Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Samhita · Chapter 4.7

4.7.1

bhagavan kathyatāṃ kīdṛk cakrābjaṃ nāma maṇḍalam /
yadārādhyaṃ samārādhya taranti bhavavāridhim

4.7.2

caturbhiryājñikaiḥ kāṣṭhaiṣṣaḍaṅgula ghanaiśśubhaiḥ /
dvādaśāṅgula vistārai rākāraṃ caturaśrakam

4.7.3

maṇḍalānuguṇāyāmavistāraṃ parikalpayet /
aṣṭatālāyatān stambhān suvṛttāṃ ścaturastathā

4.7.4

sannikṛṣṭasya koṇeṣu caturṣvetasya maṅgalān /
sthāpayedupariṣṭācca stambhānāṃ sanni veśayet

4.7.5

catvāri caiva dārūṇi yathāpūrvekta lakṣaṇam /
taccatuṣkaṃ ca dārūṇāṃ vitānadhvajamālayā

4.7.6

bhūṣaye tparito muktādāmāni ca vilambayet /
śuddhayā ca mṛdādhastāccatuṣkoṣṭhasya cāntaram

4.7.7

pūraye dantaraṃ tasya gomayenopalepayet /
cakrābjādīni bimbāni kuryāttatra mahītale

4.7.8

teṣāmā yāmavistārā viṣyete hastasammitau /
dviguṇau triguṇau vāpi syātā matha caturguṇau

4.7.9

yadvāpañcha guṇau brahmannavakāśānu sārataḥ /
candanārdrāṇi sūtrāṇi prañci saptadaśakṣitau

4.7.10

nipāta yettadhodañcitāvanti kamalāsana /
ṣaṭpañcāśatsamadhike santyeva dveśate punaḥ

4.7.11

koṣṭhāni santi tatrāntaṣṣaṭtriṃśatkoṣṭha madhyataḥ /
sthāpayitvātataśśaṅkuṃ bhrāmaye tsūtravartmanā

4.7.12

pañcavṛttāni bimbāni samānyekaṃ tu madhyamam /
karṇikākṣetrametasmādbahirbimbaṃ tridhā punaḥ

4.7.13

vibhajya sūtramārgeṇa prathamā kesarāvaniḥ /
dalabhūmirdvitīyā tu tṛtīyā nābhimaṇḍalam

4.7.14

tadekaṃ dvividhaṃ vāpi trividhaṃ sūtravartmanā /
vibhajennābhi bhūbhāgādbahirdve maṇḍale bhat

4.7.15

arakṣetraṃ bahirnemibhūrekaṃ maṇḍalaṃ bhavet /
koṣṭhairathāṣṭaviṃśatyāparito bahirāsanam

4.7.16

caturaśraṃ bhavetkoṣṭhairaśītyāvīdhikā bahiḥ /
paṅtkidvayena viśvātman caturaśrādbahiḥpunaḥ

4.7.17

koṣṭhāni dvādaśādhikyaṃ śataṃ paṅktidvaye bhavet /
pratyāśaṃ teṣu koṣṭheṣu caturdvāraṃ prakalpayet

4.7.18

koṣṭheścaturbhiḥpratyekaṃ dvayoḥ paṅtkyoścaturmukha /
caturṣu koṇeṣu tathā pratyekaṃ śaṅkhasiddhaye

4.7.19

koṣṭhadhvayaṃ tu sammārjyaṃ dvayoḥpaṅtkyoścaturmukha /
pratidvāraṃ tadabhyarṇe pārśvayo rubhayorapi

4.7.20

artha śobhā prasidyarthaṃ bāhyānantara rathyayoḥ /
dve dve koṣṭhe bahiḥpaṅtkyā maikaikaṃ tadanantaram

4.7.21

sammārjya mevaṃ śobhārthamekaikaṃ bahiranyataḥ /
trīṇi trīṇi ca koṣṭhāni mārjanīyāni padmaja

4.7.22

upaśobhārthamapyevaṃ vyatyāsena catuṣṭayam /
sammārjanīyaṃ koṣṭhānāṃ viniyogaḥ pradarśitaḥ

4.7.23

yadvāpīṭhādinirmāṇaṃ vinā koṣṭhāni viṃśatiḥ /
śatadvayaṃ ca paritaḥ parimṛjya caturmukha

4.7.24

ādipadma pramāṇena kuryādāvaraṇatrayam /
caturdiśaṃ caturdvāra kalpanaṃ padmamānataḥ

4.7.25

yadvaika valajaṃ kuryādabhīṣṭadaśi padmaja /
dvādaśābjāni kalpyāni pratyāvaraṇakalpanam

4.7.26

caturṣu koṇeṣvekaikaṃ dve dve valaja pārśvayoḥ /
dalairdvādaśabhiryuktaṃ karṇikāke sarānvitam

4.7.27

ādipadmārdhamānena padmajātaṃ prakalpayet /
madhyame paṅkaje bindūn karṇikāyāṃ prakalpayet

4.7.28

dvādaśā bbajarekhāśca śataṃ ca navatiṃ tathā /
kesarorvyāṃ pidhāyānvagdalakṣetre prakalpayet

4.7.29

vidikṣu dikṣu ca tathā catasro viṃśatiṃ tathā /
rekhe dve dve dalāni syussūcya gravadanantare

4.7.30

pradarśayedupadalānnyarakṣetre diśaḥprati /
are dve dve vihikṣu syādekaikaṃ dvāśaśāratā

4.7.31

arāṇindīvaradalaistulyānyabjapalāśavat /
yadvā yapodarābhāni mātuluṅga samāni ca

4.7.32

pipīlikodarābhāni parasparamāni ca /
antarālāni cai teṣāṃ tulyamānāni padmaja

4.7.33

īdṛśaṃ maṇḍalaṃ śastaṃ pāsudeva samarcane /
nārāyaṇe tu yaṣṭavye bindvādyāḥ pūrvamīritāḥ

4.7.34

aṣṭāvaṣṭau vidhātavyāḥ kesarā navatissaṣaṭ /
pūrveritāni koṣṭhāni mārjayitvāṣaḍuttaram

4.7.35

triṃśaśca tatra nābhyādi vināpadmaṃ prakalpayet /
śaṅkumāhṛtya sūtreṇa tatsamaṃ vibhajeddvidhā

4.7.36

prathamaṃ karṇikākṣetraṃ dvitīyaṃ vibhajettridhā /
triṣvādyaṃ kesarakṣetraṃ dalakṣetra manantaram

4.7.37

tṛtīyamantarālaṃ syā ddalapīṭhikayordvayoḥ /
aṣṭau dvādaśa vā kuryā dbindvādīn kamalāsana

4.7.38

maṇḍalaṃ bhadrakaṃ nāma tadidaṃ sarvakāmadam /
cikīṣan svastikaṃ bimbaṃ kṣetraṃ ṣaṭtriṃśatāyum

4.7.39

saṃmṛjya tatra koṣṭhāni ekaṃ daśa ca pātayet /
prāgāyatāni sūtrāṇi udicīnāyatānica

4.7.40

saṃmṛjya madhyato dve dve vīdhīṃ prāgāyatāmapi /
tathodagāyatāmekāṃ kuryānnirga manaṃ punaḥ

4.7.41

prāgāyatābhyāṃ koṣṭhābhyāṃ bahiḥpaṅtkā udaṅmukham /
prācīnaṃ paścimaṃ cāpi dakṣiṇāmukha miṣyate

4.7.42

tathodagā yatābhyāṃ syā dudakpratyaṅmukhaṃ śubham /
dakṣiṇāgraṃ bhavetprācyā mitisvastika mīritam

4.7.43

dvidhā vibhajya pūrvoktaṃ ṣaṭtriṃśatkoṣṭhamaṇḍalam /
madhyataḥ padmakaraṇa mavaśiṣṭe tridhākṛte

4.7.44

dvābhyāṃ suvṛttaṃ bhāgabhyāṃ bhrāntaṃ vṛttyasya maṇḍalam /
avaśiṣṭena bhāgena tvantarālaṃ bhavedbahiḥ

4.7.45

sauramaṇḍala metatsyāde tadevendu maṇḍalam /
sarveṣāmeva bimbānāṃ pīṭhādbāhyaṃ yathāpuram

4.7.46

vinā vidadhyātpīṭhādīn kevalaṃ cakrapaṅkajam /
cakraṃ vinā vā padmaṃ syā tkartuśśakti samīkṣayā

4.7.47

maṇḍalaṃ śobhayedratnaiḥ pañcavarṇaissitādibhiḥ /
taccūrṇai rathavā cūrṇai rlohajai rvātha dhātujaiḥ

4.7.48

candanāgurukuṣṭhādi gandhacūrṇai rathāpi vā /
śālyādi taṇḍulaiḥ piṣṭaissitrervrīhi bhirapyuta

4.7.49

puṭadagdhai ravakṣuṇṇai rasitai ryājñikaiśchadaiḥ /
śyāmai śśuklairavakṣuṇṇauḥ kausumbhai rapi pāṭalaiḥ

4.7.50

niśā cūrṇaiḥ prasūnairvāpaṅcavarṇaiśca kālajaiḥ /
śobhayetkarṇikādīni yadvarṇāni caturmukha

4.7.51

tadvarṇaireva ratnādi dravyairākāraśobhanam /
antarālāni sarvatra kṛṣṇaiśśyāmairathāpi vā

4.7.52

śobha yetkarṇi kāṃ pītai śśuklairbindūnvi śobhayet /
pāṭalaiḥ karṇikārekhāṃ kṛṣṇairvā kesarāvanim

4.7.53

dvidhā kṛtvā pūrvabhāgaṃ śvaitairbhāga mathottaram /
pītairaktairvirāmeṣu pratikesaramarjunaiḥ

4.7.54

bindūnvidadhyādradnaistu dalakoṭiṣu rekhayet /
ādyantāni ca barhāṇāṃ sitara ktairviśobhayet

4.7.55

barhānta valayaṃ raktaissitairvā rbhūṣaye tpṛthak /
śyāmaiḥ pītaiśca raktaiśca nābhirekhātrayaṃ kramāt

4.7.56

dvinābhitve śyāmapītai śśyāmairevaikanābhike /
rekhayedasitai reva tvarakoṭī rarāṇi tu

4.7.57

raktairarāntavalayaṃ kṛṣṇairnemyantamedinīm /
sitairnemi mahībhāgaṃ dvidhā kṛtvaika māditaḥ

4.7.58

bhāgaṃ kṛṣṇaissitairanyannemibhāgaṃ viśeṣayet /
pīṭhaṃ pītaiḥ pāṭalairvā sitairvā vīdhikāṃ punaḥ

4.7.59

latāvitāna patrādiyuktāṃ cūrṇaiśca citrayet /
raktaiśśobhāṃ tathā pītai rūpaśobhāṃ ca śobhayet

4.7.60

dvāraṃ śuklaiśca raktaiśca pītaiḥ kṛṣṇai ryathākramam /
śobhaye duttarādīṃśca koṇān kṛṣṇairathārjunaiḥ

4.7.61

śaṅkhaṃ ca kuryāttaireva svastikaṃ pāṭalaprabham /
yadvā pītanibhaṃ sauraṃ maṇḍalaṃ pāṭalaprabham

4.7.62

maṇḍalaṃ caindavaṃ śuklamantarālaṃ tu sarvaśaḥ /
yatheṣṭavarṇa subhagaṃ maṇḍale hastasammite

4.7.63

rekhānu cūrṇairutsedhaḥ kaniṣṭhāṅguli sammitaḥ /
dvihaste'nāmi kā mānastrihaste madhyamāsamaḥ

4.7.64

caturhaste maṇḍale tu tarjanya ṅgulisammitaḥ /
pañchahaste samo'ṅguṣṭhenetyutsedhaḥ pradarśitaḥ

4.7.65

maṇḍalaṃ citrayitvaiva mārabheta samarcanam /
ārādha yetkarṇikāyāṃ mantrādhvānamanantaram

4.7.66

tatvādhvānaṃ kesareṣu varṇādhvānaṃ daleṣu ca /
padādhyānaṃ nābhibhāgi kalādhvāna mareṣu ca

4.7.67

ṣaṣṭhaṃ tu bhuvanādhvānaṃ nemibhāge caturmukha /
karṇikāyāṃ dvādaśasu binduṣu dvādaśārcayet

4.7.68

akṣarāṇi samāvāhya karṇikāyāṃ samāhitaḥ /
yajeta paramātmānaṃ sakalīkṛtya tatvavit

4.7.69

kesareṣu śriyādīṃśca yajeta dalabhūmiṣu /
śaktīstadīyā daśa ca dve ca pūjyā yathāvidhi

4.7.70

śrīvatsā dyāśśaktayaśca vyāptyādyāḥ paritasthsitāḥ /
dalā ntavalaye pūjyo viṣṇuḥ prathamanābhigaḥ

4.7.71

brahmā dvitīyanābhisthastṛṇetrastu tṛtīyagaḥ /
dvādaśāreṣu viṣṇvādvāḥ pūjyā dvādaśamūrtayaḥ

4.7.72

arāntavalaye pūjyā mīnādyā daśa mūrtayaḥ /
prathame nemivalaye śaṅkhyādyāyudha pūjanam

4.7.73

pīṭhakoṇa catuṣkeṣu varāho narakesarī /
anantaśca hayagrīvastadāgneyādiṣu kramāt

4.7.74

vīdhikāyāṃ lokapālāḥ puruhūtā dayaḥ kramāt /
pūjyā dvāreṣu caṇḍādyā dvau dvau prati caturṣvapi

4.7.75

īśāna koṇe rathyāyāṃ viṣvaksenaṃ samarcayet /
garuḍo'bhi mukhastiṣṭhan pūrvadvārā dbahiḥ kṣitau

4.7.76

cakraṃ ca dakṣiṇadvāri gadāṃ ca dvāri paścime /
valaje cottare śaṅkhaṃ prathamā varaṇe tataḥ

4.7.77

viṣṇvādi mūrtayaḥ pūjyā dvādaśā bjeṣu padmaja /
anantare cāvaraṇe padmeṣu dvādaśasvapi

4.7.78

pāsudevādi kṛṣṇāntā mūrtayo dvādaśaiva te /
padmeṣvāvaraṇe cānte dvādaśā ditya pūjanam

4.7.79

etasmin maṇḍale devaṃ pāsudevaṃ samarcayet /
bimbe nārāyaṇākhye tu binduṣvaṣṭasu tāvatām

4.7.80

aṣṭākṣarāṇāṃ nyasanam
vyāptyādyāśśaktayo'ṣṭa ca /
kesareṣu samārādhyā
daleṣvaṣṭau śriyādayaḥ

4.7.81

areṣvaṣṭanu śaṅkhādīnyāyudhānyaṣṭa pūjayet /
caturviṃśatipadmeṣu caturviṃ śatimūrtayaḥ

4.7.82

triṣu cāvaraṇeṣveṣu pūjyāḥ
tanmaṇḍale harim /
nārāyaṇaṃ samāvāhya yajeta parameśvaram

4.7.83

darśeca paurṇamāsyāṃ ca saṅkrāntau śrāvaṇeṣu ca /
dvādaśyāṃ viṣuve caiva grahaṇeṣva yaneṣu ca

4.7.84

janmaṛkṣe viśeṣeṇa maṇḍale harimarcayet /
maṇḍalārādhanamidaṃ dharmakā mārthamokṣadam

4.7.85

cakrābjamaṇḍale śastā dīkṣā tasyāśca maṇḍalam /
ekadvāraṃ bhavettacca saumyaṃ syādagrajanmanām

4.7.86

citritaṃ śvetavarṇena prāgdvāraṃ pṛthivī bhujām /
raktena citritaṃ dvāraṃ pāścātyaṃ pītavarṇakam

4.7.87

viśāṃ bhaveddākṣiṇātya masitaṃ pādajanmanām /
dvārāṇi cānulomānā mutpādakavadiṣyate

4.7.88

sūtasya valajaṃ prācyāṃ
śūdrāṇāmiva yoṣitām /
śiṣyaṃ sutaṃ vā sarvajña manasūyaṃ jitendriyam

4.7.89

ācāryavaṃśajanmānaṃ nigrahānu grahe kṣamam /
śāntike pauṣṭike caiva karmaṇi kṣamamarthinām

4.7.90

veda vedānta tatvajña mācārya padakāṅkṣiṇam /
deśikendro vidhānena vakṣyamāṇena tatvavit

4.7.91

karṣaṇādiṣu sarveṣu vidhāneṣvadhikāriṇam /
kuryānmaṇḍala pūjādi kumbhayāgāvasānikam

4.7.92

dīkṣāyāmiva tatsarvaṃ kṛtvā śiṣyasya sannidau /
ājyena caruṇā caiva samidbhaḥ kusumai stilaiḥ

4.7.93

juhuyānmūlamantrābhyā maṣṭottarasahasrakam /
śiṣyasya dakṣiṇe haste badhvāprati saraṃ guruḥ

4.7.94

nṛttairgeyaistathā pādyai rvedaghoṣairnayenni śām /
tataḥprabhāte śiṣyaṃ taṃ snātaṃ nūtana vāsanam

4.7.95

samāhoyā samārādhya maṇḍalaṃ kumbhameva ca /
caturvidhaṃ nivedyānnaṃ homaṃ kuryādyathā niśi

4.7.96

kalaśāṃ ścaturo droṇa pūrṇān homādi nirmitān /
mṛṇmayānvā yathāvittaṃ sūtra vastrādiveṣṭitān

4.7.97

saṃsthāpya dhānyarāśau tu ratnādīni vinikṣipet /
agneyakumbhe ratnāni sarvāṇi viniveśayet

4.7.98

nairṛte sarvalohāni gandhadravyāṇi mārute /
aiśāne tīrthavārīṇi tato devaṃ samarcayet

4.7.99

agnikoṇe vāsudevaṃ saṅgarṣaṇa manantare /
pradyumnaṃ vāyukoṇe tu koṇe raudre'niruddhakam

4.7.100

tato'nu śiṣyaṃ saṃsthāpya pīṭhe bhadrādividyayā /
śiṣyaṃ prāṅmukhamāsīnaṃ ṣaḍaṅga nyāsapūrvakam

4.7.101

arcayitvāghṛtāropa mācare davilambayan /
tūrya ghoṣeṇa geyena brahmaghoṣeṇa ghoṣayet

4.7.102

caturdikṣu tatogandhaiḥ puṣpaistāmbālaviṭibhiḥ /
dhanairbahu vidhairiṣṭaissadasyān toṣayeddvijān

4.7.103

toṣayecca viśeṣaṇa bhagavadbhaktimā śritān /
muhorte śobhane prāpte brāhmaṇānāmanujñayā

4.7.104

ṛgveda mantritaṃ kumbha māgneyadiśi niṣṭhitam /
tamupādāya pāṇibhyāṃ sūktena puruṣātmanā

4.7.105

dvādaśākṣa ramantreṇa sampuṭīkṛtamūrtinā /
abhiṣiñcedguruśśiṣyaṃ kumbheva tadanantaram

4.7.106

nairṛtasthena yajuṣā mantritena samāhitaḥ /
vaiṣṇavena ca sū ktena brahmannādyavasānayoḥ

4.7.107

saṅkarṣaṇākhya mantreṇa sammuṭīkṛtamūrtinā /
kumbhena mārutasthena sāmāghoṣitavāriṇā

4.7.108

pradyumnasampuṭenātha brahman vāruṇasāmabhiḥ /
kumbhenātharvavedena pavitrī kṛtavāriṇā

4.7.109

īśāna koṇasaṃsthena sampuṭīkṛtamūrtinā /
aniruddhākhya mantreṇa nārāyaṇa samāhvāyā

4.7.110

vidyayā kalaśaissarvai rabhiṣiñcedyathoditam /
abhiṣiktastataśśiṣyo navāmbarathaṃśśuciḥ

4.7.111

ācāntaścandanakṣodai rliptamāti ralaṅkṛtaḥ /
sragvī pāsobhi ruṣṇīṣaṃ baddhvā mukuṭa sannibham

4.7.112

uttarīyaṃ ca bibhrāṇo bibhrāṇo yogapaṭṭikām /
añjanāktekṣaṇadvandvo bāhumālā pariṣkṛtaḥ

4.7.113

nirīkṣitādarśatalo brāhmaṇaissvasti pācakaiḥ /
dattaprasava vṛṣṭiśca śvetavyajanavījitaḥ

4.7.114

dattopānaṭ sitacchatro dattāśva gajavāhanaḥ /
nīrājitaśca kalyāṇo jāyate gurvanugrahāt

4.7.115

anenaivābhiṣekeṇa labdhvācārya padaṃ svayam /
ācārya kṛtyamakhilaṃ kartumicche ccaturmukha

4.7.116

guruve dakṣiṇāṃ dadvā dgobhūhemādikaṃ tathā /
yathāvibhavavistāraṃ tato hastyādi vāhanam

4.7.117

āruhya dhavalacchatra śveta cāmara vījitaḥ /
ācāryacihnairakhilai rlakṣito brāhmaṇai ssaha

4.7.118

rathayānenāgrahāraṃ prādakṣiṇyena rathyayā /
gatvā devasya sadanaṃ praviśetsvasya dhāma vā

Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc