Patanjali Yoga Sutras · Chapter 4

janmauṣadhimantratapaḥsamādhijāḥ siddhayaḥ

jātyantarapariṇāmaḥ prakṛtyāpūrāt

nimittam aprayojakaṃ prakṛtīnāṃ varaṇabhedas tu tataḥ kṣetrikavat

nirmāṇacittāny asmitāmātrāt

pravṛttibhede prayojakaṃ cittam ekam anekeṣām

tatra dhyānajam anāśayam

karmāśuklākṛṣṇaṃ yoginas trividham itareṣām

tatas tadvipākānuguṇānām evābhivyaktir vāsanānām

jātideśakālavyavahitānām apy ānantaryaṃ smṛtisaṃskārayor ekarūpatvāt

tāsām anāditvaṃ cāśiṣo nityatvāt

hetuphalāśrayālambanaiḥ saṃgṛhītatvād eṣām abhāve tadabhāvaḥ

atītānāgataṃ svarūpato 'sty adhvabhedād dharmāṇām

te vyaktasūkṣmā guṇātmānaḥ

pariṇāmaikatvād vastutattvam

vastusāmye cittabhedāt tayor vibhaktaḥ panthāḥ

na caikacittatantraṃ vastu tadapramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt

taduparāgāpekṣitvāc cittasya vastu jñātājñātam

sadā jñātāś cittavṛttayas tatprabhoḥ puruṣasyāpariṇāmitvāt

na tat svābhāsaṃ dṛśyatvāt

ekasamaye cobhayānavadhāraṇam

cittāntaradṛśye buddhibuddher atiprasaṅgaḥ smṛtisaṃkaraś ca

citer apratisaṃkramāyās tadākārāpattau svabuddhisaṃvedanam

draṣṭṛdṛśyoparaktaṃ cittaṃ sarvārtham

tad asaṃkhyeyavāsanābhiś citram api parārthaṃ saṃhatyakāritvāt

viśeṣadarśina ātmabhāvabhāvanānivṛttiḥ

tadā vivekanimnaṃ kaivalyaprāgbhāraṃ cittam

tacchidreṣu pratyayāntarāṇi saṃskārebhyaḥ

hānam eṣāṃ kleśavad uktam

prasaṃkhyāne 'py akusīdasya sarvathā vivekakhyāter dharmameghaḥ samādhiḥ

tataḥ kleśakarmanivṛttiḥ

tadā sarvāvaraṇamalāpetasya jñānasyānantyāj jñeyam alpam

tataḥ kṛtārthānāṃ pariṇāmakramasamāptir guṇānām

kṣaṇapratiyogī pariṇāmāparāntanirgrāhyaḥ kramaḥ

puruṣārthaśūnyānāṃ guṇānāṃ pratiprasavaḥ kaivalyaṃ svarūpapratiṣṭhā vā citiśaktir iti