રાજનિઘણ્ટુ · ભાગ 2140

ગોધાપદી ચ હંસાઙ્ઘ્રિર્ ધાર્ત્તરાષ્ટ્રપદી તથા ।
હંસપાદી ચ વિજ્ઞેયા નામ્ના ચૈષા શરાક્ષિધા ॥ રજ્નિ_4.112
હંસપાદી કટૂષ્ણા સ્યાત્ વિષભૂતવિનાશિની ।
ભ્રાન્ત્યપસ્મારદોષઘ્ની વિજ્ઞેયા ચ રસાયની ॥ રજ્નિ_4.113
કાથરા હયપર્યાયૈઃ કાથરાન્તૈઃ પ્રકીર્તિતા ।
અશ્વકાથરિકા તિક્તા વાતઘ્ની દીપની પરા ॥ રજ્નિ_4.114
પુનર્નવા વિશાખશ્ ચ કઠિલ્લઃ શશિવાટિકા ।
પૃથ્વી ચ સિતવર્ષાભૂર્ દીર્ઘપત્રઃ કઠિલ્લકઃ ॥ રજ્નિ_4.115
શ્વેતા પુનર્નવા સોષ્ણા તિક્તા કફવિષાપહા ।
કાસહૃદ્રોગશૂલાસ્રપાણ્ડુશોફાનિલાર્તિનુત્ ॥ રજ્નિ_4.116
પુનર્નવાન્યા રક્તાખ્યા ક્રૂરા મણ્ડલપત્રિકા ।
રક્તકાણ્ડા વર્ષકેતુર્ લોહિતા રક્તપત્રિકા ॥ રજ્નિ_4.117
વૈશાખી રક્તવર્ષાભૂઃ શોફઘ્ની રક્તપુષ્પિકા ।
વિકસ્વરા વિષઘ્ની ચ પ્રાવૃષેણ્યા ચ સારિણી ॥ રજ્નિ_4.118
વર્ષાભવઃ શોણપત્રઃ શોણઃ સંમીલિતદ્રુમઃ ।
પુનર્નવો નવો નવ્યઃ સ્યાદ્ દ્વાવિંશતિસંજ્ઞયા ॥ રજ્નિ_4.119
રક્તા પુનર્નવા તિક્તા સારિણી શોફનાશિની ।
દરદોષઘ્ની પાણ્ડુપિત્તપ્રમર્દિની ॥ રજ્નિ_4.120
નીલા પુનર્નવા નીલા શ્યામા નીલપુનર્નવા ।
કૃષ્ણાખ્યા નીલવર્ષાભૂર્ નીલિની સ્વાભિધાન્વિતા ॥ રજ્નિ_4.121
નીલા પુનર્નવા તિક્તા કટૂષ્ણા ચ રસાયની ।
હૃદ્રોગપાણ્ડુશ્વયથુશ્વાસવાતકફાપહા ॥ રજ્નિ_4.122
વસુકો ઽથ વસુઃ શૈવો વસો ઽથ શિવમલ્લિકા ।
પાશુપતઃ શિવમતઃ સુરેષ્ટઃ શિવશેખરઃ ।
સિતો રક્તો દ્વિધા પ્રોક્તો જ્ઞેયઃ સ ચ નવાભિધઃ ॥ રજ્નિ_4.123
વસુકૌ કટુતિક્તોષ્ણૌ પાકે શીતૌ ચ દીપનૌ ।
અજીર્ણવાતગુલ્મઘ્નૌ શ્વેતશ્ ચૈવ રસાયનઃ ॥ રજ્નિ_4.124
સર્પિણી ભુજગી ભોગી કુણ્ડલી પન્નગી ફણી ।
ષડભિધા સર્પિણી સ્યાદ્ વિષઘ્ની કુચવર્ધની ॥ રજ્નિ_4.125
વૃશ્ચિકા નખપર્ણી ચ પિચ્છિલાપ્ય્ અલિપત્રિકા ।
વૃશ્ચિકા પિચ્છલામ્લા સ્યાદ્ અન્ત્રવૃદ્ધ્યાદિદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_4.126
બ્રાહ્મી વયસ્યા મત્સ્યાક્ષી મીનાક્ષી સોમવલ્લરી ।
મત્સ્યાક્ષી શિશિરા રુચ્યા વ્રણદોષક્ષયાપહા ॥ રજ્નિ_4.127
ગુણ્ડાલા તુ જલોદ્ભૂતા ગુચ્છબુધ્ના જલાશયા ।
ગુણ્ડાલા કટુતિક્તોષ્ણા શોફવ્રણવિનાશની ॥ રજ્નિ_4.128
ભૂપાટલી ચ કુમ્ભી ચ ભૂતાલી રક્તપુષ્પિકા ।
ભૂપાટલી કટૂષ્ણા ચ પારદે સુપ્રયોજિકા ॥ રજ્નિ_4.129
પાટલી પાણ્ડુરફલી ધૂસરા વૃત્તબીજકા ।
ભૂરિફલી તથા પાણ્ડુફલી સ્યાત્ ષડ્વિધાભિધા ॥ રજ્નિ_4.130
શિશિરા પાણ્ડુરફલી ગૌલ્યા કૃચ્છ્રાર્તિદોષહા ।

બલ્યા પિત્તહરા વૃષ્યા મૂત્રાઘાતનિવારણી ॥ રજ્નિ_4.131
શ્વેતા તુ છુરિકાપત્રી પર્વમૂલાપ્ય્ અવિપ્રિયા ।
શ્વેતાતિમધુરા શીતા સ્તન્યદા રુચિકૃત્ પરા ॥ રજ્નિ_4.132
બ્રહ્મદણ્ડ્ય્ અજલાદણ્ડી કણ્ટપત્રફલા ચ સા ।
બ્રહ્મદણ્ડી કટૂષ્ણા સ્યાત્ કફશોફાનિલાપહા ॥ રજ્નિ_4.133
દ્રવન્તી શામ્બરી ચિત્રા ન્યગ્રોધી શતમૂલિકા ।
પ્રત્યક્શ્રેણી વૃષા ચણ્ડા પત્રશ્રેણ્ય્ આખુકર્ણિકા ॥ રજ્નિ_4.134
મૂષકાહ્વાદિકા કર્ણી પ્રતિપર્ણીશિફા સા ।
સહસ્રમૂલી વિક્રાન્તા જ્ઞેયા સ્યાચ્ ચતુરેકધા ॥ રજ્નિ_4.135
દ્રવન્તી મધુરા શીતા રસબન્ધકરી પરા ।
જ્વરઘ્ની ક્રિમિહા શૂલશમની ચ રસાયની ॥ રજ્નિ_4.136
દ્રોણપુષ્પી દીર્ઘપત્રા કુમ્ભયોનિઃ કુતુમ્બિકા ।
ચિત્રાક્ષુપઃ કુતુમ્બા ચ સુપુષ્પા ચિત્રપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_4.137
દ્રોણપુષ્પી કટુઃ સોષ્ણા રુચ્યા વાતકફાપહા ।
અગ્નિમાન્દ્યહરા ચૈવ પથ્યા વાતાપહારિણી ॥ રજ્નિ_4.138
અન્યા ચૈવ મહાદ્રોણા કુરુમ્બા દેવપૂર્વકા ।
દિવ્યપુષ્પા મહાદ્રોણી દેવીકાણ્ડા ષડાહ્વયા ॥ રજ્નિ_4.139
દેવદ્રોણી કટુસ્ તિક્તા મેધ્યા વાતાર્તિભૂતનુત્ ।
કફમાન્દ્યાપહા ચૈવ યુક્ત્યા પારદશોધને ॥ રજ્નિ_4.140
ઝણ્ડૂઃ સ્યાત્ સ્થૂલપુષ્પા તુ ઝણ્ડૂકો ઝેણ્ડુકસ્ તથા ।
ઝણ્ડૂઃ કટુકષાયઃ સ્યાત્ જ્વરભૂતગ્રહાપહા ॥ રજ્નિ_4.141
ગોરક્ષદુગ્ધી ગોરક્ષી તામ્રદુગ્ધી રસાયની ।
બહુપત્રા મૃતાજીવી મૃતસંજીવની મુનિઃ ॥ રજ્નિ_4.142
ગોરક્ષદુગ્ધી મધુરા વૃષ્યા સા ગ્રાહિણી હિમા ।
સર્વવશ્યકરી ચૈવ રસે સિદ્ધિગુણપ્રદા ॥ રજ્નિ_4.143
ઇત્થં વિતત્ય વિશદીક્રિયમાણનાનાક્ષુદ્રક્ષુપાહ્વયગુણપ્રગુણાપવર્ગમ્ ।
વર્ગં વિધાય મુખમણ્ડનમ્ એનમ્ ઉચ્ચૈર્ ઉચ્ચાટનાય ચ રુજાં પ્રભુરસ્ તુ વૈદ્યઃ ક્ષુધં રાન્તિ જનસ્યોચ્ચૈસ્ તસ્માત્ ક્ષુદ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
તેષાં ક્ષુપાણાં વર્ગો ઽયમ્ આદાને ધાતુર્ ઉચ્યતે ॥ રજ્નિ_4.144
ધત્તે નિત્યસમાધિસંસ્તવવશાત્ પ્રીત્યાર્ચિતેશાર્પિતાં સ્વાત્મીયામૃતહસ્તતાં કિલ સદા યઃ સર્વસંજીવનીમ્ ।
વર્ગસ્ તસ્ય કૃતૌ નૃસિંહકૃતિનો યઃ પર્પટાદિમહાન્ એષ પ્રાઞ્ચતિ નામકાણ્ડપરિષચ્ચૂડામણૌ પઞ્ચમઃ ॥ રજ્નિ_4.145
રાજનિઘણ્ટુ, પિપ્પલ્યાદિવર્ગ
ચતુર્ધા પિપ્પલી પ્રોક્તા તન્મૂલં નાગરં તથા ।
આર્દ્રકં મરિચદ્વન્દ્વં ધાન્યકં ચ યવાનિકા ॥ રજ્નિ_5.1
ચવ્યં ચ ચિત્રકદ્વન્દ્વં વિડઙ્ગં ચ વચાદ્વયમ્ ।
કુલઞ્જો જીરકાઃ પઞ્ચ મેથિકા હિઙ્ગુપત્રિકા ॥ રજ્નિ_5.2
હિઙ્ગુદ્વયં ચાગ્નિજારૌ રાસ્ને એલાદ્વયં શિવમ્ ।
સૌવર્ચલં ચ કાચાહ્વં વિડં ચ ગડનામકમ્ ॥ રજ્નિ_5.3
સામુદ્રં દ્રૌણિકં ચાન્યદ્ ઔષરં રોમકં તથા ।
નવધા લવણં પ્રોક્તમ્ અજમોદા ચ રેણુકા ॥ રજ્નિ_5.4
બોલં કર્ચૂરકઃ પાઠા વૃક્ષામ્લશ્ ચામ્લવેતસમ્ ।

કટુકાતિવિષા મુસ્તા દ્વયં યષ્ટીમધુદ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.5
ભાર્ગી પુષ્કરમૂલં ચ શૃઙ્ગ્ય્ અથો દન્તિકાદ્વયમ્ ।
જૈપાલશ્ ચ ત્રિવૃદ્ દ્વેધા ત્વક્ પત્રં નાગકેશરમ્ ॥ રજ્નિ_5.6
તવક્ષીરં ચ તાલીસપત્રાખ્યં વંશરોચના ।
મઞ્જિષ્ઠા ચ ચતુર્ધા સ્યાદ્ ધરિદ્રે ચ દ્વિધા મતે ॥ રજ્નિ_5.7
લાક્ષા ચાલક્તકો લોધ્રો ધાતક્ય્ અબ્ધિફલં તથા ।
નિર્વિષાથ વિષદ્વન્દ્વં દ્વિધા ચામ્લહરિદ્રકા ॥ રજ્નિ_5.8
અબ્ધિફેનમ્ અફેનં ચ ટઙ્કણૌ સાકુરુણ્ડકમ્ ।
હિમાવલી હસ્તિમદઃ સ્વર્જિકો લોણકં તથા ॥ રજ્નિ_5.9
વજ્રકો યવજશ્ ચાથ સર્વક્ષારો ઽથ માયિકા ।
ઔષધાન્ય્ અભિધીયન્તે ષડઙ્ગમિતસંખ્યયા ॥ રજ્નિ_5.10
પિપ્પલી કૃકરા શૌણ્ડી ચપલા માગધી કણા ।
કટુબીજા ચ કોરઙ્ગી વૈદેહી તિક્તતણ્ડુલા ॥ રજ્નિ_5.11
શ્યામા દન્તફલા કૃષ્ણા કોલા ચ મગધોદ્ભવા ।
ઉષણા ચોપકુલ્યા ચ સ્મૃત્યાહ્વા તીક્ષ્ણતણ્ડુલા ॥ રજ્નિ_5.12
પિપ્પલી જ્વરહા વૃષ્યા સ્નિગ્ધોષ્ણા કટુતિક્તકા ।
દીપની મારુતશ્વાસકાસશ્લેષ્મક્ષયાપહા ॥ રજ્નિ_5.13
ગજોષણા ચવ્યફલા ચવ્યજા ગજપિપ્પલી ।
શ્રેયસી છિદ્રવૈદેહી દીર્ઘગ્રન્થિશ્ ચ તૈજસી ।
વર્તુલી સ્થૂલવૈદેહી જ્ઞેયા ચેતિ દશાભિધા ॥ રજ્નિ_5.14
ગજોષણા કટૂષ્ણા ચ રૂક્ષા મલવિશોષણી ।
બલાસવાતહન્ત્રી ચ સ્તન્યવર્ણવિવર્ધિની ॥ રજ્નિ_5.15
સૈંહલી સર્પદણ્ડા ચ સર્પાઙ્ગી બ્રહ્મભૂમિજા ।
પાર્વતી શૈલજા તામ્રા લમ્બબીજા તથોત્કટા ॥ રજ્નિ_5.16
અદ્રિજા સિંહલસ્થા ચ લમ્બદન્તા ચ જીવલા ।
જીવાલી જીવનેત્રા ચ કુરવી ષોડશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.17
સૈંહલી કટુર્ ઉષ્ણા ચ જન્તુઘ્ની દીપની પરા ।
કફશ્વાસસમીરાર્તિશમની કોષ્ઠશોધની ॥ રજ્નિ_5.18
વનાદિપિપ્પલ્યભિધાનયુક્તં સૂક્ષ્માદિપિપ્પલ્યભિધાનમ્ એતત્ ।
ક્ષુદ્રાદિપિપ્પલ્યભિધાનયોગ્યં વનાભિધાપૂર્વકણાભિધાનમ્ ॥ રજ્નિ_5.19
વનપિપ્પલિકા ચોષ્ણા તીક્ષ્ણા રુચ્યા ચ દીપની ।
આમા ભવેદ્ ગુણાઢ્યા તુ શુષ્કા સ્વલ્પગુણા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_5.20
ગ્રન્થિકં પિપ્પલીમૂલં મૂલં તુ ચવિકાશિરઃ ।
કોલમૂલં કટુગ્રન્થિ કટુમૂલં કટૂષણમ્ ॥ રજ્નિ_5.21
સર્વગ્રન્થિ ચ પત્રાઢ્યં વિરૂપં શોણસમ્ભવમ્ ।
સુગ્રન્થિ ગ્રન્થિલં ચૈવ પર્યાયાઃ સ્યુશ્ ચતુર્દશ ॥ રજ્નિ_5.22
કટૂષ્ણં પિપ્પલીમૂલં શ્લેષ્મક્રિમિવિનાશનમ્ ।
દીપનં વાતરોગઘ્નં રોચનં પિત્તકોપનમ્ ॥ રજ્નિ_5.23
શુણ્ઠી મહૌષધં વિશ્વં નાગરં વિશ્વભેષજમ્ ।
વિશ્વૌષધં કટુગ્રન્થિ કટુભદ્રં કટૂષણમ્ ॥ રજ્નિ_5.24

સૌપર્ણં શૃઙ્ગવેરં ચ કફારિશ્ ચાર્દ્રકં સ્મૃતમ્ ।
શોષણં નાગરાહ્વં ચ વિજ્ઞેયં ષોડશાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.25
શુણ્ઠી કટૂષ્ણા સ્નિગ્ધા ચ કફશોફાનિલાપહા ।
શૂલબન્ધોદરાધ્માનશ્વાસશ્લીપદહારિણી ॥ રજ્નિ_5.26
આર્દ્રકં ગુલ્મમૂલં ચ મૂલજં કન્દલં વરમ્ ।
શૃઙ્ગવેરં મહીજં ચ સૈકતેષ્ટમ્ અનૂપજમ્ ॥ રજ્નિ_5.27
અપાકશાકં ચાર્દ્રાખ્યં રાહુચ્છત્રં સુશાકકમ્ ।
શાર્ઙ્ગં સ્યાદ્ આર્દ્રશાકં ચ સચ્છાકમ્ ઋતુભૂહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.28
કટૂષ્ણમ્ આર્દ્રકં હૃદ્યં વિપાકે શીતલં લઘુ ।
દીપનં રુચિદં શોફકફકણ્ઠામયાપહમ્ ॥ રજ્નિ_5.29
મરિચં પલિતં શ્યામં કોલં વલ્લીજમ્ ઊષણમ્ ।
યવનેષ્ટં વૃત્તફલં શાકાઙ્ગં ધર્મપત્તનમ્ ॥ રજ્નિ_5.30
કટુકં ચ શિરોવૃત્તં વીરં કફવિરોધિ ચ ।
રૂક્ષં સર્વહિતં કૃષ્ણં સપ્તભૂખ્યં નિરૂપિતમ્ ॥ રજ્નિ_5.31
મરિચં કટુ તિક્તોષ્ણં લઘુ શ્લેષ્મવિનાશનમ્ ।
સમીરકૃમિહૃદ્રોગહરં ચ રુચિકારકમ્ ॥ રજ્નિ_5.32
સિતમરિચં તુ સિતાખ્યં સિતવલ્લીજં ચ બાલકં બહુલમ્ ।
ધવલં ચન્દ્રકમ્ એતન્ મુનિનામ ગુણાધિકં ચ વશ્યકરમ્ ॥ રજ્નિ_5.33
કટૂષ્ણં શ્વેતમરિચં વિષઘ્નં ભૂતનાશનમ્ ।
અવૃષ્યં દૃષ્ટિરોગઘ્નં યુક્ત્યા ચૈવ રસાયનમ્ ॥ રજ્નિ_5.34
ધાન્યકં ધાન્યજં ધાન્યં ધાનેયં ધનિકં તથા ।
કુસ્તુમ્બુરુશ્ ચાવલિકા છત્રધાન્યં વિતુન્નકમ્ ॥ રજ્નિ_5.35
સુગન્ધિઃ શાકયોગ્યશ્ ચ સૂક્ષ્મપત્રો જનપ્રિયઃ ।
ધાન્યબીજો બીજધાન્યં વેધકં ષોડશાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.36
ધાન્યકં મધુરં શીતં કષાયં પિત્તનાશનમ્ ।
જ્વરકાસતૃષાચ્છર્દિકફહારિ ચ દીપનમ્ ॥ રજ્નિ_5.37
યવાની દીપ્યકો દીપ્યો યવસાહ્વો યવાગ્રજઃ ।
દીપની ચોગ્રગન્ધા ચ વાતારિર્ ભૂકદમ્બકઃ ॥ રજ્નિ_5.38
યવજો દીપનીયશ્ ચ શૂલહન્ત્રી યવાનિકા ।
ઉગ્રા ચ તીવ્રગન્ધા ચ જ્ઞેયા પઞ્ચદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.39
યવાની કટુતિક્તોષ્ણા વાતાર્શઃશ્લેષ્મનાશની ।
શૂલાધ્માનક્રિમિચ્છર્દિમર્દની દીપની પરા ॥ રજ્નિ_5.40
ચવ્યકં ચવિકા ચવ્યં વશિરો ગન્ધનાકુલી ।
વલ્લી ચ કોલવલ્લી ચ કોલં કુટલમસ્તકમ્ ।
તીક્ષ્ણા કરિણિકા વલ્લી કૃકરો નેત્રભૂહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.41
ચવ્યં સ્યાદ્ ઉષ્ણકટુકં લઘુ રોચનદીપનમ્ ।
જન્તૂદ્રેકાપહં કાસશ્વાસશૂલાર્તિકૃન્તનમ્ ॥ રજ્નિ_5.42
ચિત્રકો ઽગ્નિશ્ ચ શાર્દૂલશ્ ચિત્રપાલી કટુઃ શિખી ।
કૃશાનુર્ દહનો વ્યાલો જ્યોતિષ્કઃ પાલકસ્ તથા ॥ રજ્નિ_5.43
અનલો દારુણો વહ્નિઃ પાવકઃ શબલસ્ તથા ।

પાઠી દ્વીપી ચ ચિત્રાઙ્ગો જ્ઞેયઃ શૂરશ્ ચ વિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_5.44
ચિત્રકો ઽગ્નિસમઃ પાકે કટુઃ શોફકફાપહઃ ।
વાતોદરાર્શોગ્રહણીક્રિમિકણ્ડૂતિનાશનઃ ॥ રજ્નિ_5.45
કાલો વ્યાલઃ કાલમૂલો ઽતિદીપ્યો માર્જારો ઽગ્નિર્ દાહકઃ પાવકશ્ ચ ।
ચિત્રાઙ્ગો ઽયં રક્તચિત્રો મહાઙ્ગઃ સ્યાદ્ રુદ્રાહ્વશ્ ચિત્રકો ઽન્યો ગુણાઢ્યઃ ॥ રજ્નિ_5.46
સ્થૂલકાયકરો રુચ્યઃ કુષ્ઠઘ્નો રક્તચિત્રકઃ ।
રસે નિયામકો લોહે વેધકશ્ ચ રસાયનઃ ॥ રજ્નિ_5.47
વિડઙ્ગા ક્રિમિહા ચૈત્રા તણ્ડુલા તણ્ડુલીયકા ।
વાતારિસ્ તણ્ડુલા પ્રોક્તા જન્તુઘ્ની મૃગગામિની ॥ રજ્નિ_5.48
કૈરલી ગહ્વરામોઘા કપાલી ચિત્રતણ્ડુલા ।
વરા સુચિત્રબીજા ચ જન્તુહન્ત્રી ચ ષોડશ ॥ રજ્નિ_5.49
વિડઙ્ગા કટુર્ ઉષ્ણા ચ લઘુર્ વાતકફાર્તિનુત્ ।
અગ્નિમાન્દ્યારુચિભ્રાન્તિક્રિમિદોષવિનાશની ॥ રજ્નિ_5.50
વચોગ્રગન્ધા ગોલોમી જટિલોગ્રા ચ લોમશા ।
રક્ષોઘ્ની વિજયા ભદ્રા મઙ્ગલ્યેતિ દશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.51
વચા તીક્ષ્ણા કટૂષ્ણા ચ કફામગ્રન્થિશોફનુત્ ।
વાતજ્વરાતિસારઘ્ની વાન્તિકૃન્ માદનુત્ ॥ રજ્નિ_5.52
મેધ્યા શ્વેતવચા ત્વ્ અન્યા ષડ્ગ્રન્થા દીર્ઘપત્રિકા ।
તીક્ષ્ણગન્ધા હૈમવતી મઙ્ગલ્યા વિજયા ચ સા ॥ રજ્નિ_5.53
શ્વેતવચાતિગુણાઢ્યા મતિમેધાયુઃસમૃદ્ધિદા કફનુત્ ।
વૃષ્યા ચ વાતભૂતક્રિમિદોષઘ્ની ચ દીપની ચ વચા ॥ રજ્નિ_5.54
કુલઞ્જો ગન્ધમૂલશ્ ચ તીક્ષ્ણમૂલઃ કુલઞ્જનઃ ।
કુલઞ્જઃ કટુતિક્તોષ્ણો દીપનો મુખદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_5.55
જીરકો જરણો જીરો જીર્ણો દીપ્યશ્ ચ દીપકઃ ।
અજાજિકો વહ્નિશઙ્ખો માગધશ્ ચ નવાહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_5.56
જીરકઃ કટુર્ ઉષ્ણશ્ ચ વાતહૃદ્ દીપનઃ પરઃ ।
ગુલ્માધ્માનાતિસારઘ્નો ગ્રહણીક્રિમિહૃત્ પરઃ ॥ રજ્નિ_5.57
ગૌરાદિજીરકસ્ ત્વ્ અન્યો ઽજાજી સ્યાત્ શ્વેતજીરકઃ ।
કણાહ્વા કણજીર્ણા ચ કણા દીપ્યઃ સિતાદિકઃ ।
જ્ઞેયા દીર્ઘકણા ચૈવ સિતાજાજી દશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.58
ગૌરાજાજી હિમા રુચ્યા કટુર્ મધુરદીપની ।
ક્રિમિઘ્ની વિષહન્ત્રી ચ ચક્ષુષ્યાધ્માનનાશિની ॥ રજ્નિ_5.59
કૃષ્ણા તુ જરણા કાલી બહુગન્ધા ચ ભેદિની ।
કટુભેદિનિકા રુચ્યા નીલા નીલકણા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_5.60
કાશ્મીરજીરકા વર્ષા કાલી સ્યાદ્ દન્તશોધની ।
કાલમેષી સુગન્ધા ચ વિજ્ઞેયા બાણભૂહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.61
જરણા કટુર્ ઉષ્ણા ચ કફશોફનિકૃન્તની ।
રુચ્યા જીર્ણજ્વરઘ્ની ચ ચક્ષુષ્યા ગ્રહણીહરા ॥ રજ્નિ_5.62
દીપ્યોપકુઞ્ચિકા કાલી પૃથ્વી સ્થૂલકણા પૃથુઃ ।
મનોજ્ઞા જરણી જીર્ણા તરુણી સ્થૂલજીરકઃ ।

સુષવી કારવી જ્ઞેયા પૃથ્વીકા ચ ચતુર્દશ ॥ રજ્નિ_5.63
પૃથ્વીકા કટુતિક્તોષ્ણા વાતગુલ્મામદોષનુત્ ।
શ્લેષ્માધ્માનહરા જીર્ણા જન્તુઘ્ની દીપની પરા ॥ રજ્નિ_5.64
બૃહત્પાલી ક્ષુદ્રપત્રો ઽરણ્યજીરઃ કણા તથા ।
વનજીરઃ કટુઃ શીતો વ્રણહા પઞ્ચનામકઃ ॥ રજ્નિ_5.65
જીરકાઃ કટુકાઃ પાકે ક્રિમિઘ્ના વહ્નિદીપનાઃ ।
જીર્ણજ્વરહરા રુચ્યા વ્રણહાધ્માનનાશનાઃ ॥ રજ્નિ_5.66
મેથિકા મેથિની મેથી દીપની બહુપત્રિકા ।
વેધની ગન્ધબીજા ચ જ્યોતિર્ગન્ધફલા તથા ॥ રજ્નિ_5.67
વલ્લરી ચન્દ્રિકા મેથા મિશ્રપુષ્પા ચ કૈરવી ।
કુઞ્ચિકા બહુપર્ણી ચ પીતબીજા મુનીન્દુધા ॥ રજ્નિ_5.68
મેથિકા કટુર્ ઉષ્ણા ચ રક્તપિત્તપ્રકોપણી ।
અરોચકહરા દીપ્તિકરા વાતઘ્નદીપની ॥ રજ્નિ_5.69
પૃથ્વીકા હિઙ્ગુપત્રી ચ કવરી દીર્ઘિકા પૃથુઃ ।
તન્વી ચ દારુપત્રી ચ બિલ્વી બાષ્પી નવાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.70
હિઙ્ગુપત્રી કટુસ્ તીક્ષ્ણા તિક્તોષ્ણા કફવાતનુત્ ।
આમક્રિમિહરા રુચ્યા પથ્યા દીપનપાચની ॥ રજ્નિ_5.71
હિઙ્ગૂગ્રગન્ધં ભૂતારિર્ વાહ્લીકં જન્તુનાશનમ્ ।
શૂલગુલ્માદિરક્ષોઘ્નમ્ ઉગ્રવીર્યં ચ રામઠમ્ ॥ રજ્નિ_5.72
અગૂઢગન્ધં જરણં ભેદનં સૂપધૂપનમ્ ।
દીપ્તં સહસ્રવેધીતિ જ્ઞેયં પઞ્ચદશાભિધમ્ ॥ રજ્નિ_5.73
હૃદ્યં હિઙ્ગુ કટૂષ્ણં ચ ક્રિમિવાતકફાપહમ્ ।
વિબન્ધાધ્માનશૂલઘ્નં ચક્ષુષ્યં ગુલ્મનાશનમ્ ॥ રજ્નિ_5.74
નાડીહિઙ્ગુઃ પલાશાખ્યા જન્તુકા રામઠી ચ સા ।
વંશપત્રી ચ પિણ્ડાહ્વા સુવીર્યા હિઙ્ગુનાડિકા ॥ રજ્નિ_5.75
નાડીહિઙ્ગુઃ કટૂષ્ણા ચ કફવાતાર્તિશાન્તિકૃત્ ।
વિષ્ઠાવિબન્ધદોષઘ્નમ્ આનાહામયહારિ ચ ॥ રજ્નિ_5.76
અગ્નિજારો ઽગ્નિનિર્યાસો ઽપ્ય્ અગ્નિગર્ભો ઽગ્નિજઃ સ્મૃતઃ ।
વડવાગ્નિમલો જ્ઞેયો જરાયુશ્ ચાગ્નિસમ્ભવઃ ॥ રજ્નિ_5.77
સ્યાદ્ અગ્નિજારઃ કટુર્ ઉષ્ણવીર્યસ્ તુણ્ડામયો વાતકફાપહશ્ ચ ।
પિત્તપ્રદઃ સો ઽધિકસંનિપાતશૂલાર્તિશીતામયનાશકશ્ ચ ॥ રજ્નિ_5.78
જારાભો દહનસ્પર્શી પિચ્છિલઃ સાગરે ભવઃ ।
જરાયુસ્ તચ્ ચતુર્વર્ણઃ તેષુ શ્રેષ્ઠઃ સલોહિતઃ ॥ રજ્નિ_5.79
રાસ્ના યુક્તરસા રમ્યા શ્રેયસી રસના રસા ।
સુગન્ધિમૂલા સુરસા રસાઢ્યાતિરસા દશ ॥ રજ્નિ_5.80
રાસ્ના તુ ત્રિવિધા પ્રોક્તા પત્રં તૃણં તથા ।
જ્ઞેયે દલે શ્રેષ્ઠે તૃણરાસ્ના ચ મધ્યમા ॥ રજ્નિ_5.81
રાસ્ના ગુરુશ્ ચ તિક્તોષ્ણા વિષવાતાસ્રકાસજિત્ ।
શોફકમ્પોદરશ્લેષ્મશમની પાચની ચ સા ॥ રજ્નિ_5.82
સ્થૂલૈલા બૃહદેલા ત્રિપુટા ત્રિદિવોદ્ભવા ચ ભદ્રૈલા ।

સુરભિત્વક્ ચ મહૈલા પૃથ્વી કન્યા કુમારિકા ચૈન્દ્રી ॥ રજ્નિ_5.83
કાયસ્થા ગોપુટા કાન્તા ઘૃતાચી ગર્ભસમ્ભવા ।
ઇન્દ્રાણી દિવ્યગન્ધા ચ વિજ્ઞેયાષ્ટાદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.84
એલા બહુલગન્ધૈન્દ્રી દ્રાવિડી નિષ્કુટિસ્ ત્રુટિઃ ।
કપોતવર્ણી ગૌરાઙ્ગી બાલા બલવતી હિમા ॥ રજ્નિ_5.85
ચન્દ્રિકા ચોપકુઞ્ચી ચ સૂક્ષ્મા સાગરગામિની ।
ગર્ભારિર્ ગન્ધફલિકા કાયસ્થાષ્ટાદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.86
એલાદ્વયં શીતલતિક્તમ્ ઉક્તં સુગન્ધિ પિત્તાર્તિકફાપહારિ ।
કરોતિ હૃદ્રોગમલાર્તિવસ્તિશૂલઘ્નમ્ અત્ર સ્થવિરા ગુણાઢ્યા ॥ રજ્નિ_5.87
સૈન્ધવં સ્યાચ્ છીતશિવં નાદેયં સિન્ધુજં શિવમ્ ।
શુદ્ધં શિવાત્મજં પથ્યં મણિમન્થં નવાભિધમ્ ॥ રજ્નિ_5.88
સૈન્ધવં લવણં વૃષ્યં ચક્ષુષ્યં રુચિદીપનમ્ ।
ત્રિદોષશમનં પૂતં વ્રણદોષવિબન્ધજિત્ ॥ રજ્નિ_5.89
સૈન્ધવં દ્વિવિધં જ્ઞેયં શ્વેતં રક્તમ્ ઇતિ ક્રમાત્ ।
રસવીર્યવિપાકેષુ ગુણાઢ્યં નૂતનં શિવમ્ ॥ રજ્નિ_5.90
સૌવર્ચલં તુ રુચકં તિલકં હૃદ્યગન્ધકમ્ ।
અક્ષં ચ કૃષ્ણલવણં રુચ્યં કૌદ્રવિકં તથા ॥ રજ્નિ_5.91
સૌવર્ચલં લઘુ ક્ષારં કટૂષ્ણં ગુલ્મજન્તુજિત્ ।
ઊર્ધ્વવાતામશૂલાર્તિવિબન્ધારોચકાન્ જયેત્ ॥ રજ્નિ_5.92
નીલં કાચોદ્ભવં કાચં તિલકં કાચસમ્ભવમ્ ।
કાચસૌવર્ચલં કૃષ્ણલવણં પાક્યજં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_5.93
કાચોત્થં હૃદ્યગન્ધં ચ તત્ કાલલવણં તથા ।
કુરુવિન્દં કાચમલં કૃત્રિમં ચ ચતુર્દશ ॥ રજ્નિ_5.94
કાચાદિલવણં રુચ્યમ્ ઈષત્ ક્ષારં ચ પિત્તલમ્ ।
દાહકં કફવાતઘ્નં દીપનં ગુલ્મશૂલહૃત્ ॥ રજ્નિ_5.95
વિડં દ્રાવિડકં ખણ્ડં કૃતકં ક્ષારમ્ આસુરમ્ ।
સુપાક્યં ખણ્ડલવણં ધૂર્તં કૃત્રિમકં દશ ॥ રજ્નિ_5.96
વિડમ્ ઉષ્ણં ચ લવણં દીપનં વાતનાશનમ્ ।
રુચ્યં ચાજીર્ણશૂલઘ્નં ગુલ્મમેહવિનાશનમ્ ॥ રજ્નિ_5.97
ગાઢાદિલવણં શુભ્રં પૃથ્વીજં ગડદેશજમ્ ।
ગડોત્થં ચ મહારમ્ભં સામ્ભરં સમ્ભરોદ્ભવમ્ ॥ રજ્નિ_5.98
ગડોત્થં તૂષ્ણલવણમ્ ઈષદ્ અમ્લં મલાપહમ્ ।
દીપનં કફવાતઘ્નમ્ અર્શોઘ્નં કોષ્ઠશોધનમ્ ॥ રજ્નિ_5.99
સામુદ્રકં તુ સામુદ્રં સમુદ્રલવણં શિવમ્ ।
વંશિરં સાગરોત્થં ચ શિશિરં લવણાબ્ધિજમ્ ॥ રજ્નિ_5.100
સામુદ્રં લઘુ હૃદ્યં ચ પલિતાસ્રદપિત્તદમ્ ।
વિદાહિ કફવાતઘ્નં દીપનં રુચિકૃત્ પરમ્ ॥ રજ્નિ_5.101
દ્રૌણેયં વાર્ધેયં દ્રોણીજં વારિજં ચ વાર્ધિભવમ્ ।
દ્રોણીલવણં દ્રોણં ત્રિકટુલવણં ચ વસુસંજ્ઞમ્ ॥ રજ્નિ_5.102
દ્રૌણેયં લવણં પાકે નાત્યુષ્ણમ્ અવિદાહિ ચ ।

ભેદનં સ્નિગ્ધમ્ ઈષચ્ ચ શૂલઘ્નં ચાલ્પપિત્તલમ્ ॥ રજ્નિ_5.103
ઔષરકં સાર્વગુણં સાર્વરસં સર્વલવણમ્ ઊષરજમ્ ।
સામ્ભારં બહુલવણં મેલકલવણં ચ મિશ્રકં નવધા ॥ રજ્નિ_5.104
ઔષરં તુ કટુ ક્ષારં તિક્તં વાતકફાપહમ્ ।
વિદાહિ પિત્તકૃદ્ ગ્રાહિ મૂત્રસંશોષકારિ ચ ॥ રજ્નિ_5.105
રોમકમ્ ઔદ્ભિદમ્ ઉક્તં વસુકં વસુ પાંશુલવણમ્ ઊષરજમ્ ।
પાંશવમ્ ઔષરમ્ ઐરિણમ્ ઔર્વં સાર્વસહં રુદ્રૈઃ ॥ રજ્નિ_5.106
રોમકં તીક્ષ્ણમત્યુષ્ણં કટુ તિક્તં ચ દીપનમ્ ।
દાહશોષકરં ગ્રાહિ પિત્તકોપકરં પરમ્ ॥ રજ્નિ_5.107
અજમોદા ખરાહ્વા ચ બસ્તમોદા ચ મર્કટી ।
મોદા ગન્ધદલા હસ્તિકારવી ગન્ધપત્રિકા ॥ રજ્નિ_5.108
માયૂરી શિખિમોદા ચ મોદાઢ્યા વહ્નિદીપિકા ।
બ્રહ્મકોશી વિશાલી ચ હૃદ્યગન્ધોગ્રગન્ધિકા ।
મોદિની ફલમુખ્યા ચ વસુચન્દ્રાભિધા મતા ॥ રજ્નિ_5.109
અજમોદા કટુર્ ઉષ્ણા રૂક્ષા કફવાતહારિણી રુચિકૃત્ ।
શૂલાધ્માનારોચકજઠરામયનાશની ચૈવ ॥ રજ્નિ_5.110
રેણુકા કપિલા કાન્તા નન્દિની મહિલા દ્વિજા ।
રાજપુત્રી હિમા રેણુઃ પાણ્ડુપત્રી હરેણુકા ॥ રજ્નિ_5.111
સુપર્ણી શિશિરા શાન્તા કૌન્તી વૃત્તા ચ ધર્મિણી ।
કપિલોમા હૈમવતી પાણ્ડુપત્રી ચ વિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_5.112
રેણુકા તુ કટુઃ શીતા ખર્જૂકણ્ડૂતિહારિણી ।
તૃષ્ણાદાહવિષઘ્ની ચ મુખવૈમલ્યકારિણી ॥ રજ્નિ_5.113
બોલં રક્તાપહં મુણ્ડં સુરસં પિણ્ડકં વિષમ્ ।
નિર્લોહં બર્બરં પિણ્ડં સૌરભં રક્તગન્ધકમ્ ॥ રજ્નિ_5.114
રસગન્ધં મહાગન્ધં વિશ્વં ચ શુભગન્ધકમ્ ।
વિશ્વગન્ધં ગન્ધરસં વ્રણારિર્ વસુભૂહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.115
બોલં તુ કટુતિક્તોષ્ણં કષાયં રક્તદોષનુત્ ।
કફપિત્તામયાન્ હન્તિ પ્રદરાદિરુજાપહમ્ ॥ રજ્નિ_5.116
કર્ચૂરો દ્રાવિડઃ કાર્શો દુર્લભો ગન્ધમૂલકઃ ।
વેધમુખ્યો ગન્ધસારો જટિલશ્ ચાષ્ટનામકઃ ॥ રજ્નિ_5.117
કર્ચૂરઃ કટુતિક્તોષ્ણઃ કફકાસવિનાશનઃ ।
મુખવૈશદ્યજનનો ગલગણ્ડાદિદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_5.118
પાઠામ્બષ્ઠામ્બષ્ઠિકા સ્યાત્ પ્રાચીના પાપચેલિકા ।
પાઠિકા સ્થાપની ચૈવ શ્રેયસી વૃદ્ધિકર્ણિકા ॥ રજ્નિ_5.119
એકાષ્ઠીલા કુચૈલી ચ દીપની વરતિક્તકા ।
તિક્તપુષ્પા બૃહત્તિક્તા દીપની ત્રિશિરા વૃકી ।
માલવી ચ વરા દેવી વૃત્તપર્ણી દ્વિદૃઙ્મિતા ॥ રજ્નિ_5.120
પાઠા તિક્તા ગુરૂષ્ણા ચ વાતપિત્તજ્વરાપહા ।
ભગ્નસન્ધાનકૃત્ પિત્તદાહાતીસારશૂલહૃત્ ॥ રજ્નિ_5.121
વૃક્ષામ્લમ્ અમ્લશાકં સ્યાચ્ ચુક્રામ્લં તિત્તિડીફલમ્ ।

શાકામ્લમ્ અમ્લપૂરં ચ પૂરામ્લં રક્તપૂરકમ્ ॥ રજ્નિ_5.122
ચૂડામ્લબીજામ્લફલામ્લકં સ્યાદ્ અમ્લાદિવૃક્ષામ્લફલં રસામ્લમ્ ।
શ્રેષ્ઠામ્લમ્ અત્યમ્લમ્ અથામ્લબીજં ફલં ચ ચુક્રાદિ નગેન્દુસંખ્યમ્ ॥ રજ્નિ_5.123
વૃક્ષામ્લમ્ અમ્લં કટુકં કષાયં સોષ્ણં કફાર્શોઘ્નમ્ ઉદીરયન્તિ ।
તૃષ્ણાસમીરોદરહૃદ્ગદાદિગુલ્માતીસારવ્રણદોષનાશિ ॥ રજ્નિ_5.124
અમ્લો ઽમ્લવેતસો વેધી રસામ્લો વીરવેતસઃ ।
વેતસામ્લશ્ ચામ્લસારઃ શતવેધી ચ વેધકઃ ॥ રજ્નિ_5.125
ભીમશ્ ચ ભેદનો ભેદી રાજામ્લશ્ ચામ્લભેદનઃ ।
અમ્લાઙ્કુશો રક્તસારઃ ફલામ્લશ્ ચામ્લનાયકઃ ॥ રજ્નિ_5.126
સહસ્રવેધી વીરામ્લો ગુલ્મકેતુર્ ધરાક્ષિધા ।
શઙ્ખમાંસાદિદ્રાવી સ્યાદ્ દ્વિધા ચૈવામ્લવેતસઃ ॥ રજ્નિ_5.127
અમ્લવેતસમ્ અત્યમ્લં કષાયોષ્ણં ચ વાતજિત્ ।
કફાર્શઃશ્રમગુલ્મઘ્નમ્ અરોચકહરં પરમ્ ॥ રજ્નિ_5.128
કટુકા જનની તિક્તા રોહિણી તિક્તરોહિણી ।
ચક્રાઙ્ગી મત્સ્યપિત્તા ચ બકુલા શુકુલાદની ॥ રજ્નિ_5.129
સાદની શતપર્વા સ્યાત્ ચક્રાઙ્ગી મત્સ્યભેદિની ।
અશોકરોહિણી કૃષ્ણા કૃષ્ણમેદા મહૌષધી ॥ રજ્નિ_5.130
કટ્વ્ય્ અઞ્જની કાણ્ડરુહા કટુશ્ ચ કટુરોહિણી ।
કેદારકટુકારિષ્ટાપ્ય્ આમઘ્ની પઞ્ચવિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_5.131
કટુકાતિકટુસ્ તિક્તા શીતપિત્તાસ્રદોષજિત્ ।
બલાસારોચકશ્વાસજ્વરહૃદ્ રેચની ચ સા ॥ રજ્નિ_5.132
અતિવિષા શ્વેતકન્દા વિશ્વા શૃઙ્ગી ચ ભઙ્ગુરા ।
વિરૂપા શ્યામકન્દા ચ વિશ્વરૂપા મહૌષધી ॥ રજ્નિ_5.133
વીરા પ્રતિવિષા ચાન્દ્રી વિષા શ્વેતવચા સ્મૃતા ।
અરુણોપવિષા ચૈવ જ્ઞેયા ષોડશસમ્મિતા ॥ રજ્નિ_5.134
કટૂષ્ણાતિવિષા તિક્તા કફપિત્તજ્વરાપહા ।
આમાતીસારકાસઘ્ની વિષચ્છર્દિવિનાશની ॥ રજ્નિ_5.135
ત્રિવિધાતિવિષા જ્ઞેયા શુક્લા કૃષ્ણા તથારુણા ।
રસવીર્યવિપાકેષુ નિર્વિશેષગુણા ચ સા ॥ રજ્નિ_5.136
દોલાયાં ગોમયક્વાથે પચેદ્ અતિવિષાં તતઃ ।
સૂર્યતાપે ભવેચ્ છુષ્કા યોજયેત્ તાં ભિષગ્વરઃ ॥ રજ્નિ_5.137
મુસ્તાભદ્રાવારિદામ્ભોદમેઘા જીમૂતો ઽબ્દો નીરદો ઽબ્ભ્રં ઘનશ્ ચ ।
ગાઙ્ગેયં સ્યાદ્ ભદ્રમુસ્તા વરાહી ગુઞ્જા ગ્રન્થિર્ ભદ્રકાસી કસેરુઃ ॥ રજ્નિ_5.138
ક્રોડેષ્ટા કુરુવિન્દાખ્યા સુગન્ધિર્ ગ્રન્થિલા હિમા ।
વન્યા રાજકસેરુશ્ ચ કચ્છોત્થા પઞ્ચવિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_5.139
ભદ્રમુસ્તા કષાયા ચ તિક્તા શીતા ચ પાચની ।
પિત્તજ્વરકફઘ્ની ચ જ્ઞેયા સઙ્ગ્રહણી ચ સા ॥ રજ્નિ_5.140
અપરા નાગરમુસ્તા નાગરોત્થા નાગરાદિઘનસંજ્ઞા ।
ચક્રાઙ્કા નાદેયી ચૂડાલા પિણ્ડમુસ્તા ચ ॥ રજ્નિ_5.141
શિશિરા ચ વૃષધ્વાઙ્ક્ષી કચ્છરુહા ચારુકેસરોચ્ચટા ।

સા પૂર્ણકોષ્ઠસંજ્ઞા કલાપિની સાગરેન્દુમિતા ॥ રજ્નિ_5.142
તિક્તા નાગરમુસ્તા કટુઃ કષાયા ચ શીતલા કફનુત્ ।
પિત્તજ્વરાતિસારારુચિતૃષ્ણાદાહનાશની શ્રમહૃત્ ॥ રજ્નિ_5.143
યષ્ટીમધુર્ મધુયષ્ટી મધુવલ્લી મધુસ્રવા ।
મધુકં મધુકા યષ્ટી યષ્ટ્યાહ્વં વસુસંમિતમ્ ॥ રજ્નિ_5.144
મધુરં યષ્ટિમધુકં કિંચિત્ તિક્તં ચ શીતલમ્ ।
ચક્ષુષ્યં પિત્તહૃદ્ રુચ્યં શોષતૃષ્ણાવ્રણાપહમ્ ॥ રજ્નિ_5.145
અન્યત્ ક્લીતનમ્ ઉક્તં ક્લીતનકં ક્લીતનીયકં મધુકમ્ ।
મધુવલ્લી ચ મધૂલી મધુરલતા મધુરસાતિરસા ॥ રજ્નિ_5.146
શોષાપહા ચ સૌમ્યા સ્થલજા જલજા ચ સા દ્વિધાભૂતા ।
સામાન્યેન મતેયમ્ એકાદશસંજ્ઞા બહુજ્ઞધિયા ॥ રજ્નિ_5.147
ક્લીતનં મધુરં રુચ્યં બલ્યં વૃષ્યં વ્રણાપહમ્ ।
શીતલં ગુરુ ચક્ષુષ્યમ્ અસ્રપિત્તાપહં પરમ્ ॥ રજ્નિ_5.148
ભાર્ઙ્ગી ગર્દભિશાકશ્ ચ ફઞ્જી ચાઙ્ગારવલ્લરી ।
વર્ષા બ્રાહ્મણયષ્ટિશ્ ચ બર્બરો ભૃઙ્ગજા ચ સા ॥ રજ્નિ_5.149
પદ્મા યષ્ટિશ્ ચ ભારઙ્ગી વાતારિઃ કાસજિત્ પરમ્ ।
સુરૂપા ભ્રમરેષ્ટા ચ શક્રમાતા ચ ષોડશ ॥ રજ્નિ_5.150
ભાર્ઙ્ગી તુ કટુતિક્તોષ્ણા કાસશ્વાસવિનાશની ।
શોફવ્રણક્રિમિઘ્ની ચ દાહજ્વરનિવારિણી ॥ રજ્નિ_5.151
મૂલં પુષ્કરમૂલં ચ પુષ્કરં પદ્મપત્રકમ્ ।
પદ્મં પુષ્કરજં બીજં પૌષ્કરં પુષ્કરાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.152
કાશ્મીરં બ્રહ્મતીર્થં ચ શ્વાસારિર્ મૂલપુષ્કરમ્ ।
જ્ઞેયં પઞ્ચદશાહ્વં ચ પુષ્કરાદ્યે જટાશિફે ॥ રજ્નિ_5.153
પુષ્કરં કટુતિક્તોષ્ણં કફવાતજ્વરાપહમ્ ।
શ્વાસારોચકકાસઘ્નં શોફઘ્નં પાણ્ડુનાશનમ્ ॥ રજ્નિ_5.154
શૃઙ્ગી કુલીરશૃઙ્ગી સ્યાત્ ઘોષા ચ વનમૂર્ધજા ।
ચન્દ્રા કર્કટશૃઙ્ગી ચ મહાઘોષા ચ શૃઙ્ગિકા ॥ રજ્નિ_5.155
કાલિકા ચેન્દુખણ્ડા ચ લતાઙ્ગી ચ વિષાણિકા ।
ચક્રા ચ શિખરં ચૈવ કર્કટાહ્વા ત્રિપઞ્ચધા ॥ રજ્નિ_5.156
તિક્તા કર્કટશૃઙ્ગી તુ ગુરુર્ ઉષ્ણાનિલાપહા ।
હિક્કાતીસારકાસઘ્ની શ્વાસપિત્તાસ્રનાશની ॥ રજ્નિ_5.157
દન્તી શીઘ્રા શ્યેનઘણ્ટા નિકુમ્ભી નાગસ્ફોતા દન્તિની ચોપચિત્રા ।
ભદ્રા રૂક્ષા રોચની ચાનુકૂલા નિઃશલ્યા સ્યાદ્ વક્રદન્તા વિશલ્યા ॥ રજ્નિ_5.158
મધુપુષ્પૈરણ્ડફલા ભદ્રાણ્ય્ એરણ્ડપત્રિકા ।
ઉદુમ્બરદલા ચૈવ તરુણી ચાણુરેવતી ।
વિશોધની ચ કુમ્ભી ચ જ્ઞેયા ચાગ્નિકરાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.159
દન્તી કટૂષ્ણા શૂલામત્વગ્દોષશમની ચ સા ।
અર્શોવ્રણાશ્મરીશલ્યશોધની દીપની પરા ॥ રજ્નિ_5.160
અન્યા દન્તી કેશરુહા વિષભદ્રા જયાવહા ।
આવર્તકી વરાઙ્ગી ચ જયાહ્વા ભદ્રદન્તિકા ॥ રજ્નિ_5.161

અન્યા દન્તી કટૂષ્ણા ચ રેચની ક્રિમિહા પરા ।
શૂલકુષ્ઠામદોષઘ્ની ત્વગામયવિનાશની ॥ રજ્નિ_5.162
રેચકો જયપાલશ્ ચ સારકસ્ તિત્તિરીફલમ્ ।
દન્તીબીજં મલદ્રાવિ જ્ઞેયં સ્યાદ્ બીજરેચની ॥ રજ્નિ_5.163
કુમ્ભીબીજં કુમ્ભિનીબીજસંજ્ઞં ઘણ્ટાબીજં દન્તિનીબીજમ્ ઉક્તમ્ ।
બીજાન્તાખ્યં શોધની ચક્રદન્ત્યો વેદેન્દ્વાખ્યં તન્નિકુમ્ભ્યાશ્ ચ બીજમ્ ॥ રજ્નિ_5.164
જૈપાલઃ કટુર્ ઉષ્ણશ્ ચ ક્રિમિહારી વિરેચનઃ ।
દીપનઃ કફવાતઘ્નો જઠરામયશોધનઃ ॥ રજ્નિ_5.165
ઉક્તા ત્રિવૃન્ માલવિકા મસૂરા શ્યામાર્ધચન્દ્રા વિદલા સુષેણી ।
કાલિન્દિકા સૈવ તુ કાલમેષી કાલી ત્રિવેલાવનિચન્દ્રસંજ્ઞા ॥ રજ્નિ_5.166
ત્રિવૃત્ તિક્તા કટૂષ્ણા ચ ક્રિમિશ્લેષ્મોદરાર્તિજિત્ ।
કુષ્ઠકણ્ડૂવ્રણાન્ હન્તિ પ્રશસ્તા ચ વિરેચને ॥ રજ્નિ_5.167
રક્તાન્યાપિ ચ કાલિન્દી ત્રિપુટા તામ્રપુષ્પિકા ।
કુલવર્ણા મસૂરી ચાપ્ય્ અમૃતા કાકનાસિકા ॥ રજ્નિ_5.168
રક્તા ત્રિવૃદ્ રસે તિક્તા કટૂષ્ણા રેચની ચ સા ।
ગ્રહણીમલવિષ્ટમ્ભહારિણી હિતકારિણી ॥ રજ્નિ_5.169
ત્વચં ત્વગ્વલ્કલં ભૃઙ્ગં વરાઙ્ગં મુખશોધનમ્ ।
શકલં સૈંહલં વન્યં સુરસં રામવલ્લભમ્ ॥ રજ્નિ_5.170
ઉત્કટં બહુગન્ધં ચ વિજ્જુલં ચ વનપ્રિયમ્ ।
લાટપર્ણં ગન્ધવલ્કં વરં શીતં ગ્રહક્ષિતી ॥ રજ્નિ_5.171
ત્વચં તુ કટુકં શીતં કફકાસવિનાશનમ્ ।
શુક્રામશમનં ચૈવ કણ્ઠશુદ્ધિકરં લઘુ ॥ રજ્નિ_5.172
પત્રં તમાલપત્રં ચ પત્રકં છદનં દલમ્ ।
પલાશમ્ અંશુકં વાસસ્ તાપસં સુકુમારકમ્ ॥ રજ્નિ_5.173
વસ્ત્રં તમાલકં રામં ગોપનં વસનં તથા ।
તમાલં સુરભિગન્ધં જ્ઞેયં સપ્તદશાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.174
પત્રકં લઘુ તિક્તોષ્ણં કફવાતવિષાપહમ્ ।
વસ્તિકણ્ડૂતિદોષઘ્નં મુખમસ્તકશોધનમ્ ॥ રજ્નિ_5.175
કિઞ્જલ્કં કનકાહ્વં ચ કેસરં નાગકેશરમ્ ।
ચામ્પેયં નાગકિઞ્જલ્કં નાગીયં કાઞ્ચનં તથા ॥ રજ્નિ_5.176
સુવર્ણં હેમકિઞ્જલ્કં રુક્મં હેમં ચ પિઞ્જરમ્ ।
ફણિપુન્નાગયોગાદિ કેસરં પઞ્ચભૂહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.177
નાગકેશરમ્ અલ્પોષ્ણં લઘુ તિક્તં કફાપહમ્ ।
વસ્તિવાતામયઘ્નં ચ કણ્ઠશીર્ષરુજાપહમ્ ॥ રજ્નિ_5.178
તવક્ષીરં પયઃક્ષીરં યવજં ગવયોદ્ભવમ્ ।
અન્યદ્ ગોધૂમજં ચાન્યત્ પિષ્ટિકાતણ્ડુલોદ્ભવમ્ ॥ રજ્નિ_5.179
અન્યચ્ ચ તાલસમ્ભૂતં તાલક્ષીરાદિનામકમ્ ।
વનગોક્ષીરજં શ્રેષ્ઠમ્ અભાવે ઽન્યદ્ ઉદીરિતમ્ ॥ રજ્નિ_5.180
તવક્ષીરં તુ મધુરં શિશિરં દાહપિત્તનુત્ ।
ક્ષયકાસકફશ્વાસનાશનં ચાસ્રદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_5.181

તાલીસપત્રં તાલીશં પત્રાખ્યં ચ શુકોદરમ્ ।
ધાત્રીપત્ત્રં ચાર્કવેધં કરિપત્રં ઘનચ્છદમ્ ॥ રજ્નિ_5.182
નીલં નીલામ્બરં તાલં તાલીપત્રં તલાહ્વયમ્ ।
તાલીસપત્રકસ્યેતિ નામાન્ય્ આહુસ્ ત્રયોદશ ॥ રજ્નિ_5.183
તાલીસપત્રં તિક્તોષ્ણં મધુરં કફવાતનુત્ ।
કાસહિક્કાક્ષયશ્વાસચ્છર્દિદોષવિનાશકૃત્ ॥ રજ્નિ_5.184
સ્યાદ્ વંશરોચના વાંશી તુઙ્ગક્ષીરી તુગા શુભા ।
ત્વક્ક્ષીરી વંશગા શુક્રા વંશક્ષીરી ચ વૈણવી ॥ રજ્નિ_5.185
ત્વક્સારા કર્મરી શ્વેતાવંશકર્પૂરરોચને ।
તુઙ્ગા રોચનિકા પિઙ્ગા નવેન્દુર્ વંશશર્કરા ॥ રજ્નિ_5.186
સ્યાદ્ વંશરોચના રૂક્ષા કષાયા મધુરા હિમા ।
રક્તશુદ્ધિકરી તાપપિત્તોદ્રેકહરા શુભા ॥ રજ્નિ_5.187
તવક્ષીરે યવક્ષીરે ક્ષીરે જાતં ગુણોત્તરમ્ ।
વંશક્ષીરીસમં પ્રોક્તં તદભાવે ઽન્યવસ્તુજમ્ ॥ રજ્નિ_5.188
ગવયક્ષીરજં ક્ષીરં સુસ્નિગ્ધં શીતલં લઘુ ।
સુગન્ધિ દ્રાવકં શુભ્રમ્ અન્યત્ સ્વલ્પગુણં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_5.189
મઞ્જિષ્ઠા હરિણી રક્તા ગૌરી યોજનવલ્લિકા ।
સમઙ્ગા વિકસા પદ્મા રોહિણી કાલમેષિકા ॥ રજ્નિ_5.190
ભણ્ડી ચિત્રલતા ચિત્રા ચિત્રાઙ્ગી જનની ચ સા ।
મણ્ડૂકપર્ણી વિજયા મઞ્જૂષા રક્તયષ્ટિકા ॥ રજ્નિ_5.191
ક્ષેત્રિણી ચૈવ રાગાઢ્યા ભણ્ડીરી કાલભાણ્ડિકા ।
અરુણા જ્વરહન્ત્રી ચ છદ્મા નાગકુમારિકા ॥ રજ્નિ_5.192
ભાણ્ડીરલતિકા ચૈવ રાગાઙ્ગી વસ્ત્રભૂષણા ।
ત્રિંશાહ્વયા તથા પ્રોક્તા મઞ્જિષ્ઠા ચ ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_5.193
મઞ્જિષ્ઠા મધુરા સ્વાદે કષાયોષ્ણા ગુરુસ્ તથા ।
વ્રણમેહજ્વરશ્લેષ્મવિષનેત્રામયાપહા ॥ રજ્નિ_5.194
ચોલશ્ ચ યોજની કૌઞ્જી સિંહિલી ચ ચતુર્વિધા ।
મઞ્જિષ્ઠા ચૈવ સા પ્રોક્તા વિલોમે ચોત્તમોત્તમા ॥ રજ્નિ_5.195
હરિદ્રા હરિદ્રઞ્જની સ્વર્ણવર્ણા સુવર્ણા શિવા વર્ણિની દીર્ઘરાગા ।
હરિદ્રી ચ પીતા વરાઙ્ગી ચ ગૌરી જનિષ્ઠા વરા વર્ણદાત્રી પવિત્રા ॥ રજ્નિ_5.196
હરિતા રજનીનામ્ની વિષઘ્ની વરવર્ણિની ।
પિઙ્ગલા વર્ણદા ચૈવ મઙ્ગલ્યા મઙ્ગલા ચ સા ॥ રજ્નિ_5.197
લક્ષ્મી ભદ્રા શિફા શોફા શોભના સુભગાહ્વયા ।
શ્યામા જયન્તિકા દ્વે ચ ત્રિંશન્નામવિલાસિની ॥ રજ્નિ_5.198
હરિદ્રા કટુતિક્તોષ્ણા કફવાતાસ્રકુષ્ઠનુત્ ।
મેહકણ્ડૂવ્રણાન્ હન્તિ દેહવર્ણવિધાયિની ॥ રજ્નિ_5.199
અન્યા દારુહરિદ્રા ચ દાર્વી પીતદ્રુ પીતિકા ।
કાલેયકં પીતદારુ સ્થિરરાગા ચ કામિની ॥ રજ્નિ_5.200
કટઙ્કટેરી પર્જન્યા પીતા દારુનિશા સ્મૃતા ।
કાલીયકં કામવતી દારુપીતા પચમ્પચા ।

સ્યાત્ કર્કટકિની જ્ઞેયા પ્રોક્તા સપ્તદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.201
તિક્તા દારુહરિદ્રા તુ કટૂષ્ણા વ્રણમેહનુત્ ।
કણ્ડૂવિસર્પત્વગ્દોષવિષકર્ણાક્ષિદોષહા ॥ રજ્નિ_5.202
લાક્ષા ખદિરકા રક્તા રઙ્ગમાતા પલઙ્કષા ।
જતુ ચ ક્રિમિજા ચૈવ દ્રુમવ્યાધિર્ અલક્તકઃ ॥ રજ્નિ_5.203
પલાશી મુદ્રણી દીપ્તિર્ જન્તુકા ગન્ધમાદની ।
નીલા દ્રવરસા ચૈવ પિત્તારિર્ મુનિભૂહ્વયા ॥ રજ્નિ_5.204
લાક્ષા તિક્તકષાયા સ્યાત્ શ્લેષ્મપિત્તાર્તિદોષનુત્ ।
વિષરક્તપ્રશમની વિષમજ્વરનાશની ॥ રજ્નિ_5.205
અલક્તકો જન્તુરસો રાગો નિર્ભર્ત્સનસ્ તથા ।
જનની જન્તુકારી ચ સંધર્ષા ચક્રમર્દિની ॥ રજ્નિ_5.206
અલક્તકઃ સુતિક્તોષ્ણઃ કફવાતામયાપહઃ ।
કણ્ઠરુક્શમનો રુચ્યો વ્રણદોષાર્તિનાશનઃ ॥ રજ્નિ_5.207
લોધ્રો રોધ્રો ભિલ્લતરુશ્ ચિલ્લકઃ કાણ્ડકીલકઃ ।
તિરીટો લોધ્રકો વૃક્ષઃ શમ્બરો હસ્તિરોધ્રકઃ ॥ રજ્નિ_5.208
તિલ્વકઃ કાણ્ડહીનશ્ ચ શાવરો હેમપુષ્પકઃ ।
ભિલ્લી શાવરકશ્ ચૈવ જ્ઞેયઃ પઞ્ચદશાહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_5.209
ક્રમુકઃ પટ્ટિકારોધ્રો વલ્કરોધ્રો બૃહદ્દલઃ ।
જીર્ણબુધ્નો બૃહદ્વલ્કો જીર્ણપત્રો ઽક્ષિભેષજઃ ॥ રજ્નિ_5.210
શાવરઃ શ્વેતરોધ્રશ્ ચ માર્જનો બહલત્વચઃ ।
પટ્ટી લાક્ષાપ્રસાદશ્ ચ વલ્કલો બાણભૂહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_5.211
લોધ્રદ્વયં કષાયં સ્યાત્ શીતં વાતકફાસ્રનુત્ ।
ચક્ષુષ્યં વિષહૃત્ તત્ર વિશિષ્ટો વલ્કરોધ્રકઃ ॥ રજ્નિ_5.212
ધાતકી વહ્નિપુષ્પી ચ તામ્રપુષ્પી ચ ધાવની ।
અગ્નિજ્વાલા સુભિક્ષા ચ પાર્વતી બહુપુષ્પિકા ॥ રજ્નિ_5.213
કુમુદા સીધુપુષ્પી ચ કુઞ્જરા મદ્યવાસિની ।
ગુચ્છસઙ્ઘાદિપુષ્પાન્તા જ્ઞેયા સા લોધ્રપુષ્પિણી ।
તીવ્રજ્વાલા વહ્નિશિખા મદ્યપુષ્પીન્દ્રસમ્મિતા ॥ રજ્નિ_5.214
ધાતકી કટુર્ ઉષ્ણા ચ મદકૃદ્ વિષનાશની ।
પ્રવાહિકાતિસારઘ્ની વિસર્પવ્રણનાશિની ॥ રજ્નિ_5.215
સમુદ્રનામ પ્રથમં પશ્ચાત્ ફલમ્ ઉદાહરેત્ ।
સમુદ્રફલમ્ ઇત્યાદિ નામ વાચ્યં ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_5.216
ફલં સમુદ્રસ્ય કટૂષ્ણકારિ વાતાપહં ભૂતનિરોધકારિ ।
ત્રિદોષદાવાનલદોષહારિ કફામયભ્રાન્તિવિરોધકારિ ॥ રજ્નિ_5.217
નિર્વિષાપવિષા ચૈવ વિવિષા વિષહા પરા ।
વિષહન્ત્રી વિષાભાવા હ્ય્ અવિષા વિષવૈરિણી ॥ રજ્નિ_5.218
નિર્વિષા તુ કટુઃ શીતા કફવાતાસ્રદોષનુત્ ।
અનેકવિષદોષઘ્ની વ્રણસંરોપણી ચ સા ॥ રજ્નિ_5.219
વિષમ્ આહેયમ્ અમૃતં ગરલં દારદં ગરમ્ ।
કાલકૂટં કાલકૂટે હરિદ્રં રક્તશૃઙ્ગકમ્ ॥ રજ્નિ_5.220

નીલં ચ ગરદં ક્ષ્વેડો ઘોરં હાલાહલં હરમ્ ।
મરં હલાહલં શૃઙ્ગી ભૂગરં ચૈકવિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_5.221
અમૃતં સ્યાત્ વત્સનાભો વિષમ્ ઉગ્રં મહૌષધમ્ ।
ગરલં મરણં નાગં સ્તોકકં પ્રાણહારકમ્ ।
ગરલં સ્થાવરાદિ સ્યાત્ પ્રોક્તં ચૈકાદશાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_5.222
વત્સનાભો ઽતિમધુરઃ સોષ્ણો વાતકફાપહઃ ।
કણ્ઠરુક્સંનિપાતઘ્નઃ પિત્તસંતાપકારકઃ ॥ રજ્નિ_5.223
સ્થાવરે વિષજાતીનાં શ્રેષ્ઠૌ નાગોગ્રશૃઙ્ગકૌ ।
નાગો દેહકરે શ્રેષ્ઠો લોહે ચૈવોગ્રશૃઙ્ગકઃ ॥ રજ્નિ_5.224
વિષસ્યાષ્ટાદશભિદાશ્ ચતુર્વર્ગાશ્ ચ યત્ પૃથક્ ।
તદ્ અત્ર નોક્તમ્ અસ્માભિર્ ગ્રન્થગૌરવભીરુભિઃ ॥ રજ્નિ_5.225
શટી શઠી પલાશશ્ ચ ષડ્ગ્રન્થા સુવ્રતા વધૂઃ ।
સુગન્ધમૂલા ગન્ધાલી શટિકા ચ પલાશિકા ॥ રજ્નિ_5.226
સુભદ્રા ચ તૃણી દૂર્વા ગન્ધા પૃથુપલાશિકા ।
સૌમ્યા હિમોદ્ભવા ગન્ધવધૂર્ નાગેન્દુસમ્મિતા ॥ રજ્નિ_5.227
શટી સતિક્તામ્લરસા લઘૂષ્ણા રુચિપ્રદા ચ જ્વરહારિણી ચ ।
કફાસ્રકણ્ડૂવ્રણદોષહન્ત્રી વક્ત્રામયધ્વંસકરી ચ સોક્તા ॥ રજ્નિ_5.228
અન્યા તુ ગન્ધપત્ત્રા સ્યાત્ સ્થૂલાસ્યા તિક્તકન્દકા ।
વનજા શટિકા વન્યા સ્તવક્ષીર્ય્ એકપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_5.229
ગન્ધપીતા પલાશાન્તા ગન્ધાઢ્યા ગન્ધપત્ત્રિકા ।
દીર્ઘપત્ત્રા ગન્ધનિશા શરભૂહ્વા સુપાકિની ॥ રજ્નિ_5.230
ગન્ધપત્ત્રા કટુઃ સ્વાદુસ્ તીક્ષ્ણોષ્ણા કફવાતજિત્ ।
કાસચ્છર્દિજ્વરાન્ હન્તિ પિત્તકોપં કરોતિ ચ ॥ રજ્નિ_5.231
સમુદ્રફેનં ફેનશ્ ચ વાર્ધિફેનં પયોધિજમ્ ।
સુફેનમ્ અબ્ધિહિણ્ડીરં સામુદ્રં સપ્તનામકમ્ ॥ રજ્નિ_5.232
સમુદ્રફેનં શિશિરં કષાયં નેત્રરોગનુત્ ।
કફકણ્ઠામયઘ્નં ચ રુચિકૃત્ કર્ણરોગહૃત્ ॥ રજ્નિ_5.233
અફેનં ખસ્ખસરસો નિફેનં ચાહિફેનકમ્ ।
અફેનં સંનિપાતઘ્નં વૃષ્યં બલ્યં ચ મોહદમ્ ॥ રજ્નિ_5.234
ચતુર્વિધમ્ અફેનં સ્યાત્ જારણં મારણં તથા ।
ધારણં સારણં ચૈવ ક્રમાદ્ વક્ષ્યે તુ લક્ષણમ્ ॥ રજ્નિ_5.235
શ્વેતં ચ જારણં પ્રોક્તં કૃષ્ણવર્ણં ચ મારણમ્ ।
ધારણં પીતવર્ણં તુ કર્બુરં સારણં તથા ॥ રજ્નિ_5.236
જારણં જારયેદ્ અન્નં મારણં મૃત્યુદાયકમ્ ।
ધારણં ચ વયઃસ્તમ્ભં સારણં મલસારણમ્ ॥ રજ્નિ_5.237
ટઙ્ગણષ્ ટઙ્કણક્ષારો રઙ્ગઃ ક્ષારો રસાધિકઃ ।
લોહદ્રાવી રસઘ્નશ્ ચ સુભગો રઙ્ગદશ્ ચ સઃ ॥ રજ્નિ_5.238
વર્તુલઃ કનકક્ષારો મલિનો ધાતુવલ્લભઃ ।
ત્રયોદશાહ્વયશ્ ચાયં કથિતસ્ તુ ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_5.239
કથિતષ્ ટઙ્કણક્ષારઃ કટૂષ્ણઃ કફનાશનઃ ।

સ્થાવરાદિવિષઘ્નશ્ ચ કાસશ્વાસાપહારકઃ ॥ રજ્નિ_5.240
દ્વિતીયં ટઙ્ગણં શ્વેતં શ્વેતકં શ્વેતટઙ્ગણમ્ ।
લોહશુદ્ધિકરં સિન્ધુમાલતીતીરસમ્ભવમ્ ।
શિવં ચ દ્રાવકં પ્રોક્તં શિતક્ષારં દશાભિધમ્ ॥ રજ્નિ_5.241
સુશ્વેતં ટઙ્કણં સ્નિગ્ધં ટૂષ્ણં કફવાતનુત્ ।
આમક્ષયાપહૃચ્ છ્વાસવિષકાસમલાપહમ્ ॥ રજ્નિ_5.242
સાકુરુણ્ડો ગ્રન્થિફલો વિકટો વસ્ત્રભૂષણઃ ।
કુરુણ્ડઃ કર્બુરફલઃ સકુરુણ્ડશ્ ચ સપ્તધા ॥ રજ્નિ_5.243
સાકુરુણ્ડઃ કષાયશ્ ચ રુચિકૃદ્ દીપનઃ પરઃ ।
શ્લેષ્મવાતાપહારી ચ વસ્ત્રરઞ્જનકો લઘુઃ ॥ રજ્નિ_5.244
હિમાવલી ચ હૃદ્ધાત્રી કુષ્ઠઘ્નો ગારકુષ્ઠકઃ ।
અઙ્ગારગ્રન્થિકો ગ્રન્થી ગ્રન્થિલો મુનિસંજ્ઞકઃ ॥ રજ્નિ_5.245
હિમાવલી સરા તિક્તા પ્લીહગુલ્મોદરાપહા ।
ક્રિમિકુષ્ઠગુદાત્યુગ્રખર્જૂકણ્ડૂતિહારિણી ॥ રજ્નિ_5.246
હસ્તિમદો ગજમદો ગજદાનં મદસ્ તથા ।
કુમ્ભિમદો દન્તિમદો દાનં દ્વીપિમદો ઽષ્ટધા ॥ રજ્નિ_5.247
સ્નિગ્ધો હસ્તિમદસ્ તિક્તઃ કેશ્યો ઽપસ્મારનાશનઃ ।
વિષહૃત્ કુષ્ઠકણ્ડૂતિવ્રણદદ્રુવિસર્પનુત્ ॥ રજ્નિ_5.248
સ્વર્જિક્ષારઃ સ્વર્જિકશ્ ચ ક્ષારસ્વર્જી સુખાર્જિકઃ ।
સુવર્ચિકઃ સુવર્ચી ચ સુખવર્ચા મુનિહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_5.249
સ્વર્જિકઃ કટુર્ ઉષ્ણશ્ ચ તીક્ષ્ણો વાતકફાર્તિનુત્ ।
ગુલ્માધ્માનક્રિમીન્ હન્તિ વ્રણજાઠરદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_5.250
લવણારં લવણોત્થં લવણાસુરજં ચ લવણભેદશ્ ચ ।
જલજં લવણક્ષારં લવણં ચ ક્ષારલવણં ચ ॥ રજ્નિ_5.251
લોણારક્ષારમ્ અત્યુષ્ણં તીક્ષ્ણં પિત્તપ્રવૃદ્ધિદમ્ ।
ક્ષારં લવણમ્ ઈષચ્ ચ વાતગુલ્માદિદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_5.252
વજ્રકં વજ્રકક્ષારં ક્ષારશ્રેષ્ઠં વિદારકમ્ ।
સારં ચન્દનસારં ચ ધૂમોત્થં ધૂમજં ગજાઃ ॥ રજ્નિ_5.253
વજ્રકં ક્ષારમ્ અત્યુષ્ણં તીક્ષ્ણં ક્ષારં ચ રેચનમ્ ।
ગુલ્મોદરાતિવિષ્ટમ્ભશૂલપ્રશમનં સરમ્ ॥ રજ્નિ_5.254
યવક્ષારઃ સ્મૃતઃ પાક્યો યવજો યવસૂચકઃ ।
યવશૂકો યવાહ્વશ્ ચ યવાપત્યં યવાગ્રજઃ ॥ રજ્નિ_5.255
યવક્ષારઃ કટૂષ્ણશ્ ચ કફવાતોદરાર્તિનુત્ ।
આમશૂલાશ્મરીકૃચ્છ્રવિષદોષહરઃ સરઃ ॥ રજ્નિ_5.256
સર્વક્ષારો બહુક્ષારઃ સમૂહક્ષારકસ્ તથા ।
સ્તોમક્ષારો મહાક્ષારો મલારિઃ ક્ષારમેલકઃ ॥ રજ્નિ_5.257
સર્વક્ષારો હ્ય્ અતિક્ષારશ્ ચક્ષુષ્યો વસ્તિશોધનઃ ।
ગુદાવર્તક્રિમિઘ્નશ્ ચ મલવસ્ત્રવિશોધનઃ ॥ રજ્નિ_5.258
માયાફલં માયિફલં ચ માયિકા છિદ્રાફલં માયિ ચ પઞ્ચનામકમ્ ।
માયાફલં વાતહરં કટૂષ્ણકમ્ શૈથિલ્યસંકોચકકેશકાર્ષ્ણયદમ્ ॥ રજ્નિ_5.259

ઇત્થં નાનાદ્રવ્યસમ્ભારનામગ્રામવ્યાખ્યાતદ્ગુણાખ્યાનપૂર્વમ્ ।
વર્ગં વીર્યધ્વસ્તરોગોપસર્ગં બુદ્ધ્વા વૈદ્યો વિશ્વવન્દ્યત્વમ્ ઈયાત્ ॥ રજ્નિ_5.260
સાફલ્યાય કિલૈત્ય યાનિ જનુષઃ કાન્તારદૂરાન્તરાત્ સ્વૌજઃપાત્રવિચારણાય વિપણેર્ મધ્યં સમધ્યાસતે ।
તેષામ્ આશ્રયભૂમિર્ એષ ભણિતઃ પણ્યૌષધીનાં બુધૈર્ વર્ગો દ્રવ્યગુણાભિધાનનિપુણૈઃ પણ્યાદિવર્ગાત્મના ॥ રજ્નિ_5.261
યઃ સૌમ્યેન સદાશયેન કલયન્ દિવ્યાગમાનાં જનૈર્ દુર્ગ્રાહં મહિમાનમ્ આશુ નુદતે સ્વં જગ્મુષાં દુર્ગતીઃ ।
વર્ગઃ પિપ્પલિકાદિર્ એષ નૃહરેસ્ તસ્યેહ શસ્યાત્મનો ।
નામગ્રામશિખામણૌ ખલુ કૃતૌ ષષ્ઠઃ પ્રતિષ્ઠામ્ અગાત્ ॥ રજ્નિ_5.262
રાજનિઘણ્ટુ, શતાહ્વાદિવર્ગ
શતાહ્વા ચૈવ મિશ્રેયા શાલિપર્ણી સમષ્ઠિલા ।
બૃહતી કણ્ટકારી ચ દ્વિધા સ્યાત્ પૃશ્નિપર્ણિકા ॥ રજ્નિ_6.1
દ્વિધા ગોક્ષુરકશ્ ચૈવ યાસો વાસા શતાવરી ।
ધન્વયાસદ્વયં ચાગ્નિદમની વાકુચી તથા ॥ રજ્નિ_6.2
શણપુષ્પી દ્વિધા ચૈવ ત્રિવિધા શરપુઙ્ખિકા ।
શણો ઽમ્બષ્ઠા દ્વિધા નીલી દ્વિધા ગોજિહ્વિકા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_6.3
અપામાર્ગદ્વયં પઞ્ચ બલા રાષ્ટ્રી મહાદિ ચ ।
હયગન્ધા ચ હપુષા શતાવર્યૌ દ્વિધા મતે ॥ રજ્નિ_6.4
એલવાલુકતૈરણ્યૌ કલિકારી જયન્તિકા ।
કાકમાચી શ્રુતશ્રેણી ભૃઙ્ગરાજસ્ ત્રિધા મતઃ ॥ રજ્નિ_6.5
કાકજઙ્ઘા ત્રિધા ચુઞ્ચુઃ ત્રિવિધઃ સિન્દુવારકઃ ।
ભેણ્ડા સ્યાત્ પુત્રદા ચૈવ તક્રા સ્વર્ણુલિકાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.6
ખસ્ખસઃ શિમૃડી ચૈવ જ્ઞેયો વન્યકુસુમ્ભકઃ ।
દ્વયાહુલ્યઃ કાસમર્દશ્ ચ રવિપત્ત્રી દ્વિધામ્લિકા ॥ રજ્નિ_6.7
અજગન્ધાદિત્યભક્તા વિષમુષ્ટિર્ દ્વિધા પરા ।
કાલાઞ્જની દ્વિકાર્પાસી દ્વિવિધઃ કોકિલાક્ષકઃ ॥ રજ્નિ_6.8
સાતલા કામવૃદ્ધિશ્ ચ ચક્રમર્દો ઽથ ઝિઞ્ઝિરા ।
શતાહ્વાદ્યાઃ ક્રમેણૈવ ક્ષુપાઃ પ્રોક્તા યથાગુણાઃ ॥ રજ્નિ_6.9
શતાહ્વા શતપુષ્પા ચ મિસિર્ ઘોષા ચ પોતિકા ।
અહિચ્છત્ત્રાપ્ય્ અવાક્પુષ્પી માધવી કારવી શિફા ॥ રજ્નિ_6.10
સઙ્ઘાતપત્ત્રિકા છત્ત્રા વજ્રપુષ્પા સુપુષ્પિકા ।
શતપ્રસૂના બહલા પુષ્પાહ્વા શતપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_6.11
વનપુષ્પા ભૂરિપુષ્પા સુગન્ધા સૂક્ષ્મપત્ત્રિકા ।
ગન્ધારિકાતિચ્છત્રા ચ ચતુર્વિંશતિનામકા ॥ રજ્નિ_6.12
શતાહ્વા તુ કટુસ્ તિક્તા સ્નિગ્ધા શ્લેષ્માતિસારનુત્ ।
જ્વરનેત્રવ્રણઘ્ની ચ વસ્તિકર્મણિ શસ્યતે ॥ રજ્નિ_6.13
મિશ્રેયા તાલપર્ણી ચ તાલપત્રા મિશિસ્ તથા ।
શાલેયા સ્યાચ્ છીતશિવા શાલીના વનજા ચ સા ॥ રજ્નિ_6.14
અવાક્પુષ્પી મધુરિકા છત્ત્રા સંહિતપુષ્પિકા ।
સુપુષ્પા સુરસા વન્યા જ્ઞેયા પઞ્ચદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.15
મિશ્રેયા મધુરા સ્નિગ્ધા કટુઃ કફહરા પરા ।
વાતપિત્તોત્થદોષઘ્ની પ્લીહજન્તુવિનાશની ॥ રજ્નિ_6.16

સ્યાચ્ છાલિપર્ણી સુદલા સુપત્ત્રિકા સ્થિરા ચ સૌમ્યા કુમુદા ગુહા ધ્રુવા ।
વિદારિગન્ધાંશુમતી સુપર્ણિકા સ્યાદ્ દીર્ઘમૂલાપિ ચ દીર્ઘપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_6.17
વાતઘ્ની પીતિની તન્વી સુધા સર્વાનુકારિણી ।
શોફઘ્ની સુભગા દેવી નિશ્ચલા વ્રીહિપર્ણિકા ॥ રજ્નિ_6.18
સુમૂલા ચ સુરૂપા ચ સુપત્ત્રા શુભપત્ત્રિકા ।
શાલિપર્ણી શાલિદલા સ્યાદ્ ઊનત્રિંશદાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.19
શાલિપર્ણી રસે તિક્તા ગુરૂષ્ણા વાતદોષનુત્ ।
વિષમજ્વરમેહાર્શઃશોફસંતાપનાશની ॥ રજ્નિ_6.20
સમષ્ઠિલા ચ ભણ્ડીરો નદ્યામ્રશ્ ચામ્રગન્ધધૃક્ ।
કાકામ્રઃ કણ્ટકિફલો ઽપ્ય્ ઉપદંશો મુનિહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_6.21
નદ્યામ્રઃ કટુર્ ઉષ્ણશ્ ચ રુચ્યો મુખવિશોધનઃ ।
કફવાતપ્રશમનો દાહકૃદ્ દીપનઃ પરઃ ॥ રજ્નિ_6.22
બૃહતી મહતિક્રાન્તા વાર્ત્તાકી સિંહિકાકુલી ।
રાષ્ટ્રિકા સ્થલકણ્ટા ચ ભણ્ટાકી તુ મહોટિકા ॥ રજ્નિ_6.23
બહુપત્ત્રી કણ્ટતનુઃ કણ્ટાલુઃ કટ્ફલા તથા ।
ડોરલી વનવૃન્તાકી નામાન્ય્ અસ્યાશ્ ચતુર્દશ ॥ રજ્નિ_6.24
બૃહતી કટુતિક્તોષ્ણા વાતજિજ્ જ્વરહારિણી ।
અરોચકામકાસઘ્ની શ્વાસહૃદ્રોગનાશની ॥ રજ્નિ_6.25
બૃહત્ય્ અન્યા સર્પતનુઃ ક્ષવિકા પીતતણ્ડુલા ।
પુત્રપ્રદા બહુફલા ગોધિનીતિ ષડાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.26
ક્ષવિકા બૃહતી તિક્તા કટુર્ ઉષ્ણા ચ તત્સમા ।
યુક્ત્યા દ્રવ્યવિશેષેણ ધારાસંસ્તમ્ભસિદ્ધિદા ॥ રજ્નિ_6.27
શ્વેતાન્યા શ્વેતબૃહતી જ્ઞેયા શ્વેતમહોટિકા ।
શ્વેતસિંહી શ્વેતફલા શ્વેતવાર્ત્તાકિની ચ ષટ્ ॥ રજ્નિ_6.28
વિજ્ઞેયા શ્વેતબૃહતી વાતશ્લેષ્મવિનાશની ।
રુચ્યા ચાઞ્જનયોગેન નાનાનેત્રામયાપહા ॥ રજ્નિ_6.29
કણ્ટકારી કણ્ટકિની દુઃસ્પર્શા દુષ્પ્રધર્ષિણી ।
ક્ષુદ્રા વ્યાઘ્રી નિદિગ્ધા ચ ધાવિની ક્ષુદ્રકણ્ટિકા ॥ રજ્નિ_6.30
બહુકણ્ટા ક્ષુદ્રકણ્ટા જ્ઞેયા ક્ષુદ્રફલા ચ સા ।
કણ્ટારિકા ચિત્રફલા સ્યાચ્ ચતુર્દશસંજ્ઞકા ॥ રજ્નિ_6.31
કણ્ટકારી કટૂષ્ણા ચ દીપની શ્વાસકાસજિત્ ।
પ્રતિશ્યાયાર્તિદોષઘ્ની કફવાતજ્વરાર્તિનુત્ ॥ રજ્નિ_6.32
સિતકણ્ટારિકા શ્વેતા ક્ષેત્રદૂતી ચ લક્ષ્મણા ।
સિતસિંહી સિતક્ષુદ્રા ક્ષુદ્રવાર્તાકિની સિતા ॥ રજ્નિ_6.33
ક્લિન્ના ચ કટુવાર્ત્તાકી ક્ષેત્રજા કપટેશ્વરી ।
સ્યાન્ નિઃસ્નેહફલા રામા સિતકણ્ટા મહૌષધી ॥ રજ્નિ_6.34
ગર્દભી ચન્દ્રિકા ચાન્દ્રી ચન્દ્રપુષ્પા પ્રિયંકરી ।
નાકુલી દુર્લભા રાસ્ના દ્વિર્ એષા દ્વાદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.35
શ્વેતકણ્ટારિકા રુચ્યા કટૂષ્ણા કફવાતનુત્ ।
ચક્ષુષ્યા દીપની જ્ઞેયા પ્રોક્તા રસનિયામિકા ॥ રજ્નિ_6.36

સ્યાત્ પૃશ્નિપર્ણી કલસી મહાગુહા શૃગાલવિન્ના ધમની ચ મેખલા ।
લાઙ્ગલિકા ક્રોષ્ટુકપુચ્છિકા ગુહા શૃગાલિકા સૈવ ચ સિંહપુચ્છિકા ॥ રજ્નિ_6.37
પૃથક્પર્ણી દીર્ઘપર્ણી દીર્ઘા ક્રોષ્ટુકમેખલા ।
ચિત્રપર્ણ્ય્ ઉપચિત્રા ચ શ્વપુચ્છાષ્ટાદશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.38
પૃશ્નિપર્ણી કટૂષ્ણામ્લા તિક્તાતીસારકાસજિત્ ।
વાતરોગજ્વરોન્માદવ્રણદાહવિનાશની ॥ રજ્નિ_6.39
સ્યાદ્ ગોક્ષુરો ગોક્ષુરકઃ ક્ષુરાઙ્ગઃ શ્વદંષ્ટ્રકઃ કણ્ટકભદ્રકણ્ટકૌ ।
સ્યાદ્ વ્યાલદંષ્ટ્રઃ ક્ષુરકો મહાઙ્ગો દુશ્ચક્રમશ્ ચ ક્રમશો દશાહ્વઃ ॥ રજ્નિ_6.40
ક્ષુદ્રો ઽપરો ગોક્ષુરકસ્ ત્રિકણ્ટકઃ કણ્ટી ષડઙ્ગો બહુકણ્ટકઃ ક્ષુરઃ ।
ગોકણ્ટકઃ કણ્ટફલઃ પલંકષઃ ક્ષુદ્રક્ષુરો ભક્ષટકશ્ ચણદ્રુમઃ ॥ રજ્નિ_6.41
સ્થલશૃઙ્ગાટકશ્ ચૈવ વનશૃઙ્ગાટકસ્ તથા ।
ઇક્ષુગન્ધઃ સ્વાદુકણ્ટઃ પર્યાયાઃ ષોડશ સ્મૃતાઃ ॥ રજ્નિ_6.42
સ્યાતામ્ ઉભૌ ગોક્ષુરકૌ સુશીતલૌ બલપ્રદૌ તૌ મધુરૌ ચ બૃંહણૌ ।
કૃચ્છ્રાશ્મરીમેહવિદાહનાશનૌ રસાયનૌ તત્ર બૃહદ્ ગુણોત્તરઃ ॥ રજ્નિ_6.43
યાસો યવાસો બહુકણ્ટકો ઽલ્પકઃ ક્ષુદ્રેઙ્ગુદી રોદનિકા ચ કચ્છુરા ।
સ્યાદ્ બાલપત્ત્રો ઽધિકકણ્ટકઃ ખરઃ સુદૂરમૂલી વિષકણ્ટકો ઽપિ સઃ ॥ રજ્નિ_6.44
અનન્તસ્ તીક્ષ્ણકણ્ટશ્ ચ સમુદ્રાન્તો મરૂદ્ભવઃ ।
દીર્ઘમૂલઃ સૂક્ષ્મપત્ત્રો વિષઘ્નઃ કણ્ટકાલુકઃ ।
ત્રિપર્ણિકા ચ ગાન્ધારી ચૈકવિંશતિનામભિઃ ॥ રજ્નિ_6.45
યાસો મધુરતિક્તો ઽસૌ શીતઃ પિત્તાર્તિદાહજિત્ ।
બલદીપનકૃત્ તૃષ્ણાકફચ્છર્દિવિસર્પજિત્ ॥ રજ્નિ_6.46
વાસકઃ સિંહિકા વાસા ભિષઙ્માતા વસાદની ।
આટરૂષઃ સિંહમુખી સિંહી કણ્ઠીરવી વૃષઃ ॥ રજ્નિ_6.47
શિતપર્ણી વાજિદન્તા નાસા પઞ્ચમુખી તથા ।
સિંહપર્ણી મૃગેન્દ્રાણી નામાન્ય્ અસ્યાસ્ તુ ષોડશ ॥ રજ્નિ_6.48
વાસા તિક્તા કટુઃ શીતા કાસઘ્ની રક્તપિત્તજિત્ ।
કામલાકફવૈકલ્યજ્વરશ્વાસક્ષયાપહા ॥ રજ્નિ_6.49
શિતાવરી શિતાવરઃ સૂચ્યાહ્વઃ સૂચિપત્ત્રકઃ ।
શ્રીવારકઃ શિખી બભ્રુઃ સ્વસ્તિકઃ સુનિષણ્ણકઃ ॥ રજ્નિ_6.50
કુરુટઃ કુક્કુટઃ સૂચીદલઃ શ્વેતામ્બરો ઽપિ સઃ ।
મેધાકૃદ્ ગ્રાહકશ્ ચેતિ જ્ઞેયઃ પઞ્ચદશાહ્વયઃ ॥ રજ્નિ_6.51
શિતાવરસ્ તુ સંગ્રાહી કષાયોષ્ણસ્ ત્રિદોષજિત્ ।
મેધારુચિપ્રદો દાહજ્વરહારી રસાયનઃ ॥ રજ્નિ_6.52
ધન્વયાસો દુરાલમ્ભા તામ્રમૂલી ચ કચ્છુરા ।
દુરાલભા ચ દુઃસ્પર્શા ધન્વી ધન્વયવાસકઃ ॥ રજ્નિ_6.53
પ્રબોધની સૂક્ષ્મદલા વિરૂપા દુરભિગ્રહા ।
દુર્લભા દુષ્પ્રધર્ષા ચ સ્યાચ્ ચતુર્દશસંજ્ઞકા ॥ રજ્નિ_6.54
દુરાલમ્ભા કટુસ્ તિક્તા સોષ્ણા ક્ષારામ્લિકા તથા ।
મધુરા વાતપિત્તઘ્ની જ્વરગુલ્મપ્રમેહજિત્ ॥ રજ્નિ_6.55
અન્યા ક્ષુદ્રદુરાલમ્ભા મરુસ્થા મરુસમ્ભવા ।

વિશારદાજભક્ષા સ્યાદ્ અજાદન્ય્ ઉષ્ટ્રભક્ષિકા ॥ રજ્નિ_6.56
કષાયા કફહૃચ્ ચૈવ ગ્રાહિણી કરભપ્રિયા ।
કરભાદનિકા ચેતિ વિજ્ઞેયા દ્વાદશાભિધા ॥ રજ્નિ_6.57
દુરાલમ્ભા દ્વિતીયા ચ ગૌલ્યામ્લજ્વરકુષ્ઠનુત્ ।
શ્વાસકાસભ્રમઘ્ની ચ પારદે શુદ્ધિકારિકા ॥ રજ્નિ_6.58
અથાગ્નિદમની વહ્નિદમની બહુકણ્ટકા ।
વલ્લિકણ્ટારિકા ગુચ્છફલા ક્ષુદ્રફલા ચ સા ॥ રજ્નિ_6.59
વિજ્ઞેયા ક્ષુદ્રદુઃસ્પર્શા ક્ષુદ્રકણ્ટારિકા તથા ।
મર્ત્યેન્દ્રમાતા દમની સ્યાદ્ ઇત્ય્ એષા દશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.60
કટૂષ્ણા ચાગ્નિદમની રૂક્ષા વાતકફાપહા ।
રુચિકૃદ્ દીપની હૃદ્યા ગુલ્મપ્લીહાપહા ભવેત્ ॥ રજ્નિ_6.61
વાકુચી સોમરાજી ચ સોમવલ્લી સુવલ્લિકા ।
સિતા સિતાવરી ચન્દ્રલેખા ચાન્દ્રી ચ સુપ્રભા ॥ રજ્નિ_6.62
કુષ્ઠહન્ત્રી ચ કામ્બોજી પ્રતિગન્ધા ચ વલ્ગુજા ।
સ્મૃતા ચન્દ્રાભિધા રાજી કાલ્માષી ચ તથૈન્દવી ॥ રજ્નિ_6.63
કુષ્ઠદોષાપહા ચૈવ કાન્તિદા વલ્ગુજા તથા ।
ચન્દ્રાભિધા પ્રભાયુક્તા વિંશતિઃ સ્યાત્ તુ નામતઃ ॥ રજ્નિ_6.64
વાકુચી કટુતિક્તોષ્ણા ક્રિમિકુષ્ઠકફાપહા ।
ત્વગ્દોષવિષકણ્ડૂતિખર્જુપ્રશમની ચ સા ॥ રજ્નિ_6.65
શણપુષ્પી બૃહત્પુષ્પી શણિકા શણઘણ્ટિકા ।
પીતપુષ્પી સ્થૂલફલા લોમશા માલ્યપુષ્પિકા ॥ રજ્નિ_6.66
શણપુષ્પી રસે તિક્તા કષાયા કફવાતજિત્ ।
અજીર્ણજ્વરદોષઘ્ની વમની રક્તદોષનુત્ ॥ રજ્નિ_6.67
દ્વિતીયાન્યા સૂક્ષ્મપુષ્પા સ્યાત્ ક્ષુદ્રશણપુષ્પિકા ।
વિષ્ટિકા સૂક્ષ્મપર્ણી ચ બાણાહ્વા સૂક્ષ્મઘણ્ટિકા ।
શણપુષ્પી ક્ષુદ્રતિક્તા વમ્યા રસનિયામિકા ॥ રજ્નિ_6.68
તૃતીયાન્યા વૃત્તપર્ણી શ્વેતપુષ્પા મહાસિતા ।
સા મહાશ્વેતઘણ્ટી ચ સા મહાશણપુષ્પિકા ॥ રજ્નિ_6.69
મહાશ્વેતા કષાયોષ્ણા શસ્તા રસનિયામિકા ।
કુતૂહલેષુ ચ પ્રોક્તા મોહનસ્તમ્ભનાદિષુ ॥ રજ્નિ_6.70
શરપુઙ્ખા કાણ્ડપુઙ્ખા બાણપુઙ્ખેષુપુઙ્ખિકા ।
જ્ઞેયા સાયકપુઙ્ખા ચ ઇષુપુઙ્ખા ચ ષડ્વિધા ॥ રજ્નિ_6.71
શરાભિધા ચ પુઙ્ખા સ્યાચ્ છ્વેતાઢ્યા સિતસાયકા ।
સિતપુઙ્ખા શ્વેતપુઙ્ખા શુભ્રપુઙ્ખા ચ પઞ્ચધા ॥ રજ્નિ_6.72
શરપુઙ્ખા કટૂષ્ણા ચ ક્રિમિવાતરુજાપહા ।
શ્વેતા ત્વ્ એષા ગુણાઢ્યા સ્યાત્ પ્રશસ્તા ચ રસાયને ॥ રજ્નિ_6.73
અન્યા તુ કણ્ટપુઙ્ખા સ્યાત્ કણ્ટાલુઃ કણ્ટપુઙ્ખિકા ।
કણ્ટપુઙ્ખા કટૂષ્ણા ચ કૃમિશૂલવિનાશની ॥ રજ્નિ_6.74
શણસ્ તુ માલ્યપુષ્પઃ સ્યાદ્ વમનઃ કટુતિક્તકઃ ।
નિશાવનો દીર્ઘશાખસ્ ત્વક્સારો દીર્ઘપલ્લવઃ ।

શણસ્ ત્વ્ અમ્લઃ કષાયશ્ ચ મલગર્ભાસ્રપાતનઃ ।
વાન્તિકૃદ્ વાતકફનુજ્ જ્ઞેયસ્ તીવ્રાઙ્ગમર્દજિત્ ॥ રજ્નિ_6.75
અમ્બષ્ઠામ્બાલિકામ્બાલા શઠામ્બામ્બષ્ઠિકામ્બિકા ।
અમ્બા ચ માચિકા ચૈવ દૃઢવલ્કા મયૂરિકા ॥ રજ્નિ_6.76
ગન્ધપત્ત્રી ચિત્રપુષ્પી શ્રેયસી મુખવાચિકા ।
છિન્નપત્ત્રા ભૂરિમલ્લી વિજ્ઞેયા ષોડશાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.77
અમ્બષ્ઠા સા કષાયામ્લા કફકણ્ઠરુજાપહા ।
વાતામયબલાસઘ્ની રુચિકૃદ્ દીપની પરા ॥ રજ્નિ_6.78
નીલી નીલા નીલિની નીલપત્ત્રી તુત્થા રાજ્ઞી નીલિકા નીલપુષ્પી ।
કાલી શ્યામા શોધની શ્રીફલા ચ ગ્રામ્યા ભદ્રા ભારવાહી ચ મોચા ॥ રજ્નિ_6.79
કૃષ્ણા વ્યઞ્જનકેશી ચ રઞ્જની ચ મહાફલા ।
અસિતા ક્લીતની નીલકેશી ચારટિકા મતા ॥ રજ્નિ_6.80
ગન્ધપુષ્પા શ્યામલિકા રઙ્ગપત્ત્રી મહાબલા ।
સ્થિરરઙ્ગા રઙ્ગપુષ્પી સ્યાદ્ એષા ત્રિંશદાહ્વયા ॥ રજ્નિ_6.81
નીલી તુ કટુતિક્તોષ્ણા કેશ્યા કાસકફામનુત્ ।
મરુદ્વિષોદરવ્યાધિગુલ્મજન્તુજ્વરાપહા ॥ રજ્નિ_6.82
અન્યા ચૈવ મહાનીલ્ય્ અમલા રાજનીલિકા ।
તુત્થા શ્રીફલિકા મેલા કેશાર્હા ભૃશપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_6.83
મહાનીલી ગુણાઢ્યા સ્યાદ્ રઙ્ગશ્રેષ્ઠા સુવીર્યદા ।
પૂર્વોક્તનીલિકાદેશ્યા સગુણા સર્વકર્મસુ ॥ રજ્નિ_6.84
ગોજિહ્વા ખરપત્ત્રી સ્યાત્ પ્રતના દાર્વિકા તથા ।
અધોમુખા ધેનુજિહ્વા અધઃપુષ્પી ચ સપ્તધા ॥ રજ્નિ_6.85
ગોજિહ્વા કટુકા તીવ્રા શીતલા પિત્તનાશની ।
વ્રણસંરોપણી ચૈવ સર્વદન્તવિષાર્તિજિત્ ॥ રજ્નિ_6.86
અપામાર્ગસ્ તુ શિખરી કિણિહી ખરમઞ્જરી ।
દુર્ગ્રહશ્ ચાપ્ય્ અધઃશલ્યઃ પ્રત્યક્પુષ્પી મયૂરકઃ ॥ રજ્નિ_6.87
કાણ્ડકણ્ટઃ શૈખરિકો મર્કટી દુરભિગ્રહઃ ।
વશિરશ્ ચ પરાક્પુષ્પી કણ્ટી મર્કટપિપ્પલી ॥ રજ્નિ_6.88
કટુર્ માઞ્જરિકો નન્દી ક્ષવકઃ પઙ્ક્તિકણ્ટકઃ ।
માલાકણ્ટશ્ ચ કુબ્જશ્ ચ ત્રયોવિંશતિનામકઃ ॥ રજ્નિ_6.89
અપામાર્ગસ્ તુ તિક્તોષ્ણઃ કટુશ્ ચ કફનાશનઃ ।
અર્શઃકણ્ડૂદરામઘ્નો રક્તહૃદ્ ગ્રાહિ વાન્તિકૃત્ ॥ રજ્નિ_6.90
અન્યો રક્તો હ્ય્ અપામાર્ગઃ ક્ષુદ્રાપામાર્ગકસ્ તથા ।
આઘટ્ટકો દુગ્ધનિકા રક્તબિન્દ્વલ્પપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_6.91
રક્તો ઽપામાર્ગકઃ શીતઃ કટુકઃ કફવાતનુત્ ।
વ્રણકણ્ડૂવિષઘ્નશ્ ચ સંગ્રાહી વાન્તિકૃત્ પરઃ ॥ રજ્નિ_6.92
બલા સમઙ્ગોદકિકા ચ ભદ્રા ભદ્રોદની સ્યાત્ ખરકાષ્ઠિકા ચ ।
કલ્યાણિની ભદ્રબલા ચ મોટા વાટી બલાઢ્યેતિ ચ રુદ્રસંજ્ઞા ॥ રજ્નિ_6.93
બલાતિતિક્તા મધુરા પિત્તાતીસારનાશની ।
બલવીર્યપ્રદા પુષ્ટિકફરોગવિશોધની ॥ રજ્નિ_6.94