Padma Samhita · Chapter 4.8
rājñorāṣṭrasya martyānāṃ yadabhyudayasādhanam /
yaccotpāta praśamanaṃ vyādhīnaṃ cāpanodanam
yadabhipretamakhilaṃ sādhayatya vilambitam /
kurvatāṃ bhagavan tanme tadarcana manuttamam
kathyatāṃ mayi cedasti dayā parama pūruṣa /
rahasyamapi tanmahya mākhyeyaṃ jagato hitam
mahābhiṣeko nāmāgryaṃ snapanaṃ kamalāsana /
viṣuve saṅkrame caiva grahaṇe cāyanadvaye
dvādaśyāṃ śravaṇe caiva tathā kartu strijanmasu /
dinatraye vyatīpāte rohiṇyāṃ ca tithitraye
darśeca paurṇamāsyāṃ ca punarvasvorviśeṣataḥ /
pañcamyāṃ śubhanakṣatra tithivā reṣu cābjaja
prayujyamānaṃ sarvārtha sādhanaṃ sarvaśāntidam /
kartavyaṃ tattridhā brahmannuttamādhamamadhyamam
jātyutkarṣaṃ dhanotkarṣa mathavāvekṣyatatvavit /
prayuññītūttamaṃ snāna mitareṣvitaradbhavet
pūrvedyu raṅkuranyāso badhvā kautukamaṅgalam /
adhivāsaśca bimbasya sadyo vā sakalaṃ bhavet
snapanaṃ pratimāyāssyādadhivāsaśca turmukha /
tīrthapratikṛtau vāpi pūrvālābhe'dhivāsayet
yadvotsa vārthapratimāṃ balibimba mathāpivā /
bimbaṃ karmārthamathavā
asattsakuśakūrcakam
lepamṛṇmayabhittistha paṭastheṣu ca darpaṇam /
kūrcaṃ mūrtyantarābhāvekluptireṣā sanātanī
prāsādasyā grataḥkuryāttatassnapana maṇḍapam /
daśahasta pravistāraṃ dviguṇenāyataṃ śubham
caturdvāraṃ caturdikṣu catustoraṇa bhūṣitam /
sarvāvaraṇa bhūṣveva dikṣu sarvāsu vā bhavet
klupte vā maṇḍape kuryā davakāśānu sārataḥ /
vibhajya tattridhā kuryā ttṛtīye'ṃśe'tha paścime
avalambya brahmasūtraṃ caturaśraṃ samantataḥ /
caturhastāṃ snānavedīṃ hastotsedhāṃ śilādibhiḥ
upānahādisaṃyuktāṃ darśanīyāṃ salakṣaṇām /
upariṣṭācca valayaṃ vṛttaṃ vā caturaśrakam
prādeśena pravistīrṇaṃ tatamaṣṭāṅgulena vā /
ṣaḍaṅgulena vā brahman caturaṅgula munnatam
vedikopari taddhāri kulyāmāśvabhra medinīm /
mṛṇmayādiṣu bimbeṣu bahirvedī prakalpanam
ekabere tu na bahissnā navedī prakalpanam /
dukūlakṣaumavasanai rmaṇḍapaṃ sarvatodiśam
śobhayetpūrṇa kumbhādyaisto raṇaiśca vibhūṣayet /
veṣṭayeddarbha mālābhi rmuktādāmāni lambayet
āsthānamaṇḍape sthāne tathācaivārdha maṇḍape /
toraṇādi na kartavyaṃ gṛharcāyāṃ tathaiva ca
nitye ca snapane nāpi kautukaṃ nāṅkurārpaṇam /
niśācūrṇairnasnapanamiṣyate
maṇḍapa sthalam
gomayāmbobhi rālipya sudhācūrṇaiśca śobhayet /
dīpānā kopayettatranyasyeda ṅkurapālikāḥ
koṇe raudre maṇḍapasya jaladroṇyādibhājanam /
kalpayedgāli tasvādu sugandhi jalapūritam
pavamānādi bhissūktairmantritaṃ sāpidhānakam /
vedidakṣiṇato bhūmā vupasnānāmbu kalpanam
arghyādi dīpaparyantaṃ pūjādravyāṇi kalpayet /
candanārdrāṇi sūtrāṇi caturdaśa nipātayet
prāgāyatāni tāvanti sūtrāṇyeva caturmukha /
udagāyatāni santyevaṃ koṣṭhānye konasaptatiḥ
śataṃ ca teṣāmā yāma vistāraṃ ṣoḍaśāṅgulam /
dhānyapīṭhā nurūpaṃ vā kalaśānāṃ caturmukha
dikṣvaṣṭānu tathā madhye pratyekaṃ nava bhūmiṣu /
nava koṣṭhāni kumbhānāṃ padāni kamalāsana
ekamekādhikāśīti koṣṭhāni kalaśāspadam /
anyānyaṣṭottarāśītī rathyāṃ sammṛjya kalpayet
vrīhibhiḥpīṭhikāṃ kuryātkoṣṭhabhūṣu pṛthakpṛthak /
āḍhakena tadardhena tadardhārdhena vā bhavet
pīṭhikā dhānyaturyāṃśāstaṇḍulāḥ pīṭhikopari /
tatturyāṃ śāstilāsteṣāṃ bhaveyurupari sthitāḥ
dvau dvau ku śāgrau pratyasyet pīṭhikāsucaturmukha /
sauvarṇā rājatāstāmrā mṛṇmayā vā yathāvasu
kalaśā lakṣaṇopetāḥ pakvabimbaphalopamāḥ /
acchidrā ssvanava naśca kālamaṇḍala varjitāḥ
abhinnā mṛṇmayāḥkumbhāḥpāṣāṇa sphoṭavarjitāḥ /
dravyakumbhā droṇapūrṇāstadardhenāthavā'thavā
pādena kalaśāśśiṣṭāḥ pūryāvāryāḍhakena tu /
prakṣālya viṣṇugāyatryā dravyakumbhāṃstathetarān
sthāpayitvā karatale savye'savyena pāṇinā /
indramarudvamantreṇa tantunā pariveṣṭayet
tantūnāṃ viṣṭitānāṃ syā dantarālaṃ yavā ntaram /
ardhāṅgulāntarālaṃ syā dyadvaikāṅgula mantaram
kalaśāspadamedanyāḥpaścime dharaṇītale /
dhānyapīṭhaṃ vidhāyāsmin kalaśānadhivāsayet
dhānyapīṭhe tatastasmin kuśānā stīrya viśvataḥ /
prāgagrānu dagagrāṃśca teṣu kumbhānadhomukhān
omityuccārya vinyasyennava bhūṣu yathottaram /
nyastānā mapi kumbhānā mupariṣṭādyathāpuram
darbhāṃstṛṇī yādācāryomantreṇa parameṣṭhinā /
prokṣayedarghyatoyena prāṅmukhaḥ puruṣātmanā
viśvamantreṇa virire dakṣatā na dhipāsite /
uttāni teṣu kumbheṣu nivṛtyā hvonavidyayā
sarpiṣā ṣṭottaraśataṃ viṣṇugāya triyākṛte /
home hutājya śeṣeṇa snapanadravyasecanam
ghṛtādisnapanadravyai rvastrapūtaiḥ pariṣkṛtaiḥ /
pūrayetka laśāṃstattanmantreḥpūrṇān samuddharet
sarvamantreṇa viśvātman kumbān saptadadaśdhotān /
dravyakumbhān dhānyapīṭhe sthāpaye dviṣṇupūrvayā
gāyatryā ca catuṣṣaṣṭi dvādaśākṣaravidyayā /
udakumbhān krameṇānyān praṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ
navake madhyame sthāne sthāvanī yāstu madhyame /
ghṛtakumbhaṃ sthāpayitvā padepautrāmaṇe tataḥ
uṣṇodakumbhaṃ vinyasye dratna kumbha manantaram /
phalakumbhaṃ yamapade lohakumbhaṃ tu nairṛte
prācetase mārjanāmbhaḥ kumbhaṃ gandhāmbumārute /
akṣatāmbu ca kau bere pade śārve yapodakam
prācyāṃ tu kumbhanavake madhye pādya ghaṭaṃ syaset /
arghya kumbhaṃ pade yāmye pade prācetase punaḥ
upasparśana pānīyaṃ pañcagavya mudakpade /
agneya kumbhanavake madhye dadhi ghaṭaṃ nyaset
nairṛte madhyataḥkṣīraṃ vāyavīye ghaṭaṃ madhoḥ /
kaṣāya kumbhamaiśāne sarvatra parito ghaṭān
śuddhodakāṃścatuṣṣaṣṭi maṣṭhāvaṣṭau niveśayet /
saptabhiḥ pañchabhirvāpi yadvā darbhaustribhiḥkṛtān
kūrcān kumbheṣvapāgagrān nikṣipella kṣaṇānvitān /
mahā kumbhe kuśaiḥkūrcaṃ caturviṃśatibhiḥ kṛtam
cakramantreṇa tān kumbhān śarāvairapidhāna yet /
vāsobhi rdravyakalaśā nyupāsupāsa ityṛcā
kaṇṭheṣu veṣṭayedanyān vāsobhi schādayennavaiḥ /
adhīyānaistrayīvidyāṃ vidvadbhi rbrāhmaṇaissaha
ṛtvigbhi ssahadevasya yāyānmantra vidantikam /
ṛtvijo devamutthāpya guruścottiṣṭha vidyayā
sāmnārathanta rākhyena brahmayāne gurussvayam /
sthāpayedṛtvijaissārdhaṃ brāhmaṇai rvedapāragaiḥ
śibhikāyāṃ sthāpayitvā mṛdvāstaraṇa kalpite /
niveśameyuḥ pratimāṃ snāna veditale śucau
puṇyāhaṃ vā cayetpaścātpañcakāla parāyaṇaiḥ /
ayugmaistoṣayedvittaistānvibhūtyanusārataḥ
dvāratoraṇa kumbhādīn samabhyarcya yathāpuram /
dvāreṣva dhyayanaṃ nṛttaṃ vādyaṃ geyaṃ pravartayet
sarpiṣā juhuyādaganau yāvatkalaśasaṅkhyayā /
mūlamantreṇa juhuyā ccaruṃ purvektasajhkhyayā
nṛ sūktena samabhyarcya kalaśān sthāpitān guruḥ /
arghyādi bhistathā devaṃ
ghṛtāropaṇa mācaret
dantakāṣṭhaṃ gandhatailaṃ tathāmalakavāri ca /
vastraṃ datvācottarīya marghyādyai rarcayetpunaḥ
dīpāntamarcanaṃ kṛtvā pādyakumbha mukhai rghaṭaiḥ /
ghṛtakumbhāna sānaiśca snāpaye dde śikottamaḥ
chinnaikatantu muddhṛtya pādyakumbhaṃ samarcitam /
puṣpairdadyātkaratale deśikendrasya mūrtipaḥ
kūrcamādāya kumbhasthaṃ svahaste deśikottamaḥ /
avāgagreṇa kūrcana tīrdhai rbrahmādi bhistataḥ
śubhairvaiṣṇava gāyatryāsnāpayetpādya vāribhiḥ /
tadviṣṇuritimantreṇa snāpayedarghyapāribhiḥ
na teviṣṇu ritiśrutyākumbhenācamanāmbunā /
viṣṇoḥ krameti mantreṇa pañcagavyābhiṣecanam
dadhikrā viṇṇayajuṣā dadhnā devabhiṣecanam /
sāmnā payo pṛtenaiva payasā madhunā punaḥ
madhuvāteti mantreṇa snapanaṃ madhuvidvaṣaḥ /
oṣadhya itimantreṇa kaṣāyāmbhobhiṣecanam
tadviṣṇo riti mantreṇa snānaṃmuṣṇāmbudhārayā /
phalinītyanuvākena snapanaṃ phalavāribhiḥ
śaṃ nodevīriti snānaṃ mantridairmārjanāmbubhiḥ /
sāvitryākṣatapāthobhistrātāra miti sāmabhiḥ
ratnodakairlohatoyairmahāvyāhṛtividyayā /
gandhadvāreti mantreṇa snapanaṃ gandhavāriṇā
śatadhāreti mantreṇa snānaṃ syādyavavāribhiḥ /
ghṛta snāteti mantreṇa ghṛtena snapanaṃ hareḥ
athavā pauruṣai ssūktaiḥkramātpā dyādipāribhiḥ /
ṛgbhiṣṣoḍa śabhissnāna mṛcedaṃ viṣṇurityapi
aṣṭākṣareṇa vā yadvā dvādaśākṣaravidyayā /
viṣṇugāyatriyā vāpi snānaṃ yadvā caturmukha
svamūrti vidyayā vāpi snapanaṃ madhuvidviṣaḥ /
kṣālanaṃ ca ghṛta snāne sāmānyai kuṣṇavāribhiḥ
pādyādi dravya kumbhānā muddhāreṣpantarā ntarā /
śuddhoda kumbhairanyaiśca snānamaṣṭabhi raṣṭabhiḥ
aṣṭākṣareṇa mantreṇa bhaveddevasya padmaja /
upasnānaṃ tathā plotaṃ vastraṃ caipūttarīyakam
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpakam /
dīpaṃ caitāni deyāni pratidravya ghaṭāplavam
uddhareddranva kalaśān viṣṇugāyatrividyayā /
śuddhodakāṃśca kalaśān dvādaśākṣara vidyayā
haridrā taṇḍulai ssvarṇa cūrṇaiḥ kumbhān sasūtrakān /
pūrayennava nirdoṣān saptavā pañca vāthavā
trīṇyekaṃ kumbhamathavā te ca sthāpyāḥ parivyaye /
sāpidhāneṣu kumbheṣu sakūrceṣu samarcayet
śriyaṃ kumbhān samuddhṛtya śrīsū ktenābhiṣecayet /
pūrṇāhutiryathā homecūrṇaissnāsaṃ tathābhavet
pāsudevatanubhraṣṭān cūrṇān paramapāvanān /
yevahanti śirobhissvairnarā nirdhūtakalmaṣāḥ
teyānti vaiṣṇavaṃ sthānaṃ punarāvṛttivarjitam /
abhiṣeka jalaṃ viṣṇo rye pibanti vahanti vā
te sarvitīrthābhiśeka phalamaśnuvate mahat /
kṛtvā pradakṣiṇaṃ natvāstutvā stotreṇa deśikaḥ
tata ssahasra dhārābhi ssnāpayitvā janardanam /
nīrājanāntamiṣṭvaivaṃ
tato'laṅkāra viṣṭare
yajeta mātrādānāntaṃ mātrāsaṅkhyā parivyayaḥ /
khāridroṇaṃ tadardhaṃ vā deyāssyurdeśikāya te
caturvidhāni cānnāni bhojayedbho janāsane /
homānta marcayeddevaṃ deśikendro yathāvidhi
snapanānte tato devaṃ sukhamāsīna māsane /
yāceta yājamānopi sarvamiṣṭaṃ janārdanam
dakṣiṇāṃ deśikendrāya suvarṇaśataniṣkakām /
tadardhaṃ pādamathavā dadyādvi ttānu sārataḥ
kuryādā cāryasātsarvaṃ dravyaṃ pūjāṅga māhṛtam /
vastrādikaṃ tathānyeṣāṃ ṛdvijāṃ tuṣṭimāvahet
nṛttageyaratānāṃ ca tathā svādhyāyaśālinām /
brāhmaṇānāṃ yathā tuṣṭi stathā vittaṃ visarjayet
athamottamametattusnapanaṃ parirīrtitam /
koṇeṣu kumbhairdvāttriṃśatkevalodakapūritaiḥ
tairvihīnaṃ haressnānaṃ jñeyantvadhamamadhyamam /
śuddhoda kumbheryaddhīnaṃ sarvestadadhamādhamam
pādyakumbhe tathā cārghye tathopasparśanāmbhasi /
kumbhe kaṣāyaphalayoḥ kumbhe cākṣatagandhayoḥ
ekaikasmin ghaṭeṣveṣu dravyāṇāmaṣṭakaṃ kṣipet /
pādyādiṣu kramāddravyaṃ tatpramāṇaṃ ca kathyate
tulasī ca tathā padmaṃ dūrva ca syāttathā'kṣatam /
śyāmūkaṃ viṣṇu parṇīṃ ca bhilvapatrāṇi candanam
dravyāṇi candanaṃ muktvā muṣṭimātrāṇi tatphalam /
siddhārthaṃ cākṣataṃ caiva kuśāgraṃ ca tathā phalam
yavāstilāścandanaṃ ca prasavāśca sugandhayaḥ /
phalaṃ supakva meteṣu candanaṃ ca triniṣkakam
śiṣṭāni muṣṭimātrāṇi takkolaṃ campakasya ca /
mukulaṃ ghanasāraṃ ca jātirelāphalāni ca
lavaṅgatvakcandanaṃ ca puṣpāṇi surabhīṇi ca /
palārdhaparimāṇāni pratyekaṃ kamalāsana
śamīpalāśakhadirabilvāśvattha vikaṅkatam /
audumbaraṃ canyagrodhaśśamyādīnāṃ tvacaḥ smṛtāḥ
pratyekaṃ palamānāssyuḥ kadalī bhejapūrakam /
amramāmalakaṃ bhilvaṃ nālikera phalāni ca
panasaṃ mātulaṅgaṃ ca bhinnānyetāni nikṣipet /
nīvāraveṇuśālīnāṃ priyaṅguyuvayorapi
kaṅguṣāṣṭikayoścaiva godhūmasya ca taṇḍulāḥ /
muṣṭipramāṇā vijñeyāḥ kuṅkumaṃ koṣṭhacandane
agarūśīramālāni hriberaṃ girisambhavam /
māṃsī muraṃ ca pratyekaṃ palamātrāṇi padmaja
māṇikyaṃ padmarāgaṃ ca nīlaṃ vajraṃ ca puṣyakam /
pravālaṃ mauktakaṃ caiva tathā maratakaṃ kṣipet
vaiḍūryaṃ navaratnāni tāni ratna ghaṭo dake /
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ sīsakaṃ trapukaṃ tathā
kāṃsyamāyasasāraṃ ca saptalohaghaṭo dake /
pratyekaṃ niṣṭamānāni rajanī sūryavartinī
sahadevī śirīṣaṃ ca sadā bhadraṃ kuśāgrakam /
mārjanāni ṣaḍetāni muṣṭimātrāṇi nikṣipet
yavā veṇuyavāścaiva vrīhayaśceti tattrikam /
yapūdake nidhātavyaṃ pratyekaṃ kuḍupaṃ bhavet
pañcagavyāni grahṇīyāsmṛtpātre nūtane śubhe /
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiśca pañcamam
kapilāyā jarāyā ? vā pañcigavyaṃ praśasyate /
tayorabhāve tvanyāsāṃ gavāṃ gavyaṃ vidhīyate
nārtāyā na ca garbhiṇyā na vṛddhāyāḥ kadā cana /
nāvatsāyā upādeyaṃ dhenormūtraṃ śakṛddhvayam
bhūmiṣṭhaṃ gomayaṃ grāhyaṃ soṣṇaṃ krimyādyadūṣitam /
niṣpīḍya samyaggṛhṇī yādgomayasya rasaṃ punaḥ
sadyastaptaṃ ghṛtaṃ śuddha mahorātroṣitaṃ dadhi /
kṣīraṃ grāhyamataptaṃ ca daśāhjjanmanaḥ param
go mūtraṃ viṣṇugāyatryā gandhadvāreti gomayam /
āpyāya sveti ca kṣīraṃ dadhikrā vṇeti vai dadhi
ghṛtaṃ śukramasītyevaṃ gavyāni saha yojayet /
viṣṇugāyatriyā yadvā pañcopaniṣadai stuvā
parameṣṭhī śakṛnmantro gomūtrasyatu pūruṣaḥ /
viśvamantro bhaveddadhno nivṛttissarpiṣo bhavet
payasassarvamantrassyātsarveṣā maṣṭavarṇakam /
dadhni dviguṇa māghārā tpīyūṣaṃ triguṇaṃ tataḥ
ṣaḍguṇaṃ mūtrametasmācchakṛdvāri caturguṇam /
snavane kadhitaṃ mānam
prokṣaṇe pañcakaṃ samam
gomayena samaṃ mātraṃ dadhisyāddviguṇaṃ tataḥ /
tataścatugurṇaṇaṃ sarpissarpiṣo'ṣṭa guṇaṃ payaḥ
praśane pañcagavyānāṃ pramāṇa midamīritam /
droṇamānaṃ pañcagavyaṃ ghṛtamānaṃ ca tā dṛśam
tādṛgeva dadhi kṣīraṃ tāvadeva ca mākṣikam /
ardhaṃ pāsyādāḍhakaṃ vānyūnaṃ cedāsuraṃ bhavet
gṛhorcāsnapane nyūnaṃ prasthenaiva prakalpayet /
pādye dravyāntarālābhe dūrvaivā rghyo ca sarṣapāḥ
śastamācamanīye tu takkolaṃ mārjanāmbhasi /
sahadevī gandhatoye candanakṣoda iṣyate
kaṣāyatoye cāśvattha śśītamuṣṇodare sati /
ratnodare vajramekaṃ kadalyekā phalāmbhasi
suvarṇaṃ lohapānīye śāli daṇḍulamakṣate /
yapūdakaghaṭevrīhiśśasyate kamalāsana
alabdhe dadhini kṣīraṃ kṣīrā bhāve tu taddadhi /
madhunyalabdhe sarpīṃṣi tadalābhe bhavenmadhu
alābhe pañcagavyānāṃ ghṛtamevaikamiṣyate /
pañcagavyeṣu yasyasyādalābha statpade ghṛtam
snapanaṃ madhyamaṃ vakṣye yathā tadava dhāraya /
madhye pūrvoktakalaśa sthāpane vihite sati
dvau dvau bahistataḥ paṅktīssammṛjya kamalāsana /
parito vīdikāḥ kuryā dbahistā bhyo ghaṭāspadam
pañcāśata mathaikona kalaśān dikṣu nikṣipet /
pūrvādiṣu pratidiśaṃ ca tasṛṣvambujāsana
catvāro dravyakalaśāsteṣu śuddhodakāḥ pare /
guḻodakaṃ cekṣurasaṃ nālikerajalaṃ tathā
śāntivāri ca pūrvādau kramānnyasyeccatuṣṭayam /
guḻābhāve cekṣurasastastyābhāve guḻodakam
guḻamānaṃ palāśīti rardhamardhārdha meva vā /
nālikera jalābhāve tatthsāne kṣīramiṣyate
tulasīveṇunīvarayavāśca śvetasarṣapāḥ /
tilāśca ṣaṭ śāntikumbhe dravyāṇi tulasī bhavet
muṣṭimātraṃ dravyamanyatpṛtha kkuḍubasammitam /
tulasīdalamanyeṣāmalābhe grāhyamiṣyate
guḻodakādi bhirdravyaissnapane vihite sati /
pādyādi dravyakalaśai rghṛtāntai ssnāpayeddharim
madhuvāteti mantreṇa snapanaṃ guḻavāriṇā /
madhunaktamitisnāna maikṣavena rasena ca
madhumānna itisnānaṃ nālikerāmbhasā punaḥ /
vedāhamitimantreṇa śāntidravya ghaṭāmbubhiḥ
jitaṃ ta iti śuddhena vāriṇā snapanaṃ hareḥ /
madhyamottamamuddiṣṭaṃ madhyame madhyamaṃ punaḥ
caturbhirdravyakalaśai ssnānaṃ śuddhodakairvinā /
bahiṣṭhairdevadevasya madhyamādhama āplavaḥ
sarvaireva dravyakumbhaissarvaiśśuddhodakairvinā /
uttamaṃ snapanaṃ vakṣye yathāvadava dhāraya
vidikṣu dikṣuvatkumbhāsthsāpyāḥ pūrvoktasaṅkhyayā /
teṣu ca dravyakalaśāścatvāro'nye caturmukha
śuddhodakā vidiśyagne rvinyasyenmaṅgalodakam /
indravalyaṅku rāśvatthapallavāśca kuśeśayam
ekapatrāmbhujaṃ kuṣṭhaṃ kuṅkumaṃ rohiṇa drumam /
puṇyāssu manasaścāṣṭau yūdhikā mallikāpi ca
trīṇyutpalāni jātiśca campakaṃ ketakī tathā /
dravyāṇi maṅgalānīti prasyīnmaṅgalapāthasi
aṅkuradvayamekair mekapatraṃ ca paṅkajam /
muṣṭimātraṃ sumanasaśchaikaikaṃ candanādikam
palaṃ pṛthakpṛthakkumbhe nairṛte sakalauṣadhīḥ /
māṃsī kuṣṭhaṃ haridre dvemurā śaileyacambake
mustā vacā ca karpūraṃ pratyekaṃ palasammitam /
piṣṭvā sarvaiṣadighaṭe nikṣipetkamalāsana
vāyavīye sarvagandha dravyāṇāṃ kṣepaṇaṃ ghaṭe /
karpūraṃ kuṅkumaṃ kuṣṭhaṃ māṃsī malayajaṃ muram
priyaṅgu kesaraṃ mustā tamālaṃ nāgakesaram /
māladvayaṃ cakaccoraṃ suraparṇikaresaram
uśīraṃ tagaraṃ lodhraṃ tathaiva haricandanam /
agurudvayaṃ sitaṃ kuṣṭhaṃ kāleyaṃ granthipallavam
mukulaṃ campakasyeti pratyekaṃ palasammitam /
cūrṇīkṛtaṃ samastaṃ ca nya syedgandhodake ghaṭe
mālauṣadhighaṭe śārve mālauṣadhisamarpaṇam /
vyāghrīsiṃhī balā cāgniśśarapuṅkhā śatāvarī
bilvamūlaṃ vacā śuṇṭhī koraṇḍaṃ śatamūlikā /
pratyekaṃ palamānānsyuḥ piṣṭvā kumbhe vinikṣipet
maṅgalodakavastūnāmalābhe candanaṃ varam /
sarvauṣadhīnāmetāsāmalābhe kuṣṭhamiṣyate
alābhe sarvagandhānāṃ śasyate candanaṃ varam /
mālauṣadhīnāṃ sarvāsāmalābhe śasyate balā
adhidaivaṃ samabhyarcya uddhṛtya snāpayetkramāt /
pūrvādidikṣu prathamamāgneyādi tataḥparam
viṣṇornukamiti procyasnāpayenmaṅgalāmbhasā /
oṣadhya iti mantreṇa sarvaiṣadhijalena ca
nārāyaṇānuvākena sarvagandhāmbubhirharim /
yā oṣadhītimantreṇa mālauṣadhijalai stataḥ
astraśuddhodakaissnāyāddvidyayāṣṭākṣarātmanā /
pādyapūrvaṃghṛtāntaṃca snānaṃ deve yathāpuram
uttamottamametattusnapanaṃ parikīrtitam /
ardhaśuddhodakairhīnaṃ bhaveduttamamadhyamam
sarvaśuddhodakairhīna muttamādhama miṣyate /
viṃśatiḥ pañca ca brahman saṅkṣkepe kalaśā matāḥ
catuśśataṃ ca vistāre saptatiśca tri ruttaram /
dravyāṇā matha sarveṣāṃ kathayāmyadhidevatāḥ
ghṛtasya paramātmā ca vāsudevo'dhidevatā /
uṣṇodakumbhe puruṣa ssatyassyāttu phalodake
acyuto mārjane devastvanantaścākṣatodake /
ratnodake keśavassyāllohe nārāyaṇasmsṛtaḥ
gandhodake mādhavassyādgovindassyādyavodake /
pādyodake bhavedviṣṇu rarghye ca madhusūdanaḥ
trivikra mastathā cāme pañcagavyeṣu vāmanaḥ /
dadhini śrīdharo devo hṛṣīkeśaḥ payasyapi
madhunaḥ padmanābhassyāddāmodaraḥ kaṣāyake /
guḻodake varāhassyāt nṛsiṃhaścaikṣavodake
śrīdharo nālikerasya hayāsya śśāntivāriṇaḥ /
vāsudevo maṅgalasya kumbhasya kamalāsana
sarvaiṣadhyambukalaśe devassaṅkarṣaṇasmsṛtaḥ /
pradyumna ssarva gandhasya mālauṣadhye'niruddhakaḥ
mūrtireteṣu kumbheṣu sāṅgapīṭhaṃ samarcayet /
śuddhodakeṣu sarveṣu nārāyaṇasamarcanam
dhānyānāṃ kalaśānāṃ ca devatā syādvasundharā /
kurcānāṃ daivataṃ cāstraṃ cakrakāṇāṃ sudarśanam
pāsaso daivataṃ viṣṇu ssarveṣāṃ vā janārdanaḥ /
ityevaṃ snapanaṃ proktaṃ navadhā tava padmaja
eṣāmanya tamena syātsnānaṃ vittānusārataḥ /
pañcamyāṃ snapanaṃ viṣṇo ryathokta phalamaśnute
trijanmarkṣe daśaguṇaṃ śravaṇe dviguṇaṃ bhavet /
triguṇaṃ śaśinaḥ pūrtau kṣaye śataguṇaṃ bhavet
caturguṇaṃ syāddvādaśyāṃ triguṇaṃ tārakātraye /
saṅkrāntyāṃ ṣaḍguṇaṃ caiva viṣuve triguṇaṃ bhavet
ayane dakṣiṇe snāna mekaṃ śataguṇaṃ bhavet /
ayane'nyatra vihite sahasraguṇa āplavaḥ
vidau vidhuntudagraste snānaṃ triṃśadguṇaṃ hareḥ /
sūrye śatasahasraṃ tu yugānte koṭisammitam
anantaṃ syādvyatīpāte kāleṣveteṣu pūjanam /
anantaroktaphaladaṃ kalpate caturāsana
aṣṭottareṇa kumbhānāṃ śatena kamalāsana /
snapanaṃ kathyate viṣṇo ryathāvadavadhāryatām
brāhmadivya mānuṣeṣu bhāgeṣu triṣu bhāgayoḥ /
ādyayoḥ sphālayetsūtrāṇyekādaśa pṛthak kṣitau
prāgāyatāni tiryakca tatra madhye ca dikṣu ca /
catvāri catvāryaṣṭāsu kumbhasthānāni vīdhikāḥ
anyāni kuryādevaṃ caṣaṭtriṃśatkoṣṭhakaṃ bhavet /
tatra kumbhāṃ stoyapūrṇān vinyasenmānuṣe pade
bhāge nava navāśāsu kumbhānaṣṭasu kalpayet /
aṣṭottaraśataṃ kumbhāssaṃpadyanaitathā sati
brāhme tu madhyame sthāne kalaśānāṃ catuṣṭaye /
ekasmin dravyamāghāraṃ śiṣṭaṃ śuddhodakaṃ trikam
divye tu bhāge prācīne kalaśānāṃ catuṣṭaye /
ekasminnuṣṇamu dakaṃ diśyagne ratnaśambaram
yāmyephalodakaṃ lauhaṃ nairṛtyāmatha vāruṇe /
mārjanaṃ vāyubhāgetu gandhatoya mudagdiśi
akṣatodakamīśāne yavambhaḥkathitā nava /
dravyakumbhā bahirbhāge mānuṣe pūrvavatpade
pādyādi dravyakalaśāḥ pūrvādiṣu yathoditāḥ /
kalpanīyā yathāpūrvamuddṛtya snāvayetkramāt
kumbhairekonapañcāśa tsaṅkhkyairanyadudīryate /
candanārdrāṇi sūtrāṇi daśa prāgāyatāni ca
tathodagāyatāni nyusthsāpyāni kamalāsana /
madhye navasu koṣṭheṣu vinyasetkalaśānnava
dikṣu pratidiśaṃ kumbhān ṣaṭsu koṣṭheṣu tāvataḥ /
vinyasecca turaḥ kumbhān vidikṣvapi pṛthakpṛthak
vīdhayo'nyāni koṣṭhāni dravyāṇi ca yathāpuram /
kumbhānāṃ pañcaviṃśatyā snānamanyadudīryate
pūrvavaddaśa sūtrāṇi sphālayitvā bhuvasthsale /
madhye navasu koṣṭheṣu navakumbhān prakalpayet
prāgādidikṣu pratyekaṃ kalaśāṃ strīnpra kalpayet /
āgneyādiṣu kumbhānāṃ koṇeṣvekaikalpanam
dvau dvau purvādiṣu ghaṭau pārśvataḥ kevalodakau /
aṣṭā tānvarjayitvānye dravyakumbhā yathoditāḥ
madhyame kumbhanavake yathokta dravyapūraṇaṃ /
gandhadravyaiḥ pūrayedvākalaśānvañcaviṃśatim
candanāguru kāśmīra kuṣṭha tagara vīraṇaiḥ /
asitāguruṇā cāpi haricandanavāriṇā
hrībherakardamenāpi navamena ghaṭānnava /
madhyādīśānaparyantaṃ pūrayetkamalāsana
tamālasitakuṣṭhābhyāṃ suraparṇīrajaḥ kaṇaiḥ /
karpūranāgasumanomustācampakakuṭmalaiḥ
priṅgupuṣpakāleyagrandhivallavabhījakaiḥ /
māṃsīkharjūraśaileya hrīberaiśca suradrumaiḥ
mureṇa tairyathā yogaṃ bahiṣṭhānapi ṣoḍaśa /
hitvā bahirvi dikkumbhān yadvānyaissnāpayeddharim
sphālayennava sūtrāṇi yathā pūrvaṃ bhuvasthsale /
brāhmasthāne catuṣkoṣṭhe vinyaseccaturo gharṭā
dvau dvau syātāṃ ca pūrvādi dikṣvaukaikaṃ vidikṣu ca /
ratnaṃ lohaṃ tathā gandhamāghāraṃ ca yathā kramam
dravyāṇi kumbheṣvāgneya koṇādi stheṣvanu kramāt /
bahiraindra pade koṣṭhe dvayoḥkalaśayoryathā
pādyamarghyaṃ tathāgneya koṇe dadhighaṭo bhavet /
yāmye cācamanīyaṃ prāksañcagavyaṃ ca paścime
koṇe tu nairṛte kṣīraṃ paścime tu ghaṭadvaye /
dakṣiṇe'kṣatamanyatra mārjanāmbhastathānile
koṇe madhu tathā saumye kaṣāyāṃ ca kuśodakam /
yapodakaṃ śārvakoṇe dravyaiḥ padyādibhiḥ kramāt
yugbhiṣṭoḍaśabhissūktaiḥ pauruṣai ssnāpayeddharim /
kumbhairdvādaśabhirvāpi caturbhirmadhyamasthitaiḥ
katnena lohena tathā sarvagasthena sarpiṣā /
pūrtairbahirindrādi koṣṭhasthairaṣṭabhirghaṭaiḥ
prācīmārabhya pādyena dadhyarghyakṣīrapūritaiḥ /
tathaipācamanīyena madhunā pañcagavyakaiḥ
phalodakena yadvānyairdravyairdvādaśasammitaiḥ /
madhye'gni koṇe koṣṭhena nairute'guruṇā'nile
grandhipallavabhījena śārve malayajāmbhasā /
bahiḥkrameṇa pūrvādi dikṣvāṣṭāsu caturmukha
kāśmīrajena māṃsyā ca tamālena mureṇa ca /
mūlena parvatotthena suravarṇīrajaḥkaṇaiḥ
campakaprasanakṣodaiḥ śarjūreṇa prapūritaiḥ /
kalaśaissnāpayeddevaṃ navabhirvā vidheḥpade
prāgādidikṣu cāṣṭānu krameṇājyena vastunā /
pādyena dadhnā cārghyeṇa kṣīreṇācamanāmbunā
madhunā pañcagavyena phalenāpi ca pūritaiḥ /
ratnairvā navabhipūrṇaiḥ kumbhairnavabhirlāvaḥ
pañcabhirvā ghaṭairmadhye dikṣu prāgādiṣu sthitaiḥ /
maṇibhiśca pravālaiśca muktābhiḥpūritaiḥkramāt
vajravaiḍūrya śakalairlohairvā pañcabhiśśubhaiḥ /
pañcāmṛtairvā madhunā guḻenājyena pūrayet
dadhnā ca payasā yadvā pañcagavyaiḥkramādbhavet /
ekena vāharessnānaṃ dravyaiḥ pūrvoditairbhavet
vyastaissamastairvā vittaṃ deśakālānusārataḥ /
deyā ca dakṣiṇā svarṇaniṣkāḥkalaśammitāḥ
ardhaṃ pādaṃ tadardhaṃ vā yathāvittānusārataḥ /
snapanaṃ dakṣiṇāhīnaṃ niṣphalaṃ phalakāminaḥ
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0