Patanjali Yoga Sutras · Chapter 3
deśabandhaś cittasya dhāraṇā
tatra pratyayaikatānatā dhyānam
tad evārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyam iva samādhiḥ
trayam ekatra saṃyamaḥ
tajjayāt prajñālokaḥ
tasya bhūmiṣu viniyogaḥ
trayam antaraṅgaṃ pūrvebhyaḥ
tad api bahiraṅgaṃ nirbījasya
vyutthānanirodhasaṃskārayor abhibhavaprādurbhāvau nirodhakṣaṇacittānvayo nirodhapariṇāmaḥ
tasya praśāntavāhitā saṃskārāt
sarvārthataikāgratayoḥ kṣayodayau cittasya samādhipariṇāmaḥ
tataḥ punaḥ śāntoditau tulyapratyayau cittasyaikāgratāpariṇāmaḥ
etena bhūtendriyeṣu dharmalakṣaṇāvasthāpariṇāmā vyākhyātāḥ
śāntoditāvyapadeśyadharmānupātī dharmī
kramānyatvaṃ pariṇāmānyatve hetuḥ
pariṇāmatrayasaṃyamād atītānāgatajñānam
śabdārthapratyayānām itaretarādhyāsāt saṃkaras tatpravibhāgasaṃyamāt sarvabhūtarutajñānam
saṃskārasākṣātkaraṇāt pūrvajātijñānam
pratyayasya paracittajñānam
na ca tat sālambanaṃ tasyāviṣayībhūtatvāt
kāyarūpasaṃyamāt tadgrāhyaśaktistambhe cakṣuḥprakāśāsaṃprayoge 'ntardhānam
sopakramaṃ nirupakramaṃ ca karma tatsaṃyamād aparāntajñānam ariṣṭebhyo vā
maitryādiṣu balāni
baleṣu hastibalādīni
pravṛttyālokanyāsāt sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭajñānam
bhuvanajñānaṃ sūrye saṃyamāt
candre tārāvyūhajñānam
dhruve tadgatijñānam
nābhicakre kāyavyūhajñānam
kaṇṭhakūpe kṣutpipāsānivṛttiḥ
kūrmanāḍyāṃ sthairyam
mūrdhajyotiṣi siddhadarśanam
prātibhād vā sarvam
hṛdaye cittasaṃvit
sattvapuruṣayor atyantāsaṃkīrṇayoḥ pratyayāviśeṣo bhogaḥ parārthāt svārthasaṃyamāt puruṣajñānam
tataḥ prātibhaśrāvaṇavedanādarśāsvādavārtā jāyante
te samādhāv upasargā vyutthāne siddhayaḥ
bandhakāraṇaśaithilyāt pracārasaṃvedanāc ca cittasya paraśarīrāveśaḥ
udānajayāj jalapaṅkakaṇṭakādiṣv asaṅga utkrāntiś ca
samānajayāj jvalanam
śrotrākāśayoḥ saṃbandhasaṃyamād divyaṃ śrotram
kāyākāśayoḥ saṃbandhasaṃyamāl laghutūlasamāpatteś cākāśagamanam
bahir akalpitā vṛttir mahāvidehā tataḥ prakāśāvaraṇakṣayaḥ
sthūlasvarūpasūkṣmānvayārthavattvasaṃyamād bhūtajayaḥ
tato 'ṇimādiprādurbhāvaḥ kāyasaṃpat taddharmānabhighātaś ca
rūpalāvaṇyabalavajrasaṃhananatvāni kāyasaṃpat
grahaṇasvarūpāsmitānvayārthavattvasaṃyamād indriyajayaḥ
tato manojavitvaṃ vikaraṇabhāvaḥ pradhānajayaś ca
sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvajñātṛtvaṃ ca
tadvairāgyād api doṣabījakṣaye kaivalyam
sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punar aniṣṭaprasaṅgāt
kṣaṇatatkramayoḥ saṃyamād vivekajaṃ jñānam
jātilakṣaṇadeśair anyatānavacchedāt tulyayos tataḥ pratipattiḥ
tārakaṃ sarvaviṣayaṃ sarvathāviṣayam akramaṃ ceti vivekajaṃ jñānam
sattvapuruṣayoḥ śuddhisāmye kaivalyam iti
Original text: Yogasūtra · Edition: Kāśinātha Śāstrī Āgāśe: Vācaspatimiśraviracitaṭīkāsaṃvalitavyāsabhāṣyasametāni Pātañjalayogasūtrāṇi, tathā bhojadevaviracitarājamārtaṇḍābhidhavṛttisametāni pātañjalayogasūtrāṇi. sūtrapāṭhasūtravarṇānukramasūcībhyāṃ ca sanāthīkṛtāni ... · Data entry Philipp A. Maas · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0