Padma Samhita · Chapter 4.9
niyakto'haṃ prajāssraṣṭu tvayā kaiṭabhasūdana /
muhyāmi ca prajāssraṣṭuṃ kathaṃ kartavya mityaham
devarājyātparibhraṣṭo devendro brahmahatyayā /
māṃ samārādhya vidhinā prāptavānātmanaḥpadam
evamanye ca rājāno mamārādhanamuttamam /
kṛtvā nirdhūya pāpāni pātakāni mahāntyapi
prāpurlokān suduṣprā pāniṣṭānatyayavarjitān /
ekottareṇa kalaśaissaha sreṇābhi ṣecanam
pavitravastusahitaiḥ pavitrajalapūritaiḥ /
ārādhanaṃ mama brahman prīṇanaṃ paramaṃ matam
pāpāpanodanaikāntaṃ sarvābhyudayasādhanam /
prajānāmapi rāṣṭrasya rājñaścāyurvivardhanam
anuṣṭhitaṃ putrakāmaistathā vijayakāṅkṣibhiḥ /
durbhikṣadurnimittādi ghorāṇāṃ śamanaṃ param
sarvasaṃpatkaraṃ sarva puruṣārdhaikasādhanam /
ārādhanena tena tvaṃ māmārādhya yathāvidhi
nirmuktamoho niṣpāpaḥ prajāssraṣṭumapīśiṣe /
sahasrakalaśasnānavidhiḥkīdṛkkathaṃ bhavet
pavitrāṇi ca vastūni kāni ko vā vidheḥkramaḥ /
sthāpanaṃ kalaśānāṃ ca ko vā sthāpaka iṣyate
dvātriṃśaddhasta vistāraṃ dviguṇenāyataṃ śubham /
kalaśāspadabhū bhāgavaipulyānuguṇaṃ mahat
maṇṭapaṃ kalpayitvānyaddvārāṇi ca yathāvidhi /
kalaśasthāpanābhūmiṃ pañcaviṃśatidhā samam
vibhajya sūtramārgeṇa madhyame brahmaṇaḥpade /
ekāśītighaṭā sthsāpyādivye tu tadanantare
bhāge pratyekamāśāsu pūrvādicatasṛṣvapi /
ekāśītighaṭāḥ sthāpyāḥ koṇe'pi ca catuṣṭaye
sthāpyāścai konapañcāśatpratyekaṃ mānuṣe punaḥ /
bhāge ṣoḍaśa dikṣu syātpratyekaṃ pañcaviṃśatiḥ
vidhikāśca yathāyogaṃ kalpanīyāḥ pade pade /
brāhme bhāge tu navake madhyame ca mahāghaṭe
sarvalohāni ratnāni sarvāṇi ca phalānica /
sarvaiṣadhīṃśca sarvāṃśca gandhapūrṇāṃśca nikṣipet
śrīvatsādyāḥ pratikṛtīḥ kṛtvā niṣkapramāṇikāḥ /
svarṇaṃ tāmraṃ ca rajayaṃ kevalaṃ caiva nikṣipet
śrīvatsaṃ vanamālāṃ ca śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ tathā /
padmaṃ śārṅgaṃ tathā khaḍga maṣṭau cihnāni śārṅgiṇaḥ
vāsobhyāṃ veṣṭite kumbhe vāsudevaṃ samarcayet /
brāhma eva ca bhūbhāge parito navakāṣṭake
prācīna kumbhanavake madhyame kalaśe kṣipet /
nūryākāntaṃ padmarāgaṃ puruṣastasya devatā
navakānāṃ tathānyeṣāṃ kramāddravyaṃ ca devatāḥ /
kumbhasya vakṣyate brahman madhyamasya pṛthak pṛthak
vaiḍūrya mindrakāntaṃ ca dvayaṃ dravyaṃ tu devatā /
vāsudevaścendra nīlo'pyayaskāntaśca taddvayam
devatā satyamūrtissyātpravālo vastu gāruḍam /
saṅkarṣaṇo devatā syātpuṣyakaṃ sphaṭikadvayam
dravyaṃ devo'cyutaḥ padmarāgaḥ kanakameva ca /
pradyumno devatā tasya vajraṃ rajatameva ca
ananto devatā tasya tāmraṃ muktā ca vastuni /
devatā cāniruddhassyā tsarvakumbheṣu mauktikam
divye bhāge diśi prācyāmekāśītighaṭāspade /
navake madhyame madhyakalaśe kadalīphalam
panasāmraṃ mātulaṅgaṃ havyajambākakesarāḥ /
badarāṇi ca tatvātmā devatā tasya kathyate
devatā'dravyamanyatra navakeṣvaṣṭasūcyate /
kramānmadhye ghaṭe dravyaṃ mātulaṅgaṃ sadāḍimam
pṛthivī devatā tasya jambā nāraṅgameva ca /
devatā'pāmadiṣṭhātrī takkolailā phaladvayam
tejasvī puruṣo devaḥ kṣīrikāmalakadvayam /
dravyaṃ devo jagatprāṇo drākṣā kharjūrajaṃ phalam
dravyaṃ viṣṇupadaṃ devacūtaṃ pārā ca dāḍimam /
devo manaḥphalaṃ kṣudrapanasaṃ vastu devatā
ahaṅkāraḥphalaṃ bilvakadalyorvastu devatā /
buddissarveṣu kumbheṣu badarāṇi ca nikṣipet
aṣṭākṣareṇa mantreṇa pañcopaniṣadā punaḥ /
kumbhānāmapi sarveṣā mabhimantraṇamiṣyate
uśīraṃ kuṅkumaṃ kuṣṭhaṃ māṃsī malayajaṃ muram /
hrīberamaguruṃ piṣṭvā kumbe tatra vinikṣipet
trailokyamohanaṃ deva marcayenmantravittamaḥ /
navakeṣu tathā nyeṣu prācyādiṣu yathākramam
jalato vīraṇīmūlaṃ babhrurdevassa bhājyate /
karpūrakāśmīramubhau dravyaṃ śauriśca devatā
campakaṃ mukulaṃ māṃsī dāsārhaścādhidevatā /
candanaṃ candanaṃ rakta mannādhipatiracyutaḥ
nuraparṇī rajo mauraṃ kardamo vastu devatā /
vaikuṇṭho girijaṃ mūlaṃ priyaṅgvāśca rajaḥkaṇāḥ
puruṣottamadaivatyaṃ kuṣṭhe dve dravyamucyate /
mukundaḥkṛṣṇadhavalo vakrarūpī vṛṣākapiḥ
tamālapatraṃ sarveṣu nikṣipetpuruṣātmanā /
pavamānādibhirmantrermantreyettān sakṛtsakṛt
tratyekaṃ gandha vastūni phalanyaṣṭai yathoditam /
ekāśīti ghaṭagrāme vāruṇe brahmaṇaḥ pade
ghaṭe vāpīsaritkūpa hradavṛṣṭi himāpagāḥ /
patyuḥ pāthāṃsi cāhṛtya taṭākasya ca nikṣipet
navakānāmathānyeṣā maṣṭānāṃ madhyame ghaṭe /
pūrvoktānyeva vāpyādi nīrāṇi kramaśaḥkṣipet
madhyamārna dravyakalaśān sarvāneva prapūrayet /
nalinīnirjharāmbhobhiḥ matsyakūrmāvapi dvayam
niṣkadvayaparicchinna kāñcanena vinirmitam /
kalaśeṣveva navasu madhyameṣu vinikṣipet
matsyādi rūpiṇaṃ devaṃ varjayitvāca bhārgavam /
yathoktakumbhanavake krameṇaiva sabhājayet
ekāśīti pade saumye madye navakamadhyame /
yamagodhūmakavrīhi śālimudgapriyaṅgukān
māṣaśyāmākanīvārān kṣipettatra ca pūjayet /
deveśaṃ garuḍārūḍhaṃ padmanābhaṃ yathāvidhi
dhānyāni tāni caikaika manyeṣvaṣṭasu nikṣipet /
ghaṭeṣu madhyabhūteṣu kramātsarvatra śālayaḥ
pūjayedvanamālāṃ ca śaṅkhaṃ cakraṃ ca kaustubham /
padmaṃ śārṅgaṃ gadāṃ khaḍgaṃ kramāduktaṃ ghaṭāṣṭake
paṅchā śatsuṭeṣvagnerekoneṣu tathā diśi /
madhyamaṃ kumbhanavakamāghāreṇa prapūrayet
ṣaṭsvendreṣu ca gomūtraṃ kṣīraṃ yāmyeṣu puruṇe /
dadhi ṣaṭsu tathā saumye gomayaṃ ṣaṭsu nikṣipet
caturṣu kumbheṣvāgneye koṇe vāpyuṣṇamucyate /
nairute pañcagavyāni pañcāmṛtamathānile
aiśāne saktubhisteṣu nārāyaṇasabhājanam /
nairṛttaukonapañcāśadghaṭeṣu brahmaṇaḥpade
tailena navakaṃ pūrya gandhādbhiṣṣaṭpurasthsitāḥ /
ghaṭasāradravairyāmye lājaiḥkumbheṣu vāruṇe
saumye bhimantritāmbhobhiḥ koṇeṣu guḻavāribhiḥ /
yajeta teṣu kumbheṣu vāsudevaṃ jagadguram
mārudaikonapaṃcāñcāśadghaṭeṣu navakaṃ punaḥ /
pūrya sarṣapatailena prācyāṃ ṣaṭpādyapāribhiḥ
yāmyeṣaḍarghyaiṣṣaṭkumbhāḥ pratīcyācamanāmbubhiḥ /
ṣaṭsaimye maṅgalāmbobhiḥ pūrayetkamalāsana
koṇeṣvikṣurastestatra samārādhyo'niruddhakaḥ /
eśānaikonapaṃcāśadghaṭeṣu brahmaṇaḥ pade
navakaṃ madhubhiḥpūrya prācyāṃ ṣaṭsarvagandhakaiḥ /
śāntivāribhiranyatra ṣaṭkaṃ koṇe ca nairute
āgneye ca sthitāḥ kumbhā nālikerajalairapi /
śārve ca vāyavīye ca pīyūṣairnālikerajaiḥ
yaṣṭapyo harireteṣu kumbheṣu kamalāsana /
bhāge tu mānuṣe prācyāṃ kumbhānāṃ pañcaviṃśatiḥ
madhyamaṃ purayenmṛdbhirvakṣyamāṇābhiraṣṭabhiḥ /
kṣetratīrthābdhiśaileṣu gajasūkarayorapi
valmīkavṛṣamormṛtsnānyasyate madhyame ghaṭe /
aṣṭāsvanyeṣu kalaśeṣvekai kāṃ tāṃ vinikṣipet
arcyaśca keśavasteṣu kramādanyatra cocyate /
sahadevī vacā caiva śatamūlā śatāvarī
kumārī ca gulūcī ca siṃhī vyāghrīti cāṣṭamī /
mūlāni madhye cai teṣāṃ kalaśe madhyame kṣipet
ekaikamaṣṭāsvanyeṣu teṣu nārāyaṇārcanam /
nyagrodhomambarāśvattha jambubhilva tvacāṃ rasāḥ
tathāpalāśamadhuka śirīṣāṇāmapi tvacaḥ /
nyasanīyā ghaṭe madhye pratyekamitarāṣṭake
pūjyaścamādhavasteṣu tarūṇāṃ pallavā ime /
palāśabilvavakula kadambāmraśirīṣajāḥ
nyagrodhāśvatthajāścāpi nyasanīyā vidheḥpade /
ekaikamita reṣvarcyo govindo jātimallikaiḥ
priyaṅgu padmavakula nandyāvartaka campakāḥ /
kundaṃ caitāni puṣāṇi nyasanīyāni madhyame
siddhārtho rājasiddhārtho vaṃśo gorocanāpi ca
indraveṇuryavaṣṣaṣṭhaśśamī ca caṇaka stathā /
etāni madhyame kumbhe ekaikamiti reṣu tat
teṣu pūjyo madhuripusarassī ruhasambhava /
tilamāraṇyaṃ kaṃ grāmyaṃ jīrakadvayameva
atasīsambhavaṃ caiva śatapuṣpaṃ kumārakam /
ṛṣibījaṃ ca kalaśe madhyame'nyatra pūrvavat
teṣāṃ trivikramo devo yaṣṭavya ssāṅgapīṭhakaḥ /
śyāmākaṣṣāṣṭikaśśālī nīvārasya ca taṇḍulāḥ
durvākuśendra vallīnāmaṅku rāḥ pippalasya ca /
nyasyante madhyame kumbhe kumbheṣva nyatra pūrvavat
devatā vāmanasteṣu kuśā divyauṣadhāstrayaḥ /
kāśā mūlamuśirasya śarapuṅkhasya mūlikā
mūlikāsta garasyāpi tathāpāmārgamūlikā /
te madhye ca ghaṭe sarve ghaṭeṣvanyatra pūrvavat
devatā śrīdharasteṣāṃ tulasyau ca sitāsite /
veṇukesariṇoḥpatre patre ketakabilvayoḥ
śamīparṇaṃ tathā jātermadhyame'nyatra pūrvavat /
devatā ca hṛṣīkeśo dvayaṃ mustākacorakam
kumudotpalayoḥ kandaṃ kahloraṃ śītalīyakam /
nyasyenmadhye kuvalayaṃ kumbheṣvaṣṭasu pūrvavat
teṣāṃ devaḥ padmanābho mudgamāṣayavāṅkurāḥ /
niṣpāvatuvarīvrīhikulutthānāmathāṅkurāḥ
āḍhakasya ca kumbhānāṃ madhyame'nyatra pūrvavat /
dāmodarārcanaṃ tatra śaṅkha puṣpī balā tathā
viṣṇukrāntā sadābhadrā padmamekadalaṃ varam /
sahā ca saha devā ca nyasanīyāḥvidheḥpade
anyatra pūrvavatpūjyo yajñanārāyaṇo bhavet /
svetārkaśca tathaivāgnibhadrā brahmasuvarcalā
sarasā ca viraktā ca pṛśniparṇī sthirā tathā /
eraṇḍakaṃ ghaṭe madhye anyatra syādyathā puram
arcanīyo haristatra sūrabhiḥ padmakesaraṃ /
patramelā lavaṅgatva ṅnāgakesarameva ca
latājātiphale madhye nyasanīyā vidheḥpade /
ekaikamitareṣu syātteṣu kṛṣṇaśca devatā
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ pratyekaṃ niṣṭapañcakam /
kṛtvā padmākṛtiṃ kāṃsyaṃ darpaṇaṃ caṣakāni ca
ayolavitrādyākāraṃ trapuṃ sīsakapittale /
trayaṃ prakṛtirūpeṇa nyasyate madhyame ghaṭe
pratyekamitareṣvetaddhaya grīvo'dhidaivatam /
kumbheṣvanyeṣu sarveṣu pūraṇaṃ gandhapāribhiḥ
sahasrakalaśassnāne deśikā bahavaḥ smṛtāḥ /
catvāro dviguṇaṃ vāpi teṣāṃ ṣoḍaśa ṛtvijaḥ
puṇyāhaṃ vācayitvānvagadhidevārcanaṃ bhavet /
pañcopaniṣadairmantraissahasraṃ sarpiṣāhutīḥ
śāntyarthaṃ mūlamantreṇa juhuyātsamidādibhiḥ /
yāvadrajobhirhāridraissnapanaṃ madhuvidviṣaḥ
mṛtsnābhirmānuṣe bhāge prakramya brahmaṇaḥpade /
ratnodakāntaṃ kalaśaissahasreṇābhiṣecanam
mṛdā viṣṇornukamiti snapanaṃ mūlavāribhiḥ /
tadviṣṇoriti devasya kaṣāya kalaśāmbabhiḥ
prathadviṣṇuritīśasya vidyayā pallavāmbabhiḥ /
devasya tveti kusumaistavāmityapisarṣapaiḥ
druvaḥ pātviti mantreṇa snapanaṃ tilavāribhiḥ /
bhadraṃ karṇetimantreṇa ṣāṣṭikāmbubhirāplavaḥ
na te viṣṇuriti snānaṃ kuśa mūlāmbabhirhareḥ /
irāvatīti mantreṇa tulasīdalavāribhiḥ
mustāmbubhirato devā avantviti caturmukha /
idaṃ viṣṇuriti snānaṃ uṣṇaistrīṇipadeti ca
śaṅkhapuṣpāmbubhiśce tairviṣṇoḥ karmāṇi paśyata /
tadviṣṇoḥ paramiti surabhyādijalai stathā
tidviprāsa itisnānaṃ lohaurbhāge nṛṇāmapi /
divye bhāge tu paurastye ekāśīti ghaṭāspade
prāgādi brahma bhūmyantaṃ krameṇa snānamiṣyate /
ainṭre phalāmbubhiḥ snānaṃ yajñāyajñīyamantrakam
krameṇa mantrāḥ kathyante dravya kumbhāṣṭake yathā /
indrāviṣṇupade mantro manīṣāpadalakṣitaḥ
paṣaṭte viṣṇurityeta ttisro vāca itīdṛśaḥ /
iṣetvorjeti mantreṇa sāvitrī tvamasīti ca
yasminviśvāni vidya ca parjanyāyeti lakṣitaḥ /
ekāśītapade yāmye snānaṃ gandhodakairghaṭaiḥ
nārāyaṇānuvākasya ṛgbhiraṣṭābhirāditaḥ /
vyastābhiraṣṭabhissnānaṃ sarvābhi rmadhyamena tu
digbhāge paścime brahma nne kāśīti phaṭāspade /
prāgādi brahmabhūmyantaṃ snānaṃ vāpyādibhirjalaiḥ
mantrāḥ krameṇa vakṣyante pratidravya ghaṭāplavam /
yā āpa iti mantreṇa sindhudvīpetividyayā
ete śatamṛcā snānamimaṃ me varuṇeti ca /
śaṃ no devīrabhītyeṣa yāsāṃ rājeti mantrataḥ
samudra jyeṣṭha mantreṇa yāsāṃ deveti vidyayā /
sūktena vāruṇenaiva snānaṃ dravya ghaṭairi ti
ekāśīti ghaṭe saumye vūrvādyabjapadāvadhi /
dhānyāni vastu kumbhānāṃ navānāṃ mantra ucyate
trātāra mindrasāmnā camantaścātvā vahantviti /
mantrojitaṃ ta ityeṣa āpo vahati lakṣitaḥ
mantraśca tāvatī tyeṣa sa tvaṃ no agnirityṛcā /
tvaṃ no agna iti ca mahāvyāhṛtaya stathā
aṇoraṇīyānityanto mantraḥ snāna vidau kramāt /
ekona pañcāśatkumbheṣvagneḥ koṇe yathākramam
gomūtrādi ghaṭe snāne mantrāṇaṃ kathyate kramaḥ /
gāyatrī prathamā tāsāṃ payovrata manantaram
dadhikrāvṇeti ca snānaṃ gandhadvārāmitīdṛśam /
viṣṇorarāṭamiti ca mūrdhānaṃ diva ityṛcā
hiraṇyagarbhamantreṇa āpyāyasveti vidyayā /
ghṛtasnā teti mantraśca ghṛtasnānavidhau kramaḥ
ekonapañcāśatkumbhe pade nirṛtigocare /
mantrāḥkrameṇa vakṣyante vastukumbherathāplave
rakṣoghnamiti sāmādyaṃ pavitranta itīti ca /
bhagavān vāsudeveti sāmavedavratāhvāyam
vai rājasāma kathitaṃ tathā caiva parājitāḥ /
kathyate vāyukoṇe'pi mantrāssnāsavidau tathā
dvādaśākṣaramantraśca drupadā diva ityasau /
aṣṭākṣarāhvayo mantraśśannodevīriti smṛtaḥ
hiraṇyapāṇiriti ca vedāhamiti ca kramāt /
īśānakoṇe mantrokti rānoniyuriti ? smṛtaḥ
śrīsūktaṃ madhu mānnaśca madhunakta itīti ca /
madhuvāteti koṇeṣu mantraklṛptirudāhṛtā
brāhmepade tu sūktasya pauruṣasyāditaḥkramāt /
aṣṭāsu dravyakumbhānāmaṣṭānāṃ mantra iṣyate
madhyame navake pūrvamaṣṭābhiśśuddhavāribhiḥ /
snāpayenmūlamantreṇa sahasreṇa ghaṭairiti
snāpite devadeveśe paścādratnaghaṭāmbubhiḥ /
nūktena pauruṣeṇaina snāpayeddeśikassvayam
ghaṭaiśśuddhodakainyaissnapanaṃ mūlavidyayā /
haridrācūrṇasaṃpūrṇaiḥpañcaviṃśatibhirghaṭaiḥ
snapanaṃ saptadaśabhiryadvāṣoḍaśasaṃmitaiḥ /
yadvā dvādaśabhiḥ kāryaṃ navabhirvā yathāvasu
ārādhya devamucitaṃ nivedya ca mahāhaviḥ /
homassahastrerājyena samidbhirmūlavidyayā
annaiśchaturvidhaiścaiva pratyṛcaṃ puruṣātmanā /
sūktena tuṣṭiṃ vastrādyairde śikānāmanantaram
sahasrakalaśasnāne tatsaṅkhyā svarṇadakṣiṇā /
tadardhamadhavā pādo yathāśraddhaṃ yathāvasu
yāvatī dakṣiṇā teṣāṃ syādardhamatha ṛtvijām /
sahasraṃ brāhmaṇā nannairbhojayeddakṣiṇāmapi
tadyāttuṣṭikarīmanyānāgatānapi toṣayet /
sevāṃ kurvantiye martyāśśraddhābhaktisamanvitāḥ
devasya snānasamaye sahasrakalaśāmbubhiḥ /
gaṅgādi saritāṃ snānaphalamaśnuvate mahat
sahasra kalaśasnāne yatphalaṃ rājarāṣṭrayoḥ /
pūjante tadaśeṣeṇa prāguktamiti nocyate
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0