Language

ENहिગુ
Scripture Library

Pauṣkarasaṃhitā 27-43 · Chapter 35

35.1

iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi pauṣkarasaṃhitāyāṃ dhūpaghaṇṭālakṣaṇaṃ nāma catustriṃśodhyāyaḥ ||
atha pañcatriṃśodhyāyaḥ
śrībhagavānuvāca ---
ityuktaṃ dhūpaghaṇṭāyā lakṣaṇaṃ lakṣmivardhanam /
yasyāṃ sañcālyamānāyāṃ dhūpadānāvadhau dvija

35.2

sannidhiṃ bhajate śaśvanmantra ārādhakasya ca /
athāṅgulaiḥ svakaiḥ kuryād adhvamānamayaistu vā

35.3

caturviśatibhirbrahman dhūpaṃ dāhakam uttamam /
āyāmenātha śilpīyairāyaśuddhaistu pūrvavat

35.4

svacaturthāṃśamānena tadvaktram analāśtreyam /
caturaśraṃ samāpādya vṛttaṃ vāṣṭāśram abjaja

35.5

asyāṣṭāśrasya vai madhye kuryāccakraṃ tu sāmbujam /
kamalaṃ vā sahetīśaṃ svastikaṃ vā nalagṛham

35.6

yuktamuṣṇīṣapaṭṭena niṣṭhoddeśāttu kambunā /
caturaśrasya vṛttasya taccakrasyātha me śṛṇu

35.7

lakṣaṇaṃ hi yathāvasthaṃ saviśeṣaṃ mahāmate /
caturatraṃ samāpādya kṣetraṃ vā vartulaṃ samam

35.8

tadantare 'bjam abjotthanalinīnālarājitam /
kevalaṃ tu sacakraṃ vā vidhivad bhogabhājitam

35.9

āmadhyād aṣṭadhā taṃ vai kṛtvā vai susamaiḥ purā /
bhramaṃ dadyāt ṣaḍaṃśena karṇikākoṭarāt tataḥ

35.10

bhramantaṃ karṇikākhātaṃ nimnatāṃ ca nayed dvija /
tanmānaṃ golakārdhena jānīyānmudritaṃ yathā

35.11

tṛtīyāṃśena ṣaḍbhāgāt paritaḥ karṇikocchritiḥ /
kiñjalkaistu susaṃvītaṃ tanmānenopalakṣitaiḥ

35.12

saptamāṃśāttu yacchiṣṭaṃ bahiḥ kesarasantateḥ /
bhāgadvayaṃ tu vai yena dalajālaṃ samāpya ca

35.13

yathābhimatasaṃkhyaṃ ca evaṃ bhāgena tadbahiḥ /
muktājālasamopetaṃ cakramāpādya pūrvavat

35.14

aṣṭamāṃśāccaturthāṃśaṃ bhāgam ādāya vai dvija /
kṣetrasya coktamānasya vedyartham anuyojya ca

35.15

vedyāḥ koṇacatuṣke tu (ca)kuryācchaṅkhacatuṣṭayam /
caturaśrasya yā proktā vedikā śaṅkhabhūṣitā

35.16

sthitirnaiṣā ca vihitā vṛttakṣetrasya padmaja /
padmapṛṣṭhād viniṣkrāntaṃ yathābhimatavartulam

35.17

vedikāvaniparyantaṃ cakranemyavadhiṃ tu vā /
vaktrākāraṃ suvṛttaṃ vā taduddeśāt tu taṃ punaḥ

35.18

vedisaṃdhāraṇārthaṃ tu procchritaṃ paṅkajadvayam /
tanmadhye lakṣaṇopetaṃ sthitaṃ padmāsanādinā

35.19

kuryād āgneyam ākāraṃ tatpādayugalaṃ tu vai /
prasāritaṃ khavaktraṃ ca procchritaṃ śrotredaśagam

35.20

nālāvasāne saṃpādya karṇikākamale dvija /
ardhaprakullai racitaiḥ padmapatraistathāgataiḥ

35.21

tanmūle sādhikā kuryāt tadvistārāṃ mahāmate /
kṣmākṣetraṃ svastikopetaṃ suṣiraṃ sudṛḍhaṃ tu vā

35.22

pṛṣṭhadeśe 'tha padmasya marutkṣetraṃ sabindukam /
kuryād ādhārabhūtaṃ ca kṣmākṣetrasyonnateḥ samam

35.23

sārdhaṃ kṣmāvyāsavistāraṃ tatsamaṃ dviguṇaṃ tu vā /
cakranemyāśritaṃ caiva pralīnaṃ tacca susvanam

35.24

ādyaṃ vā kiṅkiṇījālaṃ vighnavidrāvaṇaṃ param /
ityevaṃ saviśeṣaṃ hi lakṣaṇaṃ samudāhṛtam

35.25

māntrasya dhūpamātrasya sāmānyam atha me śṛṇu /
vṛttasyābhyantare padmaṃ karṇikākesarānvitam

35.26

aṣṭapatraṃ samāpādya vyomaktṛvibhūṣitam /
muktāsūtrānvitaṃ vātha evameva savedikam

35.27

antarā dvādaśāreṇa sāmbujenātha vā[hitam] /
vicitrapatravitataṃ kuryāt pṛṣṭhāvadhestataḥ

35.28

praphullapatrasthāne tu uṣṇīṣāṃśukabhūṣitam /
vaktraviśrāmabhūtaṃ ca ādhāravalayānvitam

35.29

śuddhaṃ suślakṣṇanālaṃ ca nalinīracanojjhitam /
evam abhyūhyamākāraṃ mānenābhimatena tu

35.30

sarvalohaiḥ svaśaktyā tu kṛtaṃ yacchati vai sukham /
mantriṇāṃ sūgahasthānāṃ bhaktānāṃ kamalodbhava

35.31

vakṣye samudgarākhyasya lakṣaṇaṃ taṃ nibodhatu /
vistāroddiṣṭamānena suṣiraṃ vṛttasaṃpuṭam

35.32

susamaṃ prāksamāpādya samudgakamivābjaja /
sanālaṃ ca tayorekam upariṣṭācca madhyataḥ

35.33

prakullakamalenaiva adhovaktreṇa padmaja /
dvitīyam ūrdhvavaktreṇa sthagitaṃ paṅkajena tu

35.34

sacchidraṃ bījasaṅghena yuktam ūrdhvasthitaṃ hi yata /
nālam āpādya mūlādvai vinatena gajāṅghriṇā

35.35

nāladeśagalād dvābhyāṃ sthityarthaṃ viniyojya ca /
evaṃ praphullarūpāṇāṃ lakṣaṇaṃ samudāhṛtam

35.36

protthitānām idānīṃ vai lakṣma śṛṇu yathāgatam /
prāgāyāmāccaturthāṃśaṃ vaitatyena mahāmate

35.37

caturaśrāyataṃ kṣetraṃ nikṣipya vasudhātale /
aṣṭadhātha tamāyāmaṃ susamaṃ saṃvibhajya ca

35.38

caturdhā vistṛteścaiva kuryāttadanu padmaja /
aṣṭabhāgonnataṃ pīṭhaṃ prāguktaracanānvitam

35.39

pādādyuṣṇīṣaparyantaṃ yathāvistāravistṛtam /
pīṭhārdhena ucchritaṃ caiva vistārāt tryaṃśasaṃmitam

35.40

kamalaṃ pīṭhamadhye tu kuryād dvitayakarṇikam /
aṣṭapatraṃ sakiñjalkaṃ vyomavṛttavibhūṣitam

35.41

vistārāccārdhabhāgena pṛthulaṃ connateḥ punaḥ /
sārdhabhāgacatuṣkena aṣṭāśraṃ vā suvartulam

35.42

catusśraṃ tu vā ramyaṃ tadeva racanānvitam /
stambham āpādyam evaṃ hi yathābhimatam abjaja

35.43

yebhyo yadvartulaṃ tadvai vicitraracanānvitam /
stambhamarutakaviśrāntaṃ bāhulyenāṃśasaṃmitam

35.44

pīṭhatulyaṃ tu vistārāddvādaśāravibhūṣitam /
nābhinemiprathīyuktaṃ muktāhārādyalaṃkṛtam

35.45

prāgvat sakiṅkiṇīkaṃ ca cakram āpādya padmaja /
tadakṣamadhyasaṃrūḍhaṃ sārdhāṃśenonnataṃ tu vai

35.46

agrāt pīṭhasamaṃ caiva bāhulyāccakrasaṃmitam /
vistārād ardhabhāgena aṣṭoddeśācca saṃkaṭam

35.47

kramaśaścānupātena tadvistāraṃ vidhīyate /
mukham evaṃ samāpādya sadhūmasya analasya ca

35.48

sadāśravaṃ sadākālaṃ vibhorarcanakarmaṇi /
jalajaiḥ sthalajaiścaiva prāṇibhir nākajaistataiḥ

35.49

patravallīvitānaiśca saśaṅkhaiḥ svastikaiḥ kajaiḥ /
kusumastabakaiḥ svacchaiḥ siddhavidyādharādikaiḥ

35.50

devāṅganāsametaiśca dikṣu veśo bhavedbahiḥ /
etat prāsādayuktasya vṛttapīṭhānanasya ca

35.51

yathāvad upadekṣyāmi sanniveśamatobjaja /
valitritayasaṃyuktaṃ śaṅkhānanamivāsanam

35.52

padmamānonnotaṃ kuryād āsanopari padmaja /
stambhādhāraṃ vicitraṃ ca dvivyam āmalasārakam

35.53

racanāracitaṃ stambhaṃ raktapūrvam athocchritam /
valayāvalitulyaṃ vā stambhanālasya tūpari

35.54

cakravat kamalaṃ kurcāt sakiñjalkaṃ dviṣaṭpadam /
vistīrṇakarṇikaṃ vipra prāgvad vaktraṃ tadūrdhvagam

35.55

yathoktaracanopetaṃ paritaḥ kintu vartulam /
muktāsūtrānvitaṃ caiva kiṅkiṇījālalāmbitam

35.56

ebhyaścoktam athaikaṃ vai savidhānaṃ tadabjaja /
jalajasthalajā yātmyaracanā(?vyomya )racitā mayā

35.57

samabhyūhya ca sā kāryā sarveṣāṃ sarvadābjaja /
sphuṭāvasya -------?yasmin vai kṛtāṅge ?tyantarājate

35.58

idamuktaṃ samāsena lakṣaṇaṃ ca savistṛtam /
dhūpadāhakriyāṅgasya nānākṛtidharasya ca

35.59

saṃpādyaivaṃ ca saṃskṛtya nītvā satyantatā ?punaḥ /
svamantrādhiṣṭhitaṃ kṛtvā pūjyam ādhārasaṃsthitam

35.60

mūlataḥ svastikāsthāne kṣmātattvaṃ pañcalakṣaṇam /
salilaṃ kamalaṃ viddhi cakram agniṃ mahatprabham

35.61

kiṅkiṇījālamanilam ākāśaṃ karṇikodare /
ityevaṃ sādhibhūtādhidaivatānugataṃ hi vai

35.62

prāk proktaṃ bhāvanīyaṃ ca siddhaye 'khilakarmaṇām /
cakrasya sakalaṃ rūpaṃ nābhyarānemisapradhi

35.63

niṣkalaṃ hi suvṛttaṃ yat vyomavṛtteti gīyate /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ dhūpapātraṃ samarcayet

35.64

saṃskṛtya ca yathānyāyaṃ svavaṃśasya ca kīrtayet /
svanāmacihnitaṃ kṛtvā pratipādya mahāmate

35.65

harerāyatane divye surasiddhaniṣevite /
trekālyaṃ balidānena dhūpadhūmena vai saha

35.66

vādayet susvanāṃ ghaṇṭāṃ bherīśabdādikairyutām /
stotreḥ pradakṣiṇīkuryād bahudhā divyam ālayam

35.67

siddhasaṃghaṃ ca tatrasthaṃ śabdabrahmaikam āsanam /
śrutvā ghaṇṭāravaṃ bāhyāt paritoṣaṃ mahāmate

35.68

kasyedam acirādyāti amivyaktim anāhatam /
bhavyānām upadeśārthaṃ yenedaṃ vyañjitaṃ bahiḥ

Original text: Pauṣkarasaṃhitā 27-43 · Edition: Prabhakar Pandurang Apte: Pauṣkarasaṃhitā : dvitīyo bhāgaḥ, Tirupati 2006 (Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 120) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc