Padma Samhita · Chapter 4.17
pratimānāṃ tathā dhāmnāṃ jīrṇānāṃ bhagavannaham /
uddhāraṃ śrotuvicchāmi tanme brūhi yathātatham
svāyambhavārṣadivyeṣu mānuṣeṣu caturṣvapi /
aṅgahānau ratnajeṣu tattajjāmbānadaiḥ punaḥ
samādhātavyamevāṅgaṃ na tyājyaṃ śailajeṣvapi /
tadvadeva samādhānaṃ dārujādiṣu pañcasu
hīnāṅgeṣu tu bimbāni hitvā tāni punassṛjet /
aṅgamātrasamādhāne sṛṣṭau sarvātmanāpi ca
kumbhe śaktiṃ samudvāsya nirmāya ca yathāpuram /
adhivāsādikaṃ sarvaṃ pratiṣṭhāyāmivācaret
sthitavatsveṣu bimbeṣu samādhiryadi śakyate /
na tyāgo yujyate teṣāṃ sarveṣāmeva padmaja
tyaktaṃ ca lohajaṃ bimbaṃ drāvayitvā punassṛjet /
deve jīrṇe punassṛṣṭau devyaḥpracyo yathāsthitāḥ
tābhireva punardevo yojyo nānyāssṛjetpunaḥ /
nodvāhaśca punaḥ kāryassantate tānu pūjane
prabhāpadmāsanādīnāṃ vaikalye calane'pi vā /
āyudhe'pi ca cakrādau yaṣṭavyo nāsamāhite
udvāsya pratimāśaktiṃ mūlabhere ghaṭe'pi vā /
cakrādeśca samādhānaṃ kāryaṃ tasmin samāhite
saṃprokṣya pūjayeccaktimāvāhya pratimāsu tām /
bālālayaṃ kalpayitvātatra śailādivastuṣu
bimbe tu śaktimāvāhya jīrṇebhyaḥ pūjanaṃ hareḥ /
tyaktaṃ ca bimbaṃ nikhanet kṣitau vāmbhasi nikṣipet
prāsāde cāpi śithile pūjayedbālaveśmani /
upetaṃ parivāraissvairdevaṃ mūle yathā tathā
ajīrṇe dhruvabimbe tu jīrṇṭe dhāmani tat sthitān /
devāndevaparīvārānmūlabere niveśayet
ajīrṇadhāmaniṣṭhānāṃ jīrṇetu dhruvakautuke /
nodvāso nyatra kartavyo devādīnāṃ caturmukha
ajīrṇenāṅga hānau ca dhāmādau naiva kalpayet /
bhūyastaro pi martyena vyāmohādyadi kalpayet
ātmahānirddhravā tasya yajamānasya sānvayā /
yadi pramāṇarahitaṃ pramādātkalpitaṃ pūrā
prāsādādi punassṛṣṭau kalpaye llakṣaṇānvitam /
bahuberairabereṣu kalpanaṃ syādyathāpuram
bahuberenaikaberaṃ naikabere tathā param /
devīvirahitaṃ pūrvaṃ bahuberaṃ kṛtaṃ yadi
bhūyaḥ prakalpane tasya devībhyāṃ saha vā vinā /
amānuṣaṃ ca bimbādi pūrvaṃ lakṣaṇavarjitam
jīrṇoddhāre'pi kartavyaṃ tathaiva na tadanyathā /
śayanaṃ vā''sanaṃ sthānaṃ yānaṃ vā tadyathāpuram
bimbasya punaruddhārastathaiva syādamānuṣe /
mānuṣe tu sthitādīnāṃ bimbānāmicchayā bhavet
punassṛṣṭirna doṣāya tathā sati caturmukha /
* divye vimānādau ākārapramāṇādīvat upādāna.
dravyamapi sajātīyameva.*
divyaṃ vimānaṃ yadvastu yanmānaṃ yādṛśaṃ purā
tādṛgeva punassṛṣṭau nānyathā tatprakalpayet /
anyathā kalpane doṣo kājño rāṣṭrasya ca dhruvam
mānuṣaṃ sadanaṃ cārṣaṃ caiṣṭakaṃ vātha mṛṇmayam /
jīrṇaṃ punassamuddhāre śaileneṣṭakayāpi vā
upapīṭhādikaṃ klṛptaṃ rakṣārthaṃ vardhayedbahiḥ /
parivārāṃśca tatrasthānupapīṭhe ca vardhite
sthāpayenmūlaberasya rakṣārthatvānna dūṣaṇam /
sālagopurapīṭhādau calite jīrṇa eva vā
dṛḍhaṃ śilādibhiḥkuryā dvistīrṇa matha vā'nyathā /
nadyādijalavegena calite naṣṭa eva vā
prāsādādau punasthsāne nirbādhe'nyatra kalpayet /
yā mūrtiryena mantreṇa yādṛśenādhikāriṇā
prathame kalpane saiva dvitīye kalpane bhavet /
mūrtissaiva ca mantraṃ ca sa eva sthāpakaḥ punaḥ
apūrvakalpane jīrṇasamuddhāre dvayorapi /
tulyaṃ phalaṃ kalpanāyāṃ dhāmādernāstisaṃśayaḥ
tantrādhikārimūrtīnāṃ vyatyaye kalpane punaḥ /
nṛṇāṃ narapateścāpi rāṣṭrasya ca bhavet kṣayaḥ
bahubere pratiṣṭhāyāṃ jīrṇoddhāre'yathāpuram /
karmārcāṃ sthāpayedvedyāṃ śāyayeccāpi maṇṭape
nādhivāsaṃ jalekuryānnayanonmīlanaṃ tathā /
na tatvasaṃhārotpādau sarvaṃ pūrvavadācaret
mūlabimbaṃ samāsādya prāgvatsarvaṃ samācaret /
bālakautukamabhyarcya yātrā manyatra tadgatām
śaktiṃ kumbhe samāvāhya kumbhaṃ dhānyasthitaṃ punaḥ /
abhyarcya samaye prāpte mūlabere gurussvayam
śaktiṃ niveśayecchāstradṛṣṭena vidhinā harau /
kumbhatoyāvaśeṣeṇa parivāraprakalpanam
utsavaṃ kārayedante sarvaśāntikaro hisaḥ /
saṃprokṣaṇanimittaṃ kiṃ prakāro vāsya kīdṛśaḥ
kathyatāṃ bhagavanmahyaṃ jijñāsā ye'nuvartate /
prāsāde cāṅgabhaṅgādisasthāne nūtane kṛte
pratimāyāṃ ca pīṭhe ca prabhāyāṃ cāyudhepi ca /
ārādhane ca vicchinne māsādau kamalāsana
sparśane pratilomādyairnityāśaucavigarhitaiḥ /
pratilāmānulomaiśca sūtaiśca rathakārakaiḥ
vaikhānasaiśca saṃspṛṣṭe bhārgavāgamapūjakaiḥ /
śaivādibhiśca pāṣaṃḍairbrahmahatyādidūṣitaiḥ
kṣayyapasmārikuṣṭhyādyaiḥ kṛcchribhirmūlarogibhiḥ /
udakyādibhiranyaiśca śilpibhissparśadūṣite
viṇmutrarudhirāpeyasparśadoṣe ca mandire /
janane maraṇe caiva śvasṛgāla kharādhibhiḥ
spṛṣṭe ca bimbe tantrāṇāṃ saṅkare samupasthite /
evamādiṣu cānyeṣu saṃprokṣaṇavidhirbhavet
dhāmādikamasaṃprokṣya pratimādikamapyatha /
arcane rāṣṭramadhipaḥ prajāśca sadanaṃ hareḥ
śūnyaṃ syādiriṇa prāyamupadravasamākulam /
durbhikṣavyādhikalahamṛti prāyāssyurītayaḥ
tasmātsaṃprokṣaṇaṃ kāryaṃ dhāmādīnāṃ yathāvidhi /
viṣṇornukamiti svacchairjalaiḥ prokṣaṇa miṣyate
abliṅgairitarairmantrairācāryo brāhmaṇaissaha /
dhruvaberādibimbānāṃ śodhane kṣālane kṛte
idaṃ viṣṇuritiprāyairmantraiḥ paramapāvanaiḥ /
snapanaṃ ca yathāśakti kuryāt snapanapūrvakam
dvāratoraṇakumbhādiyajanaṃ tadanantaram /
dhānyapīṭhe maṇḍapasya madhyabhāge suśobhite
sthāpayitvā mahākumbaṃ sūtrāvastrādiveṣṭitam /
pūrvoktavartmanā tasmin paramātmānamarcayet
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi juhuyītsamidādibhiḥ /
pratyekamaṣṭottaraśataṃ śāntihomo yathāpuram
badhnī yātkautukaṃ bimbe prokṣayedapare'hani /
prabhātasamaye prāpte śobhane deśikottamaḥ
sthāpitaṃ kumbhamāsthāya prādakṣīṇyena mandiram /
nītvā devasya purato dhānyapīṭhe niveśya ca
kūrcena toyamādāya kumbhasthaṃ mūlavidyayā /
pañcopaniṣadairmantrairabliṅgairitiraistathā
śāntimantrāṇi samaye paṭheyurvi prasattamāḥ /
brāhmaṇān bhojayeccāpi yathāśakti ca dakṣiṇā
ācāryadakṣiṇā cāpi daśaniṣkāvarā tadā /
sadyo vā sakalaṃ kuryānniśi vā divase'pi vā
na tithi rna ca nakṣatraṃ kālavelā na vidyate /
sadya eva tu kartavya miti śāstrasya niścayaḥ
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0