Language

ENहिગુ
Scripture Library

Pauṣkarasaṃhitā 27-43 · Chapter 32

32.1

iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi pauṣkarasuhitāyāṃ
lokadharmo nāma ekatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
|| śrī ||
atha dvātriṃśo 'dhyāyaḥ |
pauṣkara uvāca ---
bhagavan bhūtabhavyeśa nṛṇāṃ san mantrayājinām /
tadarcana parikhyāgād buddhipūrvāt tu kiṃ bhavet

32.2

śrībhagavānuvāca ---
mantrapūrvaṃ hi saṃkalpaṃ kṛtvā mantrasamarcane /
anirvedānmahābuddhe yāvadāyuṣa (ṣya )meva ca

32.3

saṃdiṣṭadevatānāṃ ca karmaṇā manasā girā /
yatnāt nirvahaṇīyaṃ tat śaktyāsvavibhavena ca

32.4

asvātantryād asāmarthyāt jāte vai sūtakādike /
vidhivat prārthanāpūrvaṃ gurum arcāpayet tadā

32.5

saṃyataṃ guruputraṃ vā bhrātaraṃ sahadīkṣitam /
kaniṣṭham athavā jyeṣṭham anyathā kamalodbhava

32.6

prāyaścittaṃ bhaved ghoraṃ prāksaṃkalpaparīkṣayā /
tadarbham itareṣāṃ vai mantramudrādikaṃ svakam

32.7

nākhyeyamatyaye prāpte samyaksiddhiparairnaraiḥ /
prakāśayati yo mohānmantramudrādikaṃ svakam

32.8

itareṣāmabhaktānāṃ tantra (bha )mantreśvaro dvija /
sahasiddhagaṇenaiva samabhyeti parāṅmukham

32.9

dattvā caiva mahāduḥkhaṃ tasmāt yatnena yājakaiḥ /
svamantraṃ gopanīyaṃ ca itikartavyatānvitam

32.10

muktvā guruṃ sutaṃ jāyāṃ tatśiṣyaṃ cāpyakṛtrimam /
nānyeṣāṃ sannidhau kuryān mantrasantarpaṇārcane

32.11

tatrāti kamalodbhūta itikartavyatāparaṃ (raḥ ) /
proccarenmanasā mantraṃ mantradhyānaṃ tu gopayet

32.12

nmudrākṣasūtraṃ ca yathā vai siddhibhāga bhavat /
evameva hi vai yena vinā mantraparigrahāt

32.13

devārcāṃ svagṛhe bhaktyā saṃskṛtya viniveśitām /
tasyārcane niyoktavyaḥ svasāmarthyādike sati

32.14

dvijendraḥ paṃcakālajñaḥ ṣaṭkarmaniratastu vā /
saṃbhave sati caitasya vṛttiṃ kuryāt ca śāśvatīm

32.15

śāśvataṃ bhavato yena aihikāmuṣmikaṃ phalam /
anyathā parodhena na bhayena na māyayā

32.16

devam arcāpayet prājño nitye 'pyākasmike 'pi vā /
susaṃpūrṇaphalaprāpteḥ sadvṛttyamlekṣaṇa

32.17

tadarthamarcanaṃ yena nityamaṅgīkṛtaṃ purā /
pratyavāyaṃ hi tallopāt tasya tat phalabhāga bhavet

32.18

nā vaktavyamatastasmād vṛttilopaṃ śubhepsunā /
kādācitketu vā nitye niyuktānāṃ hi vārcane

32.19

bahiḥ pratiṣṭhitānāṃ ca sthāpitānāṃ tu vā gṛhe /
vṛttiṃ bhuṅkte tu yāṃ yasya yannimittaṃ mahāmate

32.20

tannimitāt phalaṃ tasya saphalpādeva cākhilam /
tasmān na lopayed vṛttim ārādhanaparāyaṇaḥ

32.21

manasā mantramūrter vai arthināṃ gṛhamedhinām /
jñātvā hṛdayasadbhāva dvābhyāṃ vai devatā dvija

32.22

vidadhāti phalaṃ samyak pratyavāyaṃ karoti vā /
evaṃ jñātvā prayatnena śāstrasadbhāvam abjaja

32.23

nopekṣyā buddhipūrvā ca sāvalepena cetasā /
yā kācit cāturātmīyā mūrtirvā vaibhavī vibhoḥ

32.24

sā arcā tu śailakāṣṭhotthā paṭe kuḍaye ca citritā /
ātmaśaktyanusāreṇa sūtakādau sadārcane

32.25

lopaḥ sarakṣaṇīyaśca jñātvā kālaṃ kulotthi (?ci )tam /
kṛtvā svasvanivṛttiṃ ca śraddhāpūtena cetasā

32.26

tāvad arcāpayet yāvat - kālam abhyeti nirmalam /
kṣāntyartham arcanaṃ bhūyaḥ snānapūrvaṃ samācaret

32.27

hutvāgniṃ vidhivat bhaktyā gurvādīnāṃ ca dakṣiṇā /
prāyaścito 'nyathā viprabhaved ārādhakasya vai

32.28

anarcanāt tu devānāṃ kalitānāṃ gṛhāntare /
yasmād vyaktigatānāṃ ca devānām arcanaṃ nṛṇām

32.29

śubhapradaṃ hyevameva kiṃ punaḥ kamalodbhava /
vidhipūrvaṃ tu niḥśeṣaṃ sāmagrībhiḥ samanvitam

32.30

saha vai bhogasaṃpatyā bhaktyā saśraddhayā dvija /
nīti mārgagatenaiva buddhyā tu suviśuddhayā

32.31

mantra - mudrāsana - dhyānair devatānāṃ yadarcanam /
tadartha - siddhikṛt śaśvad yājakānāṃ yathāsthitaiḥ

32.32

evaṃ jñātvā nāvalepaḥ kāryaḥ saṃsāra - bhīruṇā /
anarcane tu devānāṃ kāmye naimittike 'bjaja

32.33

pratyahaṃ ca viśeṣeṇa tava (?)vighnaṃ yathā bhavet /
viprādīnāṃ ca bhaktānāṃ viprayogā dikāt tu vai

32.34

divyapitryocitaṃ snānaṃ kṛtvā tadanu pauṣkara /
prāṇāyāmaṃ japāntaṃ ca prādhānyenābhivartinām

32.35

mantrāṇāṃ ca mahat teṣāṃ siddhāntākhyāgamasya ca /
prāpyate tadanuṣṭhānāt sarvotkṛṣṭhataraṃ phalam

32.36

tathā ca kamalodbhūta jagatyasmin hi dṛśyate /
devāsura - manuṣyāṇāṃ vyavahāraṃ svabhāvajam

32.37

jātyuktaiḥ svapraṇair yuktā (?)varṇādyāśramiṇo 'khilāḥ /
purāṇa - smṛtipārajñā veda vedānta vedinaḥ

32.38

svakarmadharmaniratā munayo 'pi mahāmate /
na yānti paramāṃ siddhiṃ vinā mantra piragrahāt

32.39

saidhdāntikād anuṣṭhānāt tadvidhānāṃ ca sevanāt /
kiṃ punar lobha mohārthaṃ mānavā mandabuddhayaḥ

32.40

jñātvaiva yatnamātiṣṭhen mantrārādhana karmaṇi /
prasādane gurūṇāṃ ca siddhāntādyavagāhane

32.41

tanniṣṭhānāṃ yataḥ samyak kaivalyam amalekṣaṇa /
aparokṣam ato 'nyeṣāṃ śuṣkatarkaratātmanām

32.42

jñāna - karmaratānāṃ ca siddhayo vividhāstviha /
sarvathā yānti kaivalyaṃ śaśvad dehaparīkṣayā

32.43

pauṣkara uvāca---
nāthar (?tha )jñānānuviddhasya jñātumicchāmi sāṃpratam /
karmaṇo 'haṃ svarūpaṃ ca mantriṇāṃ yanmaharddhidam

32.44

śrībhagavānuvāca---
vācakāntāniviṣṭaṃ tu mantrakṛvyādikaṃ hi yat /
prayāti cāṅgabhāvaṃ tu bhogajāle hi mantriṇām

32.45

tat tadādau parijñeyaṃ nityamārādhakena tu /
śuddha - saṃvit - svarūpaṃ ca prasphurantaṃ svatejasā

32.46

viṣayendriyabhūtākhye nānā karaṇaśaktibhiḥ /
susaṃpūrṇaṃ prabuddhābhidnyagbhūtābhiḥ parasparam

32.47

yaccābhimānike rūpe bhoge vyaktiṃ vrajanti ca /
tat punar bhogakaivalya siddhaye svayameva hi

32.48

prasiddhaṃ lakṣaṇenaiva vapuṣā mantrayājinām /
samāyātyaṅgabhāvaṃ ca evaṃ nityaṃ sthitā sthitiḥ

32.49

sāṃprataṃ ca prabuddhaistu sā padmadalalocana /
kṣeptavyā bhāvanāpekṣo (?kṣā )vastu taccāsato na hi

32.50

satvaṃ syād bhāva mantreṇa sadbhāvaṃ kintu sādhanam /
āptavākya pradhānānām āgamaika ratātmanām

32.51

samyagacyuta bhaktyā vai nirmalīkṛta cetasām /
yathā jalatvaṃ vai vahner yuktibhir nopapadyate

32.52

evaṃ jalasya vahnitvaṃ na kadācit prajāyate /
yatra vā mantriṇā tābhyāṃ viparyāso 'bhidṛśyate

32.43

tadindrajālaṃ vai māntraṃ bhaktānāṃ śubhavartmani /
prerakaṃ kamalodbhūta nānā pratyayalakṣaṇam

32.54

jñānamūrtistu bhagavān bhaktānugrahakāmyayā /
bhuktvā bhogātmanāṃśena bhunakti svayameva hi

32.55

muktye yājakānāṃ tu dvividhaṃ vastusaṃgraham /
dvividhena tu bhedena tasmān nityaṃ samabhyaset

32.56

jñānayuktaṃ hi vai kartṛ karmaivaṃ suvilakṣaṇam /
yat prāptam āptavaktrt tu āgamānniścayīkṛtam

32.57

abhyarthanādinā mantraṃ yatkramāt samupāgatam /
mudrānvitaṃ mahābuddhe hyastitvenāpyalaṅkṛtam

32.58

tat pramādād abuddhānām anyakarmaratātmanām /
varṇādyaiḥ vyatyayībhūtaṃ viluptaṃ vā svarādinā

32.59

adhikaṃ vābjasaṃbhūta tat karotyāśubhaṃ sadā /
mantriṇām acirādeva tatrāpi kamalodbhava

32.60

atibhaktiprabhāvena vācasyānekarūpaṇiḥ /
saṃmukhīkaraṇādīnāṃ karmaṇā saṃprayojitam

32.61

tadanugrahasāmarthyāt vāñchitaṃ saṃprayacchati /
yasmāt sadbhakti bhūtānāṃ prapannānāṃ kramaṃ vinā

32.62

prasādameti mantreśastvacirād bhāvitātmanām /
kiṃ punar vai kriyā jñānasaṃpūrṇānāṃ tu pauṣkara

32.63

bhaktiśraddhāparāṇāṃ ca bodhitānāṃ ca deśikaiḥ /
vinā garvoktibhiḥ caiva vākyaiścittānurañjakaiḥ

32.64

samudrāṇāṃ ca mantrāṇāṃ upāyaṃ prāgyato mahat /
paraṃparāgataṃ caiva śāśvataṃ hi gurukramam

32.65

tataḥ sadāstikatvaṃ ca tat parigrāhiṇo dvija /
saṃyamaṃ bhaktipūrvaṃ tu sakriyaṃ tadanantaram

32.66

tataścaivāgamārthaṃ tu paścāt saṃvedanaṃ svakam /
buddhvaiva bhaktipūrvaṃ tu hyupāyair vividhaiḥ punaḥ

32.67

āptaḥ sadāgamajñaśca sevanīyaḥ sadaiva hi /
nityaṃ mantrapareṇaiva dṛṣṭādṛṣṭa phalārthinā

32.68

saṃbhave sati samyak ca pratyahaṃ tasya pauṣkara /
yogakṣemādikaṃ sarvaṃ cintanīyaṃ svaśaktitaḥ

32.69

yasmād asmin hi saṃsāre gurutvena pravartitam /
īśvarecchāvaśāt caivam acyutaṃ parameśvaram

32.70

tanmukhena mahābuddhe yaḥ prasarpitum icchati /
svamantraṃ bhaktimatyarthaṃ tadādau tasya[pauṣkara]

32.71

tat putrasya athavā bhaktyā anuyāgavidhau sadā /
nivedanīyaṃ pākāgraṃ parituṣṭhena cetasā

32.72

āstāṃ tāvan mahābuddhe svaguruṃ tatsutaṃ tuvā /
kramaviccāgamajño 'nya ekāntī vā trayīmayaḥ

32.73

kṛtāhnikaḥ susaṃtuṣṭaḥ śāntacinto hyanākulaḥ /
abhyarthito 'tibhakto vai cirakālaṃ mahāmate

32.74

svamantrasādhanākhyaṃ vā dvi ṣaḍaṣṭaṣaḍakṣaram /
jitantasaṃjñaṃ praṇavam ādyaṃ cāntaṃ sabījakam

32.75

evam ekatra saṃyojyam ūrdhvam aṅgārakṭavat /
sāṅgaṃ pāṇitale nyasya tadvijñānādināṃ tanau

32.76

tad ahaṅkāram ālambya yasya sānugrahaṃ gṛhe /
bhunakti tad anantaṃ vai jāyete tasya tatkṣaṇāt

32.77

maṇḍalādau tu mantreśo bhogair iṣṭastathākhilaiḥ /
tarpitaścāvnimadhye tu ājyādyairna tathābjaja

32.78

samabhyeti parāṃ prītiṃ yathācāryaśarīragam /
tasmān nimittam āśritya pratipakṣasya cāntare

32.79

tathā māsasya cābdasya māsaṣaṭkasya vā abjaja /
madhye 'bhyarcyaṃ viśeṣeṇa svamantraṃ gurusannidhau

32.80

pitṝṇāṃ prītaye paścād bhūtaye 'pi hi cātmanaḥ /
prapūjya deśikendraṃtu kālaṃ rātrikṣayāvadhi

32.81

pādasaṃvāhanāntaistu bhogaiḥ pādyārdhya - pūrvakaiḥ /
prasādya ca yathāśaktyā mātravittaṃ nivedya ca

32.82

anuvrajya mahābuddhe vrajantaṃ svagṛhādikam /
evaṃ saṃpratipannā ye mantrārādhana - karmaṇi

32.83

varṇā dvijendrapūrvāstu brahnacāri - puraḥsarā /
bhaikṣukāntāstu vai sarve siddhiṃ samupayānti ca

32.84

pauṣkara uvāca ---
purā yasyajagannātha mantramūrtir gṛhāntare /
ekā vā nekaṃ bhedotthā vidyate bimbalakṣaṇā

32.85

bhaktyā parigṛhītā prāk svayaṃ vā pūrvajair dvija /
niveśitā mantrapūrvaṃ nikṣiptā vā pareṇa tu

32.86

dhanenāptāthavānyasmād ayogyāt taskarādikāna /
sāṃprataṃ svaguror labdhā dṛṣṭādṛṣṭa prasiddhaye

32.87

cittaprasāda janako mantraḥ saṃsāraduḥkhahṛt /
sa ca tadviniyuktastu sāṅgaḥ saparivārakaḥ

32.88

ārādhakasya bhagavan vihitaṃ vā navādiśā /
śrībhagavānuvāca---
svayaṃ vyaktaṃ hi yad vipra tathā maragaṇair dvija /
sthāpitaṃ mantrasiddhestu ākāraṃ bhagavanmayaiḥ

32.89

tadadhiṣṭhita - mantrāṇāṃ saha tasya ca yojanā /
vihitā kamalodbhūta nṛṇāṃ sannidhisiddhaye

32.90

evaṃ saparivāraṃ ca na svamantraḥ sadā gṛhe /
mantrākṛtau tu cānyasmin yojanīyaḥ padādiṣapha

32.91

pūjanīyaṃ svamantreṇa lāñchanāṅgānvitena ca /
bimbasaṃruddha - mantraṃ ca tadvimuktamapi dvija

32.92

sarvā caiva svayaṃvyaktapūrṇānāṃ hi mahāmate /
niveśanaṃ hi mantrāṇām anyonyānāṃ guṇāvaham

32.93

nityaṃ yo yatacittastu mantrārādhana - karmaṇi /
dehasthaṃ kṣapayet śeṣaṃ karmabandham aśāśvatam

32.94

samaḥ sarveṣu bhūteṣu mantreṣu ca viśeṣataḥ /
niṣiddhaṃ tadvinā nyeṣāṃ svamantrasya niyojanam

32.95

kasyacit kutracit samyak yasmān manyākṛtau dvija /
prasīdati svamātmānaṃ śudhdajñānodayaṃ vinā

32.96

na niṣiddhaṃ svamantreṇa kvacid anyatra pūjanam /
prādhānyena svamārgā cca gṛhe vā nyatra maṇḍale

32.97

samāhṛtāṃ ca pūjārthaṃ mantratantrārcane sati /
svamantreṇa na doṣo 'sti tadvad āyataneṣu ca

32.98

mantreṇa bhinnamārgā cca pratimā maṇḍalaṃ tu vā /
adhiṣṭhitaṃ yadā tatra vihitaṃ darśanaṃ tu vai

32.99

puṣpadānaṃ svamantreṇa vyāpakena malātmanā /
cinmātratā - svarūpeṇa mantrāṇāṃ hi yato 'bjaja

32.100

aviśeṣaṃ hi sāmānyaṃ śabdabrahmamayaṃ vapuḥ /
dhyāna - nyāsādikaiḥ teṣo viśeṣastu parasparam

32.101

jāyate śabalaṃ bhīmam abhicāraphalapradam /
anugrahaparaṃ mantraṃ śabdabrahmamayaṃ svakam

32.102

yājya - yājakabhāvena samabhpeti tathābjaja /
saṃruddham api yat tūtra vyaktiśakti - dhiyā vinā

32.103

śabdabrahmātmanā tvāste tadaikyāt ca balaṃ kutaḥ /
paṭavyakti - dvayenaiva vinā aikyaṃ namaso yathā

32.104

dvābhyāṃ śabdasvarūpābhyām evam aikyam anugrahāt /
sujanma caivaṃ kṣobhasya viśeṣayajanaṃ vinā

32.105

svagṛhe maṇḍale yāge divyādyāyatane 'pi ca /
pauṣkara uvāca---
paraṃ mārgaṃ na paśyāmi jagatyasmin jaganmaya /
vāsudevātmakaṃ yasmāt sarvaṃ sthāvarajaṅgamam

32.106

śrībhagavānuvāca---
satyam etanmahābuddhe yathā saṃyoditaṃ tvayā /
kintu kriyāpravṛttasya jantor bhaktiparasya ca

32.107

hṛdayāvarjako (go )yatra viśrāmaḥ paramārthataḥ /
tat sanmārgo yāñakasya vaiṣṇavaḥ sa hi sātvikaḥ

32.108

svayameva pravṛttasya lokānugrahakāmyayā /
vibhavavyūhabhāvena svacchasat ṣaṅguṇātmanā

32.109

tasyopacaryate yena āgamenātha karmaṇā /
sanmārgaṃ viddhi taṃ vipra śaśvad brahma vibhūtidam

32.110

vibhurvibhavabhāvastha icchayā vitanoti yat //
prākṛtaṃ kṣetramāśritya tadguṇaṃ devatātmakam

32.111

tanmāyīyaṃ ca niḥśeṣajñānādyaiśchuritaṃ guṇaiḥ /
guṇātmakaṃ tu taṃ viddhi śabalaṃ nātinirmalam

32.112

tad vyañjakaṃ hi yat śāstram itikartavyatā ca vai /
asanmārgaṃ tu taṃ vipra viddhi pūrvavyapekṣayā

32.113

tasmāt parapadaprāpteḥ kāraṇaṃ paramaṃ smṛtam /
vibhavavyūhasaṃjñaṃ tu śāśvataṃ rūpam ācyutam

32.114

kṣiprameva prapannānāṃ jñānapūrveṇa karmaṇā /
dadāti satpadaprāptiṃ kartiṇāṃ bhāvitātmanām

32.115

kāmyānāṃ karmaṇāṃ prāptau hi acireṇaiva padmaja /
upāyaṃ nāparaṃ manye nityaṃ bhogābhilāṣiṇām

32.116

susūkṣma - nyūhavibhavaṃ muktvā sadbrahna - yājinām /
sāṃsārikaṃ phalaṃ heyaṃ svargādi - prāptilakṣaṇam

32.117

prārthyamānaṃ hi yajñādyaiḥ śaśvat tasmān na cāvyate /
ataeva hi māyīye nārādhyo devatāgaṇaḥ

32.118

samyam saṃpratipannaistu sanmārge paricodite /
tasmāt kamalasaṃbhūta prayatnena sadaiva hi

32.119

kuryād ārādhanaṃ bhaktyā mantrāṇāṃ hi yathākṣaṇam /
eṣām anugrahād duḥkhaṃ trividhaṃ kṣayameti ca

32.120

adhibhautikam ādhyātmam adhidevīyam abjaja /
pauṣkara uvāca ---
ārādhakānāṃ bhagavan mantrāṇāṃ śaśvad arcane /
sarvadā patrapuṣpādyaiḥ bhogaiḥ kiṃ phalamarcanāt

32.121

vistareṇārcanāt teṣāṃ bahubhiḥ kusumādikaiḥ /
kiṃ phalaṃ yājakānāṃ tu atra me saṃśayo mahān

32.122

śrībhagavānuvāca ---
phalasāmyaṃ dvijaśreṣṭha bhāvabhaktivaśāt sthitam /
daridrāṇāṃ ca bhaktānāṃ phalapuṣpādinā vinā

32.123

yatphalaṃ tad dvijāḍhyānāṃ nirannānāṃ tu cārcanāt /
sadāḍhyānāṃ ca bhaktānāṃ homādyair arcanāt phalam

32.124

yat tad viddhi daridraṇāṃ bhaktānāṃ kusumādikaiḥ /
kṣaṇasya ca samaṃ jñeyaṃ sadā horātralakṣaṇam

32.125

nṛpāṇāṃ ca daridrāṇāṃ kālaṃ yat tat kriyaśritam /
tatrāpi kamalodbhūta bhūtārtham avadhāraya

32.126

yathālabdhena śuddhena bhogajālena vai saha /
kartavyā dhāraṇā dhyānaṃ mantrāṇāṃ yatra pauṣkara

32.127

samudrāṇāṃ ca yogasya vistarāt nityameva hi /
tad yājakānāṃ yajanam acirād bhuktimuktidam

32.128

saṃkṣiptaṃ dhāraṇādyair yat tat kṛtam cāpyabhogadam /
saṃbhogair dhāraṇādyair yat saṃkaṭaṃ tat cireṇa tu

32.129

vidadhāti ca bhaktānāṃ bhogahīnaṃ paraṃ padam /
tasmāt śreyo 'rthināṃ nityaṃ bhuktimukti - phalāptaye

32.130

nirvyākudhilayā bhaktyā kālāṃśam avalabmya vai /
vimuktamanyair vyāpārair vidhivad ghaṭate yathā

32.131

susaṃpūrṇaṃ tu yajanaṃ dhāraṇādyaiḥ suvistṛtaiḥ /
bhogair yadyapi saṃpūrṇaiḥ saṃpattiḥ saha vai nṛṇām

32.132

tathāpi karmaniṣṭhānāṃ ādhikyaṃ cāsti pauṣkara /
bhogāpavargahṛt śāṭhyāt tannirāsāt kṛte sphuṭe

32.133

jāyete yājakānāṃ tu nāto (?tro )tsāhaṃ parityajet /
dravyasaṃpadvinā nityaṃ mantrārādhana - karmaṇi

32.134

paraṃ hi yasya vā bhāvo bhogavṛndasya pauṣkara /
bhogāpti phalaniṣṭhasya prathamaṃ cākṛtātmanaḥ

32.135

na punarmokṣaniṣṭhasya karmaṇaḥ śāśvatasya ca /
puruṣārthapradasyāśu khaṇḍanaṃ sadvivekinām

32.136

pauṣkara uvāca---
saṃsāriṇāṃ hi bhaktānāṃ nānākarmaratātmanām /
putradārādibharaṇe nityaṃ vyākulacetasām

32.137

vistareṇārcane teṣāṃ kathaṃ saṃpadyate 'cyuta /
anarcanāt tvayoddiṣṭa - phalaṃ vaikalyam uttamam

32.138

śrībhagavānuvāca ---
kramayuktaṃ hi yat karma tacca śreyaskaraṃ nṛṇām /
tasmāt tat na parityājyaṃ saṃkṣiptamatha vistṛtam

32.139

mukhyakalpaṃ hi vistāram anukalpam ataḥ param /
samatva ghaṭate kena hetunā kamalodbhava

32.140

tatrāpi cā śaṭhānāṃ ca bhaktānāṃ bhāvitātmanām /
vihitaṃ patrapuṣpādyaiḥ sabhogaiḥ vāgbhir arcanam

32.141

karmaṇām anusaṃdhānaṃ vinā kālāntareṇa tu /
kṣmā - jalānalavāyvākhyaṃ nābhasīyaṃ mahāmate

32.142

dhāraṇāpañcakāt caiva saṃkṣiptaṃ vihitaṃ dvayam /
dahanāpyāyanākhyaṃ yad ādehāt sarvaśuddhaye

32.143

parāpara - svarūpāt ca dhyānāt ekaṃ paraṃ mahat /
hṛnmantraṃ sarvamantrayāṇām upacārakriyāvidhau

32.144

karmaṇā samanaskaṃ ca praṇavādyaṃ mahāmate /
ekā hi ārādhyamudrā vai yogamantrasya sā smṛtā

32.145

smaraṇānnetrayormadhye svoccāraṃ niṣkalasya tu /
nati - praṇavagarbhābhiḥ svasaṃjñābhiryadarcanam

32.146

vidhivan mantramūrtīnāṃ tatparaṃ kṣiprasaṃjñitam /
bījair viśeṣitābhiḥ tad dvitīyaṃ sūkṣmalakṣaṇam

32.147

yallakṣaṇāmṛtaiḥ piṇḍaiḥ saha saṃjñābhir abjaja /
japāntam akhilaṃ karma mantrāṇāṃ tad bṛhat smṛtam

32.148

kṣipramādyāt ca kaivalyaṃ kiṃcit kālāntareṇa tu /
dvitīyād abjasaṃbhūta buddhipūrvakrameṇa tu

32.149

jñānādi guṇaṣaṭkaṃ ce ihaivādyaṃ prayacchati /
aṇimādi aṣṭakaṃ caiva dvitīyam amalekṣaṇa

32.150

samastabhuvanaiśvaryaṃ tṛtīyam acirāt tu vai /
sāmyaṃ niḥśreyasāvāpteḥ sarveṣāṃ kintu pauṣkara

32.151

kṣipraṃ lakṣaṇapūrveṇa kālena trividhena tu /
mahattaiva hi mantrasya svasaṃjñākhyasya yadyapi

32.152

tathāpi kamalodbhūta kṣiprapūrvādiker'cane /
bījaṃ vā piṇḍamantraṃ ca praṇavād anusaṃsmaret

32.153

ārādhyaṃ mantranāthasya hṛdādīnāṃ tathaiva ca /
anyeṣām antaraṅgākhyaṃ mantrāṇāṃ kamalodbhava

32.154

pradhānalakṣaṇānāṃ ca kamalāsanavartinām /
na virodhasti ataḥ anyeṣāṃ bījaiḥ piṇḍairvinā abjaja

32.155

vajraḷāñchana lokeśatadastrādhārartinām /
tathāsanākhya vighneśa pūrvāṇāṃ dvāravāsināma

32.156

brahmacāri - gṛhasthasya svatantrasya yaterapi /
kiṃ punastu gṛhasthasya vyāpāraniratasya cā

32.157

etad vai naiṣṭhikānāṃ tu taccittaniratātmanām /
sādhakānāṃ savittānāṃ hitam ekāntavāsinām

32.158

bhaktiśraddhāparaḥ samyaggṛhītvā yaḥ samācaret /
dadāti tatra manyātmā pūrvoktaṃ dvividhaṃ phalam

32.159

saha sādhakasiddhībhira nirvighnena mahāmate

Original text: Pauṣkarasaṃhitā 27-43 · Edition: Prabhakar Pandurang Apte: Pauṣkarasaṃhitā : dvitīyo bhāgaḥ, Tirupati 2006 (Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 120) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc