Language

ENहिગુ
Scripture Library

Priyadarśikā · Chapter 3

3.1

(iti niṣkrāntāḥ sarve |)
(iti dvitīyo 'ṅkaḥ) ||
tṛtīyo 'ṅkaḥ |
(tataḥ praviśati Manoramā |)
Manoramā - āṇatta mhi devīe Vāsavadattāe hanje Maṇorame jaṃ taṃ Saṃkiccāyaṇīe ajja-uttassa mama a uttantaṃ ṇāḍaovaṇibaddhaṃ tassa ṇaccidavva-sesaṃ [p. 24] ajja tumhehiṃ komudī-mahūsave ṇaccidavvaṃ ti | hio kkhu Āraṇṇiāe pia-sahīe suṇṇa-hiaāe aṇṇahā evva ṇaccidaṃ | ajja uṇa Vāsavadattā-bhūmiāe tāe jai taha karīadi tado avassaṃ devī kuppadi | tā kahiṃ dāva tāṃ pekkhia uvālambhissaṃ | (vilokya |)esā Āraṇṇiā appaṇā evva kiṃ vi kiṃ vi mantaantī digghiā-tīle kadalī-gharaaṃ pavisadi | tā gumm'-antariā bhavia suṇissaṃ dāva se vīsaddha-jappidāṇiṃ | [ ājñaptāsmi devyā Vāsavadattayā hañje Manorame yaḥ sa Sāṅkṛtyāyany ārya-putrasya mama ca vṛttānto nāṭakopanibaddhas tasya nartitavya-śeṣam adya yuṣmābhiḥ kaumudī-mahotsave nartitavyam iti | hyaḥ khalv Āraṇyikayā priya-sakhyā śūnya-hṛdayayānyathaiva nartitam | adya punar Vāsavadattā-bhūmikayā tayā yadi tathā kriyate tato 'vaśyaṃ devī kupyati | tat kutra tāvat tāṃ prekṣyopālapsye | (vilokya |) eṣāraṇyikātmanaiva kim api kim api mantrayamāṇā dīrghikā-tīre kadalī-gṛhaṃ praviśati | tad gulmāntaritā bhūtvā śroṣyāmi tāvad asyā viśrabdha-jalpitāni | ]
(tataḥ praviśaty āsana-sthā kāmāvasthāṃ nāṭayanty Āraṇyikā |)
Āraṇyikā - (niḥśvasya |) hiaa dullaha-jaṇaṃ patthaanto tumaṃ kīsa maṃ dukkhidaṃ karesi | [ hṛdaya durlabha-janaṃ prārthayamānaṃ tvaṃ kasmān māṃ duḥkhitāṃ karoṣi |]
Manoramā - taṃ edaṃ edassa suṇṇa-hiaattaṇassa kāraṇaṃ | kiṃ uṇa esā patthedi | avahidā dāva suṇissaṃ | [ tad etad asyāḥ śūnya-hṛdayatvasya kāraṇam | kiṃ punar eṣā prārthayate | avahitā tāvac chroṣyāmi | ]
Āraṇyikā - (sāsram |) kahaṃ taha ṇāma somma-daṃsaṇo bhavia mahā-rāo evvaṃ saṃdāvedi maṃ | acchariaṃ acchariam | ahavā maha evva esā a-bhāa-headā | ṇa uṇa mahā-rāassa doso | [ kathaṃ tathā nāma saumya-darśano bhūtvā mahā-rāja evaṃ saṃtāpayati mām | āścaryam āścaryam | (niḥśvasya |) athavā mamaivaiṣā 'bhāgadheyatā | na punar mahā-rājasya doṣaḥ | ]
Manoramā - (sa-bāṣpam |) kaham mahā-rāo evva se patthaṇijjo | sāhu pia-sahī sāhu | abhijāa-sariso de ahilāso | [ kathaṃ mahā-rāja evāsyāḥ prārthanīyaḥ | sādhu priya-sakhi sādhu | ābhijātya-sadṛśas te 'bhilāṣaḥ | ]
Āraṇyikā - kassa dāva edaṃ uttantaṃ ṇivedia sajjha-veaṇaṃ via dukkhaṃ kāraissaṃ | (vicintya |) ahavā atthi me hiaa-ṇivvisesa pia-sahī Manoramā | tāe vi edaṃ lajjāe ṇa pāremi kahiduṃ | savvahā maraṇaṃ vajjia kudo me hiaassa aṇṇa ṇivvudī | [ kasmai tāvad etaṃ vṛttāntaṃ nivedya sahya-vedanam iva duḥkhaṃ kariṣyāmi | (vicintya |) athavā asti me hṛdaya-nirviśeṣā priya-sakhī Manoramā | tasyā apy etal lajjayā na pārayāmi kathayitum | sarvathā maraṇaṃ varjayitvā kuto me hṛdayasyānyā nirvṛtiḥ | ]
[p. 25]
Manoramā - (sāsram |) haddhi haddhi | adibhūmiṃ gado se tavassiṇīe aṇurāo | tā kiṃ dāṇiṃ ettha karissaṃ [ hā dhik hā dhik | atibhūmiṃ gato 'syās tapasvinyā anurāgaḥ | tat kim idānīm atra kariṣyāmi | ]
Āraṇyikā - (sābhilāṣam |) aaṃ so uddeso jassiṃ mahuarehiṃ āāsijjantī olambia mahā-rāeṇa samassāsida mhi bhīru mā bhaāhi tti | [ ayaṃ sa uddeśo yasmin madhukarair āyāsyamānāvalambya mahā-rājena samāśvāsitāsmi bhiru mā bibhīhīti | ]
Manoramā - (sa-harṣam |) kahaṃ esā vi diṭṭhā mahā-rāeṇa | savvahā atthi se jīvidassa uvāo | jāva uvasappia samassāsemi ṇaṃ | (sahasopasṛtya |) juttaṃ ṇāma hiaassa vi lajjiduṃ | [ katham eṣāpi dṛṣṭā mahā-rājena | sarvathāsty asyā jīvitasyopāyaḥ | yāvad upasṛtya samāśvāsayāmy enām | (sahasopasṛtya |) yuktaṃ nāma hṛdayasyāpi lajjitum | ]
Āraṇyikā - (sa-lajjam ātma-gatam |) haddhi haddhi | savvaṃ sudaṃ edāe | tā ettha juttaṃ evva paāsaiduṃ | (prakāśaṃ haste gṛhītvā |) pia-sahi mā kuppa mā kuppa | lajjā evva ettha avarajjhadi | [ hā dhik hā dhik | sarvaṃ śrutam etayā | tad atra yuktam eva prakāśayitum | (prakāśaṃ haste gṛhītvā |) priya-sakhi mā kupya mā kupya | lajjaivātrāparādhyati | ]
Manoramā - (sa-harṣam |) sahi alaṃ saṃkāe | edaṃ me āakkha | saccaṃ evva tumaṃ mahā-rāeṇa diṭṭhā ṇa vetti | [ sakhi alaṃ śaṅkayā | etan ma ācakṣva | satyam eva tvaṃ mahā-rājena dṛṣṭā na veti | ]
Āraṇyikā - (sa-lajjam adho-mukhī |) sudaṃ evva pia-sahīe savvaṃ | [ śrutam eva priya-sakhyā sarvam | ]
Manoramā - jai diṭṭhā mahā-rāeṇa tumaṃ tā alaṃ saṃtappideṇa | so evva dāṇiṃ daṃsaṇovāa-pajjāulo bhavissadi | [ yadi dṛṣṭā mahā-rājena tvaṃ tad alaṃ saṃtāpitena | sa evedānīṃ darśanopāya-paryākulo bhaviṣyati |]
[p. 26]
Āraṇyikā - ahaṃ sahī-aṇo pakkha-vādeṇa mantedi | ai sahi-pakkha-vādiṇi | devī-guṇa-ṇiala-ṇibaddhe kkhu tassiṃ jaṇe kudo edaṃ | [ ayaṃ sakhī-janaḥ pakṣa-pātena mantrayate | ayi sakhi-pakṣa-pātini | devī-guṇa-nigaḍa-nibaddhe khalu tasmiñ jane kuta etat | ]
Manoramā - (vihasya |) halā a-paṇḍide kamaliṇī-baddhāṇurāo vi mahuaro māladīṃ pekkhia ahiṇava-rasāssāda-lampaḍo kudo taṃ aṇ-āsādia ṭṭhidiṃ karedi | [ halā a-paṇḍite kamalinī-baddhānurāgo 'pi madhu-karo mālatīṃ prekṣyābhinava-rasāsvāda-lampaṭaḥ kutas tām an-āsādya sthitiṃ karoti | ]
Āraṇyikā - kiṃ ediṇa a-saṃbhāvideṇa | tā ehi | ahiaṃ kkhu saradādaveṇa saṃtappāiṃ ajja vi ṇa me aṅgāiṃ saṃdāvaṃ muñcandi | [ kim etenāsaṃbhāvitena | tad ehi | adhikaṃ khalu śaradātapena saṃtaptāny adyāpi na me 'ṅgāni saṃtāpaṃ muñcanti | ]
Manoramā - ai lajjālue ṇa juttam edāvatthaṃ gadāe vi de appā pacchādiduṃ | [ ayi lajjāluke na yuktam etad avasthāṃ gatayāpi ta ātmā pracchādayitum | ]
(Āraṇyikā mukham avanamayati |)

Manoramā - ai a-visambha-sīle kiṃ dāṇiṃ pacchādesi | ṇīsāsa-ṇiha-viṇiggao diahaṃ ratiṃ vi tujjha aṇurāo avirada-paḍanta-kusuma-sara-sara-ṇivaha-pautta-huṃkāra-saddo via ṇa bhaṇai | (ātma-gatam |)ahavā ṇa hu aaṃ kālo uvālambhassa | tā jāva ṇaliṇī-pattāiṃ se hiae dāissaṃ | (utthāya [p. 27] dīrghikāya nalinī-pattrāṇi gṛhītvāraṇyikāyā hṛdaye dadatī |)samassasadu sahī samassasadu sahī | [ ayi a-viśrambha-śīle kim idānīṃ pracchādayasi | niśvāsā-nibha-vinirgato divasaṃ rātrim api tavānurāgo 'virata-patat-kusuma-śara-śara-nivaha-pravṛtta-huṅkāra-śabda iva na bhaṇati | (ātma-gatam |) athavā na khalv ayaṃ kāla upālambhasya | tad yāvan nalinī-patrāṇy asyā hṛdaye dāsyāmi | (utthāya dīrghikāya nalinī-pattrāṇi gṛhītvāraṇyikāyā hṛdaye dadatī |) samāśvasitu sakhī samāśvasitu sakhī | ]
(tataḥ praviśati vidūṣakaḥ)
vidūṣakaḥ - adi-mahaṇto kkhu pia-vaassassa Āraṇṇiāe uvari aṇurāo | jeṇa pariccatta-rāa-kajjo tāe evva daṃsaṇovāaṃ cintaanto appāṇaṃ viṇodei | (vicintya) kahiṃ dāṇiṃ taṃ pekkhe | ahavā tahiṃ evva dāva digghiāe aṇṇesāmi | [ atimahān khalu priya-vayasyasyāraṇiyakāyā upary anurāgaḥ | yena parityakta-rāja-kāryas tasyā eva darśanopāyaṃ cintayann ātmānaṃ vinodayati | (vicintya |) kutredānīṃ tāṃ prekṣe | athavā tatraiva tāvad dīrghikāyām anviṣyāmi | (parikrāmati |) ]
Manoramā - (ākarṇya |) pada-saddo via suṇīadi | tā kadalī-gumm'-antaridā bhavia pekkhamha dāva ko eso tti | [ pada-śabda iva śrūyate | tat kadalī-gulmāntarite bhūtvā prekṣāvahe tāvat ka eṣa iti |]
(ubhe tathā kṛtvā paśyataḥ |)
Āraṇyikā - kahaṃ so evva mahā-rāassa pasa-parivaṭṭa (sic) bamhaṇo | [ kathaṃ sa eva mahā-rājasya pārśva-parivartī brāhmaṇaḥ |]
Manoramā - kahaṃ Vasantao evva | avi ṇāma taha have | [ kathaṃ Vasantaka eva | (saharṣam ātma-gatam |) api nāma tathā bhavet | ]
vidūṣakaḥ - (diśo 'valokya |) kiṃ dāṇiṃ Āraṇṇiā saccaṃ evva saṃvuttā | [ kim idānīm Āraṇyikā satyam eva saṃvṛttā |]
Manoramā - (sa-smitam |) sahi rāa-vaasso kkhu bamhaṇo tumaṃ uddissia mantedi | tā dāva avahidā suṇamha | [ sakhi rāja-vayasyaḥ khalu brāhmaṇas tvām uddiśya mantrayate | tat tāvad avahite śṛṇuvaḥ |]
(Āraṇyikā sa-spṛhaṃ sa-lajjaṃ ca śṛṇoti |)
vidūṣakaḥ - (sodvegam |) [p. 28] jadā dāva mae garu-maaṇa-saṃdāva-ṇīsaha-sarīrassa pia-vaassassa vaaṇeṇa devīṇaṃ Vāsavadattā-Padumāvadīṇaṃ aṇṇaṇam a devīṇaṃ bhavaṇāiṃ aṇṇesanteṇa ṇa sā diṭṭhā tadā jahiṃ digghiāe diṭṭhā idaṃ vi dāva pekkhissaṃ ti āado mhi | tā jāva iha vi ṇatthi | kiṃ dāṇiṃ karissaṃ | [ yadā tāvan mayā guru-madana-saṃtāpa-niḥsaha-śarīrasya priya-vayasyasya vacanena devyor Vāsavadattā-Padmāvatyor anyāsāṃ ca devīnāṃ bhavanāny anviṣyatā na sā dṛṣṭā tadā yatra dīrghikāyāṃ dṛṣṭedam api tāvat prekṣiṣya ity āgato 'smi | tad yāvad ihāpi nāsti | kim idānīṃ kariṣye |]
Manoramā -sudaṃ pia-sahīe | [ śrutaṃ priya-sakhyā |]
vidūṣakaḥ - (vicintya |) ahavā bhaṇido evva ahaṃ vaasseṇa | jai taṃ aṇṇesanto ṇa pekkhasi tā tado vi dāva digghiādo tāe karaala-pparisa-di-uṇia-suha-ssīalāiṃ ṇaliṇī-pattāiṃ geṇhia āaccha tti | tā kahaṃ edāiṃ jāṇidavvāiṃ | [ athavā bhaṇita evāhaṃ vayasyena | yadi tām anviṣyan na prekṣase tat tato 'pi tāvad dīrghikātas tasyāḥ karatala-sparśa-dviguṇita-sukha-śītalāni nalinī-patrāṇi gṛhītvāgaccheti | tat katham etāni jñātavyāni | ]
Manoramā - aaṃ me avasaro | Vasantaa ehi | ahaṃ de jāṇāvemi | [ ayaṃ mamāvasaraḥ | (upasṛtya vidūṣakaṃ haste gṛhītvā |) Vasantaka ehi | ahaṃ te jñāpayāmi | ]
vidūṣakaḥ - (sa-bhayam |) kassa tumaṃ jāṇāvesi | kiṃ devīe | ṇa hu mae kiṃ vi mantidaṃ | [ kasya tvaṃ jñāpayāsi | kiṃ devyāḥ | na khalu mayā kim api mantritam |]
Manoramā - Vasantaa alaṃ saṃkāe | jādisī Āraṇṇiāe kide attaṇo pia-vaassassa avatthā tue vaṇṇidā tado di-uṇadarā bhaṭṭiṇo vi kide mama pia-sahīe avatthā | tā pekkha pekkha | (upasṛtya Āraṇyikāṃ darśayati |) [ Vasantaka alaṃ śaṅkayā | yādṛśy Āranyikāyāḥ kṛta ātmanaḥ priya-vayasyasyāvasthā tvayā varṇitā tato dvi-guṇatarā bhartur api kṛte mama priya-sakhyā avasthā | tat paśya paśya | (upasṛtya Āraṇyikāṃ darśayati |) ]
[p. 29]
vidūṣakaḥ - (dṛṣṭvā sa-harṣam |) sa-phalo me parissamo | sotthi hodīe | [ sa-phalo me pariśramaḥ | svasti bhavatyai | ]
(Āraṇyikā sa-lajjaṃ kamalinī-pattrāṇy apanīyottiṣṭhati |)
Manoramā - ajja Vasantaa tuha daṃsaṇena evva avagado pia-sahīe saṃdāvo jeṇa saaṃ evva ṇaliṇī-pattāiṃ avaṇei | tā aṇugaṇhādu ajjo imāiṃ | [ ārya Vasantaka | tava darśanenaivāpagataḥ priya-sakhyāḥ saṃtāpo yena svayam eva nalinī-patrāṇy apanayati | tad anugṛhṇātv ārya imāni |]
Āraṇyikā - (sāvegam |) ai parihāsa-sīle | kīsa maṃ lajjāvesi | (kiṃcit parāṅ-mukhītiṣṭhati |) [ ayi parihāsa-śīle | kasmān māṃ lajjayasi | (kiṃcit parāṅ-mukhī tiṣṭhati |) ]
vidūṣakaḥ - (sa-viṣādam |) ciṭṭhaṃdu dāva ṇaliṇī-pattāiṃ | adi-lajjāluā de pia-sahī | tā kahaṃ edāṇaṃ samāamo bhavissadi | [ tiṣṭhantu tāvan nalinī-pattrāṇi | ati(lajjālukā te priya-sakhī | tat katham etayoḥ samāgamo bhaviṣyati | ]
Manoramā - (kṣaṇaṃ vicintya sa-harṣam |) Vasantaa evvaṃ via | (karṇe kathayati |) [ Vasantaka evam iva | ]
vidūṣakaḥ - sāhu pia-sahi sāhu | (apavārya |) jāva evva tumhe ṇevaccha-ggahaṇaṃ karettha dāva evva ahaṃ vi vaassaṃ geṇhia āacchāmi | [ sādhu priya-sakhi sādhu | (apavārya |) yāvad eva yuvāṃ nepathya-grahaṇaṃ kuruthas tāvad evāham api vayasyaṃ gṛhītvāgacchāmi | ]
(iti niṣkrāntaḥ |)
Manoramā - adi-kovaṇe | uṭṭhehi uṭṭhehi | ṇaccidavvaṃ amhehiṃ tassa evva ṇāḍaassa ṇaccida-sesaṃ | tā ehi | pekkhā-gharaṃ evva gacchamha | (parikramyāvalokya |) idaṃ pekkhāgāraṃ | jāva ehi pavisamha | sāhu sāhu | savvaṃ sajjī-kidaṃ | devīe āantavvaṃ | [ ati-kopane uttiṣṭhottiṣṭha | nartitavyam asmābhis tasyaiva naṭakasya nartita-śeṣam | tad ehi | prekṣā-gṛham eva gacchāvaḥ | (parikramyāvalokya |) idaṃ prekṣāgāram | yāvad ehi praviśāvaḥ | (praviṣṭakenāvalokya |) sādhu sādhu sarvaṃ sajjī-kṛtam | devyāgantavyam |
(tataḥ praviśati devī Sāṅkṛtyāyanī vibhavataś ca parivāraḥ |)
[p. 30]

Vāsavadattā - bhavaadi aho de kavittaṇaṃ | jeṇa edaṃ gūḍha-uttantaṃ ṇāḍaovaṇibaddhaṃ sāṇubhavaṃ vi amhāṇaṃ ajja-utta-caridaṃ a-diṭṭha-puvvaṃ via disantaṃ ahiaaraṃ kodūhalaṃ vaḍḍhaadi | [ bhagavati aho te kavitvam | yenaitad gūḍha-vṛttāntaṃ nāṭakopanibaddhaṃ sānubhavam apy asmākam āryaputra-caritam a-dṛṣṭa-pūrvam iva dṛśyamānam adhikataraṃ kautūhalaṃ vardhayati | ]
Sāṅkṛtyāyanī - āyuṣmati āśraya-guṇa evāyam īdṛśo yad a-sāram api kāvyam avaśyam eva śṛṇvatāṃ śravaṇa-sukham utpādayati | paśya |
prāyo yat kiṃ cid api prāpnoty utkarṣam āśrayān mahataḥ /
mattebha-kumbha-taṭa-gatam eti hi śṛṅgāratām bhasma

3.2

Vāsavadattā -(sa-smitam) bhaavadi savvassa vallaho jāmādo hodi tti jāṇiadi evva edaṃ | tā kiṃ ediṇā kahāṇubandheṇa | varaṃ taṃ evva ṇaccidavvaṃ daṭṭhuṃ | [ bhagavati sarvasya vallabho jāmātā bhaktīti jñāyata evaitat | tat kim etena kathānubandhena | varaṃ tad eva nartitavyaṃ draṣṭum | ]
Sāṅkṛtyāyanī - evam | Indīvarike prekṣā-gṛham ādeśaya |
ceṭī - edu edu bhaṭṭiṇī | [ etu etu bhaṭṭinī |]
(sarvāḥ parikrāmanti |)
Sāṅkṛtyāyanī - (vilokya |) aho prekṣaṇīyatā prekṣā-gṛhasya |
ābhāti ratna-śata-śobhita-śāta-kumbha-
stambhāvasakta-pṛthu-mauktika-dāma-ramyam /
adhyāsitaṃ yuvatibhir vijitāpsarobhiḥ
prekṣā-gṛhaṃ sura-vimāna-samānam etat

3.3

[p. 31]
Manoramāraṇyake -(upasṛtya |) jedu jedu bhaṭṭiṇī | [ jayatu jayatu bhaṭṭinī |]
Vāsavadattā -Maṇorame adikkandā khu saṃjjhā | tā gacchaha | lahu gaṇhaha ṇevacchaṃ | [ Manorame atikrāntā khalu saṃdhyā | tad gacchatam | laghu gṛhṇītaṃ nepathyam | ]
ubhe - jaṃ devī āṇavedi | [ yad devy ājñāpayati |]
(iti prasthite |)
Vāsavadattā - Āraṇṇie edehiṃ evva mad-anga-piṇaddhehiṃ ābharaṇehiṃ ṇevaccha-bhūmiṃ gadua appāṇaaṃ pasāhehi | ( ābharaṇāny aṅgād avatārya Āraṇyikāyāḥ samarpayati) Maṇorame tumaṃ vi Ṇalagiri-ggahaṇa-parituṭṭheṇa tādeṇa ajja-uttassa diṇṇāiṃ ābharaṇāiṃ Indīvariā-saāsādo geṇhia ṇevaccha-bhūmiaṃ gadua appāṇaṃ maṇḍehi jeṇa su-sadisī dīsasi mahā-rāassa | [ Āraṇyike etair eva mad-aṅga-pinaddhair ābharaṇair nepathya-bhūmiṃ gatvātmānaṃ prasādhya | (ābharaṇāny aṅgād avatārya Āraṇyikāyāḥ samarpayati) Manorame tvam api Nalagiri-grahaṇa-parituṣṭena tātenāryaputrasya dattāny ābharaṇānīndīvarikā-sakāśād gṛhītvā nepathya-bhūmiṃ gatvātmānaṃ maṇḍaya yena su-sadṛśī dṛśyase mahā-rājasya | ]
(Manoramā Indīvarikā-sakāśād ābharaṇāni gṛhītvā sahāraṇyakayā niṣkrāntā |)
Indīvarikā - edaṃ āsaṇaṃ | uvavisadu bhaṭṭiṇī | [ idam āsanam | upaviśatu bhaṭṭiṇī | ]
Vāsavadattā -(āsanaṃ nirdiśya |) uvavisadu bhaavadī | [ upaviśatu bhagavatī |]
(ubhe upaviśataḥ |)
(tataḥ praviśati gṛhīta-nepathyaḥ kañcukī |)
kañcukī -
antaḥpurāṇāṃ vihita-vyavasthaḥ
pade pade 'haṃ skhalitāni rakṣan /
[p. 32]
jarāturaḥ samprati daṇḍa-nītyā
sarvaṃ nṛpasyānukaromi vṛttam

3.4

bhoḥ ājñāpito 'smi vimānitāśeṣa-śatru-sainyena yathārtha-nāmnā Mahāsenena samādiśyatām antaḥpureṣu yathā - śvo vayam Udayanotsavam anubhavāmaḥ | ato yuṣmābhir utsavānurūpa-veṣojjvalena parijanena saha Manmathodyānaṃ gantavyam iti |
Sāṅkṛtyāyanī - (kañcukinaṃ nirdiśya |) rāja-putri pravṛttā prekṣā | dṛśyatām |
kañcukī - tad etad ādeṣṭavyam parijanena saha gantavyam iti | na gṛhīta-nepathyeneti | kutaḥ |
pādair nūpuribhir nitamba-phalakaiḥ śiñjāna-kāñcī-guṇair
hārāpādita-kāntibhiḥ stana-taṭaiḥ keyūribhir bāhubhiḥ /
karṇaiḥ kuṇḍalibhiḥ karaiḥ sa-valayaiḥ sa-svastikair mūrdha-jair
devīnāṃ paricārikā-parijano 'py eteṣu saṃdṛśyate

3.5

na khalu kiṃcid atrāpūrvam anuṣṭheyam | kevalaṃ svāmy-ādeśa iti matvāhaṃ samādiṣṭas tad ājñā-śeṣaṃ rāja-putryai nivedayāmi | (parikramyāvalokya ca |) iyaṃ [p. 33] sā Vāsavadattā vīṇā-hastayā Kāñcanamālayānugamyamānā gandharva-śālām praviṣṭā | yāvad asyāḥ kathayāmi | (parikrāmati |)
(tataḥ praviśati gṛhīta-Vāsavadattā-nepathyāsanasthāraṇyikā
vīṇā-hastā Kāñcanamālā ca |)
Āraṇyikā - halā Kancaṇamāle kīsa uṇa cirāadi ajja vi vīṇāārio | [ halā Kāñcanamāle kasmāt punaś cirayaty adyāpi vīṇācāryaḥ | ]
Kāñcanamālā - bhaṭṭi-dārie diṭṭho deṇa ekko ummatto | tassa vaaṇaṃ suṇia citteṇa bhāvido ohasanto ciṭṭhai | [ bhartṛ-dārike dṛṣṭas tenaika unmattaḥ | tasya vacanaṃ śrutvā citreṇa bhavito 'pahasaṃs tiṣṭhati |]
Āraṇyikā - (sa-hasta-tālaṃ vihasya |) hanje suṭṭhu edaṃ pucchadi | sarisā sarise ranjanti tti duve ettha ummattā | [ hañje suṣṭhv etaṃ pṛcchati | sadṛśāḥ sadṛśe rajanta iti dvāv atronmattau | ]
Sāṅkṛtyāyanī - rāja-putryāḥ sadṛśam ākāram paśyāmy asyās tādṛśenākāreṇāvaśyaṃ tvadīyāṃ bhūmikāṃ saṃbhāvayiṣyati |
kañcukī - (upasṛtya) rāja-putri devas tvām ājñāpayati | śvo 'vaśyam asmābhir vīṇāṃ vādayantī śrotavyā | tat tvayā nava-tantrī-sajjayā Ghoṣavatyā stheyam iti |
Āraṇyikā - ayya jai evvaṃ lahu vīṇāāriaṃ visajjehi | [ ārya yady evaṃ laghu vīṇācāryaṃ visarjaya |]
kañcukī - eṣa Vatsa-rājaṃ preṣayāmi | (iti niṣkrāntaḥ |)
Āraṇyikā - Kancaṇamāle uvaṇehi me Ghosavadīṃ jāva se taṃtīo parikkhemi | [ Kāñcanamāle upanaya me Ghoṣavatīṃ yāvad asyās tantrīḥ parīkṣe |]
(Kāñcanamālā vīṇām arpayati | Āraṇyikotsaṅge vīṇāṃ kṛtvā sārayati |)
(tataḥ praviśati gṛhīta-Vatsa-rāja-nepathyā Manoramā |)
[p. 34]
Manoramā - (sva-gatam |) ciraadi kkhu mahā-rāo kiṃ ṇa kahidaṃ Vasantaeṇa | ahavā devīe bhāadi | jai dāṇiṃ āacche tado ramaṇijjaṃ have | [ cirayati khalu mahā-rājaḥ | kiṃ na kathitaṃ Vasantakena | athavā devyā bibheti | yadīdānīm āgacchet tato ramanīyaṃ bhavet |]
(tataḥ praviśati rājāvaguṇṭhita-śarīro vidūṣakaś ca |)
rājā -
saṃtāpam prathamaṃ tathā na kurute śītāṃśur adyaiva me
niśvāsā glapayanty ajasram adhunaivoṣṇās tathā nādharam /
saṃpraty eva mano na śūnyam alasāny aṅgāni no pūrvavad
duḥkhaṃ yāti manoratheṣu tanutāṃ saṃcintyamāneṣv api

3.6

vayasya satyam evoktam Manoramayā | yathaiṣā mama priya-sakhī mahā-rājasya devyā darśana-pathād api rakṣyate tad ayaṃ samāgamopāyaḥ | adya rātrāv asmābhir Udayana-caritaṃ nāma nāṭakaṃ devyāḥ purato nartitavyam | tatra Āraṇyikā Vāsavadattā bhaviṣyati | aham api Vatsa-rājaḥ | tac caritenaiva sarvaṃ śikṣitavyam | tad āgatya svayam eva svāṃ bhūmikāṃ kurvāṇaḥ samāgamotsavam anubhavatv iti |
vidūṣakaḥ - jai maṃ ṇa pattiāasi esā Maṇoramā tuha vesaṃ dhāraantī ciṭṭhai | tā uvasappia saaṃ evva puccha | [ yadi māṃ na pratyāyayasy eṣā Manoramā tava veṣaṃ dhārayantī tiṣṭhati | tad upasṛtya svayam eva pṛccha | ]
rājā - (Manoramām upasṛtya |) Manorame satyam idaṃ yad Vasantako 'bhidhatte |
Manoramā - bhaṭṭā saccaṃ evva | maṇḍaa edehiṃ ābharaṇehiṃ appāṇaaṃ | [ bhartaḥ satyam eva | maṇḍayaitair ābharaṇair ātmānam | ]
(ity ābharaṇāny aṅgād avatārya rājñe samarpayati |)
(rājā paridadhāti |)
[p. 35]
vidūṣakaḥ - ede kkhu rāāṇo dāsīe vi evvaṃ ṇaccāvianti | aho kajjassa garuadā | [ ete khalu rājāno dāsyāpi evaṃ nartyante | aho kāryasya gurutā | ]
rājā - (vihasya |) mūrkha naiṣa kālaḥ parihāsasya | nibhṛtena citra-śālām praviśya Manoramayā sahāsman-nṛttam paśyatā sthīyatām |
(ubhau tathā kurutaḥ |)
Āraṇyikā - Kancaṇamāle ciṭṭhadu vīṇā | puccchissaṃ dāva kiṃ vi | [ Kāñcanamāle tiṣṭhatu vīṇā | prakṣyāmi tāvat kim api |]
rājā - śṛṇomi tāvat katamo 'yam uddeśo vartate |
(ity avahitaḥ śṛṇoti |)
Kāñcanamālā - pucchadu bhaṭṭi-dāriā | [ pṛcchatu bhartṛ-dārikā |]
Āraṇyikā - saccaṃ evva tādo mantedi evvaṃ jahā jai vīṇaṃ vādaanto avaharedi maṃ Vaccha-rāo avassaṃ bandhaṇādo muncemi tti | [ satyam eva tāto mantrayate evaṃ yathā - yadi vīṇāṃ vādayann apaharati māṃ Vatsa-rājo 'vaśyaṃ bandhanān muñcāmīti | ]
rājā -(praviśya paṭākṣepeṇa sa-harṣaṃ vastrānte grathitam badhnāti |) evam etat | kaḥ saṃdehaḥ |
sa-parijanaṃ Pradyotaṃ vismayam upanīya vādayan vīṇām /
Vāsavadattām apaharāmi na cirād eveti paśyāmy

3.7

yataḥ su-saṃvihitaṃ sarvaṃ Yaugandharāyaṇena |
Vāsavadattā -(sahasotthāya |) jedu jedu accautto | [ jayatu jayatv ārya-putraḥ |]
rājā - (sva-gatam |) kathaṃ pratyabhijñāto 'smi devyā |
Sāṅkṛtyāyanī - (sa-smitam |) rāja-putri alam alaṃ saṃbhrameṇa | prekṣaṇīyakam etat |
[p. 36]
rājā - (ātma-gataṃ sa-harṣam) idānīm ucchvāsito 'smi |
Vāsavadattā -(sa-vilakṣa-smitam upaviśya |) kahaṃ Maṇoramā esā | mae uṇa jāṇidaṃ ajja-utto eso tti | sāhu Maṇorame sāhu | sohaṇaṃ ṇaccidaṃ | [ kathaṃ Manoramaiṣā | mayā punar jñātam ārya-putra eṣa iti | sādhu Manorame sādhu | śobhanaṃ nartitam | ]
Sāṅkṛtyāyanī - rāja-putri sthāna eva kṛtā bhrāntis te Manoramayā | paśya |
rūpaṃ tan nayanotsavāspadam idaṃ veṣaḥ sa evojjvalaḥ
sā matta-dviradocitā gatir iyaṃ tat sattvam atyūrjitam /
līlā saiva sa eva sāndra-jalada-hrādānukārī svaraḥ
sākṣād darśita eṣa naḥ kuśalayā Vatseśa evānayā

3.8

Vāsavadattā -hanje Indīvarie | baddheṇa ajja-utteṇa ahaṃ vīṇaṃ sikkhāvidā | tā se karehi ṇīl'-uppala-dāmaeṇa ṇialaṇam | [ hañje Indīvarike baddhenāryaputreṇāhaṃ vīṇāṃ śikṣitā | tad asya kuru nīlotpaladāmakena nigaḍanam | ]
(śiraso 'panīya nīlotpala-dāmārpayati |)
(Indīvarikā tathā kṛtvā punas tatraivopaviśati |)
Āraṇyikā - Kancaṇamāle kahehi kahehi | ṇaṃ saccaṃ evva mantedi tādo jai vīṇaṃ vādaanto avaharedi maṃ Vaccha-rāo tado avassaṃ bandhaṇādo muñcemi tti | [ Kāñcanamāle kathaya kathaya | nanu satyam eva mantrayate tāto yadi vīṇāṃ vādayat apaharati māṃ Vatsa-rājas tato 'vaśyaṃ bandhanān muñcāmīti | ]
Kāñcanamālā - bhaṭṭhi-dārie saccaṃ | taha karehi jaha Vaccha-rāassa avassaṃ bahu-madā hosi | [ bhartṛ-dārike satyam | tathā kuru yathā Vatsa(rājasyāvaśyaṃ bahu-matā bhavasi |]
[p. 37]
rājā - niṣpāditam eva Kāñcanamālayā yat tad āsmābhir abhilaṣitam |
Āraṇyikā - jai evvaṃ tā ādareṇa vādaissaṃ | [ yady evaṃ tad ādareṇa vādayiṣyāmi |] (gāyantīvādayati)
ghaṇa-bandhaṇa-saṃruddhaṃ gaaṇaṃ daṭṭhūṇa māṇasaṃ eduṃ /
ahilasai rāa-haṃso daiaṃ gheūṇa appaṇo vasaiṃ
[
ghana-bandhana-saṃruddhaṃ gaganaṃ dṛṣṭvā mānasam etum /
abhilaṣati rāja-haṃso dayitāṃ gṛhītvātmano vasatim

3.9

]
(vidūṣako nidrāṃ nāṭayati |)
Manoramā - (hastena cālayantī |) Vasantaa pekkha pekkha pia-sahī me ṇaccai | [ Vasantaka paśya paśya | priya-sakhī me nṛtyati | ]
vidūṣakaḥ - (sa-roṣam |) dāsīe sude tumaṃ vi ṇa desi suviduṃ | jada-ppahudi pia-vaasseṇa Āraṇṇiā diṭṭhā tada-ppahudi teṇa saha mae rattiṃ-divaṃ ṇiddā ṇa diṭṭhā | tā aṇṇado ṇikkamia suvissaṃ | [ dāsyāḥ sute tvam api na dadāsi svaptum | yadā-prabhṛti priya-vayasyenāraṇyikā dṛṣṭā tadā-prabhṛti tena saha mayā rātraṃ-divaṃ nidrā na dṛṣṭā | tad anyato niṣkramya svapsyāmi | ]
(niṣkramya śete)
(Āraṇyikā punar gāyati |)
ahiṇava-rāa-kkhittā mahuariā vāmaeṇa kāmeṇa /
uttamai patthantīdaṭṭhuṃ pia-daṃsaṇaṃ daiaṃ
[
abhinava-rāga-kṣiptā madhu-karikā vāmakena kāmena /
uttāmyati prārthayamānā draṣṭuṃ priya-darśanaṃ dayitam

3.10

]
rājā - (tat-kṣaṇaṃ śrutvā sahasopasṛtya |) sādhu rāja-putri sādhu | aho gītam aho vāditram | tathā hi |
[p. 38]
vyaktir vyañjana-dhātunā daśavidhenāpy atra labdhādhunā
vispaṣṭo druta-madhya-lambita-paricchinnas tridhāyaṃ layaḥ /
gopuccha-pramukhāḥ krameṇa yatayas tisro 'pi saṃpāditās
tatvaughānugatāś ca vādya-vidhayaḥ samyak trayo darśitāḥ

3.11

Āraṇyikā - (vīṇāṃ pariṣvajyāsanād utthāya rājānaṃ sābhilāṣaṃ paśyantī |) uvājjhāa paṇamāmi | [ upādhyāya praṇamāmi |]
rājā - (sa-smitam |) yad aham icchāmi tat te bhūyāt |
[p. 39]
Kāñcanamālā - (Āraṇyikāyā āsanaṃ nirdiśya |) iha evva uvavisadu uvajjhāo | [ ihaivopaviśatu upādhyāyaḥ |]
rājā - (upaviśya |) rāja-putrī kvedānīm upaviśatu |
Kañcanamālā -(sa-smitam) dāṇiṃ evva bhaṭṭi-dāriā vijjāmāṇena paritosidā tumhehiṃ | tā aruhadi evva esā uvajjhāa-pīṭhiāe | [ idānīm eva bhartṛ-dārikā vidyāmānena paritoṣitā yuṣmābhiḥ | tad arhaty evaiṣopādhyāya-pīṭhikāyāḥ | ]
rājā - upaviśatv arheyam ardhāsanasya | rāja-putri sthīyatām |
(Āraṇyikā Kāñcanamālāṃ paśyati |)
Kāñcanamālā - (sa-smitam |) bhaṭṭi-dārie uvavisa | ko ettha doso | sissa-visesā khu tumaṃ | [ bhartṛ-dārike upaviśa | ko 'tra doṣaḥ | śiṣya-viśeṣā khalu tvam |]
(Āraṇyikā sa-lajjam upaviśati |)
Vāsavadattā -(sa-lajjam |) bhaavadīe (Kale -īye) ahiaṃ kappidaṃ kavvaṃ | ṇa hu ahaṃ tassiṃ kāle ekkāsaṇe ajja-utteṇa saha uvaviṭṭhā | [ bhagavaty ādhikaṃ kalpitaṃ kāvyam | na khalv ahaṃ tasmin kāla ekāsane ārya-putreṇa sahopaviṣṭā |]
rājā - rāja-putri punaḥ śrotum icchāmi | vādaya vīṇām |
Āraṇyikā - (sa-smitam |) Kancaṇamāle ciraṃ khu mama vādaantīe parissamo jādo | dāṇiṃ ṇissahāiṃ aṅgāiṃ | tā ṇa sakkuṇomi vādaiduṃ | [ Kāñcanamāle ciraṃ khalu mama vādayantyāḥ pariśramo jātaḥ | idānīṃ niḥsahāny aṅgāni | tan na śaknomi vādayitum |]
Kāñcanamālā - uvajjhāa suṭṭhu parissantā bhaṭṭi-dāriā | kavola-tala-baddha-sea-lavāe pekkha se vevanti agga-hatthā | tā samassattā hotu muhuttaaṃ | [ upādhyāya suṣṭhu pariśrāntā bhartṛ-dārikā | kapola-tala-baddha-sveda-lavāyāḥ paśyāsyā vepete agra-hastau | tat samāśvastā bhavatu muhūrtam |]
rājā - Kāñcanamāle yuktam abhihitam | (hastena grahītum icchati |)
(Āraṇyikā hastam apasārayati |)
[p. 40]
Vāsavadattā - (sāsūyam |) bhaavadi ahiaṃ edaṃ vi tue kidaṃ | ṇa hu ahaṃ (Kale aaṃ) Kancaṇamālā-kavveṇa vancaidavvā | [ bhagavati adhikam etad api tvayā kṛtam | na khalv ahaṃ Kāñcanamālā kāvyena vañcayitavyā |]
Sāṅkṛtyāyanī - (vihasya |) āyuṣmati īdṛśam eva kāvyaṃ bhaviṣyati |
Āraṇyikā - (sa-roṣam iva |) avehi Kancaṇamāle avehi | ṇa me bahu-madāsi | [ apehi Kāñcanamāle apehi | na me bahumatāsi |]
Kāñcanamālā - (sa-smitam |) jai ahaṃ ciṭṭhantī ṇā bahu-madā tā esā gacchamhi | [ yady ahaṃ tiṣṭhantī na bahu-matā tad eṣā gacchāmi |]
(iti niṣkrāntā |)
Āraṇyikā - (sa-sambhraman |) Kancaṇamāle ciṭṭha ciṭṭha | ahaṃ se agga-hattho samappido | [ Kāñcanamāle tiṣṭha tiṣṭha | ayam asyāgrahastaḥ samarpitaḥ |]
rājā - (Āraṇyikāyā hastaṃ gṛhītvā |)
sadyo 'vaśyāya-bindu-vyatikara-śiśiraḥ kiṃ bhavet padma-kośo
hlāditvaṃ nāsya manye sadṛśam idam uṣasy eva vītātapasya /
muñcanty ete himaughaṃ nakha-rajanikarāḥ pañca kiṃ so 'pi dāhī
jñātaṃ svedāpadeśād aviratam amṛtaṃ syandate vyaktam etat

3.12

api ca |
etena bāla-vidruma-pallava-śobhāpahāra-dakṣeṇa /
hṛdaye mama tvayāyaṃ nyasto rāgaḥ sva-hastena

3.13

[p. 41]
Āraṇyikā - (sparśa-viśeṣaṃ nāṭayantī |) ha ddhi ha ddhi | edaṃ Maṇoramaṃ parisantīe aṇ-atthaṃ evva me aṅgāiṃ karenti | [ hā dhik hā dhik | etāṃ Manoramāṃ spṛśantyā an-artham eva me 'ṅgāni kurvanti |]
Vāsavadattā -(sahasotthāya |) bhaavadi pekkha tumaṃ | ahaṃ uṇa aliaṃ ṇa pāremi pekkhiduṃ | [ bhagavati paśya tvam | ahaṃ punar alīkaṃ na pārayāmi prekṣitum |]
Sāṅkṛtyāyanī - rāja-putri dharmaśāstra-vihita eṣa gāndharvo vivāhaḥ | kim atra lajjā-sthānam | prekṣaṇīyakam idam | tan na yuktam a-sthāne rasa-bhaṅgaṃ kṛtvā gantum |
(Vāsavadattā parikrāmati |)
Indīvarikā - (vilokya |) bhaṭṭiṇi Vasantao citta-sālā-duvāre pasutto ciṭṭhai | [ bhaṭṭini Vasantakaś citra-śālā-dvāre prasuptas tiṣṭhati |]
Vāsavadattā -(nirūpya |) Vasantao evva eso | (vicintya |) raṇṇā vi ettha hodavvaṃ | tā bodhia pucchissaṃ dāva ṇaṃ | [ Vasantaka evaiṣaḥ | (vicintya |) rājñāpy atra bhavitavyam | tad bodhayitvā prakṣyāmi tāvad enam |]
(prabodhayati |)
vidūṣakaḥ - (nidrā-jaḍam utthāya sahasā vilokya |) Maṇorame kiṃ ṇaccia āado pia-vaasso | ādu ṇaccadi evva | [ Manorame kiṃ nartitv āgataḥ priya-vayasyaḥ | athavā nṛtyaty eva | ]
Vāsavadattā -(sa-viṣādam) kahaṃ ajja-utto ṇaccadi | Maṇoramā dāṇiṃ kahiṃ | [ katham ārya-putro nṛtyati | Manoramedānīṃ kutra |]
vidūṣakaḥ - esā citta-sālāe ciṭṭhai | [ eṣā citra-śālāyāṃ tiṣṭhati |]
Manoramā - (sa-bhayam ātma-gatam |) kahaṃ aṇṇahā evva hiae karia devīe mantidaṃ | edeṇa vi mukkha-baḍueṇa aṇṇahā evva buddhia savvaṃ āulīkidaṃ | [p. 42] [ katham anyathaiva hṛdaye kṛtvā devyā mantritam | etenāpi mūrkha-baṭukenānyathaiva buddhvā sarvam ākulī-kṛtam |]
Vāsavadattā -(sa-roṣaṃ hasantī |) sāhu Maṇorame sāhu | sohaṇaṃ tue ṇaccidaṃ | [ sādhu Manorame sādhu | śobhanaṃ tvayā nartitam |]
Manoramā - (sa-bhayaṃ kampamānā pādayor nipatya |) bhaṭṭiṇi ṇa hu ahaṃ ettha avarajjhāmi | edeṇa kkhu hadāseṇa balādo alaṃkaraṇāiṃ geṇhia duvāra-ṭṭhideṇa iha ṇiruddhā | ṇa uṇa maha akkandantīe saddo mura-ṇigghos'-antarido keṇa vi sudo | [ bhaṭṭini na khalv aham atrāparādhyāmi | etena khalu hatāśena balād alaṃkaraṇāni gṛhītvā dvāra-sthiteneha niruddhā | na punar mamākrandantyāḥ śabdo muraja-nirghoṣāntaritaḥ kenāpi śrutaḥ |]
Vāsavadattā - hanje uṭṭhehi | jāṇidaṃ savvaṃ | Vasantao kkhu Āraṇṇiā-vuttanta-ṇāḍae suttadhāro | [ hañje uttiṣṭha | jñātaṃ sarvam | vasantakaḥ khalv Āraṇyikā-vṛttānta-nāṭake sūtradhāraḥ |]
vidūṣakaḥ - saaṃ evva cintehi | kahiṃ Āraṇṇiā kahiṃ Vasantao tti | [ svayam eva cintaya | kutrāraṇyikā kutra Vasantaka iti |]
Vāsavadattā - Maṇorame su-ggahīdaṃ karia ṇaṃ āaccha dāva | pekkhaṇīaṃ se pekkhamhi | [ Manorame sugṛhītaṃ kṛtvainam āgaccha tāvat | prekṣaṇīyam asya paśyāmi |]
Manoramā - (sva-gatam |) dāṇiṃ samassasida mhi | (vidūṣakaṃ kare badhnāti | prakāśam |) hadāsa dāṇiṃ aṇubhava attaṇo duṇṇaassa phalaṃ | [ idānīṃ samāśvasitāsmi | (vidūṣakaṃ kare badhnāti | prakāśam |) hatāśa idānīm anubhavātmano durnayasya phalam |]
Vāsavadattā - (sa-saṃbhramam upasṛtya |) ajja-utta paḍihadaṃ edaṃ a-maṅgalaṃ | (iti pādayor nīlotpala-dāmāpanayantī sotprāsam |) marisadu ajja-utto jaṃ Maṇorame tti karia ṇīl'-uppala-dāmaeṇa bandhāvido si | [ ārya-putra pratihastam etad a(maṅgalam | (iti pādayor nīlotpala-dāmāpanayantī sotprāsam |) marṣatv ārya-putro yan Manorameti kṛtvā nīlotpala-dāmakena bandhito 'si |]
(Āraṇyikā sa-bhayam apasṛtya tiṣṭhati |)
[p. 43]
rājā - (sahasotthāya vidūṣakam Manoramāṃ ca dṛṣṭvātma-gatam |) kathaṃ vijñāto 'smi devyā | (vailakṣyaṃ nāṭayati |)
Sāṅkṛtyāyanī - (sarvān avalokya sa-smitam |) katham anyad evedaṃ prekṣaṇīyakaṃ saṃvṛttam | a-bhūmir iyam asmad-vidhānām |
(iti niṣkrāntā |)
rājā - (sva-gatam |) a-pūrvo 'yaṃ kopa-prakāraḥ | durlabham atrānunayaṃ paśyāmi | (vicintya |) evaṃ tāvat kariṣye | (prakāśam |) devi tyajyatāṃ kopaḥ |
Vāsavadattā -ajja-utta ko ettha kuvido [ āryaputra ko 'tra kupitaḥ |]
rājā - kathaṃ na kupitāsi |
snigdhaṃ yady api vīkṣitaṃ nayanayos tāmrā tathāpi dyutir
mādhurye 'pi sati skhalaty anupadaṃ te gadgadā vāg iyam /
niśvāsā niyatā api stana-bharotkampena saṃlakṣitāḥ
kopas te prakaṭa-prayatna-vidhṛto 'py eṣa sphuṭaṃ lakṣyate

3.14

(pādayor nipatya) prasīda priye prasīda |
Vāsavadattā - Āraṇṇie tumaṃ kuvida tti saṃbhāvaanto ajja-utto pie pasīda tti pasādaadi | tā uvasappa | [ Āraṇyike tvaṃ kupiteti saṃbhāvayann ārya-putraḥ priye prasīdeti prasādayati | tad upasarpa |]
(iti hastenākarṣati |)
Āraṇyikā - (sa-bhayam |) bhaṭṭiṇi ṇa hu ahaṃ kiṃ vi jāṇāmi | [ bhaṭṭini na khalv ahaṃ kimapi jānāmi |]
Vāsavadattā - Āraṇṇie tumaṃ kahaṃ ṇa āṇāsi | dāṇiṃ de sikkhāvemi | Indīvarie geṇha edaṃ | [ Āraṇyike tvaṃ kathaṃ na jānāsi | idānīṃ te śikṣayāmi | Indīvarike gṛhāṇainām |]
vidūṣakaḥ - hodi ajja komudī-mahūsave tuha cittaṃ avahariduṃ vaasseṇa pekkhaṇīaṃ aṇuciṭṭhidaṃ | [ bhavati adya kaumudī-mahotsave tava cittam apahartuṃ vayasyena prekṣaṇīyam anuṣṭhitam |]
[p. 44]
Vāsavadattā - edaṃ tuṃhāṇaṃ duṇṇaaṃ pekkhia hāso me jāadi | [ etaṃ yuṣmākaṃ durnayaṃ prekṣya hāso me jāyate |]
rājā - devi alam anyathā vikalpitena | paśya |
bhrū-bhaṅgaiḥ kriyate lalāṭa-śaśinaḥ kasmāt kalaṅko mudhā
vātākampita-bandhujīva-samatāṃ nīto 'dharaḥ kiṃ sphuran /
madhyaś cādhika-kampita-stana-bhareṇāyam punaḥ khidyate
kopam muñca tavaiva citta-haraṇāyaitan mayā krīḍitam

3.15

devi prasīda prasīda | (iti pādayoḥ patati |)
Vāsavadattā - hanje ṇivuttaṃ pekkhaṇaaṃ | tā ehi | abbhantaraṃ evva pavisamha | [ hañje nivṛttaṃ prekṣaṇakam | tad ehi | abhyantaram eva praviśāvaḥ |]
(iti niṣkrāntā |)
iti garbha-nāṭakam |
rājā - (vilokya |) katham akṛtvaiva prasādaṃ gatā devī |
svedāmbhaḥ-kaṇa-bhinna-bhīṣaṇatara-bhrūbhaṅgam ekaṃ ruṣā
trāsenāparam utplutotpluta-mṛga-vyālola-netrotpalam /
utpaśyann aham agrato mukham idaṃ devyāḥ priyāyās tathā
bhītaś cotsuka-mānasaś ca mahati kṣipto 'smy ahaṃ saṃkaṭe

Original text: Priyadarśikā · Edition: M.R. Kale's edition: Priyadarśikā of Śrī Harṣadeva, edited with an exhaustive introduction, a short Sanskrit commentary, various readings, a literal English translation, copious notes and useful appendices, Bombay : Gopal Narayana & Co 1928 (repr. Delhi et al. : Motilal Banarsidass 1977). · Data entry a Paris-3 Sorbonne-Nouvelle University group of Master students in Indology: Pilar Altinier Dominique Fradkine Clémentine Peroumal-Delavigne Carmen Sylvia Spiers · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc