram alpoṣṇaṃ laghu tiktaṃ kaphāpaham /
vastivātāmayaghnaṃ ca kaṇṭhaśīrṣarujāpaham // Rajni_5.178
tavakṣīraṃ payaḥkṣīraṃ yavajaṃ gavayodbhavam /
anyad godhūmajaṃ cānyat piṣṭikātaṇḍulodbhavam // Rajni_5.179
anyac ca tālasambhūtaṃ tālakṣīrādināmakam /
vanagokṣīrajaṃ śreṣṭham abhāve 'nyad udīritam // Rajni_5.180
tavakṣīraṃ tu madhuraṃ śiśiraṃ dāhapittanut /
kṣayakāsakaphaśvāsanāśanaṃ cāsradoṣanut // Rajni_5.181

tālīsapatraṃ tālīśaṃ patrākhyaṃ ca śukodaram /
dhātrīpattraṃ cārkavedhaṃ karipatraṃ ghanacchadam // Rajni_5.182
nīlaṃ nīlāmbaraṃ tālaṃ tālīpatraṃ talāhvayam /
tālīsapatrakasyeti nāmāny āhus trayodaśa // Rajni_5.183
tālīsapatraṃ tiktoṣṇaṃ madhuraṃ kaphavātanut /
kāsahikkākṣayaśvāsacchardidoṣavināśakṛt // Rajni_5.184
syād vaṃśarocanā vāṃśī tuṅgakṣīrī tugā śubhā /
tvakkṣīrī vaṃśagā śukrā vaṃśakṣīrī ca vaiṇavī // Rajni_5.185
tvaksārā karmarī śvetāvaṃśakarpūrarocane /
tuṅgā rocanikā piṅgā navendur vaṃśaśarkarā // Rajni_5.186
syād vaṃśarocanā rūkṣā kaṣāyā madhurā himā /
raktaśuddhikarī tāpapittodrekaharā śubhā // Rajni_5.187
tavakṣīre yavakṣīre kṣīre jātaṃ guṇottaram /
vaṃśakṣīrīsamaṃ proktaṃ tadabhāve 'nyavastujam // Rajni_5.188
gavayakṣīrajaṃ kṣīraṃ susnigdhaṃ śītalaṃ laghu /
sugandhi drāvakaṃ śubhram anyat svalpaguṇaṃ smṛtam // Rajni_5.189
mañjiṣṭhā hariṇī raktā gaurī yojanavallikā /
samaṅgā vikasā padmā rohiṇī kālameṣikā // Rajni_5.190
bhaṇḍī citralatā citrā citrāṅgī jananī ca sā /
maṇḍūkaparṇī vijayā mañjūṣā raktayaṣṭikā // Rajni_5.191
kṣetriṇī caiva rāgāḍhyā bhaṇḍīrī kālabhāṇḍikā /
aruṇā jvarahantrī ca chadmā nāgakumārikā // Rajni_5.192
bhāṇḍīralatikā caiva rāgāṅgī vastrabhūṣaṇā /
triṃśāhvayā tathā proktā mañjiṣṭhā ca bhiṣagvaraiḥ // Rajni_5.193
mañjiṣṭhā madhurā svāde kaṣāyoṣṇā gurus tathā /
vraṇamehajvaraśleṣmaviṣanetrāmayāpahā // Rajni_5.194
colaś ca yojanī kauñjī siṃhilī ca caturvidhā /
mañjiṣṭhā caiva sā proktā vilome cottamottamā // Rajni_5.195
haridrā haridrañjanī svarṇavarṇā suvarṇā śivā varṇinī dīrgharāgā /
haridrī ca pītā varāṅgī ca gaurī janiṣṭhā varā varṇadātrī pavitrā // Rajni_5.196
haritā rajanīnāmnī viṣaghnī varavarṇinī /
piṅgalā varṇadā caiva maṅgalyā maṅgalā ca sā // Rajni_5.197
lakṣmī bhadrā śiphā śophā śobhanā subhagāhvayā /
śyāmā jayantikā dve ca triṃśannāmavilāsinī // Rajni_5.198
haridrā kaṭutiktoṣṇā kaphavātāsrakuṣṭhanut /
mehakaṇḍūvraṇān hanti dehavarṇavidhāyinī // Rajni_5.199
anyā dāruharidrā ca dārvī pītadru pītikā /
kāleyakaṃ pītadāru sthirarāgā ca kāminī // Rajni_5.200
kaṭaṅkaṭerī parjanyā pītā dāruniśā smṛtā /
kālīyakaṃ kāmavatī dārupītā pacampacā /

syāt karkaṭakinī jñeyā proktā saptadaśāhvayā // Rajni_5.201
tiktā dāruharidrā tu kaṭūṣṇā vraṇamehanut /
kaṇḍūvisarpatvagdoṣaviṣakarṇākṣidoṣahā // Rajni_5.202
lākṣā khadirakā raktā raṅgamātā palaṅkaṣā /
jatu ca krimijā caiva drumavyādhir alaktakaḥ // Rajni_5.203
palāśī mudraṇī dīptir jantukā gandhamādanī /
nīlā dravarasā caiva pittārir munibhūhvayā // Rajni_5.204
lākṣā tiktakaṣāyā syāt śleṣmapittārtidoṣanut /
viṣaraktapraśamanī viṣamajvaranāśanī // Rajni_5.205
alaktako janturaso rāgo nirbhartsanas tathā /
jananī jantukārī ca saṃdharṣā cakramardinī // Rajni_5.206
alaktakaḥ sutiktoṣṇaḥ kaphavātāmayāpahaḥ /
kaṇṭharukśamano rucyo vraṇadoṣārtināśanaḥ // Rajni_5.207
lodhro rodhro bhillataruś cillakaḥ kāṇḍakīlakaḥ /
tirīṭo lodhrako vṛkṣaḥ śambaro hastirodhrakaḥ // Rajni_5.208
tilvakaḥ kāṇḍahīnaś ca śāvaro hemapuṣpakaḥ /
bhillī śāvarakaś caiva jñeyaḥ pañcadaśāhvayaḥ // Rajni_5.209
kramukaḥ paṭṭikārodhro valkarodhro bṛhaddalaḥ /
jīrṇabudhno bṛhadvalko jīrṇapatro 'kṣibheṣajaḥ // Rajni_5.210
śāvaraḥ śvetarodhraś ca mārjano bahalatvacaḥ /
paṭṭī lākṣāprasādaś ca valkalo bāṇabhūhvayaḥ // Rajni_5.211
lodhradvayaṃ kaṣāyaṃ syāt śītaṃ vātakaphāsranut /
cakṣuṣyaṃ viṣahṛt tatra viśiṣṭo valkarodhrakaḥ // Rajni_5.212
dhātakī vahnipuṣpī ca tāmrapuṣpī ca dhāvanī /
agnijvālā subhikṣā ca pārvatī bahupuṣpikā // Rajni_5.213
kumudā sīdhupuṣpī ca kuñjarā madyavāsinī /
gucchasaṅghādipuṣpāntā jñeyā sā lodhrapuṣpiṇī /
tīvrajvālā vahniśikhā madyapuṣpīndrasammitā // Rajni_5.214
dhātakī kaṭur uṣṇā ca madakṛd viṣanāśanī /
pravāhikātisāraghnī visarpavraṇanāśinī // Rajni_5.215
samudranāma prathamaṃ paścāt phalam udāharet /
samudraphalam ityādi nāma vācyaṃ bhiṣagvaraiḥ // Rajni_5.216
phalaṃ samudrasya kaṭūṣṇakāri vātāpahaṃ bhūtanirodhakāri /
tridoṣadāvānaladoṣahāri kaphāmayabhrāntivirodhakāri // Rajni_5.217
nirviṣāpaviṣā caiva viviṣā viṣahā parā /
viṣahantrī viṣābhāvā hy aviṣā viṣavairiṇī // Rajni_5.218
nirviṣā tu kaṭuḥ śītā kaphavātāsradoṣanut /
anekaviṣadoṣaghnī vraṇasaṃropaṇī ca sā // Rajni_5.219
viṣam āheyam amṛtaṃ garalaṃ dāradaṃ garam /
kālakūṭaṃ kālakūṭe haridraṃ raktaśṛṅgakam // Rajni_5.220

nīlaṃ ca garadaṃ kṣveḍo ghoraṃ hālāhalaṃ haram /
maraṃ halāhalaṃ śṛṅgī bhūgaraṃ caikaviṃśatiḥ // Rajni_5.221
amṛtaṃ syāt vatsanābho viṣam ugraṃ mahauṣadham /
garalaṃ maraṇaṃ nāgaṃ stokakaṃ prāṇahārakam /
garalaṃ sthāvarādi syāt proktaṃ caikādaśāhvayam // Rajni_5.222
vatsanābho 'timadhuraḥ soṣṇo vātakaphāpahaḥ /
kaṇṭharuksaṃnipātaghnaḥ pittasaṃtāpakārakaḥ // Rajni_5.223
sthāvare viṣajātīnāṃ śreṣṭhau nāgograśṛṅgakau /
nāgo dehakare śreṣṭho lohe caivograśṛṅgakaḥ // Rajni_5.224
viṣasyāṣṭādaśabhidāś caturvargāś ca yat pṛthak /
tad atra noktam asmābhir granthagauravabhīrubhiḥ // Rajni_5.225
śaṭī śaṭhī palāśaś ca ṣaḍgranthā suvratā vadhūḥ /
sugandhamūlā gandhālī śaṭikā ca palāśikā // Rajni_5.226
subhadrā ca tṛṇī dūrvā gandhā pṛthupalāśikā /
saumyā himodbhavā gandhavadhūr nāgendusammitā // Rajni_5.227
śaṭī satiktāmlarasā laghūṣṇā rucipradā ca jvarahāriṇī ca /
kaphāsrakaṇḍūvraṇadoṣahantrī vaktrāmayadhvaṃsakarī ca soktā // Rajni_5.228
anyā tu gandhapattrā syāt sthūlāsyā tiktakandakā /
vanajā śaṭikā vanyā stavakṣīry ekapattrikā // Rajni_5.229
gandhapītā palāśāntā gandhāḍhyā gandhapattrikā /
dīrghapattrā gandhaniśā śarabhūhvā supākinī // Rajni_5.230
gandhapattrā kaṭuḥ svādus tīkṣṇoṣṇā kaphavātajit /
kāsacchardijvarān hanti pittakopaṃ karoti ca // Rajni_5.231
samudraphenaṃ phenaś ca vārdhiphenaṃ payodhijam /
suphenam abdhihiṇḍīraṃ sāmudraṃ saptanāmakam // Rajni_5.232
samudraphenaṃ śiśiraṃ kaṣāyaṃ netraroganut /
kaphakaṇṭhāmayaghnaṃ ca rucikṛt karṇarogahṛt // Rajni_5.233
aphenaṃ khaskhasaraso niphenaṃ cāhiphenakam /
aphenaṃ saṃnipātaghnaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ ca mohadam // Rajni_5.234
caturvidham aphenaṃ syāt jāraṇaṃ māraṇaṃ tathā /
dhāraṇaṃ sāraṇaṃ caiva kramād vakṣye tu lakṣaṇam // Rajni_5.235
śvetaṃ ca jāraṇaṃ proktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca māraṇam /
dhāraṇaṃ pītavarṇaṃ tu karburaṃ sāraṇaṃ tathā // Rajni_5.236
jāraṇaṃ jārayed annaṃ māraṇaṃ mṛtyudāyakam /
dhāraṇaṃ ca vayaḥstambhaṃ sāraṇaṃ malasāraṇam // Rajni_5.237
ṭaṅgaṇaṣ ṭaṅkaṇakṣāro raṅgaḥ kṣāro rasādhikaḥ /
lohadrāvī rasaghnaś ca subhago raṅgadaś ca saḥ // Rajni_5.238
vartulaḥ kanakakṣāro malino dhātuvallabhaḥ /
trayodaśāhvayaś cāyaṃ kathitas tu bhiṣagvaraiḥ // Rajni_5.239
kathitaṣ ṭaṅkaṇakṣāraḥ kaṭūṣṇaḥ kaphanāśanaḥ /

sthāvarādiviṣaghnaś ca kāsaśvāsāpahārakaḥ // Rajni_5.240
dvitīyaṃ ṭaṅgaṇaṃ śvetaṃ śvetakaṃ śvetaṭaṅgaṇam /
lohaśuddhikaraṃ sindhumālatītīrasambhavam /
śivaṃ ca drāvakaṃ proktaṃ śitakṣāraṃ daśābhidham // Rajni_5.241
suśvetaṃ ṭaṅkaṇaṃ snigdhaṃ ṭūṣṇaṃ kaphavātanut /
āmakṣayāpahṛc chvāsaviṣakāsamalāpaham // Rajni_5.242
sākuruṇḍo granthiphalo vikaṭo vastrabhūṣaṇaḥ /
kuruṇḍaḥ karburaphalaḥ sakuruṇḍaś ca saptadhā // Rajni_5.243
sākuruṇḍaḥ kaṣāyaś ca rucikṛd dīpanaḥ paraḥ /
śleṣmavātāpahārī ca vastrarañjanako laghuḥ // Rajni_5.244
himāvalī ca hṛddhātrī kuṣṭhaghno gārakuṣṭhakaḥ /
aṅgāragranthiko granthī granthilo munisaṃjñakaḥ // Rajni_5.245
himāvalī sarā tiktā plīhagulmodarāpahā /
krimikuṣṭhagudātyugrakharjūkaṇḍūtihāriṇī // Rajni_5.246
hastimado gajamado gajadānaṃ madas tathā /
kumbhimado dantimado dānaṃ dvīpimado 'ṣṭadhā // Rajni_5.247
snigdho hastimadas tiktaḥ keśyo 'pasmāranāśanaḥ /
viṣahṛt kuṣṭhakaṇḍūtivraṇadadruvisarpanut // Rajni_5.248
svarjikṣāraḥ svarjikaś ca kṣārasvarjī sukhārjikaḥ /
suvarcikaḥ suvarcī ca sukhavarcā munihvayaḥ // Rajni_5.249
svarjikaḥ kaṭur uṣṇaś ca tīkṣṇo vātakaphārtinut /
gulmādhmānakrimīn hanti vraṇajāṭharadoṣanut // Rajni_5.250
lavaṇāraṃ lavaṇotthaṃ lavaṇāsurajaṃ ca lavaṇabhedaś ca /
jalajaṃ lavaṇakṣāraṃ lavaṇaṃ ca kṣāralavaṇaṃ ca // Rajni_5.251
loṇārakṣāram atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ pittapravṛddhidam /
kṣāraṃ lavaṇam īṣac ca vātagulmādidoṣanut // Rajni_5.252
vajrakaṃ vajrakakṣāraṃ kṣāraśreṣṭhaṃ vidārakam /
sāraṃ candanasāraṃ ca dhūmotthaṃ dhūmajaṃ gajāḥ // Rajni_5.253
vajrakaṃ kṣāram atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ kṣāraṃ ca recanam /
gulmodarātiviṣṭambhaśūlapraśamanaṃ saram // Rajni_5.254
yavakṣāraḥ smṛtaḥ pākyo yavajo yavasūcakaḥ /
yavaśūko yavāhvaś ca yavāpatyaṃ yavāgrajaḥ // Rajni_5.255
yavakṣāraḥ kaṭūṣṇaś ca kaphavātodarārtinut /
āmaśūlāśmarīkṛcchraviṣadoṣaharaḥ saraḥ // Rajni_5.256
sarvakṣāro bahukṣāraḥ samūhakṣārakas tathā /
stomakṣāro mahākṣāro malāriḥ kṣāramelakaḥ // Rajni_5.257
sarvakṣāro hy atikṣāraś cakṣuṣyo vastiśodhanaḥ /
gudāvartakrimighnaś ca malavastraviśodhanaḥ // Rajni_5.258
māyāphalaṃ māyiphalaṃ ca māyikā chidrāphalaṃ māyi ca pañcanāmakam /
māyāphalaṃ vātaharaṃ kaṭūṣṇakam śaithilyasaṃkocakakeśakārṣṇayadam // Rajni_5.259

itthaṃ nānādravyasambhāranāmagrāmavyākhyātadguṇākhyānapūrvam /
vargaṃ vīryadhvastarogopasargaṃ buddhvā vaidyo viśvavandyatvam īyāt // Rajni_5.260
sāphalyāya kilaitya yāni januṣaḥ kāntāradūrāntarāt svaujaḥpātravicāraṇāya vipaṇer madhyaṃ samadhyāsate /
teṣām āśrayabhūmir eṣa bhaṇitaḥ paṇyauṣadhīnāṃ budhair vargo dravyaguṇābhidhānanipuṇaiḥ paṇyādivargātmanā // Rajni_5.261
yaḥ saumyena sadāśayena kalayan divyāgamānāṃ janair durgrāhaṃ mahimānam āśu nudate svaṃ jagmuṣāṃ durgatīḥ /
vargaḥ pippalikādir eṣa nṛhares tasyeha śasyātmano /
nāmagrāmaśikhāmaṇau khalu kṛtau ṣaṣṭhaḥ pratiṣṭhām agāt // Rajni_5.262
Rājanighaṇṭu, Śatāhvādivarga
śatāhvā caiva miśreyā śāliparṇī samaṣṭhilā /
bṛhatī kaṇṭakārī ca dvidhā syāt pṛśniparṇikā // Rajni_6.1
dvidhā gokṣurakaś caiva yāso vāsā śatāvarī /
dhanvayāsadvayaṃ cāgnidamanī vākucī tathā // Rajni_6.2
śaṇapuṣpī dvidhā caiva trividhā śarapuṅkhikā /
śaṇo 'mbaṣṭhā dvidhā nīlī dvidhā gojihvikā smṛtā // Rajni_6.3
apāmārgadvayaṃ pañca balā rāṣṭrī mahādi ca /
hayagandhā ca hapuṣā śatāvaryau dvidhā mate // Rajni_6.4
elavālukatairaṇyau kalikārī jayantikā /
kākamācī śrutaśreṇī bhṛṅgarājas tridhā mataḥ // Rajni_6.5
kākajaṅghā tridhā cuñcuḥ trividhaḥ sinduvārakaḥ /
bheṇḍā syāt putradā caiva takrā svarṇulikāhvayā // Rajni_6.6
khaskhasaḥ śimṛḍī caiva jñeyo vanyakusumbhakaḥ /
dvayāhulyaḥ kāsamardaś ca ravipattrī dvidhāmlikā // Rajni_6.7
ajagandhādityabhaktā viṣamuṣṭir dvidhā parā /
kālāñjanī dvikārpāsī dvividhaḥ kokilākṣakaḥ // Rajni_6.8
sātalā kāmavṛddhiś ca cakramardo 'tha jhiñjhirā /
śatāhvādyāḥ krameṇaiva kṣupāḥ proktā yathāguṇāḥ // Rajni_6.9
śatāhvā śatapuṣpā ca misir ghoṣā ca potikā /
ahicchattrāpy avākpuṣpī mādhavī kāravī śiphā // Rajni_6.10
saṅghātapattrikā chattrā vajrapuṣpā supuṣpikā /
śataprasūnā bahalā puṣpāhvā śatapattrikā // Rajni_6.11
vanapuṣpā bhūripuṣpā sugandhā sūkṣmapattrikā /
gandhārikāticchatrā ca caturviṃśatināmakā // Rajni_6.12
śatāhvā tu kaṭus tiktā snigdhā śleṣmātisāranut /
jvaranetravraṇaghnī ca vastikarmaṇi śasyate // Rajni_6.13
miśreyā tālaparṇī ca tālapatrā miśis tathā /
śāleyā syāc chītaśivā śālīnā vanajā ca sā // Rajni_6.14
avākpuṣpī madhurikā chattrā saṃhitapuṣpikā /
supuṣpā surasā vanyā jñeyā pañcadaśāhvayā // Rajni_6.15
miśreyā madhurā snigdhā kaṭuḥ kaphaharā parā /
vātapittotthadoṣaghnī plīhajantuvināśanī // Rajni_6.16

syāc chāliparṇī sudalā supattrikā sthirā ca saumyā kumudā guhā dhruvā /
vidārigandhāṃśumatī suparṇikā syād dīrghamūlāpi ca dīrghapattrikā // Rajni_6.17
vātaghnī pītinī tanvī sudhā sarvānukāriṇī /
śophaghnī subhagā devī niścalā vrīhiparṇikā // Rajni_6.18
sumūlā ca surūpā ca supattrā śubhapattrikā /
śāliparṇī śālidalā syād ūnatriṃśadāhvayā // Rajni_6.19
śāliparṇī rase tiktā gurūṣṇā vātadoṣanut /
viṣamajvaramehārśaḥśophasaṃtāpanāśanī // Rajni_6.20
samaṣṭhilā ca bhaṇḍīro nadyāmraś cāmragandhadhṛk /
kākāmraḥ kaṇṭakiphalo 'py upadaṃśo munihvayaḥ // Rajni_6.21
nadyāmraḥ kaṭur uṣṇaś ca rucyo mukhaviśodhanaḥ /
kaphavātapraśamano dāhakṛd dīpanaḥ paraḥ // Rajni_6.22
bṛhatī mahatikrāntā vārttākī siṃhikākulī /
rāṣṭrikā sthalakaṇṭā ca bhaṇṭākī tu mahoṭikā // Rajni_6.23
bahupattrī kaṇṭatanuḥ kaṇṭāluḥ kaṭphalā tathā /
ḍoralī vanavṛntākī nāmāny asyāś caturdaśa // Rajni_6.24
bṛhatī kaṭutiktoṣṇā vātajij jvarahāriṇī /
arocakāmakāsaghnī śvāsahṛdroganāśanī // Rajni_6.25
bṛhaty anyā sarpatanuḥ kṣavikā pītataṇḍulā /
putrapradā bahuphalā godhinīti ṣaḍāhvayā // Rajni_6.26
kṣavikā bṛhatī tiktā kaṭur uṣṇā ca tatsamā /
yuktyā dravyaviśeṣeṇa dhārāsaṃstambhasiddhidā // Rajni_6.27
śvetānyā śvetabṛhatī jñeyā śvetamahoṭikā /
śvetasiṃhī śvetaphalā śvetavārttākinī ca ṣaṭ // Rajni_6.28
vijñeyā śvetabṛhatī vātaśleṣmavināśanī /
rucyā cāñjanayogena nānānetrāmayāpahā // Rajni_6.29
kaṇṭakārī kaṇṭakinī duḥsparśā duṣpradharṣiṇī /
kṣudrā vyāghrī nidigdhā ca dhāvinī kṣudrakaṇṭikā // Rajni_6.30
bahukaṇṭā kṣudrakaṇṭā jñeyā kṣudraphalā ca sā /
kaṇṭārikā citraphalā syāc caturdaśasaṃjñakā // Rajni_6.31
kaṇṭakārī kaṭūṣṇā ca dīpanī śvāsakāsajit /
pratiśyāyārtidoṣaghnī kaphavātajvarārtinut // Rajni_6.32
sitakaṇṭārikā śvetā kṣetradūtī ca lakṣmaṇā /
sitasiṃhī sitakṣudrā kṣudravārtākinī sitā // Rajni_6.33
klinnā ca kaṭuvārttākī kṣetrajā kapaṭeśvarī /
syān niḥsnehaphalā rāmā sitakaṇṭā mahauṣadhī // Rajni_6.34
gardabhī candrikā cāndrī candrapuṣpā priyaṃkarī /
nākulī durlabhā rāsnā dvir eṣā dvādaśāhvayā // Rajni_6.35
śvetakaṇṭārikā rucyā kaṭūṣṇā kaphavātanut /
cakṣuṣyā dīpanī jñeyā proktā rasaniyāmikā // Rajni_6.36

syāt pṛśniparṇī kalasī mahāguhā śṛgālavinnā dhamanī ca mekhalā /
lāṅgalikā kroṣṭukapucchikā guhā śṛgālikā saiva ca siṃhapucchikā // Rajni_6.37
pṛthakparṇī dīrghaparṇī dīrghā kroṣṭukamekhalā /
citraparṇy upacitrā ca śvapucchāṣṭādaśāhvayā // Rajni_6.38
pṛśniparṇī kaṭūṣṇāmlā tiktātīsārakāsajit /
vātarogajvaronmādavraṇadāhavināśanī // Rajni_6.39
syād gokṣuro gokṣurakaḥ kṣurāṅgaḥ śvadaṃṣṭrakaḥ kaṇṭakabhadrakaṇṭakau /
syād vyāladaṃṣṭraḥ kṣurako mahāṅgo duścakramaś ca kramaśo daśāhvaḥ // Rajni_6.40
kṣudro 'paro gokṣurakas trikaṇṭakaḥ kaṇṭī ṣaḍaṅgo bahukaṇṭakaḥ kṣuraḥ /
gokaṇṭakaḥ kaṇṭaphalaḥ palaṃkaṣaḥ kṣudrakṣuro bhakṣaṭakaś caṇadrumaḥ // Rajni_6.41
sthalaśṛṅgāṭakaś caiva vanaśṛṅgāṭakas tathā /
ikṣugandhaḥ svādukaṇṭaḥ paryāyāḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ // Rajni_6.42
syātām ubhau gokṣurakau suśītalau balapradau tau madhurau ca bṛṃhaṇau /
kṛcchrāśmarīmehavidāhanāśanau rasāyanau tatra bṛhad guṇottaraḥ // Rajni_6.43
yāso yavāso bahukaṇṭako 'lpakaḥ kṣudreṅgudī rodanikā ca kacchurā /
syād bālapattro 'dhikakaṇṭakaḥ kharaḥ sudūramūlī viṣakaṇṭako 'pi saḥ // Rajni_6.44
anantas tīkṣṇakaṇṭaś ca samudrānto marūdbhavaḥ /
dīrghamūlaḥ sūkṣmapattro viṣaghnaḥ kaṇṭakālukaḥ /
triparṇikā ca gāndhārī caikaviṃśatināmabhiḥ // Rajni_6.45
yāso madhuratikto 'sau śītaḥ pittārtidāhajit /
baladīpanakṛt tṛṣṇākaphacchardivisarpajit // Rajni_6.46
vāsakaḥ siṃhikā vāsā bhiṣaṅmātā vasādanī /
āṭarūṣaḥ siṃhamukhī siṃhī kaṇṭhīravī vṛṣaḥ // Rajni_6.47
śitaparṇī vājidantā nāsā pañcamukhī tathā /
siṃhaparṇī mṛgendrāṇī nāmāny asyās tu ṣoḍaśa // Rajni_6.48
vāsā tiktā kaṭuḥ śītā kāsaghnī raktapittajit /
kāmalākaphavaikalyajvaraśvāsakṣayāpahā // Rajni_6.49
śitāvarī śitāvaraḥ sūcyāhvaḥ sūcipattrakaḥ /
śrīvārakaḥ śikhī babhruḥ svastikaḥ suniṣaṇṇakaḥ // Rajni_6.50
kuruṭaḥ kukkuṭaḥ sūcīdalaḥ śvetāmbaro 'pi saḥ /
medhākṛd grāhakaś ceti jñeyaḥ pañcadaśāhvayaḥ // Rajni_6.51
śitāvaras tu saṃgrāhī kaṣāyoṣṇas tridoṣajit /
medhāruciprado dāhajvarahārī rasāyanaḥ // Rajni_6.52
dhanvayāso durālambhā tāmramūlī ca kacchurā /
durālabhā ca duḥsparśā dhanvī dhanvayavāsakaḥ // Rajni_6.53
prabodhanī sūkṣmadalā virūpā durabhigrahā /
durlabhā duṣpradharṣā ca syāc caturdaśasaṃjñakā // Rajni_6.54
durālambhā kaṭus tiktā soṣṇā kṣārāmlikā tathā /
madhurā vātapittaghnī jvaragulmapramehajit // Rajni_6.55
anyā kṣudradurālambhā marusthā marusambhavā /

viśāradājabhakṣā syād ajādany uṣṭrabhakṣikā // Rajni_6.56
kaṣāyā kaphahṛc caiva grāhiṇī karabhapriyā /
karabhādanikā ceti vijñeyā dvādaśābhidhā // Rajni_6.57
durālambhā dvitīyā ca gaulyāmlajvarakuṣṭhanut /
śvāsakāsabhramaghnī ca pārade śuddhikārikā // Rajni_6.58
athāgnidamanī vahnidamanī bahukaṇṭakā /
vallikaṇṭārikā gucchaphalā kṣudraphalā ca sā // Rajni_6.59
vijñeyā kṣudraduḥsparśā kṣudrakaṇṭārikā tathā /
martyendramātā damanī syād ity eṣā daśāhvayā // Rajni_6.60
kaṭūṣṇā cāgnidamanī rūkṣā vātakaphāpahā /
rucikṛd dīpanī hṛdyā gulmaplīhāpahā bhavet // Rajni_6.61
vākucī somarājī ca somavallī suvallikā /
sitā sitāvarī candralekhā cāndrī ca suprabhā // Rajni_6.62
kuṣṭhahantrī ca kāmbojī pratigandhā ca valgujā /
smṛtā candrābhidhā rājī kālmāṣī ca tathaindavī // Rajni_6.63
kuṣṭhadoṣāpahā caiva kāntidā valgujā tathā /
candrābhidhā prabhāyuktā viṃśatiḥ syāt tu nāmataḥ // Rajni_6.64
vākucī kaṭutiktoṣṇā krimikuṣṭhakaphāpahā /
tvagdoṣaviṣakaṇḍūtikharjupraśamanī ca sā // Rajni_6.65
śaṇapuṣpī bṛhatpuṣpī śaṇikā śaṇaghaṇṭikā /
pītapuṣpī sthūlaphalā lomaśā mālyapuṣpikā // Rajni_6.66
śaṇapuṣpī rase tiktā kaṣāyā kaphavātajit /
ajīrṇajvaradoṣaghnī vamanī raktadoṣanut // Rajni_6.67
dvitīyānyā sūkṣmapuṣpā syāt kṣudraśaṇapuṣpikā /
viṣṭikā sūkṣmaparṇī ca bāṇāhvā sūkṣmaghaṇṭikā /
śaṇapuṣpī kṣudratiktā vamyā rasaniyāmikā // Rajni_6.68
tṛtīyānyā vṛttaparṇī śvetapuṣpā mahāsitā /
sā mahāśvetaghaṇṭī ca sā mahāśaṇapuṣpikā // Rajni_6.69
mahāśvetā kaṣāyoṣṇā śastā rasaniyāmikā /
kutūhaleṣu ca proktā mohanastambhanādiṣu // Rajni_6.70
śarapuṅkhā kāṇḍapuṅkhā bāṇapuṅkheṣupuṅkhikā /
jñeyā sāyakapuṅkhā ca iṣupuṅkhā ca ṣaḍvidhā // Rajni_6.71
śarābhidhā ca puṅkhā syāc chvetāḍhyā sitasāyakā /
sitapuṅkhā śvetapuṅkhā śubhrapuṅkhā ca pañcadhā // Rajni_6.72
śarapuṅkhā kaṭūṣṇā ca krimivātarujāpahā /
śvetā tv eṣā guṇāḍhyā syāt praśastā ca rasāyane // Rajni_6.73
anyā tu kaṇṭapuṅkhā syāt kaṇṭāluḥ kaṇṭapuṅkhikā /
kaṇṭapuṅkhā kaṭūṣṇā ca kṛmiśūlavināśanī // Rajni_6.74
śaṇas tu mālyapuṣpaḥ syād vamanaḥ kaṭutiktakaḥ /
niśāvano dīrghaśākhas tvaksāro dīrghapallavaḥ /

śaṇas tv amlaḥ kaṣāyaś ca malagarbhāsrapātanaḥ /
vāntikṛd vātakaphanuj jñeyas tīvrāṅgamardajit // Rajni_6.75
ambaṣṭhāmbālikāmbālā śaṭhāmbāmbaṣṭhikāmbikā /
ambā ca mācikā caiva dṛḍhavalkā mayūrikā // Rajni_6.76
gandhapattrī citrapuṣpī śreyasī mukhavācikā /
chinnapattrā bhūrimallī vijñeyā ṣoḍaśāhvayā // Rajni_6.77
ambaṣṭhā sā kaṣāyāmlā kaphakaṇṭharujāpahā /
vātāmayabalāsaghnī rucikṛd dīpanī parā // Rajni_6.78
nīlī nīlā nīlinī nīlapattrī tutthā rājñī nīlikā nīlapuṣpī /
kālī śyāmā śodhanī śrīphalā ca grāmyā bhadrā bhāravāhī ca mocā // Rajni_6.79
kṛṣṇā vyañjanakeśī ca rañjanī ca mahāphalā /
asitā klītanī nīlakeśī cāraṭikā matā // Rajni_6.80
gandhapuṣpā śyāmalikā raṅgapattrī mahābalā /
sthiraraṅgā raṅgapuṣpī syād eṣā triṃśadāhvayā // Rajni_6.81
nīlī tu kaṭutiktoṣṇā keśyā kāsakaphāmanut /
marudviṣodaravyādhigulmajantujvarāpahā // Rajni_6.82
anyā caiva mahānīly amalā rājanīlikā /
tutthā śrīphalikā melā keśārhā bhṛśapattrikā // Rajni_6.83
mahānīlī guṇāḍhyā syād raṅgaśreṣṭhā suvīryadā /
pūrvoktanīlikādeśyā saguṇā sarvakarmasu // Rajni_6.84
gojihvā kharapattrī syāt pratanā dārvikā tathā /
adhomukhā dhenujihvā adhaḥpuṣpī ca saptadhā // Rajni_6.85
gojihvā kaṭukā tīvrā śītalā pittanāśanī /
vraṇasaṃropaṇī caiva sarvadantaviṣārtijit // Rajni_6.86
apāmārgas tu śikharī kiṇihī kharamañjarī /
durgrahaś cāpy adhaḥśalyaḥ pratyakpuṣpī mayūrakaḥ // Rajni_6.87
kāṇḍakaṇṭaḥ śaikhariko markaṭī durabhigrahaḥ /
vaśiraś ca parākpuṣpī kaṇṭī markaṭapippalī // Rajni_6.88
kaṭur māñjariko nandī kṣavakaḥ paṅktikaṇṭakaḥ /
mālākaṇṭaś ca kubjaś ca trayoviṃśatināmakaḥ // Rajni_6.89
apāmārgas tu tiktoṣṇaḥ kaṭuś ca kaphanāśanaḥ /
arśaḥkaṇḍūdarāmaghno raktahṛd grāhi vāntikṛt // Rajni_6.90
anyo rakto hy apāmārgaḥ kṣudrāpāmārgakas tathā /
āghaṭṭako dugdhanikā raktabindvalpapattrikā // Rajni_6.91
rakto 'pāmārgakaḥ śītaḥ kaṭukaḥ kaphavātanut /
vraṇakaṇḍūviṣaghnaś ca saṃgrāhī vāntikṛt paraḥ // Rajni_6.92
balā samaṅgodakikā ca bhadrā bhadrodanī syāt kharakāṣṭhikā ca /
kalyāṇinī bhadrabalā ca moṭā vāṭī balāḍhyeti ca rudrasaṃjñā // Rajni_6.93
balātitiktā madhurā pittātīsāranāśanī /
balavīryapradā puṣṭikapharogaviśodhanī // Rajni_6.94