Language

ENहिગુ
Scripture Library

Patanjali Yoga Sutras · Chapter 3

3.1

deśabandhaś cittasya dhāraṇā

3.2

tatra pratyayaikatānatā dhyānam

3.3

tad evārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyam iva samādhiḥ

3.4

trayam ekatra saṃyamaḥ

3.5

tajjayāt prajñālokaḥ

3.6

tasya bhūmiṣu viniyogaḥ

3.7

trayam antaraṅgaṃ pūrvebhyaḥ

3.8

tad api bahiraṅgaṃ nirbījasya

3.9

vyutthānanirodhasaṃskārayor abhibhavaprādurbhāvau nirodhakṣaṇacittānvayo nirodhapariṇāmaḥ

3.10

tasya praśāntavāhitā saṃskārāt

3.11

sarvārthataikāgratayoḥ kṣayodayau cittasya samādhipariṇāmaḥ

3.12

tataḥ punaḥ śāntoditau tulyapratyayau cittasyaikāgratāpariṇāmaḥ

3.13

etena bhūtendriyeṣu dharmalakṣaṇāvasthāpariṇāmā vyākhyātāḥ

3.14

śāntoditāvyapadeśyadharmānupātī dharmī

3.15

kramānyatvaṃ pariṇāmānyatve hetuḥ

3.16

pariṇāmatrayasaṃyamād atītānāgatajñānam

3.17

śabdārthapratyayānām itaretarādhyāsāt saṃkaras tatpravibhāgasaṃyamāt sarvabhūtarutajñānam

3.18

saṃskārasākṣātkaraṇāt pūrvajātijñānam

3.19

pratyayasya paracittajñānam

3.20

na ca tat sālambanaṃ tasyāviṣayībhūtatvāt

3.21

kāyarūpasaṃyamāt tadgrāhyaśaktistambhe cakṣuḥprakāśāsaṃprayoge 'ntardhānam

3.22

sopakramaṃ nirupakramaṃ ca karma tatsaṃyamād aparāntajñānam ariṣṭebhyo vā

3.23

maitryādiṣu balāni

3.24

baleṣu hastibalādīni

3.25

pravṛttyālokanyāsāt sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭajñānam

3.26

bhuvanajñānaṃ sūrye saṃyamāt

3.27

candre tārāvyūhajñānam

3.28

dhruve tadgatijñānam

3.29

nābhicakre kāyavyūhajñānam

3.30

kaṇṭhakūpe kṣutpipāsānivṛttiḥ

3.31

kūrmanāḍyāṃ sthairyam

3.32

mūrdhajyotiṣi siddhadarśanam

3.33

prātibhād vā sarvam

3.34

hṛdaye cittasaṃvit

3.35

sattvapuruṣayor atyantāsaṃkīrṇayoḥ pratyayāviśeṣo bhogaḥ parārthāt svārthasaṃyamāt puruṣajñānam

3.36

tataḥ prātibhaśrāvaṇavedanādarśāsvādavārtā jāyante

3.37

te samādhāv upasargā vyutthāne siddhayaḥ

3.38

bandhakāraṇaśaithilyāt pracārasaṃvedanāc ca cittasya paraśarīrāveśaḥ

3.39

udānajayāj jalapaṅkakaṇṭakādiṣv asaṅga utkrāntiś ca

3.40

samānajayāj jvalanam

3.41

śrotrākāśayoḥ saṃbandhasaṃyamād divyaṃ śrotram

3.42

kāyākāśayoḥ saṃbandhasaṃyamāl laghutūlasamāpatteś cākāśagamanam

3.43

bahir akalpitā vṛttir mahāvidehā tataḥ prakāśāvaraṇakṣayaḥ

3.44

sthūlasvarūpasūkṣmānvayārthavattvasaṃyamād bhūtajayaḥ

3.45

tato 'ṇimādiprādurbhāvaḥ kāyasaṃpat taddharmānabhighātaś ca

3.46

rūpalāvaṇyabalavajrasaṃhananatvāni kāyasaṃpat

3.47

grahaṇasvarūpāsmitānvayārthavattvasaṃyamād indriyajayaḥ

3.48

tato manojavitvaṃ vikaraṇabhāvaḥ pradhānajayaś ca

3.49

sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvajñātṛtvaṃ ca

3.50

tadvairāgyād api doṣabījakṣaye kaivalyam

3.51

sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punar aniṣṭaprasaṅgāt

3.52

kṣaṇatatkramayoḥ saṃyamād vivekajaṃ jñānam

3.53

jātilakṣaṇadeśair anyatānavacchedāt tulyayos tataḥ pratipattiḥ

3.54

tārakaṃ sarvaviṣayaṃ sarvathāviṣayam akramaṃ ceti vivekajaṃ jñānam

3.55

sattvapuruṣayoḥ śuddhisāmye kaivalyam iti

Original text: Yogasūtra · Edition: Kāśinātha Śāstrī Āgāśe: Vācaspatimiśraviracitaṭīkāsaṃvalitavyāsabhāṣyasametāni Pātañjalayogasūtrāṇi, tathā bhojadevaviracitarājamārtaṇḍābhidhavṛttisametāni pātañjalayogasūtrāṇi. sūtrapāṭhasūtravarṇānukramasūcībhyāṃ ca sanāthīkṛtāni ... · Data entry Philipp A. Maas · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc