Prajñāpāramitāpiṇḍārtha · Verses 21-40

yadāha bodhisattvaḥ sannityabhāvaprakalpanā /
vikṣepaṃ vikṣipan śāstā sāṃvṛtaskandhadarśanāt

etenāṣṭasahasryādāvādivākyātprabhṛtyapi /
ā samāpterniṣeddhavyā vidhinābhāvakalpanā

hetuvākyāni naitāni kṛtyamātraṃ tu sūcyate /
brahmajālādisūtreṣu jñeyāḥ sarvatra yuktayaḥ

bodhisattvaṃ na paśyāmi ahamityādi vistaraiḥ /
nirākaroti bhagavān bhāvasaṅkalpavibhramam

yanna paśyati nāmāpi gocaraṃ[na] kriyāṃ tathā /
skandhāṃśca sarvatastena bodhisattvaṃ na paśyati

kalpitasya niṣedho 'yamiti saṅgrahadarśanam /
sarvo jñeyatayārūḍha ākāraḥ kalpito matau

prajñāpāramitāyāṃ hi trīn samāśritya deśanā /
kalpitaṃ paratantraṃ ca pariniṣpannameva ca

nāstītyādipadaiḥ sarvaṃ kalpitaṃ vinivāryate /
māyopamādidṛṣṭāntaiḥ paratantrasya deśanā

caturdhā vyavadānena pariniṣpannakīrtanam /
prajñāpāramitāyāṃ hi nānyā buddhasya deśanā

daśasaṅkalpavikṣepavipakṣe deśanākrame /
trayāṇāmiha boddhavyaṃ samastavyastakīrtanam

yathādivākye niṣpannaparatantraparikalpitaiḥ /
abhāvakalpanārūpavikṣepavinivāraṇam

tena buddhaṃ tathā bodhiṃ na paśyāmīti vācakaiḥ /
ā samāpteriha jñeyā kalpitānāṃ nirākṛtiḥ

śūnye rūpe svabhāvena samāropaḥ kva kena vā /
ityanyeṣvapi vākyeṣu boddhavyaṃ tannivāraṇam

na hi śūnyatayā śūnyamiti vākyaṃ vinirdiśan /
apavādavikalpānāṃ nirāsaṃ sarvathoktavān

māyopamastathā buddhaḥ sa svapnopama ityapi /
ayameva kramo jñeyo vijñairvākyāntareṣvapi

sāmānādhikaraṇyena prokto māyopamo jinaḥ /
māyopamādiśabdaiśca paratantro nigadyate

pṛthagjanānāṃ yajjñānaṃ prakṛtivyavadānikam /
uktaṃ tadbuddhaśabdena bodhisattvo yathā jinaḥ

nijaṃ svarūpaṃ pracchādya tadavidyāvaśīkṛtam /
māyāvadanyathā bhāti phalaṃ svapnam ivojhati

advayasyānyathākhyātau phale vāpyapavādinām /
apavādavikalpānāmapavādo 'yamucyate

na rūpaṃ śūnyatā yuktā parasparavirodhataḥ /
nīrūpā śūnyatā nāmarūpamākārasaṅgatam