Padma Samhita · Chapter 4.21

siddhāntānāṃ śruto bhedaścaturṇāṃ bhagavanmukhāt /
idānīṃ śotumicchāmi vyavasthāmadhikāriṇām

ahaṃ te niyamaṃ teṣāṃ kathayiṣyāmi śāstrataḥ /
jāteṣu sarvavipreṣu manmukhātkamalāsana

nānācaraṇagotreṣu nānākarmapareṣu ca /
teṣāṃ madhye mahābhāgā ṛṣayo'ṣṭasahasriṇaḥ

aupagāyanapūrvāste nānāgotrā mumukṣavaḥ /
adhīyānāḥkaṇvaśākhāṃ tathā mādhyandināhvayām

teṣāṃ buddhissamutpānnā mokṣaikaphaladāyinī /
te sarve saha saṅgamya brahmāṇaṃ procuravyayam

mokṣyamāṇā vayaṃ brahman mokṣo pāyavivitsayā /
śaraṇaṃ tvāmihaprāptā janmamṛtyujigīṣavaḥ

aupagāyana mukhyāṃstānupāsannāṃ ścaturmukha /
iti bruvāṇānāhūya tadanugrahakāmyayā

pañcarātrokta mārgeṇa mantrasiddhāntavartmanā /
dīkṣayitvā yathānyāyaṃ cakravārija maṇḍale

āhutān dīkṣitān brahmākartavyamidamādiśat /
kāṇvīṃ mādhyandinīṃ śākhāṃ śākhāsvantarhite ubhe

adhīdhvaṃ mūlaśākhe te niṣekādīṃśca saṃskṛtīḥ /
tābhyāmeva tvanuṣṭhadhvaṃ somayāgādikarmaca

bhagavaddhyānasahitaṃ tatsamārādhanātmakam /
kartavyatvena vedoktamityevaṃ phalavarjitam

kṛṣīdhva miti kurvāṇaiḥ karmaniśreyasaṃ param /
prāpyate'nena yuṣmābhirmantrasiddhāntavartmanā

pañcakālaṃ yathāśāstraṃ gṛhe vā mandire'pi vā /
bhagavatpūjanaṃ kāryamadyaprabhṛti nānyathā

yūyaṃ bhāgavatāstena jātā bhagavadarcanāt /
bhagavadbhaktikaraṇāt vaṃśajātāścaturmukha

nāmnā bhāgavatāssanto dīkṣayitvā yathāvidhi /
yathoktaṃ karma kurvāṇāḥ prāpnuvanti paraṃ padam

śākhāntareṣu ye mantrāḥ pāpanāḥ paramarṣayaḥ /
tānapyadhīdhvaṃ tairmantrai rarcayadhvamadhokṣajam

ātmarthayajanaṃ viṣṇoḥ kalpa te'bhyuda yāvaham /
tathā parārthayajanaṃ grāme vā pattane pure

svagṛhe vā svatantre vā kāryaṃ bhāgavatairnaraiḥ /
ātmanaśca pareṣāṃ ca tanni śreyasakṛdbhavet

abhāgavatavaṃśyaistu dīkṣitairapi mānavaiḥ /
ātmārthameva yajanaṃ na parārthaṃ kadācana

parārthayajanaṃ teṣāṃ garhitaṃ viprasattamāḥ /
abhāgavatavaṃśyopi dīkṣitaśśāstrāvartmanā

parārthayajanaṃ kuryādapi bhāgavatājñayā /
bhagavāneva govindassākṣādbhāgavatasmsṛtaḥ

taṃ dṛṣṭvā vidyayā hīnamapi duṣkṛtakāriṇam /
nirguṇaṃ guṇinaṃ vāpi pratyuttiṣṭhetkṛtāñjaliḥ

tānayācata viśvātmā maharṣiramitaujasaḥ /
yaṣmābhiḥ kṣitilokeṣu kāryaṃ bhagavadarcanam

svārthaṃ parārthamatha vā kartavyaṃ mama śāsanāt /
iti bruvāṇistān brahmā tatraivāntaradhīyata

dhyeyaṃ vastupravakṣyāmi mantrasiddhāntināṃ nṛṇām /
dvibhujaṃ cedvāsudevaṃ rekhābhistalayoḥ kare

lāñcitaṃ śaṅkhacakrādyairdhyāyettaddviguṇaiḥ punaḥ /
dvābhyāṃ karābhyāṃ bibhrāṇaṃ śaṅkhacakre gadāmbuje

mukhyābhyā mathavābhīti dānaṃ kaṭyavalambanam /
ito'dhike bhujagame bahvāyudhadharaṃ harim

varṇena śyāmasubhagamathavā dhavaladyutim /
śailādivastubhiḥ klṛptaṃ beraṃ cādipadesthitam

āsīnaṃ vā śayānāṃ vā garuḍārūḍhameva vā /
dhyāyeyurarcayeyuśca trayūmantraistrayīvidaḥ

dhyāyetvāgamasiddhāntasthite lambabhujadvayam /
vāsudevādayassarve nirākalpā nirāyudhāḥ

si tāssitāmbaradharāśca tvārassamadiṅmukhāḥ /
ekaviṣṭaraniṣṭhāste śayanāsana varjitāḥ

devībhyāṃ parivāraiśca hīnā yogāsanena ca /
samapradhānaṣāḍguṇya bhājo mantrairbalādibhiḥ

prabhavākhyakramātyūjyā nityaṃ kamalasambhava /
balipradānarahitā nityotsavavivarjitāḥ

pavitrāropaṇasvāpa śayanotthāna varjitāḥ /
kartavyatvena bhavane prāsāde vā caturmukha

kālye madhyandine'cchidrapañca kālaparāyaṇaiḥ /
nirāśaiḥ karmasanyāsakāribhirdevapūjanam

balādimantrairacchidra paṃcakālaparāyaṇaiḥ /
ekādhvanā niṣekādi saṃskāraiśca balādibhiḥ

caturṇāṃ brāhmaṇādīnāṃ vihitaṃ nayakarmaca /
dvādaśākṣaravidyaiva teṣāṃ vidyā na ca trayī

na sāvitrī na mantronyassvādhyāyajapa karmaṇoḥ /
bījaśaktyaṅgarahitamṛṣicchandovivarjitam

svarūpameva mantrasya japasvādhyāyakarmaṇoḥ /
caturṇāmapi varṇānāṃ saṃjñāsteṣāṃ kramoditāḥ

bhāgo hi dvijamukhyasya saṃjñā vā vipravannṛpe /
vaiśyasya vardhinī saṃjñā maudgalī vṛṣalasya ca

sarve samānāścatvāro gotrapravaravarjitāḥ /
utkarṣo nāpakarṣaśca jātitasteṣu saṃmataḥ

phaleṣu nispṛhāssarve dvādaśākṣaracintakāḥ /
mokṣaikaniścayā śśāvasūtakāśau cavarjitāḥ

nādhikāro sti sarvatra karṣaṇādiṣu karmasu /
mohāttāni prayuñjānāḥ patantyakṛta buddhayaḥ

rājarāṣṭramanuṣyāṇāṃ yajamānasya sadmanaḥ /
kṣayo bhavati tenai te na kuryuḥ karṣaṇādikam

yāceta mantrasiddhānte dīkṣitaṃ viprasattamam /
pūjarthamātmano bimba pratiṣṭhākaraṇādiṣu

sopi bījādirahitaṃ dvādaśā kṣaravidyayā /
kuryātpratiṣṭhāmācāryaḥ pūjārthaṃ mantravittamaḥ

ekāyana stutāṃ mūrtiṃ pratigṛhya samarcayet /
arcanaṃ ca catusthsāne vārisragbimbavahniṣu

nādhikāro stimantreṣu bījaṣiṇḍapadādiṣu /
caturṇāṃ maudgalādīnāṃ viduṣāṃ dvādaśākṣaram

prāṇānāmapi niryāṇe naspṛśennadahecchavam /
putrapautrādirahitaṃ santyajetkāṣṭhavadbahiḥ

mūrtyantarārcanaṃ teṣāṃ pratyavāyāya kalpate /
siddhāntāntaramārgeṇa sthāpitaṃ bimbamālaye

ajñānādatha vā mohādekāyanavidhānataḥ /
arcayannāpadaṃ sarvāmāpnotīha paratra ca

pradakṣiṇapraṇāmādi rāddhāntenyatra kevalam /
vihitaṃ nārcanaṃ kāryaṃ rājarāṣṭrakṣayāvaham

na dīkṣā naiva dehasya dahanādiviśodhanam /
nāṅganyāsādi sakalaṃ neṣṭamekāyanādhvani

ekāyane praviṣṭānāṃ traividyānāmayaṃ kramaḥ /
tantrasiddhāntamārgetu saṃpratyācāra ucyate

caturṇāmapi varṇānāmitareṣāṃ ca tadbhuvām /
dīkṣāsamaiva sarveṣā mācārastantravartmanā

niṣekādiśca saṃskārasteṣāṃ tantroktavartmanā /
tyaktvā trayīṃ tantrameva prapadya śaraṇaṃ sthitāḥ

sāntarālamanuṣṭhānaṃ paṃcakāloditaṃ tathā /
yatastantrāntarabhuvāṃ nṛṇāṃ kamalasambhava

tatvasaṃhārajanane nyāsaśca karadehayoḥ /
yogaviṣṭaraklṛptiśca navapadmaprakalpanam

mūrtayo navapadmeṣu tāsvadhiṣṭhānamadhyame /
tāmīkṣantediśo vāpi mūrtayo'ṣṭau yathāyatham

yāṃ diśaṃ madhyamā mūrtirīkṣate saiśvarīmatā /
yāṃ ca vā '' lokya puruṣassamārādhanakarmaṇi

āste'sau pauruṣī jñeyā prājāpatyāca vāsavī /
yogaviṣṭarapādānāṃ dharmādīnāṃ prakalpane

athāntaḥ parivārāṇāṃ suparṇītanayasya ca /
balipradānapīṭhasya gopurasya caturmukha

bāhyanāmapi cai teṣāṃ prācī syādaiśvarī harit /
bāhyānāṃ parivārāṇāmanyeṣāṃ parikalpane

prājāpatyaiva dikprācī diksamūhe tu pauruṣī /
prācyādikāṃ samāśritya parivāraprakalpanaṃ

dviṣaṭkākṣarapūrvāṇāṃ bījaśaktyaṅgasaṃyutam /
ṛṣicchando vihīnaśca mantrāṇāṃ japa iṣyate

varṇānāmitareṣāṃ ca samamārādhanakramaḥ /
savānāmapi mūrtīnāṃ mūrtyantaragaṇasya ca

prādurbhāvagaṇasyāpi varṇāstrīvyaktayo matāḥ /
na dhvajārohaṇaṃ nāpi māsādyutsavasambhanaḥ

kevalaṃ śayanotthāne balihomādivarjitaḥ /
prādakṣiṇyena gamanaṃ grāmādeḥ kautukotsavaḥ

naimittikaṃ catusthsāne svātantryeṇārcanaṃ hareḥ /
cakrābjamaṇḍale kumbhe pratimāyāṃ ca pāvake

tantrāntare ca siddhānte saṃpratyācāra ucyate /
trivaktaṃ vā caturvaktramadhikānanameva vā

yogapīṭhesthitaṃ devaṃ parivāraiśca sevitam /
piṇḍamantraiḥ kalāmantrerbhījaśaktyaṅgasaṃyutaiḥ

ṛṣicchandovihīnaśca catvāro brāhmaṇādayaḥ /
samarcayeyussarveṣāṃ niṣekādyakhilakriyāḥ

tantrāntaroktamārgeṇa kāryā traiyyātmanāpi ca /
siddhāntanāṃ caturṇāṃ tu sāṅkaryaṃ vyavasāvaham

siddhānteṣu caturṣvekaṃ pūvain rnṛbhiranuṣṭhitam /
tyaktvā samāśrayedanyaṃ naro bhavati kilbiṣī

tasmājjanmaprabhṛtyekarāddhāntaniyato bhavet /
anyathā kulamātmānaṃ sarvaṃ nāśayati svayam

mantramaṇḍalakuṇḍādi kriyāmudropacārakaiḥ /
yogaṃ nayati yo mohatsvasiddhāntoktavartmanā