પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 4.8

રાજ્ઞોરાષ્ટ્રસ્ય મર્ત્યાનાં યદભ્યુદયસાધનમ્ ।
યચ્ચોત્પાત પ્રશમનં વ્યાધીનં ચાપનોદનમ્

યદભિપ્રેતમખિલં સાધયત્ય વિલમ્બિતમ્ ।
કુર્વતાં ભગવન્ તન્મે તદર્ચન મનુત્તમમ્

કથ્યતાં મયિ ચેદસ્તિ દયા પરમ પૂરુષ ।
રહસ્યમપિ તન્મહ્ય માખ્યેયં જગતો હિતમ્

મહાભિષેકો નામાગ્ર્યં સ્નપનં કમલાસન ।
વિષુવે સઙ્ક્રમે ચૈવ ગ્રહણે ચાયનદ્વયે

દ્વાદશ્યાં શ્રવણે ચૈવ તથા કર્તુ સ્ત્રિજન્મસુ ।
દિનત્રયે વ્યતીપાતે રોહિણ્યાં ચ તિથિત્રયે

દર્શેચ પૌર્ણમાસ્યાં ચ પુનર્વસ્વોર્વિશેષતઃ ।
પઞ્ચમ્યાં શુભનક્ષત્ર તિથિવા રેષુ ચાબ્જજ

પ્રયુજ્યમાનં સર્વાર્થ સાધનં સર્વશાન્તિદમ્ ।
કર્તવ્યં તત્ત્રિધા બ્રહ્મન્નુત્તમાધમમધ્યમમ્

જાત્યુત્કર્ષં ધનોત્કર્ષ મથવાવેક્ષ્યતત્વવિત્ ।
પ્રયુઞ્ઞીતૂત્તમં સ્નાન મિતરેષ્વિતરદ્ભવેત્

પૂર્વેદ્યુ રઙ્કુરન્યાસો બધ્વા કૌતુકમઙ્ગલમ્ ।
અધિવાસશ્ચ બિમ્બસ્ય સદ્યો વા સકલં ભવેત્

સ્નપનં પ્રતિમાયાસ્સ્યાદધિવાસશ્ચ તુર્મુખ ।
તીર્થપ્રતિકૃતૌ વાપિ પૂર્વાલાભેઽધિવાસયેત્

યદ્વોત્સ વાર્થપ્રતિમાં બલિબિમ્બ મથાપિવા ।
બિમ્બં કર્માર્થમથવા
અસત્ત્સકુશકૂર્ચકમ્

લેપમૃણ્મયભિત્તિસ્થ પટસ્થેષુ ચ દર્પણમ્ ।
કૂર્ચં મૂર્ત્યન્તરાભાવેક્લુપ્તિરેષા સનાતની

પ્રાસાદસ્યા ગ્રતઃકુર્યાત્તતસ્સ્નપન મણ્ડપમ્ ।
દશહસ્ત પ્રવિસ્તારં દ્વિગુણેનાયતં શુભમ્

ચતુર્દ્વારં ચતુર્દિક્ષુ ચતુસ્તોરણ ભૂષિતમ્ ।
સર્વાવરણ ભૂષ્વેવ દિક્ષુ સર્વાસુ વા ભવેત્

ક્લુપ્તે વા મણ્ડપે કુર્યા દવકાશાનુ સારતઃ ।
વિભજ્ય તત્ત્રિધા કુર્યા ત્તૃતીયેઽંશેઽથ પશ્ચિમે

અવલમ્બ્ય બ્રહ્મસૂત્રં ચતુરશ્રં સમન્તતઃ ।
ચતુર્હસ્તાં સ્નાનવેદીં હસ્તોત્સેધાં શિલાદિભિઃ

ઉપાનહાદિસંયુક્તાં દર્શનીયાં સલક્ષણામ્ ।
ઉપરિષ્ટાચ્ચ વલયં વૃત્તં વા ચતુરશ્રકમ્

પ્રાદેશેન પ્રવિસ્તીર્ણં તતમષ્ટાઙ્ગુલેન વા ।
ષડઙ્ગુલેન વા બ્રહ્મન્ ચતુરઙ્ગુલ મુન્નતમ્

વેદિકોપરિ તદ્ધારિ કુલ્યામાશ્વભ્ર મેદિનીમ્ ।
મૃણ્મયાદિષુ બિમ્બેષુ બહિર્વેદી પ્રકલ્પનમ્

એકબેરે તુ ન બહિસ્સ્ના નવેદી પ્રકલ્પનમ્ ।
દુકૂલક્ષૌમવસનૈ ર્મણ્ડપં સર્વતોદિશમ્

શોભયેત્પૂર્ણ કુમ્ભાદ્યૈસ્તો રણૈશ્ચ વિભૂષયેત્ ।
વેષ્ટયેદ્દર્ભ માલાભિ ર્મુક્તાદામાનિ લમ્બયેત્

આસ્થાનમણ્ડપે સ્થાને તથાચૈવાર્ધ મણ્ડપે ।
તોરણાદિ ન કર્તવ્યં ગૃહર્ચાયાં તથૈવ ચ

નિત્યે ચ સ્નપને નાપિ કૌતુકં નાઙ્કુરાર્પણમ્ ।
નિશાચૂર્ણૈર્નસ્નપનમિષ્યતે
મણ્ડપ સ્થલમ્

ગોમયામ્બોભિ રાલિપ્ય સુધાચૂર્ણૈશ્ચ શોભયેત્ ।
દીપાના કોપયેત્તત્રન્યસ્યેદ ઙ્કુરપાલિકાઃ

કોણે રૌદ્રે મણ્ડપસ્ય જલદ્રોણ્યાદિભાજનમ્ ।
કલ્પયેદ્ગાલિ તસ્વાદુ સુગન્ધિ જલપૂરિતમ્

પવમાનાદિ ભિસ્સૂક્તૈર્મન્ત્રિતં સાપિધાનકમ્ ।
વેદિદક્ષિણતો ભૂમા વુપસ્નાનામ્બુ કલ્પનમ્

અર્ઘ્યાદિ દીપપર્યન્તં પૂજાદ્રવ્યાણિ કલ્પયેત્ ।
ચન્દનાર્દ્રાણિ સૂત્રાણિ ચતુર્દશ નિપાતયેત્

પ્રાગાયતાનિ તાવન્તિ સૂત્રાણ્યેવ ચતુર્મુખ ।
ઉદગાયતાનિ સન્ત્યેવં કોષ્ઠાન્યે કોનસપ્તતિઃ

શતં ચ તેષામા યામ વિસ્તારં ષોડશાઙ્ગુલમ્ ।
ધાન્યપીઠા નુરૂપં વા કલશાનાં ચતુર્મુખ

દિક્ષ્વષ્ટાનુ તથા મધ્યે પ્રત્યેકં નવ ભૂમિષુ ।
નવ કોષ્ઠાનિ કુમ્ભાનાં પદાનિ કમલાસન

એકમેકાધિકાશીતિ કોષ્ઠાનિ કલશાસ્પદમ્ ।
અન્યાન્યષ્ટોત્તરાશીતી રથ્યાં સમ્મૃજ્ય કલ્પયેત્

વ્રીહિભિઃપીઠિકાં કુર્યાત્કોષ્ઠભૂષુ પૃથક્પૃથક્ ।
આઢકેન તદર્ધેન તદર્ધાર્ધેન વા ભવેત્

પીઠિકા ધાન્યતુર્યાંશાસ્તણ્ડુલાઃ પીઠિકોપરિ ।
તત્તુર્યાં શાસ્તિલાસ્તેષાં ભવેયુરુપરિ સ્થિતાઃ

દ્વૌ દ્વૌ કુ શાગ્રૌ પ્રત્યસ્યેત્ પીઠિકાસુચતુર્મુખ ।
સૌવર્ણા રાજતાસ્તામ્રા મૃણ્મયા વા યથાવસુ

કલશા લક્ષણોપેતાઃ પક્વબિમ્બફલોપમાઃ ।
અચ્છિદ્રા સ્સ્વનવ નશ્ચ કાલમણ્ડલ વર્જિતાઃ

અભિન્ના મૃણ્મયાઃકુમ્ભાઃપાષાણ સ્ફોટવર્જિતાઃ ।
દ્રવ્યકુમ્ભા દ્રોણપૂર્ણાસ્તદર્ધેનાથવાઽથવા

પાદેન કલશાશ્શિષ્ટાઃ પૂર્યાવાર્યાઢકેન તુ ।
પ્રક્ષાલ્ય વિષ્ણુગાયત્ર્યા દ્રવ્યકુમ્ભાંસ્તથેતરાન્

સ્થાપયિત્વા કરતલે સવ્યેઽસવ્યેન પાણિના ।
ઇન્દ્રમરુદ્વમન્ત્રેણ તન્તુના પરિવેષ્ટયેત્

તન્તૂનાં વિષ્ટિતાનાં સ્યા દન્તરાલં યવા ન્તરમ્ ।
અર્ધાઙ્ગુલાન્તરાલં સ્યા દ્યદ્વૈકાઙ્ગુલ મન્તરમ્

કલશાસ્પદમેદન્યાઃપશ્ચિમે ધરણીતલે ।
ધાન્યપીઠં વિધાયાસ્મિન્ કલશાનધિવાસયેત્

ધાન્યપીઠે તતસ્તસ્મિન્ કુશાના સ્તીર્ય વિશ્વતઃ ।
પ્રાગગ્રાનુ દગગ્રાંશ્ચ તેષુ કુમ્ભાનધોમુખાન્

ઓમિત્યુચ્ચાર્ય વિન્યસ્યેન્નવ ભૂષુ યથોત્તરમ્ ।
ન્યસ્તાના મપિ કુમ્ભાના મુપરિષ્ટાદ્યથાપુરમ્

દર્ભાંસ્તૃણી યાદાચાર્યોમન્ત્રેણ પરમેષ્ઠિના ।
પ્રોક્ષયેદર્ઘ્યતોયેન પ્રાઙ્મુખઃ પુરુષાત્મના

વિશ્વમન્ત્રેણ વિરિરે દક્ષતા ન ધિપાસિતે ।
ઉત્તાનિ તેષુ કુમ્ભેષુ નિવૃત્યા હ્વોનવિદ્યયા

સર્પિષા ષ્ટોત્તરશતં વિષ્ણુગાય ત્રિયાકૃતે ।
હોમે હુતાજ્ય શેષેણ સ્નપનદ્રવ્યસેચનમ્

ઘૃતાદિસ્નપનદ્રવ્યૈ ર્વસ્ત્રપૂતૈઃ પરિષ્કૃતૈઃ ।
પૂરયેત્ક લશાંસ્તત્તન્મન્ત્રેઃપૂર્ણાન્ સમુદ્ધરેત્

સર્વમન્ત્રેણ વિશ્વાત્મન્ કુમ્બાન્ સપ્તદદશ્ધોતાન્ ।
દ્રવ્યકુમ્ભાન્ ધાન્યપીઠે સ્થાપયે દ્વિષ્ણુપૂર્વયા

ગાયત્ર્યા ચ ચતુષ્ષષ્ટિ દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા ।
ઉદકુમ્ભાન્ ક્રમેણાન્યાન્ પ્રઙ્મુખો વાપ્યુદઙ્મુખઃ

નવકે મધ્યમે સ્થાને સ્થાવની યાસ્તુ મધ્યમે ।
ઘૃતકુમ્ભં સ્થાપયિત્વા પદેપૌત્રામણે તતઃ

ઉષ્ણોદકુમ્ભં વિન્યસ્યે દ્રત્ન કુમ્ભ મનન્તરમ્ ।
ફલકુમ્ભં યમપદે લોહકુમ્ભં તુ નૈરૃતે

પ્રાચેતસે માર્જનામ્ભઃ કુમ્ભં ગન્ધામ્બુમારુતે ।
અક્ષતામ્બુ ચ કૌ બેરે પદે શાર્વે યપોદકમ્

પ્રાચ્યાં તુ કુમ્ભનવકે મધ્યે પાદ્ય ઘટં સ્યસેત્ ।
અર્ઘ્ય કુમ્ભં પદે યામ્યે પદે પ્રાચેતસે પુનઃ

ઉપસ્પર્શન પાનીયં પઞ્ચગવ્ય મુદક્પદે ।
અગ્નેય કુમ્ભનવકે મધ્યે દધિ ઘટં ન્યસેત્

નૈરૃતે મધ્યતઃક્ષીરં વાયવીયે ઘટં મધોઃ ।
કષાય કુમ્ભમૈશાને સર્વત્ર પરિતો ઘટાન્

શુદ્ધોદકાંશ્ચતુષ્ષષ્ટિ મષ્ઠાવષ્ટૌ નિવેશયેત્ ।
સપ્તભિઃ પઞ્છભિર્વાપિ યદ્વા દર્ભૌસ્ત્રિભિઃકૃતાન્

કૂર્ચાન્ કુમ્ભેષ્વપાગગ્રાન્ નિક્ષિપેલ્લ ક્ષણાન્વિતાન્ ।
મહા કુમ્ભે કુશૈઃકૂર્ચં ચતુર્વિંશતિભિઃ કૃતમ્

ચક્રમન્ત્રેણ તાન્ કુમ્ભાન્ શરાવૈરપિધાન યેત્ ।
વાસોભિ ર્દ્રવ્યકલશા ન્યુપાસુપાસ ઇત્યૃચા

કણ્ઠેષુ વેષ્ટયેદન્યાન્ વાસોભિ સ્છાદયેન્નવૈઃ ।
અધીયાનૈસ્ત્રયીવિદ્યાં વિદ્વદ્ભિ ર્બ્રાહ્મણૈસ્સહ

ઋત્વિગ્ભિ સ્સહદેવસ્ય યાયાન્મન્ત્ર વિદન્તિકમ્ ।
ઋત્વિજો દેવમુત્થાપ્ય ગુરુશ્ચોત્તિષ્ઠ વિદ્યયા

સામ્નારથન્ત રાખ્યેન બ્રહ્મયાને ગુરુસ્સ્વયમ્ ।
સ્થાપયેદૃત્વિજૈસ્સાર્ધં બ્રાહ્મણૈ ર્વેદપારગૈઃ

શિભિકાયાં સ્થાપયિત્વા મૃદ્વાસ્તરણ કલ્પિતે ।
નિવેશમેયુઃ પ્રતિમાં સ્નાન વેદિતલે શુચૌ

પુણ્યાહં વા ચયેત્પશ્ચાત્પઞ્ચકાલ પરાયણૈઃ ।
અયુગ્મૈસ્તોષયેદ્વિત્તૈસ્તાન્વિભૂત્યનુસારતઃ

દ્વારતોરણ કુમ્ભાદીન્ સમભ્યર્ચ્ય યથાપુરમ્ ।
દ્વારેષ્વ ધ્યયનં નૃત્તં વાદ્યં ગેયં પ્રવર્તયેત્

સર્પિષા જુહુયાદગનૌ યાવત્કલશસઙ્ખ્યયા ।
મૂલમન્ત્રેણ જુહુયા ચ્ચરું પુર્વેક્તસઝ્ખ્યયા

નૃ સૂક્તેન સમભ્યર્ચ્ય કલશાન્ સ્થાપિતાન્ ગુરુઃ ।
અર્ઘ્યાદિ ભિસ્તથા દેવં
ઘૃતારોપણ માચરેત્

દન્તકાષ્ઠં ગન્ધતૈલં તથામલકવારિ ચ ।
વસ્ત્રં દત્વાચોત્તરીય મર્ઘ્યાદ્યૈ રર્ચયેત્પુનઃ

દીપાન્તમર્ચનં કૃત્વા પાદ્યકુમ્ભ મુખૈ ર્ઘટૈઃ ।
ઘૃતકુમ્ભાન સાનૈશ્ચ સ્નાપયે દ્દે શિકોત્તમઃ

છિન્નૈકતન્તુ મુદ્ધૃત્ય પાદ્યકુમ્ભં સમર્ચિતમ્ ।
પુષ્પૈર્દદ્યાત્કરતલે દેશિકેન્દ્રસ્ય મૂર્તિપઃ

કૂર્ચમાદાય કુમ્ભસ્થં સ્વહસ્તે દેશિકોત્તમઃ ।
અવાગગ્રેણ કૂર્ચન તીર્ધૈ ર્બ્રહ્માદિ ભિસ્તતઃ

શુભૈર્વૈષ્ણવ ગાયત્ર્યાસ્નાપયેત્પાદ્ય વારિભિઃ ।
તદ્વિષ્ણુરિતિમન્ત્રેણ સ્નાપયેદર્ઘ્યપારિભિઃ

ન તેવિષ્ણુ રિતિશ્રુત્યાકુમ્ભેનાચમનામ્બુના ।
વિષ્ણોઃ ક્રમેતિ મન્ત્રેણ પઞ્ચગવ્યાભિષેચનમ્

દધિક્રા વિણ્ણયજુષા દધ્ના દેવભિષેચનમ્ ।
સામ્ના પયો પૃતેનૈવ પયસા મધુના પુનઃ

મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ સ્નપનં મધુવિદ્વષઃ ।
ઓષધ્ય ઇતિમન્ત્રેણ કષાયામ્ભોભિષેચનમ્

તદ્વિષ્ણો રિતિ મન્ત્રેણ સ્નાનંમુષ્ણામ્બુધારયા ।
ફલિનીત્યનુવાકેન સ્નપનં ફલવારિભિઃ

શં નોદેવીરિતિ સ્નાનં મન્ત્રિદૈર્માર્જનામ્બુભિઃ ।
સાવિત્ર્યાક્ષતપાથોભિસ્ત્રાતાર મિતિ સામભિઃ

રત્નોદકૈર્લોહતોયૈર્મહાવ્યાહૃતિવિદ્યયા ।
ગન્ધદ્વારેતિ મન્ત્રેણ સ્નપનં ગન્ધવારિણા

શતધારેતિ મન્ત્રેણ સ્નાનં સ્યાદ્યવવારિભિઃ ।
ઘૃત સ્નાતેતિ મન્ત્રેણ ઘૃતેન સ્નપનં હરેઃ

અથવા પૌરુષૈ સ્સૂક્તૈઃક્રમાત્પા દ્યાદિપારિભિઃ ।
ઋગ્ભિષ્ષોડ શભિસ્સ્નાન મૃચેદં વિષ્ણુરિત્યપિ

અષ્ટાક્ષરેણ વા યદ્વા દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા ।
વિષ્ણુગાયત્રિયા વાપિ સ્નાનં યદ્વા ચતુર્મુખ

સ્વમૂર્તિ વિદ્યયા વાપિ સ્નપનં મધુવિદ્વિષઃ ।
ક્ષાલનં ચ ઘૃત સ્નાને સામાન્યૈ કુષ્ણવારિભિઃ

પાદ્યાદિ દ્રવ્ય કુમ્ભાના મુદ્ધારેષ્પન્તરા ન્તરા ।
શુદ્ધોદ કુમ્ભૈરન્યૈશ્ચ સ્નાનમષ્ટભિ રષ્ટભિઃ

અષ્ટાક્ષરેણ મન્ત્રેણ ભવેદ્દેવસ્ય પદ્મજ ।
ઉપસ્નાનં તથા પ્લોતં વસ્ત્રં ચૈપૂત્તરીયકમ્

અર્ઘ્યં પાદ્યં તથાચામં ગન્ધં પુષ્પં ચ ધૂપકમ્ ।
દીપં ચૈતાનિ દેયાનિ પ્રતિદ્રવ્ય ઘટાપ્લવમ્

ઉદ્ધરેદ્દ્રન્વ કલશાન્ વિષ્ણુગાયત્રિવિદ્યયા ।
શુદ્ધોદકાંશ્ચ કલશાન્ દ્વાદશાક્ષર વિદ્યયા

હરિદ્રા તણ્ડુલૈ સ્સ્વર્ણ ચૂર્ણૈઃ કુમ્ભાન્ સસૂત્રકાન્ ।
પૂરયેન્નવ નિર્દોષાન્ સપ્તવા પઞ્ચ વાથવા

ત્રીણ્યેકં કુમ્ભમથવા તે ચ સ્થાપ્યાઃ પરિવ્યયે ।
સાપિધાનેષુ કુમ્ભેષુ સકૂર્ચેષુ સમર્ચયેત્

શ્રિયં કુમ્ભાન્ સમુદ્ધૃત્ય શ્રીસૂ ક્તેનાભિષેચયેત્ ।
પૂર્ણાહુતિર્યથા હોમેચૂર્ણૈસ્સ્નાસં તથાભવેત્

પાસુદેવતનુભ્રષ્ટાન્ ચૂર્ણાન્ પરમપાવનાન્ ।
યેવહન્તિ શિરોભિસ્સ્વૈર્નરા નિર્ધૂતકલ્મષાઃ

તેયાન્તિ વૈષ્ણવં સ્થાનં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્ ।
અભિષેક જલં વિષ્ણો ર્યે પિબન્તિ વહન્તિ વા

તે સર્વિતીર્થાભિશેક ફલમશ્નુવતે મહત્ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં નત્વાસ્તુત્વા સ્તોત્રેણ દેશિકઃ

તત સ્સહસ્ર ધારાભિ સ્સ્નાપયિત્વા જનર્દનમ્ ।
નીરાજનાન્તમિષ્ટ્વૈવં
તતોઽલઙ્કાર વિષ્ટરે

યજેત માત્રાદાનાન્તં માત્રાસઙ્ખ્યા પરિવ્યયઃ ।
ખારિદ્રોણં તદર્ધં વા દેયાસ્સ્યુર્દેશિકાય તે

ચતુર્વિધાનિ ચાન્નાનિ ભોજયેદ્ભો જનાસને ।
હોમાન્ત મર્ચયેદ્દેવં દેશિકેન્દ્રો યથાવિધિ

સ્નપનાન્તે તતો દેવં સુખમાસીન માસને ।
યાચેત યાજમાનોપિ સર્વમિષ્ટં જનાર્દનમ્

દક્ષિણાં દેશિકેન્દ્રાય સુવર્ણશતનિષ્કકામ્ ।
તદર્ધં પાદમથવા દદ્યાદ્વિ ત્તાનુ સારતઃ

કુર્યાદા ચાર્યસાત્સર્વં દ્રવ્યં પૂજાઙ્ગ માહૃતમ્ ।
વસ્ત્રાદિકં તથાન્યેષાં ઋદ્વિજાં તુષ્ટિમાવહેત્

નૃત્તગેયરતાનાં ચ તથા સ્વાધ્યાયશાલિનામ્ ।
બ્રાહ્મણાનાં યથા તુષ્ટિ સ્તથા વિત્તં વિસર્જયેત્

અથમોત્તમમેતત્તુસ્નપનં પરિરીર્તિતમ્ ।
કોણેષુ કુમ્ભૈર્દ્વાત્ત્રિંશત્કેવલોદકપૂરિતૈઃ

તૈર્વિહીનં હરેસ્સ્નાનં જ્ઞેયન્ત્વધમમધ્યમમ્ ।
શુદ્ધોદ કુમ્ભેર્યદ્ધીનં સર્વેસ્તદધમાધમમ્

પાદ્યકુમ્ભે તથા ચાર્ઘ્યે તથોપસ્પર્શનામ્ભસિ ।
કુમ્ભે કષાયફલયોઃ કુમ્ભે ચાક્ષતગન્ધયોઃ

એકૈકસ્મિન્ ઘટેષ્વેષુ દ્રવ્યાણામષ્ટકં ક્ષિપેત્ ।
પાદ્યાદિષુ ક્રમાદ્દ્રવ્યં તત્પ્રમાણં ચ કથ્યતે

તુલસી ચ તથા પદ્મં દૂર્વ ચ સ્યાત્તથાઽક્ષતમ્ ।
શ્યામૂકં વિષ્ણુ પર્ણીં ચ ભિલ્વપત્રાણિ ચન્દનમ્

દ્રવ્યાણિ ચન્દનં મુક્ત્વા મુષ્ટિમાત્રાણિ તત્ફલમ્ ।
સિદ્ધાર્થં ચાક્ષતં ચૈવ કુશાગ્રં ચ તથા ફલમ્

યવાસ્તિલાશ્ચન્દનં ચ પ્રસવાશ્ચ સુગન્ધયઃ ।
ફલં સુપક્વ મેતેષુ ચન્દનં ચ ત્રિનિષ્કકમ્

શિષ્ટાનિ મુષ્ટિમાત્રાણિ તક્કોલં ચમ્પકસ્ય ચ ।
મુકુલં ઘનસારં ચ જાતિરેલાફલાનિ ચ

લવઙ્ગત્વક્ચન્દનં ચ પુષ્પાણિ સુરભીણિ ચ ।
પલાર્ધપરિમાણાનિ પ્રત્યેકં કમલાસન

શમીપલાશખદિરબિલ્વાશ્વત્થ વિકઙ્કતમ્ ।
ઔદુમ્બરં ચન્યગ્રોધશ્શમ્યાદીનાં ત્વચઃ સ્મૃતાઃ

પ્રત્યેકં પલમાનાસ્સ્યુઃ કદલી ભેજપૂરકમ્ ।
અમ્રમામલકં ભિલ્વં નાલિકેર ફલાનિ ચ

પનસં માતુલઙ્ગં ચ ભિન્નાન્યેતાનિ નિક્ષિપેત્ ।
નીવારવેણુશાલીનાં પ્રિયઙ્ગુયુવયોરપિ

કઙ્ગુષાષ્ટિકયોશ્ચૈવ ગોધૂમસ્ય ચ તણ્ડુલાઃ ।
મુષ્ટિપ્રમાણા વિજ્ઞેયાઃ કુઙ્કુમં કોષ્ઠચન્દને

અગરૂશીરમાલાનિ હ્રિબેરં ગિરિસમ્ભવમ્ ।
માંસી મુરં ચ પ્રત્યેકં પલમાત્રાણિ પદ્મજ

માણિક્યં પદ્મરાગં ચ નીલં વજ્રં ચ પુષ્યકમ્ ।
પ્રવાલં મૌક્તકં ચૈવ તથા મરતકં ક્ષિપેત્

વૈડૂર્યં નવરત્નાનિ તાનિ રત્ન ઘટો દકે ।
સુવર્ણં રજતં તામ્રં સીસકં ત્રપુકં તથા

કાંસ્યમાયસસારં ચ સપ્તલોહઘટો દકે ।
પ્રત્યેકં નિષ્ટમાનાનિ રજની સૂર્યવર્તિની

સહદેવી શિરીષં ચ સદા ભદ્રં કુશાગ્રકમ્ ।
માર્જનાનિ ષડેતાનિ મુષ્ટિમાત્રાણિ નિક્ષિપેત્

યવા વેણુયવાશ્ચૈવ વ્રીહયશ્ચેતિ તત્ત્રિકમ્ ।
યપૂદકે નિધાતવ્યં પ્રત્યેકં કુડુપં ભવેત્

પઞ્ચગવ્યાનિ ગ્રહ્ણીયાસ્મૃત્પાત્રે નૂતને શુભે ।
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિશ્ચ પઞ્ચમમ્

કપિલાયા જરાયા ? વા પઞ્ચિગવ્યં પ્રશસ્યતે ।
તયોરભાવે ત્વન્યાસાં ગવાં ગવ્યં વિધીયતે

નાર્તાયા ન ચ ગર્ભિણ્યા ન વૃદ્ધાયાઃ કદા ચન ।
નાવત્સાયા ઉપાદેયં ધેનોર્મૂત્રં શકૃદ્ધ્વયમ્

ભૂમિષ્ઠં ગોમયં ગ્રાહ્યં સોષ્ણં ક્રિમ્યાદ્યદૂષિતમ્ ।
નિષ્પીડ્ય સમ્યગ્ગૃહ્ણી યાદ્ગોમયસ્ય રસં પુનઃ

સદ્યસ્તપ્તં ઘૃતં શુદ્ધ મહોરાત્રોષિતં દધિ ।
ક્ષીરં ગ્રાહ્યમતપ્તં ચ દશાહ્જ્જન્મનઃ પરમ્

ગો મૂત્રં વિષ્ણુગાયત્ર્યા ગન્ધદ્વારેતિ ગોમયમ્ ।
આપ્યાય સ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિક્રા વ્ણેતિ વૈ દધિ

ઘૃતં શુક્રમસીત્યેવં ગવ્યાનિ સહ યોજયેત્ ।
વિષ્ણુગાયત્રિયા યદ્વા પઞ્ચોપનિષદૈ સ્તુવા

પરમેષ્ઠી શકૃન્મન્ત્રો ગોમૂત્રસ્યતુ પૂરુષઃ ।
વિશ્વમન્ત્રો ભવેદ્દધ્નો નિવૃત્તિસ્સર્પિષો ભવેત્

પયસસ્સર્વમન્ત્રસ્સ્યાત્સર્વેષા મષ્ટવર્ણકમ્ ।
દધ્નિ દ્વિગુણ માઘારા ત્પીયૂષં ત્રિગુણં તતઃ

ષડ્ગુણં મૂત્રમેતસ્માચ્છકૃદ્વારિ ચતુર્ગુણમ્ ।
સ્નવને કધિતં માનમ્
પ્રોક્ષણે પઞ્ચકં સમમ્

ગોમયેન સમં માત્રં દધિસ્યાદ્દ્વિગુણં તતઃ ।
તતશ્ચતુગુર્ણણં સર્પિસ્સર્પિષોઽષ્ટ ગુણં પયઃ

પ્રશને પઞ્ચગવ્યાનાં પ્રમાણ મિદમીરિતમ્ ।
દ્રોણમાનં પઞ્ચગવ્યં ઘૃતમાનં ચ તા દૃશમ્

તાદૃગેવ દધિ ક્ષીરં તાવદેવ ચ માક્ષિકમ્ ।
અર્ધં પાસ્યાદાઢકં વાન્યૂનં ચેદાસુરં ભવેત્

ગૃહોર્ચાસ્નપને ન્યૂનં પ્રસ્થેનૈવ પ્રકલ્પયેત્ ।
પાદ્યે દ્રવ્યાન્તરાલાભે દૂર્વૈવા ર્ઘ્યો ચ સર્ષપાઃ

શસ્તમાચમનીયે તુ તક્કોલં માર્જનામ્ભસિ ।
સહદેવી ગન્ધતોયે ચન્દનક્ષોદ ઇષ્યતે

કષાયતોયે ચાશ્વત્થ શ્શીતમુષ્ણોદરે સતિ ।
રત્નોદરે વજ્રમેકં કદલ્યેકા ફલામ્ભસિ

સુવર્ણં લોહપાનીયે શાલિ દણ્ડુલમક્ષતે ।
યપૂદકઘટેવ્રીહિશ્શસ્યતે કમલાસન

અલબ્ધે દધિનિ ક્ષીરં ક્ષીરા ભાવે તુ તદ્દધિ ।
મધુન્યલબ્ધે સર્પીંષિ તદલાભે ભવેન્મધુ

અલાભે પઞ્ચગવ્યાનાં ઘૃતમેવૈકમિષ્યતે ।
પઞ્ચગવ્યેષુ યસ્યસ્યાદલાભ સ્તત્પદે ઘૃતમ્

સ્નપનં મધ્યમં વક્ષ્યે યથા તદવ ધારય ।
મધ્યે પૂર્વોક્તકલશ સ્થાપને વિહિતે સતિ

દ્વૌ દ્વૌ બહિસ્તતઃ પઙ્ક્તીસ્સમ્મૃજ્ય કમલાસન ।
પરિતો વીદિકાઃ કુર્યા દ્બહિસ્તા ભ્યો ઘટાસ્પદમ્

પઞ્ચાશત મથૈકોન કલશાન્ દિક્ષુ નિક્ષિપેત્ ।
પૂર્વાદિષુ પ્રતિદિશં ચ તસૃષ્વમ્બુજાસન

ચત્વારો દ્રવ્યકલશાસ્તેષુ શુદ્ધોદકાઃ પરે ।
ગુળોદકં ચેક્ષુરસં નાલિકેરજલં તથા

શાન્તિવારિ ચ પૂર્વાદૌ ક્રમાન્ન્યસ્યેચ્ચતુષ્ટયમ્ ।
ગુળાભાવે ચેક્ષુરસસ્તસ્ત્યાભાવે ગુળોદકમ્

ગુળમાનં પલાશીતિ રર્ધમર્ધાર્ધ મેવ વા ।
નાલિકેર જલાભાવે તત્થ્સાને ક્ષીરમિષ્યતે

તુલસીવેણુનીવરયવાશ્ચ શ્વેતસર્ષપાઃ ।
તિલાશ્ચ ષટ્ શાન્તિકુમ્ભે દ્રવ્યાણિ તુલસી ભવેત્

મુષ્ટિમાત્રં દ્રવ્યમન્યત્પૃથ ક્કુડુબસમ્મિતમ્ ।
તુલસીદલમન્યેષામલાભે ગ્રાહ્યમિષ્યતે

ગુળોદકાદિ ભિર્દ્રવ્યૈસ્સ્નપને વિહિતે સતિ ।
પાદ્યાદિ દ્રવ્યકલશૈ ર્ઘૃતાન્તૈ સ્સ્નાપયેદ્ધરિમ્

મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ સ્નપનં ગુળવારિણા ।
મધુનક્તમિતિસ્નાન મૈક્ષવેન રસેન ચ

મધુમાન્ન ઇતિસ્નાનં નાલિકેરામ્ભસા પુનઃ ।
વેદાહમિતિમન્ત્રેણ શાન્તિદ્રવ્ય ઘટામ્બુભિઃ

જિતં ત ઇતિ શુદ્ધેન વારિણા સ્નપનં હરેઃ ।
મધ્યમોત્તમમુદ્દિષ્ટં મધ્યમે મધ્યમં પુનઃ

ચતુર્ભિર્દ્રવ્યકલશૈ સ્સ્નાનં શુદ્ધોદકૈર્વિના ।
બહિષ્ઠૈર્દેવદેવસ્ય મધ્યમાધમ આપ્લવઃ

સર્વૈરેવ દ્રવ્યકુમ્ભૈસ્સર્વૈશ્શુદ્ધોદકૈર્વિના ।
ઉત્તમં સ્નપનં વક્ષ્યે યથાવદવ ધારય

વિદિક્ષુ દિક્ષુવત્કુમ્ભાસ્થ્સાપ્યાઃ પૂર્વોક્તસઙ્ખ્યયા ।
તેષુ ચ દ્રવ્યકલશાશ્ચત્વારોઽન્યે ચતુર્મુખ

શુદ્ધોદકા વિદિશ્યગ્ને ર્વિન્યસ્યેન્મઙ્ગલોદકમ્ ।
ઇન્દ્રવલ્યઙ્કુ રાશ્વત્થપલ્લવાશ્ચ કુશેશયમ્

એકપત્રામ્ભુજં કુષ્ઠં કુઙ્કુમં રોહિણ દ્રુમમ્ ।
પુણ્યાસ્સુ મનસશ્ચાષ્ટૌ યૂધિકા મલ્લિકાપિ ચ

ત્રીણ્યુત્પલાનિ જાતિશ્ચ ચમ્પકં કેતકી તથા ।
દ્રવ્યાણિ મઙ્ગલાનીતિ પ્રસ્યીન્મઙ્ગલપાથસિ

અઙ્કુરદ્વયમેકૈર્ મેકપત્રં ચ પઙ્કજમ્ ।
મુષ્ટિમાત્રં સુમનસશ્છૈકૈકં ચન્દનાદિકમ્

પલં પૃથક્પૃથક્કુમ્ભે નૈરૃતે સકલૌષધીઃ ।
માંસી કુષ્ઠં હરિદ્રે દ્વેમુરા શૈલેયચમ્બકે

મુસ્તા વચા ચ કર્પૂરં પ્રત્યેકં પલસમ્મિતમ્ ।
પિષ્ટ્વા સર્વૈષદિઘટે નિક્ષિપેત્કમલાસન

વાયવીયે સર્વગન્ધ દ્રવ્યાણાં ક્ષેપણં ઘટે ।
કર્પૂરં કુઙ્કુમં કુષ્ઠં માંસી મલયજં મુરમ્

પ્રિયઙ્ગુ કેસરં મુસ્તા તમાલં નાગકેસરમ્ ।
માલદ્વયં ચકચ્ચોરં સુરપર્ણિકરેસરમ્

ઉશીરં તગરં લોધ્રં તથૈવ હરિચન્દનમ્ ।
અગુરુદ્વયં સિતં કુષ્ઠં કાલેયં ગ્રન્થિપલ્લવમ્

મુકુલં ચમ્પકસ્યેતિ પ્રત્યેકં પલસમ્મિતમ્ ।
ચૂર્ણીકૃતં સમસ્તં ચ ન્ય સ્યેદ્ગન્ધોદકે ઘટે

માલૌષધિઘટે શાર્વે માલૌષધિસમર્પણમ્ ।
વ્યાઘ્રીસિંહી બલા ચાગ્નિશ્શરપુઙ્ખા શતાવરી

બિલ્વમૂલં વચા શુણ્ઠી કોરણ્ડં શતમૂલિકા ।
પ્રત્યેકં પલમાનાન્સ્યુઃ પિષ્ટ્વા કુમ્ભે વિનિક્ષિપેત્

મઙ્ગલોદકવસ્તૂનામલાભે ચન્દનં વરમ્ ।
સર્વૌષધીનામેતાસામલાભે કુષ્ઠમિષ્યતે

અલાભે સર્વગન્ધાનાં શસ્યતે ચન્દનં વરમ્ ।
માલૌષધીનાં સર્વાસામલાભે શસ્યતે બલા

અધિદૈવં સમભ્યર્ચ્ય ઉદ્ધૃત્ય સ્નાપયેત્ક્રમાત્ ।
પૂર્વાદિદિક્ષુ પ્રથમમાગ્નેયાદિ તતઃપરમ્

વિષ્ણોર્નુકમિતિ પ્રોચ્યસ્નાપયેન્મઙ્ગલામ્ભસા ।
ઓષધ્ય ઇતિ મન્ત્રેણ સર્વૈષધિજલેન ચ

નારાયણાનુવાકેન સર્વગન્ધામ્બુભિર્હરિમ્ ।
યા ઓષધીતિમન્ત્રેણ માલૌષધિજલૈ સ્તતઃ

અસ્ત્રશુદ્ધોદકૈસ્સ્નાયાદ્દ્વિદ્યયાષ્ટાક્ષરાત્મના ।
પાદ્યપૂર્વંઘૃતાન્તંચ સ્નાનં દેવે યથાપુરમ્

ઉત્તમોત્તમમેતત્તુસ્નપનં પરિકીર્તિતમ્ ।
અર્ધશુદ્ધોદકૈર્હીનં ભવેદુત્તમમધ્યમમ્

સર્વશુદ્ધોદકૈર્હીન મુત્તમાધમ મિષ્યતે ।
વિંશતિઃ પઞ્ચ ચ બ્રહ્મન્ સઙ્ક્ષ્કેપે કલશા મતાઃ

ચતુશ્શતં ચ વિસ્તારે સપ્તતિશ્ચ ત્રિ રુત્તરમ્ ।
દ્રવ્યાણા મથ સર્વેષાં કથયામ્યધિદેવતાઃ

ઘૃતસ્ય પરમાત્મા ચ વાસુદેવોઽધિદેવતા ।
ઉષ્ણોદકુમ્ભે પુરુષ સ્સત્યસ્સ્યાત્તુ ફલોદકે

અચ્યુતો માર્જને દેવસ્ત્વનન્તશ્ચાક્ષતોદકે ।
રત્નોદકે કેશવસ્સ્યાલ્લોહે નારાયણસ્મ્સૃતઃ

ગન્ધોદકે માધવસ્સ્યાદ્ગોવિન્દસ્સ્યાદ્યવોદકે ।
પાદ્યોદકે ભવેદ્વિષ્ણુ રર્ઘ્યે ચ મધુસૂદનઃ

ત્રિવિક્ર મસ્તથા ચામે પઞ્ચગવ્યેષુ વામનઃ ।
દધિનિ શ્રીધરો દેવો હૃષીકેશઃ પયસ્યપિ

મધુનઃ પદ્મનાભસ્સ્યાદ્દામોદરઃ કષાયકે ।
ગુળોદકે વરાહસ્સ્યાત્ નૃસિંહશ્ચૈક્ષવોદકે

શ્રીધરો નાલિકેરસ્ય હયાસ્ય શ્શાન્તિવારિણઃ ।
વાસુદેવો મઙ્ગલસ્ય કુમ્ભસ્ય કમલાસન

સર્વૈષધ્યમ્બુકલશે દેવસ્સઙ્કર્ષણસ્મ્સૃતઃ ।
પ્રદ્યુમ્ન સ્સર્વ ગન્ધસ્ય માલૌષધ્યેઽનિરુદ્ધકઃ

મૂર્તિરેતેષુ કુમ્ભેષુ સાઙ્ગપીઠં સમર્ચયેત્ ।
શુદ્ધોદકેષુ સર્વેષુ નારાયણસમર્ચનમ્

ધાન્યાનાં કલશાનાં ચ દેવતા સ્યાદ્વસુન્ધરા ।
કુર્ચાનાં દૈવતં ચાસ્ત્રં ચક્રકાણાં સુદર્શનમ્

પાસસો દૈવતં વિષ્ણુ સ્સર્વેષાં વા જનાર્દનઃ ।
ઇત્યેવં સ્નપનં પ્રોક્તં નવધા તવ પદ્મજ

એષામન્ય તમેન સ્યાત્સ્નાનં વિત્તાનુસારતઃ ।
પઞ્ચમ્યાં સ્નપનં વિષ્ણો ર્યથોક્ત ફલમશ્નુતે

ત્રિજન્મર્ક્ષે દશગુણં શ્રવણે દ્વિગુણં ભવેત્ ।
ત્રિગુણં શશિનઃ પૂર્તૌ ક્ષયે શતગુણં ભવેત્

ચતુર્ગુણં સ્યાદ્દ્વાદશ્યાં ત્રિગુણં તારકાત્રયે ।
સઙ્ક્રાન્ત્યાં ષડ્ગુણં ચૈવ વિષુવે ત્રિગુણં ભવેત્

અયને દક્ષિણે સ્નાન મેકં શતગુણં ભવેત્ ।
અયનેઽન્યત્ર વિહિતે સહસ્રગુણ આપ્લવઃ

વિદૌ વિધુન્તુદગ્રસ્તે સ્નાનં ત્રિંશદ્ગુણં હરેઃ ।
સૂર્યે શતસહસ્રં તુ યુગાન્તે કોટિસમ્મિતમ્

અનન્તં સ્યાદ્વ્યતીપાતે કાલેષ્વેતેષુ પૂજનમ્ ।
અનન્તરોક્તફલદં કલ્પતે ચતુરાસન

અષ્ટોત્તરેણ કુમ્ભાનાં શતેન કમલાસન ।
સ્નપનં કથ્યતે વિષ્ણો ર્યથાવદવધાર્યતામ્

બ્રાહ્મદિવ્ય માનુષેષુ ભાગેષુ ત્રિષુ ભાગયોઃ ।
આદ્યયોઃ સ્ફાલયેત્સૂત્રાણ્યેકાદશ પૃથક્ ક્ષિતૌ

પ્રાગાયતાનિ તિર્યક્ચ તત્ર મધ્યે ચ દિક્ષુ ચ ।
ચત્વારિ ચત્વાર્યષ્ટાસુ કુમ્ભસ્થાનાનિ વીધિકાઃ

અન્યાનિ કુર્યાદેવં ચષટ્ત્રિંશત્કોષ્ઠકં ભવેત્ ।
તત્ર કુમ્ભાં સ્તોયપૂર્ણાન્ વિન્યસેન્માનુષે પદે

ભાગે નવ નવાશાસુ કુમ્ભાનષ્ટસુ કલ્પયેત્ ।
અષ્ટોત્તરશતં કુમ્ભાસ્સંપદ્યનૈતથા સતિ

બ્રાહ્મે તુ મધ્યમે સ્થાને કલશાનાં ચતુષ્ટયે ।
એકસ્મિન્ દ્રવ્યમાઘારં શિષ્ટં શુદ્ધોદકં ત્રિકમ્

દિવ્યે તુ ભાગે પ્રાચીને કલશાનાં ચતુષ્ટયે ।
એકસ્મિન્નુષ્ણમુ દકં દિશ્યગ્ને રત્નશમ્બરમ્

યામ્યેફલોદકં લૌહં નૈરૃત્યામથ વારુણે ।
માર્જનં વાયુભાગેતુ ગન્ધતોય મુદગ્દિશિ

અક્ષતોદકમીશાને યવમ્ભઃકથિતા નવ ।
દ્રવ્યકુમ્ભા બહિર્ભાગે માનુષે પૂર્વવત્પદે

પાદ્યાદિ દ્રવ્યકલશાઃ પૂર્વાદિષુ યથોદિતાઃ ।
કલ્પનીયા યથાપૂર્વમુદ્દૃત્ય સ્નાવયેત્ક્રમાત્

કુમ્ભૈરેકોનપઞ્ચાશ ત્સઙ્ખ્ક્યૈરન્યદુદીર્યતે ।
ચન્દનાર્દ્રાણિ સૂત્રાણિ દશ પ્રાગાયતાનિ ચ

તથોદગાયતાનિ ન્યુસ્થ્સાપ્યાનિ કમલાસન ।
મધ્યે નવસુ કોષ્ઠેષુ વિન્યસેત્કલશાન્નવ

દિક્ષુ પ્રતિદિશં કુમ્ભાન્ ષટ્સુ કોષ્ઠેષુ તાવતઃ ।
વિન્યસેચ્ચ તુરઃ કુમ્ભાન્ વિદિક્ષ્વપિ પૃથક્પૃથક્

વીધયોઽન્યાનિ કોષ્ઠાનિ દ્રવ્યાણિ ચ યથાપુરમ્ ।
કુમ્ભાનાં પઞ્ચવિંશત્યા સ્નાનમન્યદુદીર્યતે

પૂર્વવદ્દશ સૂત્રાણિ સ્ફાલયિત્વા ભુવસ્થ્સલે ।
મધ્યે નવસુ કોષ્ઠેષુ નવકુમ્ભાન્ પ્રકલ્પયેત્

પ્રાગાદિદિક્ષુ પ્રત્યેકં કલશાં સ્ત્રીન્પ્ર કલ્પયેત્ ।
આગ્નેયાદિષુ કુમ્ભાનાં કોણેષ્વેકૈકલ્પનમ્

દ્વૌ દ્વૌ પુર્વાદિષુ ઘટૌ પાર્શ્વતઃ કેવલોદકૌ ।
અષ્ટા તાન્વર્જયિત્વાન્યે દ્રવ્યકુમ્ભા યથોદિતાઃ

મધ્યમે કુમ્ભનવકે યથોક્ત દ્રવ્યપૂરણં ।
ગન્ધદ્રવ્યૈઃ પૂરયેદ્વાકલશાન્વઞ્ચવિંશતિમ્

ચન્દનાગુરુ કાશ્મીર કુષ્ઠ તગર વીરણૈઃ ।
અસિતાગુરુણા ચાપિ હરિચન્દનવારિણા

હ્રીભેરકર્દમેનાપિ નવમેન ઘટાન્નવ ।
મધ્યાદીશાનપર્યન્તં પૂરયેત્કમલાસન

તમાલસિતકુષ્ઠાભ્યાં સુરપર્ણીરજઃ કણૈઃ ।
કર્પૂરનાગસુમનોમુસ્તાચમ્પકકુટ્મલૈઃ

પ્રિઙ્ગુપુષ્પકાલેયગ્રન્ધિવલ્લવભીજકૈઃ ।
માંસીખર્જૂરશૈલેય હ્રીબેરૈશ્ચ સુરદ્રુમૈઃ

મુરેણ તૈર્યથા યોગં બહિષ્ઠાનપિ ષોડશ ।
હિત્વા બહિર્વિ દિક્કુમ્ભાન્ યદ્વાન્યૈસ્સ્નાપયેદ્ધરિમ્

સ્ફાલયેન્નવ સૂત્રાણિ યથા પૂર્વં ભુવસ્થ્સલે ।
બ્રાહ્મસ્થાને ચતુષ્કોષ્ઠે વિન્યસેચ્ચતુરો ઘર્ટા

દ્વૌ દ્વૌ સ્યાતાં ચ પૂર્વાદિ દિક્ષ્વૌકૈકં વિદિક્ષુ ચ ।
રત્નં લોહં તથા ગન્ધમાઘારં ચ યથા ક્રમમ્

દ્રવ્યાણિ કુમ્ભેષ્વાગ્નેય કોણાદિ સ્થેષ્વનુ ક્રમાત્ ।
બહિરૈન્દ્ર પદે કોષ્ઠે દ્વયોઃકલશયોર્યથા

પાદ્યમર્ઘ્યં તથાગ્નેય કોણે દધિઘટો ભવેત્ ।
યામ્યે ચાચમનીયં પ્રાક્સઞ્ચગવ્યં ચ પશ્ચિમે

કોણે તુ નૈરૃતે ક્ષીરં પશ્ચિમે તુ ઘટદ્વયે ।
દક્ષિણેઽક્ષતમન્યત્ર માર્જનામ્ભસ્તથાનિલે

કોણે મધુ તથા સૌમ્યે કષાયાં ચ કુશોદકમ્ ।
યપોદકં શાર્વકોણે દ્રવ્યૈઃ પદ્યાદિભિઃ ક્રમાત્

યુગ્ભિષ્ટોડશભિસ્સૂક્તૈઃ પૌરુષૈ સ્સ્નાપયેદ્ધરિમ્ ।
કુમ્ભૈર્દ્વાદશભિર્વાપિ ચતુર્ભિર્મધ્યમસ્થિતૈઃ

કત્નેન લોહેન તથા સર્વગસ્થેન સર્પિષા ।
પૂર્તૈર્બહિરિન્દ્રાદિ કોષ્ઠસ્થૈરષ્ટભિર્ઘટૈઃ

પ્રાચીમારભ્ય પાદ્યેન દધ્યર્ઘ્યક્ષીરપૂરિતૈઃ ।
તથૈપાચમનીયેન મધુના પઞ્ચગવ્યકૈઃ

ફલોદકેન યદ્વાન્યૈર્દ્રવ્યૈર્દ્વાદશસમ્મિતૈઃ ।
મધ્યેઽગ્નિ કોણે કોષ્ઠેન નૈરુતેઽગુરુણાઽનિલે

ગ્રન્ધિપલ્લવભીજેન શાર્વે મલયજામ્ભસા ।
બહિઃક્રમેણ પૂર્વાદિ દિક્ષ્વાષ્ટાસુ ચતુર્મુખ

કાશ્મીરજેન માંસ્યા ચ તમાલેન મુરેણ ચ ।
મૂલેન પર્વતોત્થેન સુરવર્ણીરજઃકણૈઃ

ચમ્પકપ્રસનક્ષોદૈઃ શર્જૂરેણ પ્રપૂરિતૈઃ ।
કલશૈસ્સ્નાપયેદ્દેવં નવભિર્વા વિધેઃપદે

પ્રાગાદિદિક્ષુ ચાષ્ટાનુ ક્રમેણાજ્યેન વસ્તુના ।
પાદ્યેન દધ્ના ચાર્ઘ્યેણ ક્ષીરેણાચમનામ્બુના

મધુના પઞ્ચગવ્યેન ફલેનાપિ ચ પૂરિતૈઃ ।
રત્નૈર્વા નવભિપૂર્ણૈઃ કુમ્ભૈર્નવભિર્લાવઃ

પઞ્ચભિર્વા ઘટૈર્મધ્યે દિક્ષુ પ્રાગાદિષુ સ્થિતૈઃ ।
મણિભિશ્ચ પ્રવાલૈશ્ચ મુક્તાભિઃપૂરિતૈઃક્રમાત્

વજ્રવૈડૂર્ય શકલૈર્લોહૈર્વા પઞ્ચભિશ્શુભૈઃ ।
પઞ્ચામૃતૈર્વા મધુના ગુળેનાજ્યેન પૂરયેત્

દધ્ના ચ પયસા યદ્વા પઞ્ચગવ્યૈઃક્રમાદ્ભવેત્ ।
એકેન વાહરેસ્સ્નાનં દ્રવ્યૈઃ પૂર્વોદિતૈર્ભવેત્

વ્યસ્તૈસ્સમસ્તૈર્વા વિત્તં દેશકાલાનુસારતઃ ।
દેયા ચ દક્ષિણા સ્વર્ણનિષ્કાઃકલશમ્મિતાઃ

અર્ધં પાદં તદર્ધં વા યથાવિત્તાનુસારતઃ ।
સ્નપનં દક્ષિણાહીનં નિષ્ફલં ફલકામિનઃ