Language

ENहिગુ
Scripture Library

Pratāparudrīya or Pratāparudrayaśobhūṣaṇa with Kumārasvāmin's commentary Ratnāpaṇa · Chapter 3.1

3.1.1

eṣa prakriyā daśarūpakoktarītyanusāreṇa /
[III.10-nāṭakodāharaṇam]
nāṭakodāharaṇaprārambhaḥ /
tatra sāṅgaṃ nāṭakamudāhriyate /
bhadrāṃ kautukavedimāgatavatoranyonyamāseduṣoḥ
śailairmeruhimācalaprabhṛtirbhirdevairharīndrādibhiḥ /
vyāptāṃ pārśvayuge puro 'mbujabhuvā paścācca menādibhiḥ
sādhvībhiḥ śivayorapāṅgasaraṇirvaivāhikī pātu vaḥ

3.1.2

eṣā dvāviṃśatipadā nāndī /
asyāṃ vivāhapravṛttayoḥ śivayoḥ varṇanayā sakalanarendraparikarasya pratāparudrasya kākatīyarājyalakṣmīprāptirnāṭakaprayojanarūpā kiṃcidarthaśaktyā sūcyate /
deyāt siddhiṃ mahālakṣmīrjagadrakṣādhuraṃdharā /
viṣṇuvakṣaḥ sphuranmālāvihitālayatoraṇā

3.1.3

eṣā ca nāndī pratāparudrarājyalakṣmīmaṅgalavidhilakṣaṇā /
nāndyante sūtradhāraḥ (samantādavalokya saharṣam)---
kathamāsūtrita eva samantato raṅgamaṅgalavidhiḥ !
tathāhi---
āviṣkurvanti murajāḥ sarvataḥ śabdamādhurīm /
saṅgītopaniṣadvidyāṃ vīṇāḥ prastāvayantyamūḥ

3.1.4

etadraṅgaprasādhanam /
(sapraharṣam)---
bhūbhṛtsutāmahādevau pitarau yasya viśrutau /
naranāgākṛtiḥ śrīmān sa devaḥ śreyase 'stu vaḥ

3.1.5

(ūrdhvamavalokya)---cirādanukūlena kālenāpagatadurdināni diṅmukhāni /
yataḥ---
viharadrājahaṃsaśrīrvilasanmitramaṇḍalaḥ /
prasādhayati sanmārgaṃ prasannaḥ śaradāgamaḥ

3.1.6

kāvyārthasūcakābhyāṃ ślokābhyāmṛtusamāśraṇena saṃskṛtaprāyanarāśritavāgvyavahārarūpā bhāratī vṛttiḥ kathitā /
(savinayamupasṛtya sabhābhimukhamañjaliṃ baddhvā)
bho bho madhyamabhuvanabhāgadheyavivartasyaikaśilānagarapuṇyarāśeḥ kākatīyakuladevatāyāḥ svayambhūdevasya satatamahotsavamāsedivāṃso viddhāṃsaḥ ! kalārṇavanāṭyavedācāryasya putramabhinayadarpaṇaṃ māmabhimatarūpakaprayogānujñayā paramanugṛhṇīta /
(ākāśe karṇaṃ dattvā) kiṃ brūtha ?
"yasmiñjaganmaṅgalamasti vastu yasmai svayaṃbhūḥ spṛhayatyajasram /
tacchrotrayorlocanayoḥ pathāṃ naḥ śṛṅgāṭakaṃ nāṭakamāvirastu

3.1.7

'; iti /
(saharṣam) asmanmanorathasaṃvādyeva pariṣadādeśaḥ /
yat pratāparudracaritānubandhaḥ prabandhaḥ sāmājikānāṃ manasi vartate /
aho sarvaṃ sughaṭitamanuvidhātrā vidhātrā ! yataḥ
sabhā svayaṃbhūparameśvarasya pratāparudrasya guṇā mahārghāḥ /
ahaṃ ca nāṭyaśrutipāradṛśvā sudhāmucastasya kaveśca vācaḥ

3.1.8

eṣā praśaṃsayābhimukhīkaraṇarūpā bhāratīvṛtteraṅgaṃ prarocanā /
(savimarśam) kathamasmatpreyasī saṃgītaśārikā cirayati ?
(praviśya) naṭī---(puro 'valokya saspṛham)---
kiṃ bhāraīe suvvai maṃjīraravo sahāe viharaṃtīe /
aha saṃgīasui vvā viṇṇādaṃ ṇaṭṭappamuhatūraṇiṇāo

3.1.9

( /kiṃ bhāratyāḥ śrūyate mañjīraravaḥ sabhāyāṃ viharantyāḥ /
atha saṃgītaśrutirvā vijñātaṃ nāṭyapramukhatūryaninādaḥ //)//
(apasṛtya)---aajja iamhi /
āṇavedu ko ṇioo aṇuṭṭhīadu tti /
(aārya iyamasmi /
ājñāpayatu ko niyogo 'nuṣṭhīyatāmiti / )
sūtradhāraḥ---ārye,
yad gehe kalakaṇṭhanādamadhuraṃ gāsyāmi gītiṃ dhruvāṃ
lāsyaṃ cārubhiraṅgahāralalitairāviṣkariṣyāmi yat /
ramyaṃ yat kila raṅgamaṅgalavidhiṃ saṃpādayiṣyāmyahaṃ
prāgityuktavatī tadadya nipuṇe nirvyūḍhamevaṃ tvayā

3.1.10

etat priyasadṛśairapriyairvākyairupālambhanācchalam /
naṭī---(sabhayam)aaṇaṭṭasāmaggiṃ sajjīkāduṃ vilaṃbiaṃ /
sajjīkiā kkhu esā /
keṇa uṇa ruvvaeṇa paoo uakkamīadu /
(aanāṭyasāmagrīṃ sajjīkartuṃ vilambitam /
sajjīkṛtā khalveṣā /
kena punā rūpakeṇa prayoga upakramyatām / )
sūtradhāraḥ---nanvidameva rūpayatu /
(iti patrikāṃ dadāti / )
naṭī---(gṛhītvā saṃskṛtamāśritya vācyati / )
tejaḥ paryāyaharayoḥ kiṃ kiṃ saṃbodhanaṃ matam /
kimāśīrvādaviṣayo vidyānāthakṛtiśca kā

3.1.11

samandasmitaṃ)aṇigūḍhatthaṃ khu edaṃ cheāṇaṃ vaaṇaṃ paḍibhādi /
kīrisaṃ uttaraṃ ? ṇirūvedu ajjo /
(anigūḍhārthaṃ khalvetacchekānāṃ vacanaṃ pratibhāti /
kīdṛśamuttaram ? nirūpayatvāryaḥ / )
sūtradhāraḥ---ayi suvyaktametat /
pratāparudrakalyāṇamiti pratīyata eva
eṣā nigūḍhārthā nālikā /
naṭī--- /
kahaṃ kahāṇāaaṇaāmaheāṇubaṃdhamaṇoharaṃ kkhu nāḍaam /
paāvovavadaṃkiaṃ tassa raṇṇo ṇāma kahaṃ jāaṃ ti pucchīadi /
( /kathaṃ kathānāyakanāmadheyānubandhamanoharaṃ khalu nāṭakam /
pratāpopapadāṅkitaṃ tasya rājño nāma kathaṃ jātamiti pṛcchyate / )
sūtradhāraḥ---priye śrūyatām /
taṃ sujātaṃ samudvīkṣya kṣoṇyāṃ ravimivoditam /
pratāparudra ityākhyāmakarot kākatīśvaraḥ

3.1.12

anyacca---
viṣṇorviśvaikavīrasya kākatīyakule sthitam /
avatāramamuṃ jñātvā vīrarudraṃ pracakṣate

3.1.13

naṭī---aloāṇaṃ kaṇṇajualasya bhāaheeṇa edaṃ ṇāmajualaṃ suṇīadi /
cirassa ṇaṭṭavijjaṇuvaṭṭaṇaṃ phaliaṃ, jeṇa loamaṃgalaṃ kākaimariṃdacariaṃ abhiṇijjai /
(alokānāṃ karṇayugalasya bhāgadheyena etannāmayugalaṃ śrūyate /
cirasya nāṭyavidyānuvartanaṃ phalitaṃ, yena lokamaṅgalaṃ kākatinarendracaritamabhinīyate //)//
etannāṭyaprasaṅgena prakṛtakāryāvalaganādavalagitaṃ dvitīyam /
sūtradhāraḥ---aho prajñāsaṃvādo 'yamāyuṣmatyāḥ, yadiyaṃ kavīnāṃ praśnottaramālikā /
yathā kila---
kiṃ lokaśravasorbhāgyaṃ maṅgalaśravaṇaṃ muhuḥ /
kiṃ maṅgalaṃ pratāpāṅkarudrasya caritādbhutam

3.1.14

etatpraśno ttaramālārūpamuddhātyakam /
naṭī--- /
ayyapariaṇeṇa savvaṃ saṃpaddīadi /
( /
āryaparijanena sarvaṃ saṃpādyate / )
sūtradhāraḥ---ārye,
tvayā dārairudāraśrīrnāṭyasaṃpadiyaṃ mama /
prabandhalakṣmī rītyeva vidarbhaphaṇitispṛśā

3.1.15

eṣa mithaḥ stotrarūpaḥ prapañcaḥ /
naṭī--- //
eārisaguṇamahagghapaāvaruddacariaṃ ahikariaṃto tassa kaiṇo saṃpuṇṇo sarassaīpasādo /
( // etādṛśaguṇamahārghapratāparudracaritamadhikurvataḥ tasya kaveḥ saṃpūrṇaḥ sarasvatīprasādaḥ / )
sūtradhāraḥ---ārye, evameva /
nanveṣā kavibhāratyorvākkeliḥ /
yathā
kila---
mātarbhārati ! vatsa ! kiṃ ? tava kṛpāṃ yāce 'dya kiṃ prastutaṃ ?
jihvā kākativīrarudranṛpateḥ stotrāya saṃnahyati /
jñātaṃ te viharantu vāglaharayaḥ saṃdhyānaṭaddhūrjaṭi-
tvaṅganmaulitaraṅgiṇīkalakalārambhapriyaṃbhāvukāḥ

3.1.16

eṣānyonyasaṃlāparūpā vākkeliḥ /
naṭī--- /
amhāṇaṃ īrimaṇariṃdacariāṇuūlo ṇaṭṭāḍaṃbaro hoi ṇa ve tti sajjhaseṇa vevai me hiaam /
( /
asmākamīdṛśanarendracaritānukūlo nāṭyāḍambaro bhavati na veti sādhvasena vepate me hṛdayam / )
sūtradhāraḥ---(kiṃcit sāsūyaṃ) āḥ kimucyate ! niravadyā nanu mannāṭyavidyāsāmagrī /
kīdṛśī punastava gītiryogyatayā bhaviṣyati ?
naṭī---asaṃgīdasārassa mahaṇṇavo uvvellijjadi /
avahāṇajāṇapattaṃ ārūhadu ajjo /
(asaṃgītasārasya mahārṇava udvelyate /
avadhānayānapātramārohatvāryaḥ / )
etadanyonyavākyādhikyādadhibalam /
sūtradhāraḥ---ciramavahita evāsmi /
nanviyamupakramyate dhruvā---
naṭakṛtadhruvāgānapratijñāvacanaṃ saṃbhramoditamiti gaṇḍam /
naṭī---(sasmitaṃ) /
kahaṃ ajjo dhuvaṃ gāai !
( / kathamāryo dhruvāṃ gāyati !)
sūtradhāraḥ---ayi kathamardhokta eva tvarā, "nāṭyavidyā'; iti śeṣaṃ na jighrati /
etaduktasyānyathāyojanarūpamavasyanditam /
ārye, nūnaṃ dhruvāgānotsukaṃ tava cetaḥ, tadārabhyatāṃ gītiḥ /
naṭī---(tathā karoti / )
lacchī saraī a imā dhavaliabhuvaṇaṃtarā virāaṃtī /
vilasaṃtakuvalaasirī rāassa pasāhaṇaṃ kuṇai

3.1.17

(lakṣmīḥ sarasī ceyaṃ dhavalitabhuvanāntarā virājantī /
vilasatkuvalayaśrī rājñaḥ prasādhanaṃ kurute //)//
sūtradhāraḥ---(ākarṇya sarasāveśaṃ)
gāḍhāliṅganasaṃmardapratyakṣaragalatsudhām /
dhruvāṃ karomi sarvāṅge śrotraikāmṛtavarṣiṇīm

3.1.18

eṣa rasavaśādasaṃgatārthavyāhārarūpo 'satpralāpaḥ /
naṭī---(sopahāsaṃ)asuumārā kkhu esā ayyassa ṇiddaāliṅgaṇavellaṇaṃ ṇa sahai /
(asukumārā khalveṣār''yasya nirdayāliṅganakṣepaṇaṃ na sahate / )
eṣa hāsyalobhakaro vyāhāraḥ /
sūtradhāraḥ---(savrīḍaṃ)
rasāsvādena taralā ye mādyanti vipaścitaḥ /
ta eva bhāvuktā loke bhavanti hṛdayālavaḥ

3.1.19

etaddoṣasya guṇatvāropānmṛdavam /
naṭī--- //
ayyo aṇaṃtarakaraṇijjaṃ ṇirūvedu /
( // āryaḥ anantarakaraṇīyaṃ nirūpayatu / )
sūtradhāraḥ---nanvayamidānīṃ sabhāpatirdevaḥ svayaṃbhūrupaślokyate /
sarvāṅgavilastasarvamaṅgalālaṃkṛtākṛteḥ /
rudrasya mahimā bhāti viśvānugrahakāriṇaḥ

3.1.20

nepathye /
bhoḥ ! satyaṃ satyam /
sarvāṅgavilasatsarvamaṅgalālaṃkṛtākṛtirevāyaṃ rudra iti /
sūtradhāraḥ---(saharṣaṃ) kathamupakrāntamevāsmadvākyānuguṇyena prastutasyānuguṇaṃ kuśalaiḥ kuśīlavaiḥ, yataḥ kākatīśvaraguṇavarṇanāyodyatayorvaitālikayorvacanamivopakṣipyate /
ayaṃ kathoddhātaḥ /
idameva guṇavarṇanāt pravartakaṃ ca /
(puro 'valokya) kathametau vaitālikāvita evābhivartete /
eṣo 'yamityupakṣepāt prayogātiśayaḥ prastāvanāṅgam /
tadehi /
āvāmapyanantarakaraṇīyāya sajjībhavāvaḥ /
(iti niṣkrāntau / )
iti samagrāṅgā prastāvanā /
(tataḥ praviśataḥ kāmpilyakalūtakau vaitālikau / )
prathamaḥ---(saharṣaṃ)
yo 'yaṃ jātastrilokīprathitasucarite kākatīyānvavāye
yasmai śreyāṃsyajasraṃ vitarati bhagavān devadevaḥ svayaṃbhūḥ /
yasyājñā sarvapṛthvīpatimaṇimukuṭaśreṇikelīvayasyā
so 'yaṃ bhūpālamaulirjayati guṇamahān rudradevo narendraḥ

3.1.21

svayaṃbhūdevaśreyovitaraṇarūpabījanyāsādupakṣepo 'ṅgam /
dvitīyaḥ---sakhe ! kimucyate,
yo rudro rajatācale sthitimagādardhāṅganāriḥ purā
so 'yaṃ saṃprati kākatīśvarakule sarvāṅganārī sthitaḥ /
sthāne yadviṣamāvalokanakalāmātreṇa bhasmīkṛtā-
nyāsan vairipurāṇi citramadhunā khaḍge viṣaṃ dhāryate

3.1.22

prathamaḥ---sakhe sādhu samarthitam /
anyathā kathamasmai mahārājāya svapne kulagurusadṛśaḥ svayaṃbhūdevastādṛśīṃ śreyaḥ saṃgrahakārikāmupadiṣṭavān /
svayaṃbhūdevaprasādarūpasya bījasya bahūkaraṇāt parikaraḥ /
dvitīyaḥ---(savimarśāścaryaṃ) kathamavagataṃ rājarahasyaṃ vayasyena ?
prathamaḥ---sakhe, kasya vā na viditamidam /
yat sarvasminnapi nijanagare mahotsavamādiśatā rudranareśvareṇa kuladevatāyāḥ svapnopadiṣṭāḥ prasādaviśeṣāḥ prakhyāpyanta eva /
kuladevatāprasādarūpasya bījasya prakhyāpanena pariniṣpatteḥ parinyāsaḥ /
dvitīyaḥ---aho nirantaraprasādonmukhatā devasya /
yathā kākatīyaprasaveṣu śreyāṃsyuttarottaramanubadhyante /
etat bījasya śreyo 'nubandharūpaguṇakhyāpanād vilobhanam /
tadasminneva mahīyasi mahe mahīmaṇḍalākhaṇḍalaṃ calamartigaṇḍamupaślokayitumāvayorayamevāvasaraḥ /
tadehi rājakulaṃ praviśāvaḥ /
prathamaḥ---vayasya, sāṃprataṃ purodhaḥ pramukhānamātyavṛddhānapi puraskṛtya kalyāṇasvapnakramaṃ mīmāṃsamāno nṛpatirabhyantarāsthānīmadhitiṣṭhati /
tadāvāmapi tāvadito gatvā yathāvasaraṃ pratīkṣāvahe /
(iti parikramya niṣkrāntau / )
ayaṃ śuddhaviṣkambhaḥ
aṅkārambhaḥ //
(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaveṣo rājā cāmaragrāhiṇī ca / )
rājā---(saharṣātiśayaṃ) aho prasādātiśayaḥ parameśvarasya !
somārkābhijanaṃ tamadya jayati śrīkākatīyānvayaḥ
pātivratyamupaiti sāṃpratamamīṣvasmāsu viśvaṃbharā /
asmābhirnijadoḥ prasūtimadhunā dhanyāmajo manyate
yatkartavyamupādiśat kulapatirdevaḥ svayaṃbhūḥ svayam

3.1.23

purodhasaḥ---mahārāja, bhavādṛśā eva paramārhanti tādṛśamahimno devasya hitopadeśān /
athavā kimatrābhinavam /
putrāṇāṃ hitopadeśādhikāraḥ pitureva /
yaditthaṃ kathayanti tadvidaḥ /
saivomā ceti nirdiṣṭā somā ceti prathāmagāt /
tava mātā śivā sākṣāddevo gaṇapatiḥ pitā

3.1.24

mantriṇaḥ---evamevaitat /
anyathā kathamīśvaraprasādādṛte niraṅkuśaṃ strīvyaktiviśeṣasya lokādhipatyam /
evaṃ mānuṣaśaṃbhunā gaṇapatimahārājenābhyantarasyānubhavamahimnaḥ sadṛśamatra putra iti vyavahāraḥ kṛtaḥ /
tadanuguṇā ca rudra ityākhyā /
purodhasaḥ---(sakautukaṃ) kīdṛśī devasya svapnopadeśaparipāṭī ?
rājā---(sādāraṃ) idaṃ nivedyate /
kadācit kalyāṇe rajanīsamaye smeravadanaṃ
puraḥ prādurbhūtaṃ sayuvativapuḥ sākṣaniṭilam /
sravantīcandrābhyāṃ mahitamukuṭaṃ prekṣya kimapi
svayaṃbhūdevo 'sāvayamiti haṭhotthānamabhajam

3.1.25

anantaraṃ svapna eva
vapuṣā taṃ namaskṛtya stuvan sūnṛtayā girā /
svāmine kākatīyānāṃ ratnāsanamupāharam

3.1.26

cāmaragrāhiṇī--- /
aho devassa aṇusaṃdhāṇaṃ jaṃ siviṇe vi kulasāmiṇo samārāhaṇam /
( / aho devasyānusaṃdhānaṃ yat svapne 'pi kulasvāminaḥ samārādhanam / )
purodhasaḥ---kimucyate /
āviṣṭabhaktayaḥ khalu svayaṃbhūdeve kākatīyanaradevāḥ /
tataḥ /
rājā---
śayyāśiraḥ sthānakṛtasya pūrṇakumbhasya toyaiḥ parikalpya pādyam /
atīndusārairmaṇibhiḥ kilāhamapūjayaṃ daivatamasmadīyam

3.1.27

atha ca
vibhuḥ svayaṃbhūravadacchucismitāṃ giraṃ svavāmārdhavadhūpalālitām /
spṛśan kareṇābhayadānaśālinā kṛtāñjaliṃ māṃ vinayānatānanam

3.1.28

yat kila
unmastakairmadhyamalokabhāgyaistapoviśeṣairanaghaiḥ pṛthivyāḥ /
samyakphalaiḥ saccaritaiḥ prajānāṃ pratāparudro 'yamihāvatīrṇaḥ

3.1.29

vatsa kākatīyakulapradīpa !
svīkṛte putrabhāvena dauhitre prāṅmamājñayā /
asmin nidhehi dhaureye gurvīmurvīdhurāmiti

3.1.30

purodhasaḥ---(sapramodaṃ) mahārāja, kākatīyakulayogakṣemavidhānadakṣiṇena dākṣāyaṇīpatinā sākṣādevamādiṣṭam /
tavāpyayameva manorathaḥ /
priyaṃkaraścāyaṃ mahotsavaḥ prajānām /
tadārohatu prāgatisṛṣṭayauvarājyasya pratāparudrasya bhujaśikharaṃ sāgaramekhalā /
tatastataḥ /
iyaṃ prayojananirdhāraṇarūpā yuktiḥ /
rājā---tadvacanamākarṇayantī nirbharaharṣavikasvaralocanā medinyapi devasya pārśve dṛṣṭā /
cāmaragrāhiṇī--- /
mahārāassa hiaaṃ aṇuvaṭṭamāṇāe vasuṃdharāe uido khkhu harisāvibhbhāvo /
eṣā svayaṃbhūdevasya vacanākarṇanena medinyāḥ sukhāgamena prāptiḥ /
( / mahārājasya hṛdayamanuvartamānāyā vasuṃdharāyā ucitaḥ khalu harṣāvirbhāvaḥ / )
rājā---kākatīyakulaśreyasāṃ deva eva pramāṇamiti tasyājñā mayā śirasi dhṛtā /
devo 'pi saprasādātiśayamavalokyāntarhito 'bhūt /
idaṃ medinīprāptihetorbījasya svayaṃbhūdevopadeśasyāṅgīkaraṇāt samādhānam /
mantriṇaḥ---viśvapriyaṃkaraḥ svapnapratyayaḥ /
kiṃtu kākatīyanarendravṛddhocitamācāramanuvartamānasya devasya nagaranivāsavaimukhyaṃ tathā kuladhuraṃdharasya vīrarudrasya viśvarakṣākṣame bāhuparighe rājyadhurāviśrāntiriti ca
viṣādaharṣayoḥ sīmānaṃ spṛśatyasmākaṃ manaḥ /
etatsukhaduḥ khahetubhūtaṃ vidhānam /
cāmaragrāhiṇī--- /
accariaṃ accariaṃ /
kulāmaccamuheṇevva pavvaīvallaheṇa evvamuvadiṭṭham /
( /
āścaryamāścaryam /
kulāmātyamukheneva pārvatīvallabhenaivamupadiṣṭam / )
iyaṃ bījaviṣayā'ścaryarūpā paribhāvanā /
rājā---(saharṣātiśayam, amātyān prati) ayaṃ kākatīyakulaśreyaḥ-
kalpalatāprarohaḥ svayaṃbhūdevānugrahaḥ sarveṣāmapi śravaṇamahotsavaḥ kriyatām /
eṣa bījaprakāśanādudbhedaḥ /
mantriṇaḥ---yadājñāpayati kākatīyaparameśvaraḥ /
rājā---kimidānīṃ kartavyam ?
purodhasaḥ---mahārāja ! kimanyat ? sajjīkriyatāṃ pratāparudradevasya rājyābhiṣekasaṃbhāraḥ /
eṣa bījānuguṇaprotsāhanarūpo bhedaḥ /
mantriṇaḥ---digvijayayātrāvaśīkṛtānāṃ sarvapārthivānāṃ vargeṇānītaiḥ sakalatīrthasalilaiḥ prakāśitaṃ svayaṃbhūdevaprasādaṃ mahābhiṣekamanubhavatu rājaputraḥ /
purodhasaḥ---ucitamanumantritaṃ mantribhiḥ /
rājā---tarhi jaitrayātrāsādhanāni sajjīkriyantāṃ ṣaḍvidhāni balāni /
ahamapi sajjo bhavāmi /
eṣa ārambhaḥ /
idaṃ bījānuguṇārambharūpaṃ karaṇam /
evamārambhabījasambandharūpaḥ sāṅgo mukhasandhiḥ /
(nepathye) vaitālikau---sukhāya mādhyandinī saṃdhyā bhavatu devasya /
yadidānīm---
lokālokagirīndrakandaratamaḥ saṃdohadarpāpahaṃ
tvattejaḥ paṭalaṃ kiyanti bhuvanānyākramya saṃkrīḍate /
ityālokanakautukīva śithilasvīyādhikāraśramo
bhāsvāneṣa samagradīptiradhunā vyomāgramārohati

3.1.31

api ca---
udgāyanti śaranniśākarakarastomatviṣastvadguṇān
krīḍantyo malayādricandanalatākuñje bhujaṅgāṅganāḥ /
pītvā tattadudīrṇavarṇagalitāṃ pratyagradhārāṃ sudhāṃ
vātāhāratayā prabhūtamayaśaḥ prakṣālayantyo nijam

3.1.32

idānīṃ khalu---
āghrāya kiraṇān bhānoryajurāmodamedurān /
yatante kṛtinaḥ sarve kartuṃ mādhyāhnikīṃ kriyām

Original text: Pratāparudrīya or Pratāparudrayaśobhūṣaṇa with Kumārasvāmin's commentary Ratnāpaṇa · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc