Padma Samhita · Chapter 4.18
naimittikānāṃ nityānāṃ karmaṇāṃ bhagavan hare /
ārādhanānāṃ vaikalyaṃ lopo vā prāyasaṃjñitam
tasya cittaṃ samādhānamiti nirvacanakriyā /
kasya kiṃ vā samādhānaṃ kaḥ prakāro'sya kathyatām
asnātonu pavīto vā adhṛtvātilakaṃ tathā /
arcayeddevadeveśaṃ prayaścittīyate naraḥ
samādhānaṃ mūlamantraśataṃ japtvā tadarcanam /
akṛtvā pādayośśaucamanācamyāpi vārcane
pañcopaniṣadāṃ jāpaḥ prayaścittaṃ tadarcanam /
nagno vā muktakeśo vāsvinnāṅgo vā hasan śvasan
kupyanvā pralapanvāpi pūjāyāṃ tu śataṃ japet /
śatakṛto'stramantasya samārādhanamanvataḥ
keśāsthilomaloṣṭādisparśane naiva niṣkriyā /
vasāno nīlamalinakliṣṭavāso'pavitrakaḥ
arcayenmūlamantrasya japastasya pratikriyā /
gatvāstriyamānāplutya pūjane snāpayeddharim
pañcagavyaistataḥpañcamahopaniṣadāṃ japaḥ /
viṇmūtraretorudhirabālādisparśane sati
asnānapūjane devaṃ snāpayetkuśavāribhiḥ /
mūlamantrajapaścoktoniṣkriyā tasya karmaṇaḥ
vastraṃ rajasvalāyāśca spṛṣṭvā devārcane kṛte /
pañcagarvaissnāpayitvā pañcopaniṣadāṃ japaḥ
śvānaṃ rajasvalāṃ yūpaṃ caṇḍālaṃ vedavikrayam /
citiṃ ca caityabhūmiṣṭhaṃ vṛkṣaṃ spṛṣṭvā tadarcane
pañcavāruṇamantraiśca snāpayetkuśavāriṇā /
kākapāṣaṇḍapatitapratilomakharādikān
aspṛśyamanyadapyevaṃ spṛṣṭvā prāgvatpratikriyā /
keśādidoṣaduṣṭena puṣpeṇārādhane kṛte
kṣīreṇa snapanaṃ kṛtvā śāntihomaḥ pratikriyā /
purīṣādikamākramya yadyanāplotya pūjayet
snapanaṃ kuśapāthobhirjavaḥ prāgvatpratikriyā /
striyo vā nupanīto vā spṛśedbimbaṃ pratikriyā
ukṣaṇaṃ kuśatoyena mantreṇa parimeṣṭhinā /
ārādhane saṃpravṛtte niṣṭhīvādikamantarā
yadyāpatedācamanaṃ spṛśedvā dakṣiṇaṃ śravaḥ /
pralayādikramāddehamasaṃśodhya samādhinā
mantranyāsamakṛtvā ca pūjane pūrvavajjapaḥ /
arcanaṃ ca punassarvaṃ kṛtvādevasya niṣkṛtiḥ
caṇḍālādyairasaṃspṛśyairhavisspṛṣṭaṃ nivedayet /
yadi pramādātsnapanaṃ koghṛtena pratikriyā
śānti homaśca kartavya stadante kamalāsana /
dṛṣṭaṃ ca spṛṣṭavattadvatsṛgālādyaiśca dūṣitam
ācārarahitairanyaistathai vāśucivastubhiḥ /
ayājñiyaiḥkodravādyairhavirbhiśca nivedane
pūrvavacca samādhānaṃ mūlamantrāyutaṃ japet /
śākamūlaphalairlehyapeyādyaiśca vivarjitaiḥ
snapanaṃ śāntihomaśca mūlavidyajapa stathā /
atyuṣṇasyātiśītasya haviṣaśca nivedane
nivṛttimantrajāpaśca viśvamantrajapaḥ kramāt /
śavādidūṣite gehe pakvasya haviṣastathā
nivedanaṃ cetsnapanaṃ śānti homastathaiva ca /
krimikeśādiduṣṭasya haviṣaśca nivedane
pauruṣeṇaiva sūktena kuryācchuddhābhiṣecanam /
mukhavāyuhatāghrātaṃ rajastuṣakaṇānvitam
mṛtpāṣāṇaśakṛtprāya dūṣitasya nidedane /
mūlamantrāyutajapastadvatparyuṣitaṃ yadi
niveditasya haviṣo bhūyo yadi nivedanam /
snānapūrvarcasaṃ mūlamantrasya japa iṣyate
nivedayecca nirmālyamucchiṣṭaṃ vā pratikriyā /
kumbhairdvādaśabhissnānaṃ śāntihoyojana stathā
gurvādīnmanasā vācā karmaṇā samataḥkare /
sthitāni havirādīni puṣpādīni caturmukha
pūjāvastūnyayogyāni samārādhanakarmaṇi /
tairarcane pañcakumbhaissnapanaṃ pūrvavajjapaḥ
vāsudevaṃ praṇamataḥ pūjāvastūni hastayoḥ /
sthitāni nārcanārhaṇi senānye tāni nikṣipet
tairarcanaṃ cetsnapanaṃ kalaśaissaptabhirbhavet /
śāntihomaśca kartavyo mūlamantrajapastathā
maṇḍūkamūṣikāsarpabiḍālādyaiśca jantubhiḥ /
krimikīṭapataṃgādyaiḥpakṣibhirvāyasādibhiḥ
spṛṣṭaṃ daṣṭaṃ havirnaipa devārhaṃ tanni vedane /
snapanaṃ kalaśaireva tribhirhomāntamarcayet
makṣikādyaiśca saṃspṛṣṭaṃ prokṣya devāya kalpayet /
bhuktaśeṣaiḥpramādādvālobhādvā devamarcayet
mūlamantrāyutajapaśśāntaye tasya kalpate /
dattaśeṣapradānena tadvadeva ca niṣkṛtiḥ
snāne paryuṣitāmbobhiḥ punarepamathāmbubhiḥ /
abliṅgaiḥ pāvanai rmantraiḥ prāyaścittaṃ taducyate
puṇyatīrthasarittoye na paryuṣitadūṣaṇam /
samudratoyaṃ daśamātparaṃ paryuṣitaṃ dināt
tiryagyonibhiraspṛśyairmanuṣyairapi laṅghitam /
spṛṣṭaṃ ca vāri na snānayogyaṃ snāne ca vāruṇaiḥ
snānaṃ punarvidhātavyaṃ śāntyarthaṃ tasya karmaṇaḥ /
ajāśva mukhasaṃscarśona doṣāya kadācana
gomukhenaiva saṃspṛṣṭaṃ varjanīyaṃ samarcane /
prāyaścittaṃ punassnānaṃ mūlamantrajapastathā
viṇmūtrarudhirāpeyayuktaistoyādivastubhiḥ /
nārcayedarcane snānaṃ kalaśai radhamādhamauḥ
śivanirmālyaduṣṭena toyaprabhṛtivastunā /
pūjane kalaśaissnānamadhamairmadhyamairbhavet
śivādidūṣite kūpe jalamuddhṛtya pūrvakam /
sarvaṃ tadante puṇyāhaṃ vācayejjñalaśuddhaye
paśvādimaraṇe kūpe caṇḍālasnānapānayoḥ /
tathā rajasvalādyaiśca pratilomairvigarhite
kūpasthaṃ tajjalaṃ sarvamuddharetkamalāsana /
cucundaryādimaraṇe jalasyārdhaṃ samuddharet
divā samuddharettoyaṃ rātrau cedagni sannidau /
uddharedanyathā toyairupayoge'tha vāruṇaiḥ
pañcabhirjuhuyādagnau brāhmaṇānapi bhojayet /
pūjākāle tu dīpasya nirvāṇedviguṇārcanam
dīpamuddīpya japtapyo viśvamantraśśatāvaraḥ /
akasmādeva nirvāṇe śāntirnaiva tvahetuke
anirvāṇasya nirvāṇe dīpasya snapanaṃ hareḥ /
kṣīreṇa mūlamantrasya japaścāṣṭottaraṃ śatam
sarpiṣā tilatailena dīpāropaṇamācaret /
nānyaireraṇḍatailādyairnājāvimahiṣādijaiḥ
snehairāropaṇaṃ kāryaṃ na ca prāṇyaṅgamambhavaiḥ /
pramādātphalajaistailaissna pane dīpane haviḥ
nivedane ca home ca snehauranyaiśca ninditaiḥ /
anuṣṭhāne kṛte kumbhai ssnāpayenmadhyamottamaiḥ
śāntihomastathā dānaṃ dvijebhyo bhojanaṃ tathā /
ajaprabhṛtidadhyādyaissnānādau vihite sati
prāyaścittaṃ yathāpūrvamācaretkasulāsana /
pūrvopacāraklṛptau tu nyūnāyāṃ klṛptavastubhiḥ
vastubhirdviguṇairbhūyaspamārādhya madhudviṣam /
sarpiṣāṣṭottaraśataṃ juhuyānmūlavidyayā
mantrahānau kriyāhānau mudrāhānau tathaiva ca /
japahānau dhyānahānau hīneṣvanyeṣu keṣu cit
mūlamastrajapastasya yathāśakti pratikriyā /
geyavāditranṛtteṣu pūrvaklṛpteṣu pūjane
hīnekasmiṃścidārādhyo harissnapanavartmanā /
vādyahānau tu payasā nṛttahānau ghṛtena tu
geyahānau tu madhunā juhuyātpūrvasaṅkhyayā /
pūrvaklṛptopadaṃ śādihānau dviguṇavastubhiḥ
nivedayetsnānapūrvaṃ kālāti kramaṇepi ca /
bhogadravyairdviguṇitai rārādhya kṣamyatāmiti
uccārayettathā santhyātikrāntau dvāda śeṣvapi /
kāleṣu klṛptaṅkhyeṣu hānau kālasya kasya cit
dviguṇairvastubhiḥ pūjyaḥ kāleṣu ca yathottaram /
kālaṃ prathamamārabhya dviguṇaistriguṇai stathā
caturguṇaiḥ pañcaguṇairevamādyaistu vastubhiḥ /
pūjayejjapa homādyaistadvadeva yathāyatham
atikrānte dinavidau vidhireṣaprakīrtitaḥ /
dvidinādau tu pakṣānte pūjāhine ghaṭaistathā
adhamottamamārgeṇa snāpayettasya śāntaye /
māse ca pūjāvikale madhyamottamavartmanā
tilājyacarubhiścaiva juhuyānmūlavidyayā /
saṃvatsaratrayādarvāṅmāsādūrdhvamanarcite
saṃprokṣaṇaṃ bhavedūrdhvaṃ pratiṣṭhāvidhirucyate /
bhūguptāmapi caikāhamuddhṛtya pratimāṃ punaḥ
saṃprokṣayedgṛhārcāyāmārādhanaviropane /
snapanaṃ paṃcagavyena sūktena puruṣātmanā
śāntaye juhuyādagnau brāhmaṇānapi tarpayet /
māsādūrdhvaṃ tu ṣaṇmāsaṃ pūjāhīne caturmukha
kumbhaiṣṣoḍaśabhissnānaṃ sūktena puruṣātmanā /
bhojayedbrāhmaṇānagnau juhuyācchāntaye punaḥ
ūrdhvaṃ saṃprakṣaṇaṃ kāryaṃ yāvatsaṃvatsarāvadhi /
pratiṣṭhāvidhirūrdhvaṃ tu vatsarāduktavartmanā
tridaśādipratiṣṭhāyāṃ pūjālope na dūṣaṇam /
prayaścittaṃ tu martyānāṃ pratiṣṭhāyāmudīritam
sāligrāvaśilādīnāṃ pūjālopo na dūṣaṇam /
tathaipāśuchisaṃsparśe kṣālayitvārcayetpunaḥ
sarvadhā lopane śāntirnoktakālāśrayo ? bhavet /
ajñānādadhavā jñānādvahnitarpaṇa varjite
paṃcopaniṣadairmantressarpiṣā juhuyācchatam /
ekādikālātikrāntau dviguṇādi yathāpuram
bahubhiḥkalaśairdevaṃ snāpayeddivasātparam /
māsāvadhi tadūrdhvaṃ tu kalaśairvatsarāvadhi
aṣṭottaraśataiḥkuryātsnapanaṃ juhuyātpunaḥ /
aṣṭottarasahasreṇa tilājyacarubhiḥ kramāt
dvādaśākṣaramantreṇa śāntihomastadā bhavet /
vatsarādupariṣṭāttu snapanaṃ madhyamottamam
kuṇḍe cāgniṃ sthāpayitvātilavrīhiyavairapi /
lājaiśca kālapuṣpaiśca samiccarughṛtairapi
aṣṭottarasahasreṇa juhuyānmūlavidyayā /
śāntihomastathā dānaṃ viprāṇāṃ cāpi bhojanam
satyagnāvapyahome tu prāyaścittamitīritam /
agnauśāntemathitvāgniṃ śāntihomaṃ samācaret
paṃcopaniṣadairmantrervyāhṛtipramukhai rapi /
guparistīrya ca kuśairhomaḥpraṇavavidyayā
aṣṭottaraśatenājyairmūlamantrajapastathā /
ayathoktakrame tadvatprāyaścittaṃ vidhīyate
kāmye paridhamo neṣā nitye karmaṇi vāna vā /
alābhe samidhāmajyaiścarubhirvāhutirbhavet
tayoralābhe bījairvā samidbhirvā yathoditaiḥ /
agnau keśādibhi sspṛṣṭe aspṛśyasparśane tathā
homo vyāhṛtibhiḥ kāryo vārānaṣṭottaraṃ śatam /
āyutaṃ puṣpavatyādisparśe mathanaje'nale
pākasthāne cullisparśe naraiḥ purvoditaistathā /
śvādibhissthānamālipya gomayena mahānasam
ānīyāgnyantaraṃ culyāṃ puṇyāhaṃ vācayeddhvijaiḥ /
viṇmūtrādyaistathāsparśe pūrvavacchuddhiriṣyate
pakvena culyāṃ duṣṭāyāṃ haviṣāṃ ca nivedane /
snāpayennavabhiḥkumbhairdevaṃ vātha ghaṭaistribhiḥ
parivārārcane cchinne tattannāmānyudīrayan /
sarpiṣā juhuyādagnau pratyekaṃ tvaṣṭasaṅkhyayā
dviguṇādyairdvikālādau balyarthaṃ ca haviryadi /
dūṣitaṃ keśakīṭādyairaspṛśyairmanujaistathā
kākādibhiśca tattyaktvāhaviṣānyena karmatat /
yadi duṣṭena haviṣā baliṃ dadyātpramādataḥ
śāntihomastadā kāryaśśāstradṛṣṭena vartanā /
taṇḍule codane puṣpe balyarthe pātrasaṃbhṛte
deve cāvāhite tasmin pūrvavaddūṣaṇaṃ yadi /
patite vā balidravye mūlabhere'thavātmani
udvāsya devamānīya dravyāntaramadūṣitam /
tasminnāvāhya deveśaṃ yathāpūrvaṃ punarnayet
taddoṣaśāntaye paścāddadhnā kṣīreṇa vā harim /
snāpayejjuhuyācchāntiṃ mūlamantrajapastathā
bali bere nipatite yanādāvutsave bahiḥ /
sthāpayitvā yathāpūrvaṃ baliśeṣaṃ nayetpunaḥ
śāstaye navabhiḥ kumbhaissnāpayetpatite bhuvi /
adhamādhamamārgeṇa śāntihomo japastathā
nṛttageyaratā nāryo gaṇikāścāthavetarāḥ /
devadāsyo dūṣayeyū rajobhiḥ pṛthivītalam
rajasvalārajoduṣṭaṃ bhūtalaṃ jānumātrakam /
khātvā ca mṛdbhiranyābhiḥ pūrayitvā mahītalam
ālipya gomayāṃbobhiḥ puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
prokṣaṇaṃ paṃcabhirgavyaissannikṛṣṭaṃ ca kautukam
adhamottamamārgeṇa kalaśaissnāpayedguruḥ /
tilājyacarubhirhomaḥ pratyekaṃ mūlavidyayā
sahanrakṛtvastadanu śāntihomo japastathā /
kavāṭādikamapyanyatspṛṣṭaṃ prakṣālyamambhasā
tāsāṃ ca mārgāssaṃśodhyā gomayāmbhobirukṣaṇaiḥ /
corabhūtairbrāhmaṇādyaiḥ spaṣṭe bere'pyacoditaiḥ
corasparśanimittaṃ tu snapanaṃ kalaśairhareḥ /
varṇānāmānupūrvyeṇa tvathamādhamapaddhatim
ārabhya gaṇitaiḥ kuryātsaṅkarairapi tadbhavet /
bījaprayuktakalaśaissnapanaṃ śāntaye bhavet
śāntihomo brāhmaṇānāṃ bhojanaṃ dānameva ca /
ajñātajātisaṃsparśe snāpayeduttamottamaiḥ
śāntihomo dvijendrāṇāṃ bhojanaṃ dānameva ca /
trivastukaṃ mṛṇmayaṃ ca lepabimbaṃ ca bhittijam
citraṃ nīcairyadi spṛṣṭaṃ caṇḍālādyai rvigarhitaiḥ /
navīkaraṇamāstheyaṃ saṃprokṣaṇavidhi stathā
pratiṣṭhā vā yathāvittaṃ doṣabhūyastayātha vā /
paṭasparśe kṣālayitvā yathāpūrvaṃ pusassṛjet
dīkṣitairanyaśāstreṣu spṛṣṭe snapanamācaret /
dīkṣitairitaraiścāpi śūdraistadvatsamācaret
mahāpātakisaṃsparśe snapanaṃ cottamottamam /
upapādaki saṃspṛṣṭe snapanaṃ cādhamottamam
parastrīgamanāsaktaistathā'niyatavṛttibhiḥ /
sparśe ca navabhiḥkumbhaissnapanaṃ kautuke bhavet
aspṛśyairitarairvāpi kuṇḍādissarśane sati /
snapanaṃ pūrvavatkāryaṃ strībhirduṣṭābhireva ca
anulomāstriyaśśūdrā vrajeyurgarbhamandiram /
bhūtalaṃ pañcagavyena siñcedvā gomayāmbabhiḥ
caṇḍālaiḥpulkasairvāpi tapitairmadyapai stathā /
śvapacairmandirābhyantaḥ praveśe mṛṇmayāṃstyajet
tatrasthān kṣālayitvāntaḥ kavāṭādimahītalam /
ālipya gomayombhobhiḥ puṇyāhamapi vācayet
pratimāścāpi tatrasthā ssnāpayetkalaśairguruḥ /
śāntihomo japaścaiva dvijānāṃ dānabhojane
aśaucavatpraveśe ca pūrvavadvidhiriṣyate /
caṇḍālaśśvapaco vāpi tādṛśāḥpulkasādayaḥ
ajñānādgarbhagehetu karmasvadhikṛtā yadi /
vaseyuścaiva taissārdhaṃ bhojyaṃ vā vastu tādṛśam
spṛṣṭamārādhanāṅgaṃ cetspṛṣṭaṃ vā kautukaṃ yadi /
kriyāsamabhihāreṇa prāyaścittamihocyate
śodhayenmandiraṃ pūrvaṃ gomayālepanādibhiḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvātha brāhmaṇāṃstatra bhojayet
svādhyāyaṃ parikurvīran brāhmaṇā vedapāragāḥ /
itihāsapurāṇāni paṭheyuśca divāniśam
kapilāśca pradeśeṣu tatra tatrādhipāsayet /
evaṃ māsādikāleṣu doṣagauravarāghavam
avekṣya śodhite dhāmni brāhmaṇāṃstoṣayeddhanaiḥ /
pratimānāṃ yathāyogamuddhāro vā navīkṛte
kuryāttato yathāpūrvaṃ nimitte vā navīkṛte /
pratiṣṭhāpya yathāśāstraṃ snāpayetkalaśairadhi
sahasreṇa pūrāvṛttadoṣāṇāmapanuttaye /
antemahotsavaḥkāryona cedrāṣṭrānṛpakṣayaḥ
bimbaṃ na cālayecchailaṃ na navīkaraṇaṃ tathā /
tathaiva divyamārṣaṃ ca svayaṃ vyaktaṃ ca kautukam
tathānyairmāgadhādyaiśca pratilomaiśca garhitaiḥ /
sahasrakalaśairdevaṃ snāpayettasya śāntaye
śvāpadaiśca sṛgālādyaiśchaṇḍālādyaiśca garhitaiḥ /
prathamādi praviṣṭaṃ ceddhāmāvaraṇabhūtalam
prokṣayetpañca gavyena puṇyāhamapi vā cayet /
dhāmasparśe tathānyasya balipīṭhādi kasya ca
sparśekṛtvā yathāpūrvaṃ śāntihomaṃ samācaret /
āgantukaiḥ kukkuṭādyaisspṛṣṭaṃ ceddhāma sarvataḥ
prokṣayenmrapūtena vāriṇā śāntimācaret /
devān saṃsnāpaye ccaiva prathamāvaraṇādigān
sarpiścarutilairhomo mūlenāṣṭottaraṃ śatam /
khadyotasparśane devaṃ snāpayennavabhirghaṭaiḥ
pūjākāle kavāṭasya bandhanaṃ cedasaṅkule /
aṣṭottaraśataṃ mūlamantrasya japa iṣyate
saṅkule bandhanaṃ naiva doṣāya bhavati kvacit /
prabhāpīṭhāstrasaṃsparśe bimbasparśavadiṣyate
ācāryāḥpūjakāścānye tathaiva paricārakāḥ /
āsaneṣvāsikāṃ bhuktiṃ śayanaṃ ca yathātatham
kuryuḥ karmaṇyadhikṛtā doṣā naiva tadā bhavet /
anye cetkuryuravaniṃ prokṣayedgomayāmbubhiḥ
prākāre maṇṭape dhāmni gopure pākaveśmani /
dagdhe'gninā samādhāya pūrvavanmaṇṭapādikam
pratiṣṭhāpya yathāpūrvaṃ tataḥ śāntiṃ samācaret /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ śāntidaṃ bhavet
śāntihomastu kartavyodvijānāṃ dānabhojane /
pratimādahane cāpi samādhāya yathāpuram
snāsaṃ sahasrakalaśaiḥ pratiṣṭhāpya yathāvidhi /
vastrādidahane tasyāḥ prabhādidahane tathā
navabhiḥkalaśaissnānaṃ homādi tadanantaram /
sudarśane'gninā dagdhe snānaṃ navaghaṭairbhavet
dhvaje vitāne chatre ca dagdhecāstaraṇādike /
punarutpādya tatsarvaṃ śāntihomādikaṃ bhavet
prāsādādyavakāśānāṃ vṛddhiścetsarvato bhavet /
yadvā prācyāmudīcyāṃ vā vṛddhirnānyatra śobhanā
dakṣiṇāparavṛddhiścetsnapanaṃ cottamottamam /
śāntihomo dvijendrāṇāṃ tarpaṇaṃ bhojanādibhiḥ
śobhanā sarvato vṛddhi rupapīṭhasya ceṣyate /
prathamāvaraṇaṃ yāvat doṣassyāddevanirmite
vardhitaṃ yadi pūrvoktaṃsnapanaṃ śāntidaṃ bhavet /
nahrāsayetpurāklṛptaṃ dhāmādi na ca cālayet
paurāṇikaṃ śiraḥ pīṭhaṃ dhāmacihnaṃ ca vaiṣṇavam /
noddhṛtya pūrayitvāvā na vṛddhirgopurādiṣu
alpīyaḥ prāgvimānādi divyavargaṃ dhanaiḥ punaḥ /
vardhayecchraddhayā mukhyairdravyairarcāṃnayedguruḥ
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0