Padma Samhita · Chapter 4.7
bhagavan kathyatāṃ kīdṛk cakrābjaṃ nāma maṇḍalam /
yadārādhyaṃ samārādhya taranti bhavavāridhim
caturbhiryājñikaiḥ kāṣṭhaiṣṣaḍaṅgula ghanaiśśubhaiḥ /
dvādaśāṅgula vistārai rākāraṃ caturaśrakam
maṇḍalānuguṇāyāmavistāraṃ parikalpayet /
aṣṭatālāyatān stambhān suvṛttāṃ ścaturastathā
sannikṛṣṭasya koṇeṣu caturṣvetasya maṅgalān /
sthāpayedupariṣṭācca stambhānāṃ sanni veśayet
catvāri caiva dārūṇi yathāpūrvekta lakṣaṇam /
taccatuṣkaṃ ca dārūṇāṃ vitānadhvajamālayā
bhūṣaye tparito muktādāmāni ca vilambayet /
śuddhayā ca mṛdādhastāccatuṣkoṣṭhasya cāntaram
pūraye dantaraṃ tasya gomayenopalepayet /
cakrābjādīni bimbāni kuryāttatra mahītale
teṣāmā yāmavistārā viṣyete hastasammitau /
dviguṇau triguṇau vāpi syātā matha caturguṇau
yadvāpañcha guṇau brahmannavakāśānu sārataḥ /
candanārdrāṇi sūtrāṇi prañci saptadaśakṣitau
nipāta yettadhodañcitāvanti kamalāsana /
ṣaṭpañcāśatsamadhike santyeva dveśate punaḥ
koṣṭhāni santi tatrāntaṣṣaṭtriṃśatkoṣṭha madhyataḥ /
sthāpayitvātataśśaṅkuṃ bhrāmaye tsūtravartmanā
pañcavṛttāni bimbāni samānyekaṃ tu madhyamam /
karṇikākṣetrametasmādbahirbimbaṃ tridhā punaḥ
vibhajya sūtramārgeṇa prathamā kesarāvaniḥ /
dalabhūmirdvitīyā tu tṛtīyā nābhimaṇḍalam
tadekaṃ dvividhaṃ vāpi trividhaṃ sūtravartmanā /
vibhajennābhi bhūbhāgādbahirdve maṇḍale bhat
arakṣetraṃ bahirnemibhūrekaṃ maṇḍalaṃ bhavet /
koṣṭhairathāṣṭaviṃśatyāparito bahirāsanam
caturaśraṃ bhavetkoṣṭhairaśītyāvīdhikā bahiḥ /
paṅtkidvayena viśvātman caturaśrādbahiḥpunaḥ
koṣṭhāni dvādaśādhikyaṃ śataṃ paṅktidvaye bhavet /
pratyāśaṃ teṣu koṣṭheṣu caturdvāraṃ prakalpayet
koṣṭheścaturbhiḥpratyekaṃ dvayoḥ paṅtkyoścaturmukha /
caturṣu koṇeṣu tathā pratyekaṃ śaṅkhasiddhaye
koṣṭhadhvayaṃ tu sammārjyaṃ dvayoḥpaṅtkyoścaturmukha /
pratidvāraṃ tadabhyarṇe pārśvayo rubhayorapi
artha śobhā prasidyarthaṃ bāhyānantara rathyayoḥ /
dve dve koṣṭhe bahiḥpaṅtkyā maikaikaṃ tadanantaram
sammārjya mevaṃ śobhārthamekaikaṃ bahiranyataḥ /
trīṇi trīṇi ca koṣṭhāni mārjanīyāni padmaja
upaśobhārthamapyevaṃ vyatyāsena catuṣṭayam /
sammārjanīyaṃ koṣṭhānāṃ viniyogaḥ pradarśitaḥ
yadvāpīṭhādinirmāṇaṃ vinā koṣṭhāni viṃśatiḥ /
śatadvayaṃ ca paritaḥ parimṛjya caturmukha
ādipadma pramāṇena kuryādāvaraṇatrayam /
caturdiśaṃ caturdvāra kalpanaṃ padmamānataḥ
yadvaika valajaṃ kuryādabhīṣṭadaśi padmaja /
dvādaśābjāni kalpyāni pratyāvaraṇakalpanam
caturṣu koṇeṣvekaikaṃ dve dve valaja pārśvayoḥ /
dalairdvādaśabhiryuktaṃ karṇikāke sarānvitam
ādipadmārdhamānena padmajātaṃ prakalpayet /
madhyame paṅkaje bindūn karṇikāyāṃ prakalpayet
dvādaśā bbajarekhāśca śataṃ ca navatiṃ tathā /
kesarorvyāṃ pidhāyānvagdalakṣetre prakalpayet
vidikṣu dikṣu ca tathā catasro viṃśatiṃ tathā /
rekhe dve dve dalāni syussūcya gravadanantare
pradarśayedupadalānnyarakṣetre diśaḥprati /
are dve dve vihikṣu syādekaikaṃ dvāśaśāratā
arāṇindīvaradalaistulyānyabjapalāśavat /
yadvā yapodarābhāni mātuluṅga samāni ca
pipīlikodarābhāni parasparamāni ca /
antarālāni cai teṣāṃ tulyamānāni padmaja
īdṛśaṃ maṇḍalaṃ śastaṃ pāsudeva samarcane /
nārāyaṇe tu yaṣṭavye bindvādyāḥ pūrvamīritāḥ
aṣṭāvaṣṭau vidhātavyāḥ kesarā navatissaṣaṭ /
pūrveritāni koṣṭhāni mārjayitvāṣaḍuttaram
triṃśaśca tatra nābhyādi vināpadmaṃ prakalpayet /
śaṅkumāhṛtya sūtreṇa tatsamaṃ vibhajeddvidhā
prathamaṃ karṇikākṣetraṃ dvitīyaṃ vibhajettridhā /
triṣvādyaṃ kesarakṣetraṃ dalakṣetra manantaram
tṛtīyamantarālaṃ syā ddalapīṭhikayordvayoḥ /
aṣṭau dvādaśa vā kuryā dbindvādīn kamalāsana
maṇḍalaṃ bhadrakaṃ nāma tadidaṃ sarvakāmadam /
cikīṣan svastikaṃ bimbaṃ kṣetraṃ ṣaṭtriṃśatāyum
saṃmṛjya tatra koṣṭhāni ekaṃ daśa ca pātayet /
prāgāyatāni sūtrāṇi udicīnāyatānica
saṃmṛjya madhyato dve dve vīdhīṃ prāgāyatāmapi /
tathodagāyatāmekāṃ kuryānnirga manaṃ punaḥ
prāgāyatābhyāṃ koṣṭhābhyāṃ bahiḥpaṅtkā udaṅmukham /
prācīnaṃ paścimaṃ cāpi dakṣiṇāmukha miṣyate
tathodagā yatābhyāṃ syā dudakpratyaṅmukhaṃ śubham /
dakṣiṇāgraṃ bhavetprācyā mitisvastika mīritam
dvidhā vibhajya pūrvoktaṃ ṣaṭtriṃśatkoṣṭhamaṇḍalam /
madhyataḥ padmakaraṇa mavaśiṣṭe tridhākṛte
dvābhyāṃ suvṛttaṃ bhāgabhyāṃ bhrāntaṃ vṛttyasya maṇḍalam /
avaśiṣṭena bhāgena tvantarālaṃ bhavedbahiḥ
sauramaṇḍala metatsyāde tadevendu maṇḍalam /
sarveṣāmeva bimbānāṃ pīṭhādbāhyaṃ yathāpuram
vinā vidadhyātpīṭhādīn kevalaṃ cakrapaṅkajam /
cakraṃ vinā vā padmaṃ syā tkartuśśakti samīkṣayā
maṇḍalaṃ śobhayedratnaiḥ pañcavarṇaissitādibhiḥ /
taccūrṇai rathavā cūrṇai rlohajai rvātha dhātujaiḥ
candanāgurukuṣṭhādi gandhacūrṇai rathāpi vā /
śālyādi taṇḍulaiḥ piṣṭaissitrervrīhi bhirapyuta
puṭadagdhai ravakṣuṇṇai rasitai ryājñikaiśchadaiḥ /
śyāmai śśuklairavakṣuṇṇauḥ kausumbhai rapi pāṭalaiḥ
niśā cūrṇaiḥ prasūnairvāpaṅcavarṇaiśca kālajaiḥ /
śobhayetkarṇikādīni yadvarṇāni caturmukha
tadvarṇaireva ratnādi dravyairākāraśobhanam /
antarālāni sarvatra kṛṣṇaiśśyāmairathāpi vā
śobha yetkarṇi kāṃ pītai śśuklairbindūnvi śobhayet /
pāṭalaiḥ karṇikārekhāṃ kṛṣṇairvā kesarāvanim
dvidhā kṛtvā pūrvabhāgaṃ śvaitairbhāga mathottaram /
pītairaktairvirāmeṣu pratikesaramarjunaiḥ
bindūnvidadhyādradnaistu dalakoṭiṣu rekhayet /
ādyantāni ca barhāṇāṃ sitara ktairviśobhayet
barhānta valayaṃ raktaissitairvā rbhūṣaye tpṛthak /
śyāmaiḥ pītaiśca raktaiśca nābhirekhātrayaṃ kramāt
dvinābhitve śyāmapītai śśyāmairevaikanābhike /
rekhayedasitai reva tvarakoṭī rarāṇi tu
raktairarāntavalayaṃ kṛṣṇairnemyantamedinīm /
sitairnemi mahībhāgaṃ dvidhā kṛtvaika māditaḥ
bhāgaṃ kṛṣṇaissitairanyannemibhāgaṃ viśeṣayet /
pīṭhaṃ pītaiḥ pāṭalairvā sitairvā vīdhikāṃ punaḥ
latāvitāna patrādiyuktāṃ cūrṇaiśca citrayet /
raktaiśśobhāṃ tathā pītai rūpaśobhāṃ ca śobhayet
dvāraṃ śuklaiśca raktaiśca pītaiḥ kṛṣṇai ryathākramam /
śobhaye duttarādīṃśca koṇān kṛṣṇairathārjunaiḥ
śaṅkhaṃ ca kuryāttaireva svastikaṃ pāṭalaprabham /
yadvā pītanibhaṃ sauraṃ maṇḍalaṃ pāṭalaprabham
maṇḍalaṃ caindavaṃ śuklamantarālaṃ tu sarvaśaḥ /
yatheṣṭavarṇa subhagaṃ maṇḍale hastasammite
rekhānu cūrṇairutsedhaḥ kaniṣṭhāṅguli sammitaḥ /
dvihaste'nāmi kā mānastrihaste madhyamāsamaḥ
caturhaste maṇḍale tu tarjanya ṅgulisammitaḥ /
pañchahaste samo'ṅguṣṭhenetyutsedhaḥ pradarśitaḥ
maṇḍalaṃ citrayitvaiva mārabheta samarcanam /
ārādha yetkarṇikāyāṃ mantrādhvānamanantaram
tatvādhvānaṃ kesareṣu varṇādhvānaṃ daleṣu ca /
padādhyānaṃ nābhibhāgi kalādhvāna mareṣu ca
ṣaṣṭhaṃ tu bhuvanādhvānaṃ nemibhāge caturmukha /
karṇikāyāṃ dvādaśasu binduṣu dvādaśārcayet
akṣarāṇi samāvāhya karṇikāyāṃ samāhitaḥ /
yajeta paramātmānaṃ sakalīkṛtya tatvavit
kesareṣu śriyādīṃśca yajeta dalabhūmiṣu /
śaktīstadīyā daśa ca dve ca pūjyā yathāvidhi
śrīvatsā dyāśśaktayaśca vyāptyādyāḥ paritasthsitāḥ /
dalā ntavalaye pūjyo viṣṇuḥ prathamanābhigaḥ
brahmā dvitīyanābhisthastṛṇetrastu tṛtīyagaḥ /
dvādaśāreṣu viṣṇvādvāḥ pūjyā dvādaśamūrtayaḥ
arāntavalaye pūjyā mīnādyā daśa mūrtayaḥ /
prathame nemivalaye śaṅkhyādyāyudha pūjanam
pīṭhakoṇa catuṣkeṣu varāho narakesarī /
anantaśca hayagrīvastadāgneyādiṣu kramāt
vīdhikāyāṃ lokapālāḥ puruhūtā dayaḥ kramāt /
pūjyā dvāreṣu caṇḍādyā dvau dvau prati caturṣvapi
īśāna koṇe rathyāyāṃ viṣvaksenaṃ samarcayet /
garuḍo'bhi mukhastiṣṭhan pūrvadvārā dbahiḥ kṣitau
cakraṃ ca dakṣiṇadvāri gadāṃ ca dvāri paścime /
valaje cottare śaṅkhaṃ prathamā varaṇe tataḥ
viṣṇvādi mūrtayaḥ pūjyā dvādaśā bjeṣu padmaja /
anantare cāvaraṇe padmeṣu dvādaśasvapi
pāsudevādi kṛṣṇāntā mūrtayo dvādaśaiva te /
padmeṣvāvaraṇe cānte dvādaśā ditya pūjanam
etasmin maṇḍale devaṃ pāsudevaṃ samarcayet /
bimbe nārāyaṇākhye tu binduṣvaṣṭasu tāvatām
aṣṭākṣarāṇāṃ nyasanam
vyāptyādyāśśaktayo'ṣṭa ca /
kesareṣu samārādhyā
daleṣvaṣṭau śriyādayaḥ
areṣvaṣṭanu śaṅkhādīnyāyudhānyaṣṭa pūjayet /
caturviṃśatipadmeṣu caturviṃ śatimūrtayaḥ
triṣu cāvaraṇeṣveṣu pūjyāḥ
tanmaṇḍale harim /
nārāyaṇaṃ samāvāhya yajeta parameśvaram
darśeca paurṇamāsyāṃ ca saṅkrāntau śrāvaṇeṣu ca /
dvādaśyāṃ viṣuve caiva grahaṇeṣva yaneṣu ca
janmaṛkṣe viśeṣeṇa maṇḍale harimarcayet /
maṇḍalārādhanamidaṃ dharmakā mārthamokṣadam
cakrābjamaṇḍale śastā dīkṣā tasyāśca maṇḍalam /
ekadvāraṃ bhavettacca saumyaṃ syādagrajanmanām
citritaṃ śvetavarṇena prāgdvāraṃ pṛthivī bhujām /
raktena citritaṃ dvāraṃ pāścātyaṃ pītavarṇakam
viśāṃ bhaveddākṣiṇātya masitaṃ pādajanmanām /
dvārāṇi cānulomānā mutpādakavadiṣyate
sūtasya valajaṃ prācyāṃ
śūdrāṇāmiva yoṣitām /
śiṣyaṃ sutaṃ vā sarvajña manasūyaṃ jitendriyam
ācāryavaṃśajanmānaṃ nigrahānu grahe kṣamam /
śāntike pauṣṭike caiva karmaṇi kṣamamarthinām
veda vedānta tatvajña mācārya padakāṅkṣiṇam /
deśikendro vidhānena vakṣyamāṇena tatvavit
karṣaṇādiṣu sarveṣu vidhāneṣvadhikāriṇam /
kuryānmaṇḍala pūjādi kumbhayāgāvasānikam
dīkṣāyāmiva tatsarvaṃ kṛtvā śiṣyasya sannidau /
ājyena caruṇā caiva samidbhaḥ kusumai stilaiḥ
juhuyānmūlamantrābhyā maṣṭottarasahasrakam /
śiṣyasya dakṣiṇe haste badhvāprati saraṃ guruḥ
nṛttairgeyaistathā pādyai rvedaghoṣairnayenni śām /
tataḥprabhāte śiṣyaṃ taṃ snātaṃ nūtana vāsanam
samāhoyā samārādhya maṇḍalaṃ kumbhameva ca /
caturvidhaṃ nivedyānnaṃ homaṃ kuryādyathā niśi
kalaśāṃ ścaturo droṇa pūrṇān homādi nirmitān /
mṛṇmayānvā yathāvittaṃ sūtra vastrādiveṣṭitān
saṃsthāpya dhānyarāśau tu ratnādīni vinikṣipet /
agneyakumbhe ratnāni sarvāṇi viniveśayet
nairṛte sarvalohāni gandhadravyāṇi mārute /
aiśāne tīrthavārīṇi tato devaṃ samarcayet
agnikoṇe vāsudevaṃ saṅgarṣaṇa manantare /
pradyumnaṃ vāyukoṇe tu koṇe raudre'niruddhakam
tato'nu śiṣyaṃ saṃsthāpya pīṭhe bhadrādividyayā /
śiṣyaṃ prāṅmukhamāsīnaṃ ṣaḍaṅga nyāsapūrvakam
arcayitvāghṛtāropa mācare davilambayan /
tūrya ghoṣeṇa geyena brahmaghoṣeṇa ghoṣayet
caturdikṣu tatogandhaiḥ puṣpaistāmbālaviṭibhiḥ /
dhanairbahu vidhairiṣṭaissadasyān toṣayeddvijān
toṣayecca viśeṣaṇa bhagavadbhaktimā śritān /
muhorte śobhane prāpte brāhmaṇānāmanujñayā
ṛgveda mantritaṃ kumbha māgneyadiśi niṣṭhitam /
tamupādāya pāṇibhyāṃ sūktena puruṣātmanā
dvādaśākṣa ramantreṇa sampuṭīkṛtamūrtinā /
abhiṣiñcedguruśśiṣyaṃ kumbheva tadanantaram
nairṛtasthena yajuṣā mantritena samāhitaḥ /
vaiṣṇavena ca sū ktena brahmannādyavasānayoḥ
saṅkarṣaṇākhya mantreṇa sammuṭīkṛtamūrtinā /
kumbhena mārutasthena sāmāghoṣitavāriṇā
pradyumnasampuṭenātha brahman vāruṇasāmabhiḥ /
kumbhenātharvavedena pavitrī kṛtavāriṇā
īśāna koṇasaṃsthena sampuṭīkṛtamūrtinā /
aniruddhākhya mantreṇa nārāyaṇa samāhvāyā
vidyayā kalaśaissarvai rabhiṣiñcedyathoditam /
abhiṣiktastataśśiṣyo navāmbarathaṃśśuciḥ
ācāntaścandanakṣodai rliptamāti ralaṅkṛtaḥ /
sragvī pāsobhi ruṣṇīṣaṃ baddhvā mukuṭa sannibham
uttarīyaṃ ca bibhrāṇo bibhrāṇo yogapaṭṭikām /
añjanāktekṣaṇadvandvo bāhumālā pariṣkṛtaḥ
nirīkṣitādarśatalo brāhmaṇaissvasti pācakaiḥ /
dattaprasava vṛṣṭiśca śvetavyajanavījitaḥ
dattopānaṭ sitacchatro dattāśva gajavāhanaḥ /
nīrājitaśca kalyāṇo jāyate gurvanugrahāt
anenaivābhiṣekeṇa labdhvācārya padaṃ svayam /
ācārya kṛtyamakhilaṃ kartumicche ccaturmukha
guruve dakṣiṇāṃ dadvā dgobhūhemādikaṃ tathā /
yathāvibhavavistāraṃ tato hastyādi vāhanam
āruhya dhavalacchatra śveta cāmara vījitaḥ /
ācāryacihnairakhilai rlakṣito brāhmaṇai ssaha
rathayānenāgrahāraṃ prādakṣiṇyena rathyayā /
gatvā devasya sadanaṃ praviśetsvasya dhāma vā
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0