Pāśupatasūtra with Kauṇḍinya's Pañcārthabhāṣya (with commentary) · Chapter 2

* atra bhava iti vidyākalāpaśūnāmeva grahaṇam // PSBh_1.44:1
* tasyotpattikartā bhagavān ityato bhavodbhava iti // PSBh_1.44:2
* atrotpādakānugrāhakatirobhāvakadharmi kāraṇam utpādyānugrāhyatirobhāvyadharmi kāryam ityetat kāryakāraṇayor lakṣaṇam // PSBh_1.44:3
* etasmin kāraṇe prapattyādi kramopayogi draṣṭavyam // PSBh_1.44:4
* evamatra bhagavatkauṇḍinyakṛte pañcārthabhāṣye prathamo'dhyāyaḥ saha brahmaṇā granthato 'rthataśca parisamāpta iti // PSBh_1.44:5
Pāśupatasūtra, 2
vāmaḥ

* nāmabhiḥ śreṣṭha ityarthaḥ // PSBh_2.1:1
* uktaṃ hi / puruṣadhvajaśṛṅgeṣu havirbhūṣaṇalakṣmasu / vāmaḥ śreṣṭheṣvavakreṣu navasvartheṣu kīrtitaḥ // PSBh_2.1:2
* āha kiṃnimittāsyotpādakādipravṛttiḥ kiṃprayojanā vā // PSBh_2.1:3
* tad ucyate // PSBh_2.1:4
devasya

* iti // PSBh_2.2:1
* atra deva iti divu krīḍāyām // PSBh_2.2:2
* krīḍādharmitvāt krīḍānimittā // PSBh_2.2:3
* krīḍāvāneva sa bhagavān vidyākalāpaśusaṃjñakaṃ trividhamapi kāryam utpādayan anugṛhṇāti tirobhāvayati cety ato devaḥ // PSBh_2.2:4
* pravṛttiścotpattyādiphalā draṣṭavyā // PSBh_2.2:5
* devasya iti taddharmitve ṣaṣṭhī // PSBh_2.2:6
* āha kiṃ nāmadvayamevātra kāraṇe vitanyate arthadvayameva vā āhosvid anyadapyasti neti // PSBh_2.2:7
* ucyate'sti // PSBh_2.2:8
* yasmād āha // PSBh_2.2:9
jyeṣṭhasya

* iti // PSBh_2.3:1
* atra paratvāj jyeṣṭhaḥ // PSBh_2.3:2
* keṣāṃ kena vā paraḥ // PSBh_2.3:3
* tad ucyate siddhasādhakapaśūnām // PSBh_2.3:4
* tadāyattatvāt siddhasādhakabhāvasya sarvapaśūnāṃ ca pravṛttinivṛttisthityādiphalānām ityato jyeṣṭhaḥ parataraḥ // PSBh_2.3:5
* paratamaśceti // PSBh_2.3:6
* akṛtakaṃ cāsyaiśvaryam // PSBh_2.3:7
* uktaṃ hi / dṛkkriyālakṣaṇā śaktistattvadharmo'sya nityatā / śreṣṭho'taḥ sarvabhūteṣu tasmādeṣa paraḥ smṛtaḥ // PSBh_2.3:8
* ityevaṃ paratvāj jyeṣṭhaḥ // PSBh_2.3:9
* atrāpi jyeṣṭhasyeti taddharmitve ṣaṣṭhī // PSBh_2.3:10
* āha kiṃ nāmatrayam evātra kāraṇe cintyate arthatrayameva vā āhosvid anyadapyasti neti // PSBh_2.3:11
* ucyate'sti // PSBh_2.3:12
rudrasya

* iti // PSBh_2.4:1
* atra rutasya bhayasya drāvaṇāt saṃyojanād rudraḥ tatra rutam abhilāpa ityanarthāntaram // PSBh_2.4:2
* drāvaṇaṃ nāma // PSBh_2.4:3
* bhayaṃ vividham // PSBh_2.4:4
* uktaṃ hi / nānāvidhaiḥ kṛtairyasmād bhayaiśca vividhaistathā / saṃyojayati bhūtāni tasmād rudra iti smṛtaḥ // PSBh_2.4:5
* atrāpi taddharmitve ṣaṣṭhī // PSBh_2.4:6
* āha kiṃ tat // PSBh_2.4:7
* kīdṛśaṃ vā tadasyeti // PSBh_2.4:8
* ucyate // PSBh_2.4:9
kalitāsanam

* atra trividhena kāryeṇa vidyākalāpaśusaṃjñakena tatraiva sthityutpattipralayān prāpnuvatā kalitaṃ śobhitaśabditaṃ nabhastārābhir ivetyarthaḥ // PSBh_2.5:1
* āha yadetat patyuḥ patitvaṃ śaktiḥ sāmarthyamaiśvaryaṃ svaguṇaḥ sadbhāvaḥ satattvaṃ tattvadharmaḥ tad āsanam // PSBh_2.5:2
* natu padmāsanavadupaveśanalakṣaṇam ityarthaḥ āsanaṃ kasmāt // PSBh_2.5:3
* āste'smin āsanam // PSBh_2.5:4
* kāryamanena vā adhyāsta ityāsanamityarthaḥ // PSBh_2.5:5
* ata āsanam // PSBh_2.5:6
* ato'vyayo'mṛto bhagavān kāmataḥ svaśaktisthaṃ kāryaṃ svaśaktyā adhyāste // PSBh_2.5:7
* tasmādāsanasthaṃ kāryaṃ kāraṇaṃ ceti // PSBh_2.5:8
* āha kāryakāraṇayorvṛttisaṃkaradoṣo gojāvimahiṣīkṣīravat // PSBh_2.5:9
* taduta na // PSBh_2.5:10
* aṅgulyagrarūpādivad ityasaṃkaraḥ // PSBh_2.5:11
* dīpādityaprakāśanayanaraśmivac cāsaṃkaraḥ // PSBh_2.5:12
* āha saṃkare aparicchedadoṣaḥ īśvarapuruṣavidyākalānāṃ mākṣikakoṭadravyavat // PSBh_2.5:13
* taducyate ekottarotkarṣeṇa vyāpyavyāpakabhāvenāvasthitānāṃ tattvādīnāṃ nāparicchedadoṣaḥ sūtratvād vyāpakaṃ maheśvaratattvaṃ vyāpyaṃ puruṣādipañcaviṃśakam // PSBh_2.5:14
* tathā ātmatvād vyāpakaṃ puruṣatattvaṃ vyāpyaṃ pradhānādicaturviṃśakam // PSBh_2.5:15
* tathā vyāpakaṃ pradhānaṃ vyāpyaṃ buddhyāditrayoviṃśakam // PSBh_2.5:16
* vyāpikā bhavati buddhiḥ vyāpyam ahaṃkārādidvāviṃśakam // PSBh_2.5:17
* tathā vyāpako bhavatyahaṃkāraḥ vyāpyānyekādaśendriyāṇi daśavidhaṃ ca kāryam // PSBh_2.5:18
* vyāpakānyekādaśendriyāṇi vyāpyāni pañcabhūtasūkṣmāṇi śabdādīni // PSBh_2.5:19
* tathā vyāpakāni pañcabhūtasūkṣmāṇi śabdādīni vyāpyāni ākāśādīni pañcamahābhūtāni // PSBh_2.5:20
* tathā vyāpakamākāśaṃ vyāpyaṃ vāyvādibhūtacatuṣkam // PSBh_2.5:21
* tathā vyāpako bhavati vāyuḥ vyāpyaṃ tejaḥprabhṛti bhūtatrayam // PSBh_2.5:22
* tathā vyāpakaṃ bhavati tejaḥ vyāpyam abādidvayam // PSBh_2.5:23
* tathā vyāpikā bhavantyāpaḥ vyāpyā pṛthivī // PSBh_2.5:24
* vyāpikā pṛthivī vyāpyāni bhūmyudakarasalakṣaṇāni kāryāṇi // PSBh_2.5:25
* tathā vyāpakāni bhūmyudakarasalakṣaṇāni kāraṇāni vyāpyaṃ devamanuṣyatiryagyoni tṛṇauṣadhivṛkṣagulmalatāvanaspatyādikāryam anekavidham ato nāparicchedadoṣaḥ // PSBh_2.5:26
* āha vṛttyasaṃkaragrahaṇe dṛṣṭāntābhāvād ayuktam taducyate haridrodakavad vyāpyaṃ vyāpakaṃ ca tadyathā haridrodake snigdhatvaśaityādidharmair apāṃ grahaṇaṃ gandhavarṇaghanakṣāratvādibhir haridrāyāḥ // PSBh_2.5:27
* tathārṇavadevādisthānaśarīrendriyaviṣayādisaṃniveśena sukhaduḥkhasaṃnipātena ceśvarasya // PSBh_2.5:28
* evaṃ puruṣasyāpi // PSBh_2.5:29
* īśvarasyāpi apariṇāmidharmitvāt sukhaduḥkhadātṛtvāc ca pradhānadharmādharmādīnāṃ grahaṇam // PSBh_2.5:30
* tathā pradhānasya mānasasaṃkalpālocanagamanādibhiḥ karaṇagrāmasya viṣayāṇāṃ ca grahaṇam // PSBh_2.5:31
* tathā dhṛtisaṃgrahapaktivyūhāvakāśadānādibhir dharmaiḥ pṛthivyādīnāṃ grahaṇamiti pradhānavādino manyante // PSBh_2.5:32
* āha atheha tantre kathaṃ kāryakāraṇāvasthānam // PSBh_2.5:33
* tad vācyam // PSBh_2.5:34
* taducyate iha yasmād āha śarvasarvebhyaḥ iti vacanād yathāsambhavam // PSBh_2.5:35
* sati vibhutve svavṛttyā kāryakāraṇayoḥ sarvagatatve'pi svavṛttyasaṃkaraḥ tasmād āsanasthaṃ kāryaṃ kāraṇaṃ ceti // PSBh_2.5:36
* āha kiṃ tad āsanasthaṃ kāryam āsane nityam āhosvid anityamiti // PSBh_2.5:37
* ucyate nityaṃ kāryam // PSBh_2.5:38
* kasmāt // PSBh_2.5:39
* patyur bhavati // PSBh_2.5:40
* kāraṇeśvaranityatvāt patinityatvam // PSBh_2.5:41
* iha sadyojātādivacanāt pālako nityaḥ // PSBh_2.5:42
* pālakanityatvāc ca pālyamapi nityam // PSBh_2.5:43
* kasmāt // PSBh_2.5:44
* na hy asati pālye pālaka ityeva // PSBh_2.5:45
* sati nityatve tānyeva paśvādīni saṃyojayati // PSBh_2.5:46
* mṛllohamayaprākārādivad dṛṣṭāntāt // PSBh_2.5:47
* vṛttilābhaścotpattirityucyate // PSBh_2.5:48
* sthitisthānaśarīrendriyaviṣayādyāyatanānāṃ parasparopakārāc cānugrahaḥ īśvaracodanānugrahaḥ viyojanaṃ vṛttilopaśca // PSBh_2.5:49
* lopo'bhāvaḥ // PSBh_2.5:50
* tasmāt triṣvapi kāleṣu āsanasthaṃ kāryaṃ draṣṭavyam // PSBh_2.5:51
* pṛthivyāṃ bījavad ityarthaḥ // PSBh_2.5:52
* āha kiṃ tat kāryaṃ bhagavān yugapadutpādayati kramaśo vā // PSBh_2.5:53
* kiṃ vā karmāpekṣaḥ anapekṣo vā // PSBh_2.5:54
* taducyate yatheṣṭam // PSBh_2.5:55
* yasmādāha // PSBh_2.5:56
sārvakāmika ityācakṣate

* atra sarvaśabdo vidyādikāryaniravaśeṣavācī draṣṭavyaḥ // PSBh_2.6:1
* kāmika ityatrāpi nastrikaṃ cintyate // PSBh_2.6:2
* kāmī kāmaḥ kāmyamiti ca tatra kāmī īśvaraḥ // PSBh_2.6:3
* kāmo'syecchā // PSBh_2.6:4
* kāmyaṃ vidyādikāryam // PSBh_2.6:5
* tadakrameṇa kramaśo vā yatheṣṭamutpādayati // PSBh_2.6:6
* kasmāt // PSBh_2.6:7
* kāmitvāt // PSBh_2.6:8
* akarmāpekṣitvaṃ cāsyāta eva siddham // PSBh_2.6:9
* karmakāminaśca maheśvaramapekṣante na tu bhagavānīśvaraḥ karma puruṣaṃ vāpekṣate // PSBh_2.6:10
* ato na karmāpekṣa īśvaraḥ // PSBh_2.6:11
* itiśabdo'rthānāṃ nirvacanatvāt prakaraṇaparisamāptyarthaḥ // PSBh_2.6:12
* āha kāmitvaṃ tattvavaidharmyaṃ kuryāt // PSBh_2.6:13
* kāryatvena vā pariṇāmitvam ātmano bandhamokṣaviparyayaṃ vā kuryāt // PSBh_2.6:14
* taducyate yasmādāha āṅ iti // PSBh_2.6:15
* āṅ iti kāryakāraṇatvam ātmano muktānāṃ ca maryādā // PSBh_2.6:16
* taducyate utpādyānugrāhyatirobhāvyakalpakatvābhāvakatvenāpariṇāmitvam ātmano muktānāṃ ca punarduḥkhair asaṃyojanam ityeṣā kāraṇamaryādā // PSBh_2.6:17
* sthāpyā ca kāryamaryādā // PSBh_2.6:18
* taducyate utpādyānugrāhyatirobhāvyakālpyavikāryamaryādā // PSBh_2.6:19
* tadanyacodyādhiṣṭheyatvaṃ ca // PSBh_2.6:20
* cakṣiṅ kathane // PSBh_2.6:21
* bhagavatā kāryebhyo bhavatā rudreṇācakṣitam // PSBh_2.6:22
* bhagavato maheśvarasya śaktiḥ sanātanī // PSBh_2.6:23
* tadvidyādikāryaṃ kalitam ityeṣo'rthaḥ // PSBh_2.6:24
* tathā coktaṃ varṇitamityarthaḥ // PSBh_2.6:25
* atredamādhikārikaṃ kāryakāraṇaprakaraṇaṃ parisamāptamiti // PSBh_2.6:26
* kiṃ nāma kāmitvaṃ rudrakāmitvaṃ ca // PSBh_2.6:27
* etadeva kāraṇe mahābhāgyam āhosvidanyadasti // PSBh_2.6:28
* ucyate asti // PSBh_2.6:29
* yasmādāha // PSBh_2.6:30
amaṅgalaṃ cātra maṅgalaṃ bhavati

* amaṅgalam iti atra sādhanajātam adhikurute taduddeśena tu maṅgalavacananirdeśaṃ karoti // PSBh_2.7:1
* caśabdaḥ kāraṇaguṇavacanopakṣepe draṣṭavyaḥ // PSBh_2.7:2
* upakṣipyottaratra maṅgalaṃ pradakṣiṇaṃ ca vakṣyāmaḥ // PSBh_2.7:3
* tasmādubhayaṃ rudre devāśca pitaraśca ityupariṣṭād vakṣyāmaḥ // PSBh_2.7:4
* atraśabde mūrtyadhiṣṭhātari manaḥsaṃjñe kāraṇe sakale upatiṣṭhatā apasavyasambandho draṣṭavyaḥ // PSBh_2.7:5
* maṅgalam ityatrāpi cāmaṅgale vaktavye maṅgalameva tad vakṣyāmaḥ // PSBh_2.7:6
* tad ucyate atra amaṅgalaṃ nāma nagnatvāpasavyatvasambandho hasitādyaḥ sādhanavargaḥ // PSBh_2.7:7
* sa tkiha kāraṇamūrtisāmarthyānmaṅgalaṃ bhavati // PSBh_2.7:8
* śailodomāvanavat // PSBh_2.7:9
* maṅgalaṃ sādhanaṃ dharmaniṣpādakam // PSBh_2.7:10
* bhavati iti bhūtārthavādo niḥsaṃśayam // PSBh_2.7:11
* kāraṇamūrtau kriyamāṇamamaṅgalaṃ maṅgalaṃ bhavatītyarthaḥ // PSBh_2.7:12
* āha kiṃ nagnatvam apasavyatvaṃ vā sādhanadvayamevocyate // PSBh_2.7:13
* na // PSBh_2.7:14
* yasmādāha // PSBh_2.7:15
apasavyaṃ ca pradakṣiṇam

* nagnatvaṃ ca sādhanam evetyarthaḥ // PSBh_2.8:1
* atrāmaṅgalanirdeśārthatvāt pratyāhāravad upahārasāmānyamātrakhyāpanāc ca pṛthagapasavyārambhaḥ // PSBh_2.8:2
* tasmādatra apasavyaṃ nāma yat savyād viparītam // PSBh_2.8:3
* caśabdaḥ samuccaye // PSBh_2.8:4
* na kevalaṃ kāraṇamūrtisāmarthyād amaṅgalaṃ maṅgalamāpadyate apasavyaṃ ca pradakṣiṇamāpadyata ityarthaḥ // PSBh_2.8:5
* pradakṣiṇaṃ nāma yad anyeṣām apasavyaṃ tadiha pradakṣiṇaṃ dharmaniṣpādakaṃ bhavati // PSBh_2.8:6
* nanu yat teṣāṃ pradakṣiṇaṃ kasmāt // PSBh_2.8:7
* utsūtrādidoṣād apsnānādivad ityarthaḥ // PSBh_2.8:8
* āha samastānāṃ kāraṇaguṇānāṃ tu vacanaṃ kimasti neti // PSBh_2.8:9
* ucyate asti // PSBh_2.8:10
* yasmādāha // PSBh_2.8:11
tasmādubhayathā yaṣṭavyaḥ

* iti // PSBh_2.9:1
* atra tasmācchabdaḥ kāraṇaguṇavacane // PSBh_2.9:2
* ke kāraṇaguṇā iti // PSBh_2.9:3
* taducyate patitvasattvādyatvājātatvotpādakānugrāhakatirobhāvakatvatapāvāvede vāmadevajyeṣṭharudrakāmitvaṃ ca maṅgalāvāptiḥ pradakṣiṇāvāptiśca // PSBh_2.9:4
* etān kāraṇaguṇān jñātvā // PSBh_2.9:5
* ato bravīti tasmāditi // PSBh_2.9:6
* athaitat kāraṇaguṇavacanaṃ jñātvā sādhakena kiṃ kartavyam // PSBh_2.9:7
* taducyate ubhayathā yaṣṭavyaḥ // PSBh_2.9:8
* atrobhayathā dvidhetyarthaḥ // PSBh_2.9:9
* yaṣṭavya ityatrāpi nastrikaṃ cintyate // PSBh_2.9:10
* yaṣṭā yajanaṃ yaṣṭavyamiti // PSBh_2.9:11
* atra yaṣṭā sādhakaḥ // PSBh_2.9:12
* yaṣṭavyo bhagavān maheśvaraḥ // PSBh_2.9:13
* yajanaṃ bhāvanā // PSBh_2.9:14
* yajanam adhyayanadhyāpanasmaraṇādyam // PSBh_2.9:15
* tatphaladevanityatā sāyujyam ityuttaratra vakṣyāmaḥ // PSBh_2.9:16
* āha anirdeśāt saṃdehaḥ // PSBh_2.9:17
* kathamubhayathā // PSBh_2.9:18
* dvidhā nirdeśo vācyaḥ // PSBh_2.9:19
* taducyate // PSBh_2.9:20
devavat pitṛvac ca

* kathamiti // PSBh_2.10:1
* ucyate pūrvamasya brāhmaṇasya devayajane pitṛyajane cādhikāro'dhigataḥ // PSBh_2.10:2
* tasmāt tebhyo devapitṛbhyo bhaktivyāvartanaṃ kṛtvā ubhayathāpi maheśvare bhāvam avasthāpya yajanaṃ kartavyaṃ nānyasya // PSBh_2.10:3
* caśabdaḥ pratiṣedhe // PSBh_2.10:4
* yat tat pūrvaṃ devapitṛṣu kārakatvaṃ saṃbhāvitaṃ tat teṣu na vidyate // PSBh_2.10:5
* atasteṣāṃ yajanaṃ na kartavyam ityarthaḥ // PSBh_2.10:6
* āha yadyevaṃ tasmād ucyatāṃ devapit ṇāṃ ko doṣaḥ yasmāt te na yaṣṭavyāḥ // PSBh_2.10:7
* rudre vā ko guṇaḥ yasmāt sa eva yaṣṭavyaḥ // PSBh_2.10:8
* iti nirdeśo vācyaḥ // PSBh_2.10:9
* apsnānādivat // PSBh_2.10:10
* taducyate // PSBh_2.10:11
ubhayaṃ tu rudre devāḥ pitaraśca

* tatrobhayaṃ dvayaṃ samastam ityarthaḥ // PSBh_2.11:1
* tuśabdo devapitṛṣu vaiśeṣikaṃ kāraṇatvaṃ vyāvartayati rudre iti kāraṇāpadeśam // PSBh_2.11:2
* rudrasya rudratvaṃ pūrvoktam // PSBh_2.11:3
* rudra iti vaiṣayikaṃ saṃnidhānam // PSBh_2.11:4
* atra śaktirviṣaya ity anarthāntaram // PSBh_2.11:5
* te devapitaro rudraśaktyāṃ hāryadhāryakāryatvena vartante ādhīyante viṣaye vartanta ityarthaḥ // PSBh_2.11:6
* devāḥ pitaraśca // PSBh_2.11:7
* tatra devā iti ṛbhuṣu brahmādipiśācānteṣu manuṣyatiryagyonivarjaṃ sāmānyasaṃjñā // PSBh_2.11:8
* vidhivat // PSBh_2.11:9
* pitara iti viśeṣasaṃjñā bhasmasnānādivad ityarthaḥ // PSBh_2.11:10
* brāhmaṇadevadattādivac ca // PSBh_2.11:11
* atrāha sāmānyaviśeṣasaṃjñābhidhāne kiṃ prayojanamiti cet // PSBh_2.11:12
* taducyate trividhasyāpi kāryasya rudre hāryadhāryakāryajñāpanārthaṃ kiṃca kālakriyāsvāhāsvadhāmantrānyatvadarśanād devapitṛyajanāpahṛtacittavyāvartanārthatvāc ca // PSBh_2.11:13
* tasmād anyānanyatvenāpi vyākhyānam aduṣṭam // PSBh_2.11:14
* caśabdo'bhyadhikatve // PSBh_2.11:15
* devapitṛvat sattvasya trividhasyāpi kāryasyeśvare pratiṣṭhāprasavasaṃyogaviyogasukhamohabandhamokṣadātṛtvena ca sa eva paraṃ kāraṇaṃ samastatvenāpyate ityevaṃ caśabdo'bhyadhikatve draṣṭavyaḥ tasmād duḥkhāntārthinā te devapitaro na yaṣṭavyāḥ // PSBh_2.11:16
* tadarthe bhagavān maheśvaro yaṣṭavya ityarthaḥ // PSBh_2.11:17
* atredam ānuṣaṅgikaṃ kāryakāraṇaprakaraṇaṃ parisamāptam // PSBh_2.11:18
* ata uttarasya vidhiprakaraṇasya satyapi padārthavailakṣaṇye sādhyasādhanabhāvād yajanena saha sambandhaṃ kariṣyāmaḥ // PSBh_2.11:19
* kasmāt // PSBh_2.11:20
* iha purastāduktam ubhayathā yaṣṭavyaḥ devavat pitṛvac ca // PSBh_2.11:21
* yatra pūrvaṃ devapitṛbhyo vyāvartitayā bhaktyā maheśvaraṃ yajato'navagamāt svātmeśvarasaṃyogaṃ yogaṃ prāpsyasi tatphalaṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.11:22
* yena ca balenopabṛṃhitasya tatraiva yajane udyogo'bhiniveśaśca bhaviṣyati tad balaṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.11:23
* tadbalaprāptau copāyaṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.11:24
* taducyate // PSBh_2.11:25
harṣāpramādī

* iti // PSBh_2.12:1
* athavānyo dūrasthaḥ sambandhaḥ // PSBh_2.12:2
* yasmād ucyate yasya yenārthasambandho dūrasthasyāpi tena tadarthotpattiḥ samānā // PSBh_2.12:3
* ānantarye'pi asaṃbandho grahaṇakṣayādivan na tv atra amaṅgalādibhiḥ // PSBh_2.12:4
* kasmāt // PSBh_2.12:5
* śeṣābhāvāt // PSBh_2.12:6
* evamihāpi dūrasthaḥ sambandhaḥ // PSBh_2.12:7
* kasmāt // PSBh_2.12:8
* iha purastāduktam akaluṣamateḥ carataḥ tato'sya yogaḥ pravartate // PSBh_2.12:9
* atra kaluṣavyatirekeṇa ye 'nye yogavyāghātakarā hetavaḥ tān vakṣyāmaḥ // PSBh_2.12:10
* yathā caikā caritavyā yogaprāpikā iti vyākhyāsyāmaḥ // PSBh_2.12:11
* tathā caryāntareṇa tapasā yogaprāptiryathā bhavati tad balaṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.12:12
* tadbalaprāptau copāyaṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.12:13
* harṣāpramādī iti // PSBh_2.12:14
* atra harṣo nāma divyeṣu viṣayeṣu vidhānajadharmaprakāśiteṣu prītituṣṭipramodāḥ // PSBh_2.12:15
* te tv iha prāptyādiva viśvāmitrādisvarūpā draṣṭavyāḥ // PSBh_2.12:16
* kathaṃlakṣaṇā iti cet // PSBh_2.12:17
* taducyate kāryakaraṇaviśuddhilakṣaṇāḥ tatra kāryaviśuddhis tāvad yadaitad devaśarīraṃ jvalantaṃ bhāsā dīpyantaṃ divi bhuvyantarikṣe ca rukmadaṇḍavad ucchritamātmānaṃ paśyati tadā divi aṇimā laghimā mahimā iti trayaḥ kāryaguṇā bhavanti // PSBh_2.12:18
* antarikṣe ca yasmāddharmaviśeṣāt // PSBh_2.12:19
* tathā karaṇaviśuddhirapi garimādibhiḥ bāhyairantaḥ karaṇena ca dūraviṣayagrāhakatvālocanasaṃkalpādhyavasāyābhimānādayo bhavanti // PSBh_2.12:20
* kasmāt // PSBh_2.12:21
* dharmādivacanāt // PSBh_2.12:22
* apica prāptiḥ prākāmyam īśitvaṃ vaśitvaṃ ca yatra kāmāvasāyitvamiti pañca karaṇaguṇā bhavanti // PSBh_2.12:23
* ityevaṃ yadanyeṣām aṇimādyaṣṭaguṇaṃ catuḥṣaṣṭivikalpaṃ dharmakāryam aiśvaryaṃ tadiha śāstre harṣa iti saṃjñitam // PSBh_2.12:24
* teṣu madam akurvan harṣāpramādī bhavati // PSBh_2.12:25
* dharmavidyābalenety arthaḥ // PSBh_2.12:26
* āha kutrasthasya te harṣā abhivyajyante kīdṛśasya vā // PSBh_2.12:27
* taducyate // PSBh_2.12:28
caryāyāṃ caryāyām

* atra caryāyāṃ caryāyām iti vīpsā // PSBh_2.13:1
* āha anirdeśādiha vīpsā ekavacanadvivacanabahuvacaneṣu bhavati // PSBh_2.13:2
* tatraikavacane tāvad bhavati // PSBh_2.13:3
* yasmāduktam / adya te rudhiraṃ tīvraṃ pibāmi puruṣādhama / vadedānīṃ susaṃrabdhaḥ punargauriti gaur iti // PSBh_2.13:4
* iti // PSBh_2.13:5
* tathā dvivacane'pi bhavati / ubhau dhvajau vātamalau śuśubhāte rathe rathe / saṃrabdhau paramakruddhau yudhi ghnantau parasparam // PSBh_2.13:6
* tathā bahuvacane'pi bhavati // PSBh_2.13:7
* yasmāduktam / puruṣe puruṣe buddhiḥ sā sā bhavati niścitā / tuṣyanti ca pṛthak sarve te manuṣyāstathā tathā // PSBh_2.13:8
* ityataḥ saṃśayaḥ // PSBh_2.13:9
* ataḥ kimekā cariḥ uta caridvayam uta caribahutvamiti // PSBh_2.13:10
* ucyate ekā cariḥ kriyābahutve'pi bhavati // PSBh_2.13:11
* yathāyatane loke ca // PSBh_2.13:12
* tatrāyatane snānahasitādyāḥ loke ca krāthanaspandanādyāḥ vidhikriyāḥ ityevaṃ carikriyātattvaṃ dṛṣṭvā vīpsārthenābhihitaṃ caryāyāṃ caryāyāṃ kriyāyāmityarthaḥ // PSBh_2.13:13
* tasmāt sakṛduccāritā vīpsā bahuvacane'pi bhavati // PSBh_2.13:14
* vṛkṣabalivat // PSBh_2.13:15
* kiṃca māhātmyamiti caryottarasambandhāt kathyate ekā cariḥ kriyābahutve bhavati // PSBh_2.13:16
* kāryakaraṇaviśuddhilakṣaṇā harṣā ityuktam // PSBh_2.13:17
* na ca vibhā kāryakaraṇaiśvaryābhiniveśaḥ śakyate kartumityato'vagamyate kāryakaraṇavataścarato mahimāno'bhivyajyanta ityarthaḥ // PSBh_2.13:18
* āha apramattasyācarataḥ kā kāryaniṣpattiḥ // PSBh_2.13:19
* taducyate // PSBh_2.13:20
māhātmyamavāpnoti

* māhātmyaṃ nāma aryam aprakāśavat // PSBh_2.14:1
* taduta yasya sāṃnidhyād ayaṃ brāhmaṇaḥ paridṛṣṭārtho'pi bhūtvā duṣṭāśvatararathasthānīyair dehendriyādibhir apanīyate apahriyate tad amāhātmyam // PSBh_2.14:2
* vidhiyogābhiniveśāsāmarthyam adharmabalam // PSBh_2.14:3
* uktaṃ hi / hriyate buddhirmano'pi narasya dehendriyaiḥ / amūḍhasaṃjño durdāntair duṣṭāśvairiva sārathiḥ // PSBh_2.14:4
* māhātmyamato viparītam // PSBh_2.14:5
* yasya sāṃnidhyād ayaṃ brāhmaṇaḥ snānaśayanānusnānādikrāthanaspandanādhyayanadhyānasmaraṇakaraṇasamartho bhavati parayā śraddhayā yuktas tanmāhātmyam // PSBh_2.14:6
* āha kiṃ taditi // PSBh_2.14:7
* ucyate yadetat prabhraṣṭasya tapaso vīryaṃ tapobalaṃ tapaḥśaktis tanmāhātmyam // PSBh_2.14:8
* kathaṃ gamyate // PSBh_2.14:9
* caryānantaroktatvāt // PSBh_2.14:10
* yadanantaraṃ yadavāpnoti tata eva tad āsādayatītyarthaḥ // PSBh_2.14:11
* āha prāpnotīti astu pāṭhaḥ // PSBh_2.14:12
* labdhur bhaviṣyatītyucyate // PSBh_2.14:13
* avaramya kṣaṇagatiprītiprāptyarthatvāt tena vidhicaraṇena rakṣate harṣaviśeṣāṇām abhiprītiviśeṣaṇam atigatisaṃstavanāvāptiś ca // PSBh_2.14:14
* tasmān mantrabalavad dharmabalamevāsya māhātmyam avāpnotītyarthaḥ // PSBh_2.14:15
* āha kaḥ so 'bhyupāyaḥ // PSBh_2.14:16
* kāni vā tāni dharmasādhanāni yair harṣotpattir māhātmyalābhaśca bhavati // PSBh_2.14:17
* carikriyāṇāṃ vā katividho vibhāgaḥ // PSBh_2.14:18
* dānādīnāṃ vā pūrvoktānāṃ viśeṣaṇaṃ kimasti neti // PSBh_2.14:19
* ucyate'sti // PSBh_2.14:20
* yasmādāha // PSBh_2.14:21
atidattam atīṣṭam

* atra kudānāni gobhūhiraṇyasuvarṇādīni // PSBh_2.15:1
* kasmāt // PSBh_2.15:2
* anaikāntikānātyantikasātiśayaphalatvāt kupathādhvapravādāc ca // PSBh_2.15:3
* tasmādatra atiśabdo viśeṣaṇam // PSBh_2.15:4
* atidānaṃ cātmapradānam // PSBh_2.15:5
* kasmāt // PSBh_2.15:6
* ātmanaḥ dātṛtvād bhūyo dānaprayojanābhāvāt // PSBh_2.15:7
* sthānaśarīrendriyaviṣayādyaprāpakatvāt // PSBh_2.15:8
* aikāntikātyantikarudrasamīpaprāpter ekāntenaivānāvṛttiphalatvād asādhāraṇaphalatvāc cātmapradānam atidānam // PSBh_2.15:9
* tathā kuyajanāny agniṣṭomādīni // PSBh_2.15:10
* kasmāt // PSBh_2.15:11
* saṃgrahapratigrahahiṃsādiyuktena śraveṇābhinirvṛttidarśanāt pattrīrātrijadevatādisādhāraṇaphalatvād anityasātiśayasaṃkīrṇaphalatvāc ca kuyajanāny agniṣṭomādīni // PSBh_2.15:12
* tasmād atrātiśabdo viśeṣaṇam // PSBh_2.15:13
* atiyajanaṃ nāma yadāyatane loke vā // PSBh_2.15:14
* tatrāyatane snānahasitādyā loke ca krāthanaspandanādyā vidhikriyā // PSBh_2.15:15
* kasmāt // PSBh_2.15:16
* saṃgrahapratigrahahiṃsādirahitena krameṇa svaśarīrasamutthābhiḥ kāyikavācikamānasikābhirijyate yasmāt // PSBh_2.15:17
* ataścetyucyate atiyajanam // PSBh_2.15:18
* āha kiṃ dānaṃ yajanaṃ ca sādhanadvayam evātrātiśabdena viśiṣṭaṃ kartavyamiti // PSBh_2.15:19
* ucyate na // PSBh_2.15:20
* yasmādāha // PSBh_2.15:21
atitaptaṃ tapastathā

* atiśabdo viśeṣaṇe // PSBh_2.16:1
* nāyāntyādhyātmikādhibhautikādhidaivikās teṣāṃ svaśāstroktena krameṇa manasi saṃmatānāṃ matānām anupāyataḥ pratīkāram akurvatāṃ tapo niṣpadyate // PSBh_2.16:2
* yatra tṛtīyāyām ātmasaṃyogān niṣpadyate tat tapa ityarthaḥ // PSBh_2.16:3
* tadā śayanārthe katham // PSBh_2.16:4
* tathātitāpebhyo 'titapo niṣpadyate tathā dānayajanābhyām apīti // PSBh_2.16:5
* tathāśabdaḥ sādhanatrayopasaṃhārārthaḥ // PSBh_2.16:6
* yadā dadāti tadā yajati tapyati ca // PSBh_2.16:7
* yadāpi yajati tadā dadāti tapyati ca // PSBh_2.16:8
* yadā tapyati tadā dadāti yajati ca // PSBh_2.16:9
* evamādidīkṣāprabhṛtir asya brāhmaṇasya // PSBh_2.16:10
* ebhis tribhir upāyair gaṅgāsrotovad dharmasyāyo 'dharmasya vyayo bhavati tadātidānādiniṣpannena prakṛṣṭena tapasā asya brāhmaṇasya harṣotpattirmāhātmyalābhaśca sambhavatītyarthaḥ // PSBh_2.16:11
* āha atidānādiniṣpannena prakṛṣṭena tapasāsya brāhmaṇasya kā gatirbhavatīti // PSBh_2.16:12
* ucyate abhyudayakaivalyavyatirekeṇa // PSBh_2.16:13
atyāgatiṃ gamayate

* atra atiśabdo viśeṣaṇe // PSBh_2.17:1
* āṅ iti maryādāyāṃ bhavati // PSBh_2.17:2
* katham adhyayanadhyānādirahitamapi sādhakaṃ tapo'tigatiṃ gamayati tadabhyāso haratyenam iti vacanāt // PSBh_2.17:3
* atigatiriti yogaparyāyaḥ // PSBh_2.17:4
* kathaṃ gamyate // PSBh_2.17:5
* tapaḥkāryatvād ānantyabrahmasāyujyavat // PSBh_2.17:6
* sāṃkhyayogābhyudayādigativiśeṣaviśeṣitatvād upariṣṭād vartata ityarthaḥ // PSBh_2.17:7
* tasmāt tapasaḥ phalaṃ viśeṣārthamabhidhīyate yogo'tigatimiti // PSBh_2.17:8
* atigatimiti karma // PSBh_2.17:9
* gamayate // PSBh_2.17:10
* na tāvad gataḥ gamiṣyati kiṃtu gamayatītyarthaḥ // PSBh_2.17:11
* āha atidānād yathāvat tapaso guṇavacanaṃ kimasti neti // PSBh_2.17:12
* ucyate asti // PSBh_2.17:13
* yasmādāha // PSBh_2.17:14
tasmāt

* iti // PSBh_2.18:1
* atra tasmācchabdas tapaso guṇavacane // PSBh_2.18:2
* tasmādatidānādiniṣpanno dharmo'tyāgatiṃ gamayate niratiśayāṃ prāpayati // PSBh_2.18:3
* na sthānaśarīrendriyaviṣayādiprāptau // PSBh_2.18:4
* aikāntikātyantikarudrasamīpaprāpter ekāntenaivānāvṛttiphalatvaṃ ca dṛṣṭvā // PSBh_2.18:5
* ato bravīti tasmāditi // PSBh_2.18:6
* āha atyantatapaso guṇavacanaṃ jñātvā kāraṇaṃ ca sādhakena kiṃ kartavyam // PSBh_2.18:7
* taducyate tadarthameva // PSBh_2.18:8
bhūyastapaścaret

* atra bhūyaḥ punaḥsaṃdhāne draṣṭavyaḥ iṣṭāpūrtavat // PSBh_2.19:1
* katham // PSBh_2.19:2
* harṣeṣv abhisaktasya muhūrtamardhamuhūrtaṃ vā sādhanebhyo vyucchedaṃ dṛṣṭvā saṃdhāne bhūyaḥśabdo'bhihitaḥ // PSBh_2.19:3
* tasmādatra tapastadeva // PSBh_2.19:4
* niruktamasya pūrvoktam // PSBh_2.19:5
* cared ityarjanam adhikurute // PSBh_2.19:6
* dharmānekasaṃśayānyatvāc ca apunarukto'yaṃ caraśabdo draṣṭavyaḥ // PSBh_2.19:7
* āha yadyevaṃ tasmāducyatāṃ harṣāṇāṃ ko doṣo'bhivyajyate // PSBh_2.19:8
* māhātmyasya vā ko guṇaḥ yasmāt tad grāhyamiti // PSBh_2.19:9
* taducyate kurute māhātmyam // PSBh_2.19:10
* yasmādāha // PSBh_2.19:11
nānyabhaktistu śaṃkare

* ayaṃ nakāro 'nyabhaktipratiṣedhe // PSBh_2.20:1
* bhaktirbhāvanetyarthaḥ // PSBh_2.20:2
* tuśabdo viśeṣaṇe // PSBh_2.20:3
* katham // PSBh_2.20:4
* ye harṣeṣvabhisaktāḥ dūṣyataḥ taskaratvamāpannāḥ te viśeṣeṇa tu śaṃkarād dūrasthā bhavanti // PSBh_2.20:5
* śaṃkaraḥ kasmāt // PSBh_2.20:6
* samastasukhanirvāṇakaratvāc chaṃkaraḥ // PSBh_2.20:7
* śaṃkare ityaupaśleṣikaṃ saṃnidhānam // PSBh_2.20:8
* śaṃkare bhāvanā kartavyā nānyatrety arthaḥ // PSBh_2.20:9
* uktaṃ hi / karmaṇā manasā vācā yad aślakṣṇaṃ niṣevate / tadabhyāso haratyenaṃ tasmāt kalyāṇamācaret // PSBh_2.20:10
* evamete mahātmānaḥ prāhur adhyātmacintakāḥ / yaccittas tanmayo bhāvo guhyametat sanātanam // PSBh_2.20:11
* gacchaṃs tiṣṭhan śayāno vā jāgrac caiva svapaṃstathā / śaṃkare bhāvanāṃ kuryād yadīcched yogamātmanaḥ // PSBh_2.20:12
* yasmāt kṣayānte trailokyaṃ śaṃkare yāti saṃkṣayam / tasmāt saṃvartako dhātā śaṃkarastvabhidhīyate // PSBh_2.20:13
* evaṃ śaṃkare bhāva upaśleṣitavyo nānyatrety arthaḥ // PSBh_2.20:14
* evaṃ parisamāptiṃ kṛtvā yuktaṃ vaktum // PSBh_2.20:15
atredaṃ brahma japet

* iti // PSBh_2.21:1
* asya pūrvokto'rthaḥ // PSBh_2.21:2
* āha dharmapariṇāmakatvāt śaṃkaratvāt sukhada īśvaro'bhihitaḥ // PSBh_2.21:3
* athāntarasṛṣṭyāṃ sukhaduḥkhakāraṇaṃ kiṃ bhavati dharmādharmasattvarajovad uta neti // PSBh_2.21:4
* ucyate atra ya upāyaḥ sukhadaḥ tathā vakṣyāmaḥ yathāvān yatra vyavasthite saṃsāragate kārye sa eva kāraṇaṃ param // PSBh_2.21:5
* nanu koryakalavan niradhikāras tathā vakṣyāmo vistaraśaś cāsmin brahmaṇi kāraṇaśaktiṃ vakṣyāmaḥ // PSBh_2.21:6
* śaktiṃ ca jñātvā yathā sādhako'ṣṭabhir namaskārairātmānaṃ dadāti tathā vakṣyāmaḥ // PSBh_2.21:7
* ata idamārabhyate // PSBh_2.21:8
vāmadevāya namo jyeṣṭhāya namo rudrāya namaḥ

* iti // PSBh_2.22:1
* prayogānyatvāt prayojanānyatvāc cāpunaruktā vāmadevādiśabdā draṣṭavyāḥ // PSBh_2.22:2
* atra vāmatvaṃ devatvaṃ jyeṣṭhatvaṃ rudratvaṃ ca pūrvoktam // PSBh_2.22:3
* vāmadevajyeṣṭharudrāyeti caturthī // PSBh_2.22:4
* nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca // PSBh_2.22:5
* sambhāvanānyatvāc cāpunaruktāḥ sarvanamaskārā draṣṭavyāḥ // PSBh_2.22:6
* āha kiṃ catuṣkamevātra kāraṇe cintyate // PSBh_2.22:7
* nāmacatuṣkāpadeśena vā nāmni namaskāro draṣṭavyaḥ // PSBh_2.22:8
* ucyate na // PSBh_2.22:9
* yasmādāha // PSBh_2.22:10
kālāya namaḥ

* atra kāla ityeṣa maheśvaraparyāyaḥ kasmāt pūrvottarasūtrasāmarthyāt // PSBh_2.23:1
* kālayate yasmāt kṣetrasādhiniṣṭhāni sthānāni kalādiśarīrendriyaviṣayādibhyo viyogeneti tataḥ kālaḥ // PSBh_2.23:2
* uktaṃ hi // PSBh_2.23:3
* brahmādibhūrjaparyantaṃ jagad etac carācaram / yataḥ kalayate rudraḥ kālarūpī tataḥ smṛtaḥ // PSBh_2.23:4
* kālyān kalayate yasmāt kalābhyaḥ kālaparyayāt / kalanāt kālanāc cāpi kāla ityabhidhīyate // PSBh_2.23:5
* evaṃ kālo hi bhagavān // PSBh_2.23:6
* kālyāḥ kṣetrajñāḥ // PSBh_2.23:7
* sthānāni tu brahmendradevapitrādivacanād brāhmaṃ prājāpatyaṃ saumyam aindraṃ gāndharvaṃ yākṣaṃ rākṣasaṃ paiśācamiti // PSBh_2.23:8
* tathā brāhmaṇaśūdragomṛgasarvabhūtakṛtānnādivacanāt tathā mānuṣapaśumṛgapakṣisarīsṛpasthāvarādīnāṃ grahaṇam // PSBh_2.23:9
* tathā yogeśvarā deveṣvantarbhūtāḥ // PSBh_2.23:10
* kasmāt // PSBh_2.23:11
* dharmabāhulyāt // PSBh_2.23:12
* tathā nārakās tiryakṣv antarbhūtāḥ // PSBh_2.23:13
* kasmāt // PSBh_2.23:14
* adharmabāhulyāt // PSBh_2.23:15
* evaṃ sthānataścaturdaśakaḥ saṃsāra ityupacaryate // PSBh_2.23:16
* eteṣu kalādivacanān maheśvaro nimittam // PSBh_2.23:17
* kasmāt // PSBh_2.23:18
* pūrvottaraśarīreṣu bhogalopābhivyaktimātratvāt // PSBh_2.23:19
* ādimān saṃsāro draṣṭavyaḥ // PSBh_2.23:20
* tatphalabhoktṛtvāt kāryakaraṇayor anāditvād anādir akṛtābhyāgamād ityetad bhagavatyabhyadhikatvaṃ śeṣeṣu ca puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ kālāya namaḥ // PSBh_2.23:21
* atrāpi kālāya iti caturthī // PSBh_2.23:22
* nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca // PSBh_2.23:23
* sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaskāro draṣṭavyaḥ // PSBh_2.23:24
* āha atha sthānaśarīrendriyaviṣayādīnāṃ kimeṣa bhagavān prabhuḥ kartā bhavati neti // PSBh_2.23:25
* ucyate prabhuḥ kartaiva // PSBh_2.23:26
* yasmādāha // PSBh_2.23:27
kalavikaraṇāya namaḥ

* atra kalā nāma kāryakaraṇākhyāḥ kalāḥ // PSBh_2.24:1
* tatra kāryākhyāḥ pṛthivyāpastejo vāyurākāśaḥ // PSBh_2.24:2
* ākāśaḥ śabdaguṇaḥ // PSBh_2.24:3
* śabdasparśaguṇo vāyustau ca rūpaṃ ca tejasi / te rasaśca jale jñeyāste ca gandhaḥ kṣitāv api // PSBh_2.24:4
* śabdasparśarūparasagandhāḥ // PSBh_2.24:5
* tathā karaṇākhyāḥ śrotraṃ tvak cakṣuḥ jihvā ghrāṇaṃ pādaḥ pāyuḥ upasthaḥ hastaḥ vāk manaḥ ahaṃkāraḥ buddhir iti // PSBh_2.24:6
* tāsāṃ vikaraṇo bhagavānīśvaraḥ // PSBh_2.24:7
* kasmāt // PSBh_2.24:8
* dṛkkriyāśaktyorapratīghātāt // PSBh_2.24:9
* vikaraṇatvaṃ nāma sthānaśarīrendriyaviṣayādisaṃniveśena vistaravibhāgaviśeṣataśca kāryakaraṇākhyābhiḥ kalābhir dharmajñānavairāgyaiśvaryādharmājñānāvairāgyānaiśvaryādibhiśca kṣetrajñasaṃyojanamityetad bhagavaty abhyadhikatvaṃ śeṣeṣu ca puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ kalavikaraṇāya namaḥ // PSBh_2.24:10
* atrāpi kalavikaraṇāya iti caturthī / nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca // PSBh_2.24:11
* sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaḥśadaḥ // PSBh_2.24:12
* āha kālanavikaraṇatvād avāntarasṛṣṭyāṃ karmakṣaye vṛttilābhe cāpekṣate neti // PSBh_2.24:13
* dharmajñānavairāgyaiśvaryādīnāṃ vā kimeṣa bhagavān prabhurbhavati neti // PSBh_2.24:14
* ucyate prabhuḥ // PSBh_2.24:15
* yasmādāha // PSBh_2.24:16
balapramathanāya namaḥ

* balaṃ nāma dharmajñānavairāgyaiśvaryādharmājñānāvairāgyānaiśvaryāṇi icchādveṣaprayatnādīni vidyāvargaḥ rūpāṇi // PSBh_2.25:1
* pra iti bhṛśārthe kāmitvākarṣaṇe ca // PSBh_2.25:2
* mathanatvaṃ nāma balavṛttinirodhanam udadhimathanavat // PSBh_2.25:3
* na vāgnijñānādīni durbalāni // PSBh_2.25:4
* yasmāduktam / na hy atejasvināśāya taijasāḥ prabhavanti vai / balānyatibalānyasya na bhave'tibalāni vai // PSBh_2.25:5
* ityevaṃ bhagavatyabhyadhikatvaṃ śeṣeṣu puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ balapramathanāya namaḥ // PSBh_2.25:6
* atrāpi balapramathanāya iti caturthī // PSBh_2.25:7
* nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca // PSBh_2.25:8
* sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaskāro draṣṭavyaḥ // PSBh_2.25:9
* āha keṣāṃ kālanavikaraṇamathanāni karoti // PSBh_2.25:10
* taducyate bhūtānām // PSBh_2.25:11
* yasmādāha // PSBh_2.25:12
sarvabhūtadamanāya namaḥ

* atra kalāvacane punaruktidoṣān na pṛthivyādiṣu sarvaśabdaḥ // PSBh_2.26:1
* kiṃ tu siddheśvaravarjaṃ cetaneṣveva sarvabhūtaśabdaḥ // PSBh_2.26:2
* āha bhūtatvānupapatterna cetaneṣu sarvabhūtaśabdaḥ // PSBh_2.26:3
* taducyate damanāya // PSBh_2.26:4
* śamu damu upaśame // PSBh_2.26:5
* devamanuṣyādīnāṃ sthānaśarīrendriyaviṣayādiṣu yā ratiḥ rañjanādhivāsanā tatsarvam antaradṛṣṭyā sarvamīśvarakṛtameva draṣṭavyamityetad bhagavatyabhyadhikatvaṃ śeṣeṣu ca puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ sarvabhūtadamanāya namaḥ // PSBh_2.26:6
* atrāpi sarvabhūtadamanāya iti caturthī // PSBh_2.26:7
* nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca // PSBh_2.26:8
* sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaskāro draṣṭavyaḥ // PSBh_2.26:9
* āha kīdṛśe maheśvare kālanādiśaktirucyate kiṃ sakale niṣkale uta ubhayorapi // PSBh_2.26:10
* ucyate ubhayorapi // PSBh_2.26:11
* yasmādāha // PSBh_2.26:12
mano'manāya namaḥ