Scripture Library

Prakāśasaṃhitā · Chapter 1.7

1.7.1

iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
śrīhaṃsa uvāca
nārīkelaphalākāro liṅgadehastrivṛnmataḥ /
mūrdhnicchidrayuto garbhāvakāśakalitaḥ sadā

1.7.2

antarnibaddhā jīvāste trividhā api mocane /
na śaktaḥ ramayāścanna mūrdhnicchidrāvasantyalam

1.7.3

duḥkhaspṛṣṭā liṅgabaddhāḥ duḥkhāspṛṣṭā ramaiva hi /
yasmannakāle yasya sūkṣmaḥ nāśo bhavati viṣṇunā

1.7.4

aniruddhena tannīca kramatonḍāntare bahiḥ /
taduttarakṣaṇe liṅgadehe ca guṇasāmyatā

1.7.5

bhūmyākṛtā bhavati sā (svarūpajñānarūpiṇī)jīvānāṃ jñānarodhinī /
svārūpikajñānasukhe prayatnecchāḥ satāṃ laye

1.7.6

ruddhā bhavanti sāmye tu vaiṣamye vyaktimañjasā /
yāntyavasthādvayaṃ liṅge laye sṛṣṭau kramātkila

1.7.7

kṣaṇakṣaṇena bhramatāṃ sa tāṃ savyena cānyathā /
bhramatāṃ liṅgadehasthaguṇatrayasuyogataḥ

1.7.8

sṛṣṭikāle tridhābhinnā jīvānāṃ buddhiriṣyate /
sātvikī rājasī ceti tāmasīti samastaśaḥ

1.7.9

yogyānāṃ sātvikībuddhiḥ bahulā anye 'lpake mate /
madhyamānāntu jīvānāṃ rājasī tāmasī matiḥ

1.7.10

kramātbahutare 'nyetu svalpamātre bhaviṣyataḥ /
pañcamātrāgatājñānapañcakaṃ liṅgadehagam

1.7.11

anādyajñānamuddiṣṭaṃ bāhyamasvārūpikaṃ tu tat /
sākṣīndriyāṇāṃ (tamasā)manasā yoge taddhi bhaviṣyati

1.7.12

sākṣīndriyāṇāṃ satvasthamanasā saṅgamo yadi /
bāhyā svārūpikañjñānaṃ trividhānāṃ citāmiha

1.7.13

sākṣīndriyāṇāṃ rajasā manasā saṅgamo yadi /
bāhyamasvārūpikaṃ ca kāmakrodhādikaṃ ca yat

1.7.14

anādikāmo jīvānāṃ trividhānāṃ bhaviṣyati /
rajaḥ paricchedagatāḥ jñānendriyakalāḥ yadi

1.7.15

sākṣīndriyayutābāhyaśabdādīcchā bhaviṣyati /
anādikāmaḥsā proktā trividhānāṃ citāmiha

1.7.16

rajaḥ paricchedagatāḥ karmendriyakalāḥ yadi /
sākṣīndriyutāḥ karmajanayantyapyanādikam

1.7.17

bāhyaliṅgagataṃ karma na tu svārūpikaṃ matam /
anādyavidyākāmau cānādi karma ca liṅgagam

1.7.18

madīyamitimatvā tu baddho bhavati cetanaḥ /
kālena bhārate varṣe labdhajanmāpi mānuṣam

1.7.19

brāhmaṇyaṃ sadguroḥ saṅgaṃ bhaktijñānedhigamya ca /
prasādāt śrīhareḥ karma devatānāmathāntare

1.7.20

aṇḍādbahistātvikānāṃ vaikuṇṭhaparighālaye /
aṇḍakharparasaṃspṛṣṭa śrībhāgevā harīcchayā

1.7.21

parāntyavṛttiparitaḥ sthitevāri nimajya ca /
abhivyaktasvarūpāṇāṃ satāṃ liṅgaviparyaye

1.7.22

harīramāsurādveṣādbhārate martyajanmani /
duḥsaṅgavṛddhāt aṇḍāntarliṅgadehasya nāśane

1.7.23

sativāyorgadāghātādasatāṃ kālayogataḥ /
anādyavidyākāmau cānādikarmāpi naśyati

1.7.24

ato bāhyaṃ na svarūpā avidyādyāḥ prakīrtitāḥ /
jñānājñāne svarūpasthe nitye naiva ca naśvare

1.7.25

anādyavidyākāmādyāḥ sāmyāvasthā yadā bhavet/
tadā jīvasya sarvasya na bhavanti kadācana

1.7.26

rājasāṇuśatāṃśābhāḥ dviṣaṭkāstāmasāṇavaḥ /
laye teṣu rajasyekaḥ satvapārśvagatādaśa

1.7.27

bhavantyekastamo madhye saṃsthito bhavati dhruvam /
rajogatoṇustamasaḥ sato dviguṇarājasam

1.7.28

rājasāṇuśatāṃśābhāḥ satvagāstāmasāṇavaḥ /
daśāpidaśatotkṛṣṭānsātvikāṇūn laye dhruvam

1.7.29

nīlīkurvantyevameṣā sāmyāvasthā prakīrtitā /
tāmasī rājasī ceti sāmyāvasthā dvidhā matā

1.7.30

sāmyāvasthā sātvike tu na kvāpi kila vidyate /
dvābhyāntu sāmyavasthābhyāṃ liṅgastābhyāṃ janasya tu

1.7.31

laye sarvasya tāṃ nidrāṃ nāśaṃ prāhurmanīṣiṇaḥ /
yadā yogecchoparamaḥ tadā jñāpayati prabhuḥ

1.7.32

ayogyecchā prayatnādi karturāśāṃ chinatti ca /
vaiṣamye sati liṅge tu jananecchā hi jāyate

1.7.33

yadecchā jāyate jantostadā sṛjati taṃ prabhuḥ /
sṛjyānāṃ sarvajīvānāṃ aṇḍādbahi rathāntare

1.7.34

naikadā viṣamāvasthā hyajādīnāṃ kramādbhavet /
vyutkramātpūrvamānena aṇḍāntarbahireva ca

1.7.35

sāmyāvasthā ca nīcānāṃ prākpaścāduttamasya ca /
laye satvapraviṣṭā ye daśate rājasāṇavaḥ

1.7.36

svaśatādhikasatvasthaparamāṇu samanvitāḥ /
sṛṣṭikāle śriyānunnā rajo bhāgaṃ viśanti hi

1.7.37

tamaḥ paricchedagata rājasāṇurlaye tu yaḥ /
svaśatāṃśaṃ tāmasāṇuṃ gṛhītvā durgayeritaḥ

1.7.38

rajobhāgaṃ praviśanti sṛṣṭikāle samāgate /
laye rajobhāgamadhyagatoṇū rājasasya yaḥ

1.7.39

rajo madhye vyaktimeti sṛṣṭikāla upāgate /
prakṛtau liṅgadeho 'pi evaṃ yadi guṇasthitiḥ

1.7.40

sāmyāvasthāṃ jaguḥ prājñāḥ tayā sṛṣṭirbhaviṣyati /
laye satvapraviṣṭhā ye daśaitattāmasāṇavaḥ

1.7.41

rājasāṇu śatāṃśābhāḥ sātvikaiḥ svasamāṇubhiḥ /
yuktāstāmasa bhāgaṃ hi viśanti śrīsamīritāḥ

1.7.42

rajoviṣṭastāmasāṇuḥ pūrvāṇu(satveṇa)tulitaḥ svayam /
svato(satvācca) dviguṇenaiva saṃyukto rājasāṇunā

1.7.43

tatra sthitvā laye bhūyaḥ sṛṣṭikāla upāgate /
bhuvānunnaḥ tamobhāgaṃ viśanti śrīharīcchayā

1.7.44

ekaśuddhastāmasāṇuḥ pūrvaistāmasasātvikaiḥ /
daśābhiścaikatamasā tathā rājasatāmasam

1.7.45

prāpyasaṃmilitāḥsarve tamo vaiṣamyanāmakam /
sahasrasātvikāṇubhyaḥ daśarājasakāṇubhiḥ

1.7.46

śuddhena rajasaikena rajasāyukta tāmasaḥ /
aṇuryadaikībhavati rajo vaiṣamya ucyate

1.7.47

rajo vaiṣamyataḥ sṛṣṭiḥ tamo vaiṣamyato layaḥ

Original text: Prakāśasaṃhitā (a Pāñcarātrasaṃhitā) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0