Pratāparudrīya or Pratāparudrayaśobhūṣaṇa with Kumārasvāmin's commentary Ratnāpaṇa · Chapter 3.4

eṣa garbhabījodbhedanādākṣepaḥ /
rājā---(saharṣaṃ) tarhi vayamapi pramadavanadvāraprāsādamāruhya gajendramavalokayiṣyāmaḥ /
(iyutthāya parikramya niṣkrāntāḥ sarve / ) //
iti vīrarudravijayo nāma tṛtīyo 'ṅkaḥ //
// atha caturtho 'ṅkaḥ //
(tataḥ praviśati dhātrī ceṭī ca / ) dhātrī---(saroṣaṃ) /
haṃje eārisasahassakajjapajjāule rāaulamahūsave vi saalā vi raaṇī keṇa sama tue ṇīdār /
irisamahagghāi bhūsaṇāi kudo coriāi /
kahaṃ ṇa viṇṇādaṃ tue dāsīeuttīe---saalā diso jeūṇa cauraṃtasāmaṃtaparivāro paāvaruddo ṇaaraṃ paviṭhṭho /
kuṃladevadāe pasattīe mahārāassa aṇṇāe purohidāṇaṃ aṇuroheṇa amaccāṇaṃ aṇuvaṭṭaṇeṇa paāṇaṃ bhāaheee khoṇīe tavoviseseṇa aṃhārisassa pariaṇassa sukaaparipāeṇa abbhupagaamahārajjāhiseo juvarāo saṃjāo /
evvaṃ vi eāiṇiṃ maṃ mahūsavāuliaṃ mottūṇa kahiṃ ṭhidā /
( /hañje etādṛśasahasrakāryaparyākule rājakulamahotsave 'pi sakalāpi rajanī kena samaṃ tvayā nītār ? idṛśamahārghāṇi bhūṣaṇāni kutaścoritāni ? kathaṃ na vijñātaṃ tvayā dāsyāḥ putryā---sakalā diśo jitvā caturantasāmantaparivāraḥ pratāparudro nagaraṃ praviṣṭaḥ /
kuladevatāyāḥ prasattyā mahārājasyājñayā purohitānāmanurodhenāmātyānāmanuvartanena prajānāṃ bhāgadheyena kṣoṇyāstapoviśeṣeṇāsmādṛśasya parijanasya sukṛtaparipākeṇābhyupagatamahārājyābhiṣeko yuvarājaḥ saṃjātaḥ /
evamapyekākinīṃ māṃ mahotsavākulitāṃ muktvā kutra sthitā ?) anena roṣavaśānniyatāptipradarśanamukhena bījasyāvamarśādvimarśasandhiḥ /
ceṭīgatadoṣaprakhyāpanādapavādo 'ṅgam /
ceṭī--- //
sāmiṇi ! avarāhaṃ sahassa /
(iti pādayoḥ patati / )
( // svāmini ! aparādhaṃ sahasva /)
dhātrī---(sabhrūbhaṅgaṃ) a dāsīeutti, paṭaṃcaleṇa sappadaṃsaṇaṃ paḍimajjesi jaṃ paṇāmeṇar irisāparāhaṃ siḍhilesi /
(a dāsyāḥ putri ! paṭāñcalena sarpadaṃśanaṃ parimarjayasi-yatpraṇāmenedṛśāparādhaṃ śithilayasi /
eṣa roṣasaṃbhāṣaṇarūpaḥ saṃpheṭaḥ /
ceṭīr--- /
irisasahāvā evva tumaṃ /
tā ṇikkāraṇakoviṇiṃ hodiṃ amuvaṭṭiuṃ ahaṃ ṇa pajjattār /
( / idṛśasvabhāvaiva tvam /
tat niṣkāraṇakopinīṃ bhavatīmanuvartitumahaṃ na paryāptā /)
dhātrī---(saroṣaśiraḥ kampaṃ) //
vakkasīladullalie ! lūṇakaṇṇāsiaṃ tumaṃ bandhiūṇa kārāgharabhāaṇaṃ karemi /
( // vakraśīladurlalite ! lūnakarṇanāsika ttvāṃ baddhravā kārāgṛhabhājanaṃ karomi //)//
(iti bāhubandhanaṃ nāṭyati / ) eṣa bandhanarūpo vidravaḥ /
ceṭī---(sabhayakampaṃ) a sāmiṇi ! rakkhohi rakkhehi asaraṇaṃ ṇiravarāha imaṃ jaṇaṃ /
tuha attiāe hiḍiṃbassamaṃ gacchatīe ahaṃ balakkāreṇa ṇīdā /
taddha paḍiūlaṃ devvaṃ pasādaaṃtīe vilaṃbidaṃ /
kiṃ karemi /
(a svāmini ! rakṣa rakṣa aśaraṇaṃ niraparādhamimaṃ janam /
tavāttikayā hiḍimbāśramaṃ gacchantyāhaṃ balātkāreṇa nītā /
tatra pratikūlaṃ daivaṃ prasādayantyā vilambitam /
kiṃ karomi ?)
dhātrī---(saroṣahuṅkāraṃ)
aa eārisaṃ rāaulamahūsavaṃ ujjhia hiḍiṃbālaagaṃḍaselesu kiṃ tti mattaaṃ tāḍissai maṃdabhāiṇī ?
(aa etādṛśaṃ rājakulamahotsavamujjhitvā hiḍimbālayagaṇḍaśaileṣu kimiti mastakaṃ tāḍayiṣyati mandabhāginī / )
eṣa gurutiraskṛtirūpo dravaḥ /
ceṭī---dṛ sāmiṇi ! sahehi vilaṃbiaṃ /
tue kādavvaṃ maṃgalovaāraṃ sigghaṃ ṇivvaṭṭemi /
(iti vapuṣā praṇamati / ) (dṛ svāmini ! sahasva vilambitam /
tvayā kartavyaṃ maṅgalopacāraṃ śīghraṃ nirvartayāmi / ) dhātrī---(saprasādaṃ) /
haṃje ! uṭhṭhehi uṭṭhehi /
( / sakhi ! uttiṣṭha uttiṣṭha / )
eṣā virodhaśamanarūpā śaktiḥ /
ceṭī---(saharṣamutthāya hastāvalambaṃ dattvā) a ido ido tattahodī /
(a ita itastatrabhavatī / )
dhātrī---(kiṃcit parikramya puro 'valokya ca) aa kahaṃ eso paḍihārappavaro sasaṃbhamaṃ ṇiggao /
tā paccāsaṇṇo via mahāhiseasamao /
teṇa rāauttassa maṃgalaṇīrāaṇadīvariṃchcholiṃ ṇivvaṭṭeduṃ abbhaṃtaraṃ pavisahma /
(aa kathameṣa pratīhārapravaraḥ sasaṃbhramaṃ nirgataḥ /
tat pratyāsanna iva mahābhiṣekasamayaḥ /
tena rājaputrasya maṅgalanīrājanadīpariñcholiṃ nirvartayitumabhyantaraṃ praviśāvaḥ / ) (iti niṣkrānte / ) praveśakaḥ /
(tataḥ praviśati pratīhāraḥ / ) pratīhāraḥ---(sāṭopaṃ parikramya dvāri narapatikulakalakalamasahamānaḥ sāvamānaṃ kanakavetralatāmudyamya) re re nareśvarāḥ !
dantivyūhamupāyatīkṛtamamuṃ kurvantu puryā bahir-
yasyodyadghanabṛṃhitairna ghaṭikāghaṇṭādhvaniḥ śrūyate /
dūre cāstu rathāśvametadakhilaṃ yasyātisaṃdardato
niṣkrāmat praviśacca nāgarakulaṃ na svairamāceṣṭate

eṣā tarjanodvejanarūpā dyutiḥ /
(kiṃciduccaiḥ) bho bho kulāmātyavṛddhāḥ pradhānādhikāriṇaḥ parijanāḥ paurāśca saṃśṛṇudhvam /
eṣā rudradevasyājñā /
yathā kila---
pūrvaiḥ kākativaṃśajairnṛpatibhiḥ samyagdhṛtā yā ciraṃ
yasyā mānuṣaśambhunā gaṇapatikṣoṇībhujābhūt prathā /
yeyaṃ madbhujayā kulādrivasatiṃ vismāritā medinī
seyaṃ saṃprati vīrarudrabhujayoryātu pratiṣṭhāṃ sthirām

eṣā svavaṃśajānāṃ kīrtanād gurukīrtanarūpaḥ prasaṅgaḥ /
(punaḥ sāṭopaṃ parikramya) adhikṛtāḥ kimidānīmārabhadhve /
kimupakrāntaḥ svayaṃbhūdevasamārādhanavidhiḥ /
kacciddattāḥ puradevatābhyo balayaḥ ? kimabhyarcitāḥ sarve varṇavṛddhāḥ ? kaccit prasādhitā mahābhiṣekavediḥ ? kiṃ sajjīkṛtāni kanakakalaśeṣu puṇyatīrthasalilāni ? kaccidabhyarṇamupanītānyuttamopakaraṇāni ? kiṃ maṅgalamuhūrte kṛtāvadhānanā jyotirvidaḥ ? kaccidalaṃkṛtāstriliṅganagarīmṛgīdṛśaśca ? yadidānīṃ vasumatīpāṇigrahaṇocitamaṅgalācāraveṣaḥ pratāparudraḥ kākatīyamārājyalakṣmīmahāntaḥ pure vartate /
tat tvaradhvam /
(anyato gatvā sabhrūkṣepamavalokya) kathaṃ rājāno na viramanti /
(kiṃcidupasṛtya) bho bho bhūpālāḥ ! yathāvakāśamādhvam /
sajjīkurudhvamupāyanajātam /
na vṛyā saṃmardaṃ sahate mama vetrayaṣṭiḥ /
etadavamānarūpaṃ chalanam /
(samantādavalokya sagarvā tiśayaṃ) aho ! tṛṇīkṛtajagatāṃ kṣitibhṛtāmudvelaṃ saṃmardaṃ nivārayato mama prabhāvaḥ /
athavā kākatīyadauvārikāṇāṃ likhitapaṭhitameva rājanivāraṇam /
eṣa svaśaktyāviṣkaraṇarūpo vyavasāyaḥ /
(praviśya paṭākṣepeṇa dauvārikaḥ / ) dauvārikaḥ---(sākṣepaṃ) re kena khalvasamayavidā bhūpatayo nivāritāḥ ? mahotsavadidṛkṣavaḥ sarve praviśantu /
prathamaḥ---(saroṣaṃ) re kākatīyakulavṛdhdapratīhāraṃ māmasamayavedinamudāharasi /
dvitīyaḥ---bhavatu yo vā ko vā bhavān /
praveṣṭavyā narapataya iti mahārājasyājñā /
etat pratīhārayoranyonyaroṣasaṃrabdhavacanarūpaṃ virodhanam /
prathamaḥ---kimanena samaṃ śuṣkakalahena /
yāvat pradhānāgāradvāravedikāmadhyamadhyāsīnaṃ purohitapuraskṛtaṃ yuvarājamevopasarpāmi /
(iti parikrāmati / ) dvitīyaḥ---ahamapi yathānirdiṣṭamanutiṣṭhāmi /
(iti parikrāmati / ) (tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ pratāparudraḥ purodhaso mantriṇaśca / ) purodhasaḥ---kākatīyakulatilaka ! yuvarājena bhavatā līlayaiva diśo daśa vijitā ityamī samyagadya satyāśiṣo vayam /
kiṃ ca--
adyānvayaḥ kākatibhūpatīnāṃ prāptastrilokīprathitāṃ pratiṣṭhām /
rājanvatī bhūriyamadya jātā vītopasargāḥ sakalāḥ prajāśca

eṣā siddhavadbhāviśreyaḥ kathanāt prarocanā /
mantriṇaḥ---
sūryasomānvayāmātyamahattādyādharīkṛtā /
asmābhiradhikurvāṇaiḥ kākatīyakulasthitim