Language

ENहिગુ
Scripture Library

Priyadarśikā · Chapter 2

2.1

Rumaṇvan | uttiṣṭhottiṣṭha | praviśyābhyantaram eva kṛta-yathocita-kriyāḥ sat-kṛtya Vijayasenaṃ Kaliṅgocchittaye preṣayāmaḥ |
(iti niṣkrāntāḥ sarve) |
(iti prathamo 'ṅkaḥ) ||
vidūṣakaḥ - ṇaṃ bhaṇido mhi Indīvariāe jaha ajja uvavāsa-ṇiama-ṭṭhiā devī Vāsavadattā sotthi-vāaṇa-ṇimittaṃ saddāvedi tti | tā jāva dhārā-ghar'-ujjāṇa-digghiāe ṇhāia devī-pāsaṃ gadua kukkuṭa-vādaṃ karissaṃ | aṇṇahā kahaṃ amhāṇaṃ sarisā brahmaṇā (sic) rāa-kule paḍiggahaṃ karenti | (nepathyābhimukham avalokya) kahaṃ eso pia-vaasso ajja devīe virah'-ukkaṇṭha-viṇodaṇā-ṇimittaṃ dhārā-ghar'-ujjāṇe evva patthido | tā jāva vaasseṇa saha evva gadua jahodidaṃ aṇuciṭṭhissaṃ | [ nanu bhaṇito 'smīndivarikayā yathā upavāsa-niyama-sthitā devī Vāsavadattā svasti-vācana-nimittaṃ śabdāyateti | tad yāvad dhārā-gṛhodyāna-dīrghikāyāṃ snātvā devī-pārśvaṃ gatvā kukkuṭa-vādaṃ kariṣyāmi | anyathā katham asmābhiḥ sadṛśā brāhmaṇā rāja-kule pratigrahaṃ kurvanti (nepathyābhimukham avalokya) katham eṣa priya-vayasyo 'dya devyā virahotkaṇṭhā-vinodanā-nimittaṃ dhārā-gṛhodyānam eva prasthitaḥ | tad yāvad vayasyena sahaiva gatvā yathoditam anuṣṭhāsyāmi |]
[p. 12]
(tataḥ praviśati sotkanṇṭho rājā)
rājā -
kṣāmāṃ maṅgala-mātra-maṇḍana-bhṛtaṃ mandodyamālāpinīm
āpāṇdu-cchavinā mukhena vijita-prātas-tanendu-dyutim /
sotkaṇthāṃ niyamopavāsa-vidhinā ceto mamotkaṇṭhate
tāṃ draṣṭuṃ prathamānurāga-janitāvasthām ivādya priyām

2.2

vidūṣakaḥ- (upasṛtya) sotthi hode | vaḍḍhadu bhavaṃ | [ svasti bhavate | vardhatāṃ bhagavān |]
rājā -(vilokya) Vasantaka | kasmāt prahṛṣṭa iva lakṣyase |
vidūṣakaḥ - accadi kkhu devī bamhaṇaṃ | [ arcati khalu devī brāhmaṇam |]
rājā - yady evaṃ tataḥ kim |
vidūṣakaḥ - (sa-garvam) bho | īriso kkhu bamhaṇo jo cau-vveda-pañca-veda-chaṭṭha-veda-bamhaṇa-sahassa-pajjāule rāaule paḍhamaṃ (Kale : pu-) ahaṃ evva devī-saāsado sotthiā-vāāṇaṃ lahemi | [ bhoḥ | īdṛśaḥ khalu brāhmaṇaḥ | yaś caturveda-pañca-veda-ṣaḍ-veda-brāhmaṇa-sahasra-paryākule rja-kule prathamam aham eva devī-sakāśāt svasti-vācanaṃ labhe |]
rājā - (vihasya) veda-saṃkhyayaivāveditaṃ brāhmaṇyam | tad āgaccha mahā-brāhmaṇa | dhārā-gṛhodyānam eva gacchāvaḥ |
vidūṣakaḥ - jaṃ devo āṇavedi | [ yad deva ājñāpayati |]
rājā - gacchāgrataḥ |
[p. 13]
vidūṣakaḥ - bho ehi gacchamha | (parikramyāvalokya ca) bho vaassa pekkha pekkha | avirada-paḍanta-viviha-kusuma-suumāla-silā-al'-ucchangassa parimala-ṇilīṇa-mahuara-bhara-bhagga-baula-māladī-ladā-jālaassa kamala-gandha-gahaṇ'-uddāma-māruda-pajjava (Kale : parjava-)buddha-bandhūa-bandhaṇassa avirala-tamāla-taru-pihidā-tapa-paāsassa assa dhārā-ghar'-ujjāṇassa sa-ssarīaaṃ | [ bho ehi gacchāvaḥ | (parikramyāvalokya ca) bho vayasya paśya paśya | avirata-patad-vividha-kusuma-
sukumāra-śilā-talotsaṅgasya parimala-nilīna-madhukara-bhara-bhagna-bakula-mālatī-latā-jālakasya kamala-gandha-grahaṇoddāma-māruta-paryavabuddha-bandhūka-bandhanasyāvirala-tamāla-taru-pihitātapa-prakāśasyāsya dhārā-gṛhodyānasya sa-śrīkatām |]
rājā - vayasya sādhv abhihitam | atra hi |
vṛntaiḥ kṣudra-pravāla-sthagitam iva talaṃ bhāti śephālikānāṃ
gandhaḥ sapta-cchadānāṃ sapadi gaja-madāmoda-mohaṃ karoti /
ete connidra-padma-cyuta-bahala-rajaḥ-puñja-piṅgāṅgarāgā
gāyanty avyakta-vācaḥ kim api madhu-liho vāruṇī-pāna-mattāḥ

2.3

vidūṣakaḥ - bho vaassa | edaṃ pi dāva pekkha pekkha | jo eso avirala-paḍanta-kusuma-ṇiaro ajja vi patt'-antara-gaḷanta-varisāvasāṇa-salila-bindū via lakkhīadi [p. 14] sattavaṇṇa-pāāvo | [ bho vayasya etad api tāvat paśya paśya | ya eṣo 'virala-patad-kusuma-nikaro 'dyāpi patrāntara-galad-varṣāvasāna-salila-bindur iva lakṣyate saptaparṇa-pādapaḥ |]
rājā - vayasya samyag utprekṣitam | bahv eva sadṛśaṃ jalada-samayasya | tathā hi |
bibhrāṇā mṛdutāṃ śirīṣa-kusuma-śrī-hāribhiḥ śādvalaiḥ
sadyaḥ kalpita-kuṭṭimā marakata-kṣodair iva kṣālitaiḥ /
eṣā saṃprati bandhanād vigalitair bandhūka-puṣpotkaraiḥ
adyāpi kṣitir indra-gopaka-śataiś cchanneva saṃlakṣyate

2.4

(tataḥ praviśati ceṭī)
ceṭī - āṇatta mhi devīe Vāsavadattāe | hanje Indīvarie ajja mae Agatthi-mahesiṇo aggho dādavvo | tā gaccha tumaṃ | sehāliā-kusuma-mālaṃ lahu geṇhia āacchetti | esā vi Āraṇṇiā dhārā-ghar'-ujjāṇa-dīhiāe jāva evva viāsiāiṃ kamalāiṃ ṇa atthāhilāsiṇā [p. 15] sujjeṇa maulāvijjanti tāva evva lahuaṃ avaciṇua āacchadu tti | esā tavassiṇī taṃ dīhiaṃ ṇa jāṇādi | tā geṇhia taṃ gamissaṃ | (nepathyābhimukham avalokya) ido ido Āraṇṇie ehi | [ ājñāptāsmi devyā Vāsavadattayā | hañje Indīvarike adya mayāgastya-maharṣaye 'rgho dātavyaḥ | tad gaccha tvam | śephalikā-kusuma-mālāṃ laghu gṛhītvāgaccheti | eṣāpy Āraṇyikā dhārā-gṛhodyāna-dīrghikāyā yāvad eva vikasitāni kamalāni nāstābhilāṣiṇā sūryeṇa mukulāyyante tāvad eva laghv avacintyāgacchatv iti | eṣā tapasvinī tāṃ dīrghikāṃ na jānāti | tad gṛhītvā tāṃ gamiṣyāmi (nepathyābhimukham avalokya) ]
(tataḥ praviśaty Āraṇyikā)
Āraṇyikā - (sa-bāṣpodvegam ātma-gatam) taha ṇāma tārise vaṃse uppaṇṇāe aṇṇa-jaṇaṃ āṇṇāvia ṭṭhiyāe saṃpadaṃ parassa mae āṇattī kādavvetti ṇatthi kkhu dukkharaṃ devvassa | ahavā maha evva eso doso jeṇa jāṇantīe vi ṇa vāvādio appā | tā kiṃ saṃpadaṃ karissaṃ | ahavā dukkharaṃ dāṇiṃ mae cintidaṃ | varaṃ evva edaṃ vi ṇa uṇa appaṇo mah'-agghaṃ vaṃsaṃ paāsaantīe lahū-kido appā | tā kā gaī | jaha-bhaṇidaṃ aṇuciṭṭhissaṃ | [ (sa-bāṣpodvegam ātma-gatam) tathā nāma tādṛśe vaṃśa utpannayānya-janam ājñāpya sthitayā sāṃprataṃ parasya mayājñaptiḥ kartavyeti nāsti khalu duṣkaraṃ daivasya | athavā mamaivaiṣa doṣo yena jānatyāpi na vyāpādita ātmā | tat kiṃ sāṃprataṃ kariṣyāmi | athavā duṣkaram idānīṃ mayā cintitam | varam evaitad api | na punar ātmano mahārghaṃ vaṃśaṃ prakāśayantyā mayā laghū-kṛta ātmā | tat kā gatiḥ | yathābhaṇitam anuṣṭhāsyāmi |]
ceṭī - ido ehi Āraṇṇie | ita ehi Āraṇyike |
Āraṇyikā - iaṃ āacchāmi | (śramaṃ nāṭayantī) hanje dūre kiṃ ajja vi digghiā | [ iyam āgacchāmi | (śramaṃ nāṭayantī) hañje dūre kim adyāpi dīrghikā |]
ceṭī - esā sehāliā-gumm'-antariā | tā ehi odaramha | (avataraṇaṃ nāṭayataḥ) [ eṣā śephalikā-gulmāntaritā | tad ehi avatarāvaḥ | ( avataraṇaṃ nāṭayataḥ )]
rājā - vayasya kim anyad iva cintayasi | nanu bravīmi bahv eva sadṛśaṃ jalada-samayasyeti |
(bibhrāṇā mṛdutām ityādi punaḥ paṭhati)
vidūṣakaḥ - (sa-krodham) bho tumaṃ dāva edaṃ aṇṇaṃ a pekkhanto ukkaṇṭha-ṇibbharaṃ viṇodesi appāṇaṃ | mama uṇa bamhaṇassa sotthi-vāaṇa-velā adikkamadi | tā jāva ahaṃ tuvariaṃ dīhiāe ṇhāia devīe saāsaṃ gamissaṃ | [ (sa-krodham) bhoḥ tvaṃ tāvad etad anyac ca paśyann utkaṇṭhā-nirbharaṃ vinodayasyātmānam | mama punar brāhmaṇasya svasti-vācana-velātikramati | tad yāvad ahaṃ tvaritaṃ dīrghikāyāṃ snātvā devyāḥ sakāśaṃ gamiṣyāmi |]
[p. 16]
rājā -nanu mūrkha pāraṃgatā eva vayaṃ dīrghikāyāḥ | evam anekendriya-sukhātiśayam anubhavann api nopalakṣayasi | paśya |
śrotraṃ haṃsa-svano 'yaṃ sukhayati dayitā-nūpura-hrāda-kārī
dṛṣṭi-prītiṃ vidhatte taṭa-taru-vivarālakṣitā saudha-pālī /
gandhenāmbhoruhāṇāṃ parimala-paṭunā jāyate ghrāṇa-saukhyaṃ
gātrāṇāṃ hlādam ete vidadhati maruto vāri-saṃparka-śītāḥ

2.5

tadehi dīrghikā-taṭam upasarpāvaḥ | (parikramyāvalokya ca) vayasya paśya paśya |
udyāna-devatāyāḥ sphuṭa-paṅkaja-kānti-hāriṇī svacchā /
dṛṣṭir iva dīrghikeyaṃ ramayati māṃ darśanenaiva

2.6

vidūṣakaḥ - (sa-kautukam) bho vaassa pekkha pekkha | kā esā kusuma-parimala-suandha-veṇī-mahuarāvalī vidduma-laāruṇa-hattha-pallavā ujjalanta-taṇu-komala-bāhu-ladā saccaṃ paccakkha-carī via ujjāṇa-devadā itthiā dīsai | [ (sa-kautukam) bho vayasya paśya paśya | kaiṣā kusuma-parimala-sugandha-veṇi-madhukarāvalir vidruma-latāruṇa-hasta-pallavā ujjvalat-tanu-komala-bāhu-latā satyaṃ pratyakṣa-carīvodyāna-devatā strī dṛśyate |]
rājā - (sa-kautukaṃ vilokya) vayasya niratiśaya-svarūpa-śobhā-janita-bahu-vikalpeyam | yat satyam aham api nāvagacchāmi | paśya |
[p. 17]
pātālād bhuvanālokana-parā kiṃ nāga-kanyotthitā
mithyā tat khalu dṛṣṭam eva hi mayā tasmin kuto 'stīdṛśī /
mūrtā syād iha kaumudī na ghaṭate tasyā divā darśanaṃ
keyaṃ hasta-tala-sthitena kamalenālokyate śrīr iva

2.7

vidūṣakaḥ - (nirūpya) esā kkhu devīe pariāriā Indīvariā | tā gumm'-antariā bhavia pekkha mha | [ (nirūpya) eṣā khalu devyāḥ paricārikendīvarikā | tad gulmāntaritau bhūtvā paśyāvaḥ |]
(ubhau tathā kurutaḥ)
ceṭī - (kamalinī-patra-grahaṇaṃ nāṭayantī) Āraṇṇie avaiṇu (Kale : avaiṇuṃ) tumaṃ padumāiṃ | ahaṃ vi edassiṃ ṇaliṇī-pattammi sehāliā-kusumāīṃ avaiṇua devī-saāsaṃ gamissaṃ | [ (kamalinī-patra-grahaṇaṃ nāṭayantī) Āraṇyike avacinu tvaṃ padmāni | aham apy etasmin nalinī-patre śephālikā-kusumāny avacitya devī-sakāśaṃ gamiṣyāmi |]
rājā - vayasya saṃlāpa iva vartate | tad avahitāḥ śṛṇumaḥ | kadācid ita eva vyaktī-bhaviṣyati |
(ceṭī gamanaṃ nāṭayati)
Āraṇyikā - halā Indīvarie ṇa sakkuṇomi tue viṇā muhuttaṃ vi ettha āsiduṃ | [ halā Indīvarike | na śaknomi tvayā vinā muhūrtam apy atrāsitum |]
ceṭī - (vihasya) jādisaṃ ajja mae devīe mantidaṃ sudaṃ tāriseṇa ciraṃ evva mae viṇā tue āsidavvaṃ | [( vihasya) yādṛśam adya mayā devyā mantritaṃ śrutaṃ tādṛśena ciram eva mayā vinā tvayāsitavyam |]
[p. 18]
Āraṇyikā - (sa-viṣādam) kiṃ devīe mantidaṃ | [ kiṃ devyā mantritam |]
ceṭī - evaṃ | tadā esā ahaṃ mahā-rāeṇa bhaṇidā jaha jadā esā Viñjhakedu-duhidā vara-joggā bhavissadi tadā ahaṃ sumarāidavvetti | tā saṃpadaṃ sumarāvemi jeṇa se vara-cintā-pajjāulo bhavissadi | [ etat | tadaiṣāhaṃ mahā-rājena bhaṇitā yathā yadaiṣā Vindhyaketu-duhitā vara-yogyā bhaviṣyati tadāhaṃ smārayitavya iti | tat sāṃprataṃ mahā-rājaṃ smārayāmi yenāsyā vara-cintā-paryākulo bhaviṣyati |]
rājā - (sa-harṣam) iyaṃ sā Vindhyaketor duhitā | (sānutāpam) ciraṃ muṣitāḥ smo vayam | vayasya nirdoṣa-darśanā kanyakā khalv iyam | viśrabdham idānīṃ paśyāmaḥ |
Āraṇyikā - (sa-roṣaṃ karṇau pidhāya) tā gaccha tumaṃ | ṇa maha tue asaṃbaddha-ppalāviṇīe paoaṇaṃ | [ tad gaccha tvam | na mama tvayāsaṃbaddha-pralāpinyā prayojanam |]
(ceṭy apasṛtya puṣpāvacayaṃ nāṭayati)
rājā - aho sutarāṃ prakaṭī-kṛtam ābhijātyaṃ dhīratayā | vayasya dhanyaḥ khalv asau ya etad aṅga-sparśa-sukha-bhājanaṃ bhaviṣyati |
(Āraṇyikā kamalāvacayaṃ nāṭayati)
vidūṣakaḥ - bho vaassa pekkha pekkha | accariaṃ accariaṃ | esā salila-calanta-kara-pallava-ppahā-vitthideṇa ohasia-sohaṃ karedi kamala-vaṇaṃ avaciṇantī | [ bho vayasya paśya paśya | āścaryam āścaryam | eṣā salila-calat-kara-pallava-prabhā-vistṛtenāpahasita-śobhaṃ karoti kamala-vanam avacinvatī |]
rājā - vayasya satyam evaitat | paśya |
[p. 19]
acchinnāmṛta-bindu-vṛṣṭi-sadṛśīṃ prītiṃ dadatyā dṛśāṃ
yātāyā vigalat-payodhara-paṭā-draṣṭavyatāṃ kām api /
asyāś candramasas tanor iva kara-sparśāspadatvaṃ gatā
naite yan mukulī-bhavanti sahasā padmās tad evādbhutam

2.8

Āraṇyikā - (bhramara-bādhaṃ nāṭayantī) ha ddhi ha ddhi | ede kkhu avare pariccaia kamaliṇiṃ ṇīluppala-vaṇāiṃ samāpaḍantā ṇiuṇaaraṃ bādhantā āāsaanti maṃ duṭṭha-mahuarā | (uttarīyeṇa mukhaṃ pidhāya sa-bhayam) halā Indīvarie parittāehi maṃ parittāehi maṃ | ede kkhu duṭṭha-mahuarā paribhavissanti | [ (bhramara-bādhaṃ nāṭayantī) hā dhik hā dhik | ete khalv apare parityajya kamalinīṃ nīlotpala-vanāni samāpatanto nipuṇataraṃ bādhamānā āyāsayanti māṃ (uttarīyeṇa mukhaṃ pidhāya sa-bhayam) halā Indīvarike paritrāyasva māṃ paritrāyasva mām | ete khalu duṣṭa-madhukarāḥ paribhaviṣyanti |]
vidūṣakaḥ - bho vaassa puṇṇā de maṇorahā | jāva evva gabbha-dāsīe sudā ṇa āacchadi dāva evva tumaṃ vi tuṇhīko bhavia uvasappa | esā vi salila-sadda-sūideṇa paa-saṃcāreṇa Indīvariā āacchadi tti jāṇia tumaṃ evva olambissadi | [ bho vayasya pūrṇās te manorathāḥ | yāvad eva garbha-dāsyāḥ sutā nāgacchati tāvad eva tvam api tūṣṇīko bhūtvopasarpa | eṣāpi salila-śabda-sūcitena pada-saṃcāreṇendīvarikāgacchatīti jñātvā tvām evāvalambiṣyate |]
rājā - sādhu vayasya sādhu | kālānurūpam upadiṣṭam | (ity Āraṇyikā-samīpam upasarpati)
[p. 20]
Āraṇyikā - (pada-śabdākarṇanaṃ nāṭayantī) Indīvarie | lahu uvasappa lahu uvasappa | āulī-kida mhi duṭṭha-mahuarehiṃ (rājānam avalambate) | [ Indīvarike laghūpasarpa laghūpasarpa | akulī-kṛtāsmi duṣṭa-madhukaraiḥ |]
(rājā kaṇṭhe gṛhṇāti | Āraṇyikottarīyaṃ mukhād apanīya rājānam a-paśyantī bhramarāvalokanaṃ nāṭayati)
rājā - (svottarīyeṇa bhramarān nivārayan)
ayi visṛja viṣādaṃ bhīru bhṛṅgās tavaite
parimala-rasa-lubdhā vaktra-padme patanti /
vikirasi yadi bhūyas trāsa-lolāyatākṣī
kuvalaya-vana-lakṣmīṃ tat kutas tvāṃ tyajanti

2.9

Āraṇyikā - (rājānaṃ dṛṣṭvā sādhvasaṃ nāṭayantī) kahaṃ ṇa esā Indīvariā | (sa-bhayaṃ rājānaṃ tyaktvāpasarantī) Indīvarie lahu āaccha lahu āaccha | parittāehi māṃ | [ kathaṃ naiṣendīvarikā | (sa-bhayaṃ rājānaṃ tyaktvāpasarantī) Indīvarike | laghv āgaccha laghv āgaccha | paritrāyasva mām |]
vidūṣakaḥ - hodi saala-puḍhavī-parittāṇa-samattheṇa Vaccha-rāeṇa parittāantī ceḍiṃ Indīvariaṃ akkandasi | [ bhavati sakala-pṛthvī-paritrāṇa-samarthena Vatsa-rājena paritrāyamāṇā ceṭīm Indīvarikām ākrandasi |]
(rājā ayi visṛja ityādi punaḥ paṭhati)
Āraṇyikā - (rājānam avalokya sa-spṛhaṃ sa-lajjaṃ cātma-gatam) aaṃ kkhu so mahā-rāo jassa ahaṃ tādeṇa diṇṇā | ṭhāṇe kkhu tādassa pakkha-vādo (ākulatāṃ nāṭayati) | [ ayaṃ khalu sa mahā-rājo yasyāhaṃ tātena dattā | sthāne khalu tātasya pakṣa-pātaḥ |]
[p. 21]
ceṭī - āāsiā kkhu Āraṇṇiā duṭṭha-mahuarehiṃ | tā jāva uvasappia samassāsemi | Āraṇṇie mā bhaāhi | esā uvaada mhi | [ āyāsitā khalu Āraṇyikā duṣṭa-madhukaraiḥ | tad yāvad upasarpya samāśvāsayāmi | Āraṇyike mā bibhihi | eṣopagatāsmi |]
vidūṣakaḥ - bho osara osara | esā kkhu Indīvarīā āadā | edaṃ uttantaṃ pekkhia devīe ṇivedaissadi | (aṅgulyā nirdiśya) tā imaṃ evva kadalī-gharaṃ pavisia muhuttaṃ ciṭṭamha | [ bhoḥ apasarāpasara | eṣā khalv Indīvarikāgatā | etaṃ vṛttāntaṃ prekṣya devyai nivedayiṣyati | (aṅgulyā nirdiśya) tad idam eva kadalī-gṛhaṃ praviśya muhūrtaṃ tiṣṭhāvaḥ |]
(ubhau tathā kurutaḥ)
ceṭī -(upasṛtya kapolau spṛśantī) hanje Āraṇṇie kamala-sarisassa tuha vaaṇassa aaṃ doso jaṃ mahuarā evvaṃ avarajjhanti | (haste gṛhītvā) tā ehi gacchamha | pariṇado diaho | [ hañje Āraṇyike | kamala-sadṛśasya tava vadanasyāhaṃ doṣo yan madhukarā evam aparādhyanti (haste gṛhītvā) tad ehi gacchāvaḥ | pariṇato divasaḥ |]
(gamanaṃ nāṭayataḥ)
Āraṇyikā - (kadalī-grhābhimukham avalokya) hanje Indīvarie adi-sisiradāe salilassa ūrū-tthambho via samuppaṇṇo | tā saṇiaṃ saṇiaṃ gacchamha | [ hañje Indīvarike ati-śiśiratayā salilasyoru-stambha iva samutpannaḥ | tac chanaiḥ śanair gacchāvaḥ |]
ceṭī - taha | taha |
(iti niṣkrānte)
vidūṣakaḥ - bho ehi ṇikkamamha | taṃ geṇhia esā dāsīe sudā Indīvariā gadā | [ bhoḥ ehi niṣkrāmāvaḥ | tāṃ gṛhītvaiṣā dāsyāḥ sutendīvarikā gatā |]
rājā -(niḥśvasya) kathaṃ gatā | sakhe Vasantaka| na khalv a-vighnam abhilaṣitam a-dhanyaiḥ prāpyate | (vilokya) sakhe paśya paśya |
[p. 22]
ābaddha-mukham apīdam kaṇṭakitaṃ kamala-kānanaṃ tasyāḥ /
sukumāra-pāṇi-pallava-saṃsparśa-sukhaṃ kathayatīva

2.10

(niḥśvasya) sakhe | ka idānīm upāyaḥ punas tāṃ draṣṭum |
vidūṣakaḥ - bho tume evva puttaliaṃ bhañjia dāṇiṃ rodisi | ṇa maha kkhu bamhaṇassa vaaṇaṃ karesi | [ bhoḥ tvam eva puttalikāṃ bhaṅktvedānīṃ rodiṣi | na mama khalu brāhmaṇasya vacanaṃ karoṣi |]
rājā - kiṃ mayā na kṛtam |
vidūṣakaḥ - taṃ dāṇiṃ visumaridaṃ | jaha tuṇhīko bhavia uvasappetti mae bhaṇidaṃ | adi-saṃkaḍe jaṃ bhavaṃ pavisia alia-paṃḍicca-du-vvidaddhadāe ai visija visādetti edehiṃ aṇṇehiṃ a kaḍua-vaaṇehiṃ ṇibbhacchia (Kale : -ccia) saṃpadaṃ kiṃ rodisi | puṇo vi uvāaṃ pucchasi | [ tad idāniṃ vismṛtam | yathā tuṣṇīko bhūtvopasarpeti mayā bhaṇitam | ati-saṃkaṭe yad bhavān praviśyālīka-pāṇḍitya-dur-vidagdhatayā ayi visṛja viṣādaṃ ity etair anyaiś ca kaṭu-vacanair nirbhartsya sāṃprataṃ kiṃ rodiṣi | punar apy upāyaṃ pṛcchasi |]
rājā - kathaṃ samāśvāsanam api nirbhartsitam iti bhaṇitaṃ mūrkheṇa |
vidūṣakaḥ - jāṇidaṃ evva ko ettha mukkho tti | tā kiṃ edeṇa | atthama-āhilāsī bhaavaṃ sahassa-rassī | tā ehi abbhantaraṃ evva pavisamha | [ jñātam eva ko 'tra mūrkha iti | tat kim anena astamayābhilāṣī bhagavān sahasra-raśmiḥ | tad ehy abhyantaram eva praviśāvaḥ |]
rājā - (vilokya) aye pariṇata-prāyo divasaḥ | ahaha | saṃprati hi
hṛtvā padma-vana dyutiṃ priyatameveyaṃ dina-śrīr gatā
rāgo 'smin mama cetasīva savitur bimbe 'dhikaṃ lakṣyate /
[p. 23]
cakrāhvo 'ham iva stithaḥ saha-carīṃ dhyāyan nalinyāṣ taṭe
saṃjātā sahasā mameva bhuvanasyāpy andhakārā diśaḥ

Original text: Priyadarśikā · Edition: M.R. Kale's edition: Priyadarśikā of Śrī Harṣadeva, edited with an exhaustive introduction, a short Sanskrit commentary, various readings, a literal English translation, copious notes and useful appendices, Bombay : Gopal Narayana & Co 1928 (repr. Delhi et al. : Motilal Banarsidass 1977). · Data entry a Paris-3 Sorbonne-Nouvelle University group of Master students in Indology: Pilar Altinier Dominique Fradkine Clémentine Peroumal-Delavigne Carmen Sylvia Spiers · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc