Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Samhita · Chapter 4.11

4.11.1

utsavārambhadivasādarvāgahani saptame /
āṅkurānāvapellagne śobhane deśikottamaḥ

4.11.2

aṣṭottara śateṣveva pālikāsu yathāvidhi /
ṣaṭtriṃśatsvatha vā
paścādalaṅkāraṃ samācaret

4.11.3

kramukairdārujairvāpi toraṇai rvīdhikāmukham /
catvārāṇi tathā greṣu gopurāṇāmalaṅkriyā

4.11.4

phalabhārāvanamrāśca kadalīkramukādayaḥ /
pārśveṣu toraṇānāṃ syuḥ sthāpyā gamanavīdhayaḥ

4.11.5

samabhūmitalāḥkāryāssikatābhiśca śobhitāḥ /
dukūlakṣaumapāsobhi rdarbhamālāśatena ca

4.11.6

dhvajaiśca sarvato dikṣu śobhayecca prapādibhiḥ /
śodhayetsarvabhūbhāgaṃ gomayombhobhirāplutaiḥ

4.11.7

prāsadabhittayaḥ kāryāścitritā varṇapañcakaiḥ /
kambhābhiḥ pūrṇakumbhaiśca dīpikāvalibhi stathā

4.11.8

muktādāmabhiranyaiśca sāṅkuraiḥpālikāśataiḥ /
deśāddeśātsametānāṃ varṇānāṃ ca tadutsave

4.11.9

sevituṃ devadeveśa mannādyaistuṣṭimāvahet /
prapāpānīyaśālādhyai ryajamāno divāniśam

4.11.10

rogārtānatha bhaiṣajyairbhiṣajeddhanarāśibhiḥ /
prathamāvaraṇe brahman kārayedyāgamaṇḍapam

4.11.11

yadvāvakāśānuguṇaṃ dvitīyāvaraṇe bhavet /
antarāleṣu sarvatra diśāmiṣṭe kvacidbhavet

4.11.12

saptahastāyataṃ yadvā pañcahastāyataṃ tu vā /
vistārāyāmasadṛśaṃ yaturdvārasa manvitam

4.11.13

maṇḍapaṃ kārayettasya paritaḥ kārayetprapām /
tasya madhye triyaṃśe tu vedīṃ hastasamucchṛtām

4.11.14

vistīrṇāṃ dvitrihastena
vedyāḥ prācyāṃ prakalpayet /
kuṇḍamāhavanīyasya caturaśraṃ yathoditam

4.11.15

dakṣiṇasyāṃ dakṣiṇāgnerdiśi cāpa samākṛti /
kuṇḍaṃ tu gārhapatyasya pratīcyāṃ vṛtta madbhutam

4.11.16

sabhyasya kuṇḍaṃ kauberyāṃ trikoṇaṃ tadanantaram /
aiśānyā magnikoṇe vā kuṇḍaṃ ca caturaśrakam

4.11.17

avasakthyasya śikhinaḥ pañcāgnyutsava muttamam /
yadvā''vasakthya rahitaṃ caturagniṃ caturdiśi

4.11.18

sabhyāvasakthya rahitaṃ yadvāgni trayasaṃyutam /
ekāmāhavanīyaṃ vā kalvayetkatkuricchayā

4.11.19

aśvatthādidrumairdvāratoraṇāni caturdiśam /
sruksruvau kārayedaṣṭa maṅgalāni yathāpuram

4.11.20

āsanaṃ tvṛtvijāṃ homapātrāṇi vividhāni ca /
maṇḍapānāṃ ca purataḥ prapāsyātpārśvayorapi

4.11.21

dukūlakṣaumakāśeyairvicitraṃ maṇṭapaṃ prapām /
vitānayedveṣṭayecca stambhānantarbahisthsitān

4.11.22

muktādāmāni sarvatra lambayeddīpamālikāḥ /
āropayecca stambheṣu patākāvalibandhanam

4.11.23

muktāvitānaṃ badhnī yātpuṣpamālāśca sarvataḥ /
evamādipariṣkārai rbhūṣayenmaṇḍapādikam

4.11.24

tiraskariṇyo vipulā badhnīyācca vicitritāḥ /
agre caturṇāṃ varaṇa mācāryāṇāṃ ca ṛtvijām

4.11.25

ṣoḍaśā nāṃ tathānyeṣāṃ svīkāraḥ paricāriṇām /
te ca bhūṣyā yathāvittaṃ bhūṣaṇaiḥ kaṭakādibhiḥ

4.11.26

vāsobhiśca navaiścitre radhikārānu sārataḥ /
uṣṇīṣairuttarīyaiśca gandhadravyāsu lepanaiḥ

4.11.27

śobhanīyāḥ prayatnena yajamānena sarvadā /
snapanaṃ cotsavā rambhe tadante ca yathoditam

4.11.28

kuryāddevasya pūrvedyuḥ kautukaṃ bandhayedguruḥ /
sauvarṇe rājate vāpi pātre vimalataṇḍule

4.11.29

khāridvayena vārdhena yadvā pādena sammite /
nyasyetsūtraṃ ca sauvarṇaṃ kṣaumaṃ kārpāsameva vā

4.11.30

saptabhiḥ pañcabhirvāpi sūtraṃ kṣaumāditantubhiḥ /
śatena ṣaṣṭhyārūḍhena phalaiḥ kramukajairapi

4.11.31

nāgavallīdalaissārdhaṃ phalasaṅkhyā caturguṇaiḥ /
tadardhairvā tadardhairvā kadalyādiphalairapi

4.11.32

sārdhaṃ tadanu tatpātraṃ sādhāraṃ nyasya mūrdhani /
vastreṇaācchāditaṃ chatracāmaravyajanānvitam

4.11.33

bahudīpakasaṃyuktaṃ savitānaṃ ca mūrtipaḥ /
paṭhadbhiśśākunaṃ sūktaṃ brāhmaṇairveda pāragaiḥ

4.11.34

tūrya maṅgalagītaiśca sārdhaṃ nītvā pradakṣiṇam /
dhāma viṣṇostathā tasya bahirāvaraṇāni ca

4.11.35

prādakṣiṇyena vā grāmaṃ praviśeddevatā ntikam /
devasya purato bhūmitale gomayapāriṇā

4.11.36

ālipte caturaśreca śālibhāreṇa pūrite /
pātraṃ nidhāya puṇyāhaṃ vācayitvā yathāvidhi

4.11.37

sabhājayitvā ttsūtra mantramantreṇa deśikaḥ /
aṅguṣṭhā nāmikābhyāṃ tu gṛhītvā hastayordvayoḥ

4.11.38

aparājitayā sūtraṃ candanakṣoda vāriṇā /
ālipya dakṣiṇe haste badhvā cotsavakautukam

4.11.39

spṛṣṭvā dakṣiṇahastena sūtraṃ pārān śataṃ japet /
antramantraṃ tathārghyārdairiṣṭvādevaṃ nivedayet

4.11.40

mahāpūvaṃ tathāpūpān pṛthukāṃśca phalānyapi /
keyaṃ nṛttaṃ tathāpādya mācareddevatāntike

4.11.41

tribhirbhāgavatairdevaṃ sthāne'nyatra niveśayet /
snānāntaṃ kṣaumavasanamāliptaṃ candanādinā

4.11.42

bhūṣitaṃ bhūṣaṇaissarvaissrigviṇaṃ devadaivatam /
arcayitvā yathāśāstraṃ paramānnaṃ nivedayet

4.11.43

yathoditaṃ pratiṣṭhāyāṃ yathāśayana kalpanam /
bhimbaṃ copari vinyasya śayane sthāpayecchubhe

4.11.44

koṇeṣu sthāpayeddīpān pālikā ssāṅkurāstathā /
tūryaghoṣaistathāvedaistotraistutvā madhudviṣam

4.11.45

niśāṃ nayojjāgareṇa samāhitamanā guruḥ /
śvobhūte śobhane prāpte muhūrte bhāskarodaye

4.11.46

uttiṣṭhe tyādimantreṇa tribhirbhāgavataissaha /
dikṣu śākunikaṃ sūktaṃ paṭhatsu brāhmaṇeṣvapi

4.11.47

utthāvya śayanāddevaṃ taṃ
idaṃviṣṇurityṛcā /
āropayeyuśśibhikāṃ suvarṇa prabhayā saha

4.11.48

vaheyu rbhūsurā yānaṃ dhyāyanto vihagādhipam /
vikiretsarvato dikṣu puṣpāṇisurabhīṇi ca

4.11.49

lājāṃśca sākaṃ muktābhistūryaghoṣaiśca nādayet /
īdṛsairmaṅgalairanyaissarvāvaraṇa bhūmikāḥ

4.11.50

nītvā pradakṣiṇaṃ
yānādavaropya prabhānvite /
bhadrāsane dukulādicitrāstaraṇaśobhite

4.11.51

pārśvekalpadrumacchāyāśītale svarṇanirmite /
niveśya maṇṭape sarvamupacāraṃ samācaret

4.11.52

prābhṛtaṃ cāhṛtaṃ sarvaṃ dravyamutsavakāraṇam /
devāya darśayetsarvaṃ janasaṃnadi deśikaḥ

4.11.53

kṛtvopacāra makhilaṃ tatassnapanamaṇṭape /
snāpayeddevadeveśaṃ yathāpūrvoditaiḥkramamaiḥ

4.11.54

ācāryo yajamānaśca samīkṣya vibhavodayam /
mahāhavirnivedyānte hutvā havyairyathāvidhi

4.11.55

garbhagehaṃ vimānasya nayenmaṅgalasaṃyutam /
tato'parāhṇasamaye aṅkurādhāramṛttikām

4.11.56

ānetuṃ bahirudyāna būmeryadvā nadītaṭāt /
yānamāropya garuḍaṃ senānyaṃ vā pariṣkṛtam

4.11.57

devādeśaṃ puraskṛtya sarvamaṅgala saṃyutam /
vahadbhiḥpālikāḥpūrvaṃ khanitraṃ cāpi bhūṣitam

4.11.58

brāhmaṇairbahubhirvedānadhīyānaissamantataḥ /
nītvā pradakṣiṇaṃ grāmaṃ tato nirgatya deśikaḥ

4.11.59

diśaṃ prācīmudīcīṃ vā pratisaṅgṛhyamṛttikām /
yathāpūrvoditaṃ dhāma praviśya rajanīmukhe

4.11.60

pradoṣe yāgasadasi pālikā dvādaśāvarāḥ /
śarāvakumbhasahitāstadvargā api ṣoḍaśa

4.11.61

īśānabhāge saṃsthāpya somakumbhasamanvitāḥ /
āvapettāsu bījāni muhūrte śobhane guruḥ

4.11.62

tataḥ praviśya sadanaṃ yajamāno guruśca tau /
praṇamya daṇḍavadbhūmau devamutsava sampadam

4.11.63

yācetāṃ gururanvakca badhvā kalyāṇakautukam /
utsavasnānabalyartha pratimāsu yathā kramam

4.11.64

sudarśane caśayane kalpite'nyata pūrvavat /
baddhapratisaraṃ sarvamadhivāsya yathākramam

4.11.65

utthāpya sadyaścārādhya prādakṣiṇyena mandiram /
nītvā praveśya yāgārthamaṇḍapaṃ tatra cāsane

4.11.66

nityotsavā rcāṃ cakraṃ ca niveśya tadanantaram /
vedikāyāṃ dhānyapīṭhaṃ kṛtvā purveditakramāt

4.11.67

tatra prakṣālitān kumbhān sūtreṇa pariveṣṭitān /
gandhodakena sampūrṇā nnavaratnayutānnava

4.11.68

sarvagandharajomiśrān karakeṇa samanvitān /
pratyekaṃ syastasauvarṇaniṣkānaśvatthapallavaiḥ

4.11.69

kuśakūrcena sahitān mukheṣvapi samallakān /
madhyamaṃ vastra yugnena śiṣṭānekena vāsasā

4.11.70

veṣṭitānvedikābhūmau sthāpayeddhānyarāśiṣu /
ayataṃ saptabhirhastaiṣṣadbhirvā cātha pañcabhiḥ

4.11.71

vistīrṇaṃ vastramāyāmamānārdhena niyojayet /
bhagavanmayavipraiśca puṇyāhamapi vācayet

4.11.72

dvāratoraṇakumbhādīn pratiṣṭhāyāmi vārcayet /
madhyakumbhe mūlaberaṃ karake ca sudarśanam

4.11.73

pūrvādyāśāgate kumbhe vāsudevādi kānyajet /
āgneyādiṣu koṇeṣu yaṣṭavyāḥ puruṣādayaḥ

4.11.74

tadhaiva puruṣassatyaḥ krameṇācyutadevatā /
anantaśceti haviṣā caturṇāṃ ca nivedanam

4.11.75

kumbhe tathāstre ca balibimbe cai vāṣṭa maṅgalam /
veṣṭitaṃ vāsasā vede radhastāddhānya rāśiṣu

4.11.76

nyasyābhyarcya caturdikṣu vedatūryādighoṣaṇe /
pravṛtte juhuyādagnau dhyāyannāhava nīyake

4.11.77

vāsudevaṃ dakṣiṇāgnau saṅkarṣaṇa manantare /
pradyumnaṃ paścime cāgnāvudī cīne'niruddhakam

4.11.78

āvasakthye mūlamūrtimiṣṭvā tīrthāva sānikam /
sannidhiṃ prārtha kuṇḍeṣu juhuyā tsarpirādibhiḥ

4.11.79

sarpiṣā ca prasūnaiśca dhūpadravyaiśca padmaja /
samidhā payasā dadhnā tilavrīhi yavai stathā

4.11.80

tattaddaivatamantreṇa aṣṭottara śataṃ pṛthak /
aṣṭāviṃśativārānvā kuṇḍeṣu prāgupakramaḥ

4.11.81

pāyasaiḥkṛsarairgaulyairharidrānnaiśca maurdikaiḥ /
hotavyaṃ pauruṣai ssūktaiḥ pṛthagagniṣu pañcasu

4.11.82

pañcame paramānnena brahmādyuddiśya devatāḥ /
tattannāma caturthyantaṃ parivārapadānvitam

4.11.83

svāhāntaṃ mantramuccārya dhyātvā brahmādidevatāḥ /
brahmā prajāpatī rudrassarve devā yathākramam

4.11.84

chandhāṃsi vedā ṛṣayo gandharvāśca sarīsṛpāḥ /
yakṣāścapsarasaścaiva māsādyaissaha vatsarāḥ

4.11.85

saritaśca samudrāśca parvatāśca tathāpagāḥ /
bhūtāni paśavo vṛkṣā stathaivauṣadhayaḥsmṛtāḥ

4.11.86

vanaspatiścodbhidaśca svedajāścāṇḍajā stathā /
jarāyujāśca bhūrādisaptalokāstathaiva ca

4.11.87

atalādyāstathālokāssapta caṇḍādidevatāḥ /
ityetebhyo balidravyaṃ juhuyānmūlavidyayā

4.11.88

idaṃ viṣṇuritiprocya pūrṇāhuti mathācaret /
na dahetparidhīn darbhān devānnodvāsayet sthitān

4.11.89

pratyahaṃ dhārayedagnīn yāvattīrthadināvadhi /
ahorātraṃ pratidinaṃ juhuyāduktavartanā

4.11.90

ekāgnauvāpi hotavyaṃ homadravyamaśeṣataḥ /
traye catuṣṭaye caivamagnīnāṃ kamalāsana

4.11.91

balipradānaṃ prathamaṃ kuryādyāgasya maṇṭape /
cakraṃ ca balibhimbaṃ ca samādāyānnamūrtinā

4.11.92

sākaṃ niṣkramya sadanāttaddvāre kumudādikam /
abhyarcyapurato dadyādbaliṃ bhūmitale śucau

4.11.93

pātrasthaṃ tadbalidravyaṃ ghaṇṭāṃ prasavabhājanam /
toyapūrṇaṃ ca karakaṃ dīpapātraṃ ca dīpikāḥ

4.11.94

dhūpapātraṃ gṛhītvāgre gacchantu paricārakāḥ /
agre gacchedanna mūrtistataścakramanantaram

4.11.95

nityotsavārcāṃ tadanu vitānādi samanvitām /
tataścaṇḍa pracaṇḍādīn dvāreṣvā varaṇeṣu ca

4.11.96

nityotsavaprakriyāyā balimabhyarcya nikṣipet /
madhyamārabhya ca grāme brahmādīnāṃ yathāvidhi

4.11.97

deśeṣvīśānaparyantaṃ datvā'bhyarcya baliṃ tataḥ /
mahāpīṭhe balidravyaṃ pariśiṣṭama śeṣataḥ

4.11.98

dadyātpāriṣadān sarvānuddiśya kamalāsana /
muhūrte śobhane prāpte gururutsava kautukam

4.11.99

śayanasthaṃ samutthāpya mantramuttiṣṭha pūrvakam /
uccārayan svastisūktaṃ paṭhadbhirbrāhmaṇai ssaha

4.11.100

niṣkramya mandirāttasmā duccārya ca rathantaram /
samāropya rathaṃ yuktaṃ caturbhirhastipuṅgavaiḥ

4.11.101

vājibhirvā balīvardaiśśīghragāmibhiruttamaiḥ /
kalpakadrumasaṃyuktaṃ hemakuṭai ralaṅkṛtam

4.11.102

rathasyo parikṛtvā ca nayedāsthitasārathim /
yantreṇa vā vipravaryau radhīyānai rbalānvitaiḥ

4.11.103

gaje vā syandanālābhe yāne vā tadasambhave /
bhadraṅkarṇeti mantreṇa yānamāropayettadā

4.11.104

sapuṣpahemaprabhayāyuktaṃ puṣpairalaṅkṛtam /
haimena ca vimānena yuktaṃ puṣpādiśobhinā

4.11.105

kuṭākāreṇa vā yuktaṃ mayūracchadaśobhinā /
sarvālaṅkāra yuktena samanaḥpariveṣinā

4.11.106

yāne tatra samāsīsamabhyarcyanyāsapūrvakam /
devaṃ nivedayettasmai bhakṣyaṃ ca pṛthukādikam

4.11.107

nānyaṃ caraṇayornyasyenniśācūrṇāni sarvaśaḥ /
dīpairudagrairbahubhiḥ pariṣiktai rghṛtādinā

4.11.108

parassahasrai ssarvatra dīpayecca śatāvaraiḥ /
dvijendramukhyairbahubhi rbhūṣitairdhavalāmbaraiḥ

4.11.109

kañcukoṣṇīṣasahitai rvālavyajanapāṇibhiḥ /
tālavyajanahastaiśca barhibarhakaraistathā

4.11.110

muktātapatrahastai śca meghuḍambaradhāribhiḥ /
bhibhrāṇairdhūpapātrāṇi gandhodgārīṇī viśvataḥ

4.11.111

yānāruḍhena purato racitāñjalikarmāṇā /
ucchairdhvajādhirūḍhena tathā tārkṣyeṇa padmaja

4.11.112

pṛṣṭhataśca praṇamatā śibhikāṃ kalakojjvalām /
ārūḍhena viriñcādīn samutsārayatā bahiḥ

4.11.113

viṣvaksenena devena vedrahastena sevitaḥ /
upānahau pāduke ca pātre kanakanirmite

4.11.114

samāropya puro viprairdhārayadbhiralaṅkṛtaiḥ /
rājacihnāni cānyāni yātavyamavilambitam

4.11.115

vipraistrayī madhīyānai rjavastuti parāyaṇaiḥ /
nṛtyatā gāyatā cāpi gāṇikyenānu sevitam

4.11.116

vīṇādivādanaparairvandibhiśca tathā paraiḥ /
ṣaḍjadigītanipuṇai rvādyavādanakonidaiḥ

4.11.117

gadyaṃ padyaṃ tathā miśraṃ paṭhadbhistotra mujjvalam /
bhāṣāśca bahudhā bhinnā bhāṣamāṇai rita stataḥ

4.11.118

vaitaṇḍi kai stathā jalpanipuṇairvāda śikṣitaiḥ /
tathā tatvakathāniṣṭhaiḥ padārthajñaiśca tārkikaiḥ

4.11.119

vimāṃsakairyājñikaiśca cchāndasaissāṅkhyakovidaiḥ /
yogajñaiśca pūrṇajñai śśābdikaustatva vedibhiḥ

4.11.120

mauhurtikaiśca gaṇaśaḥparasparajigīṣubhiḥ /
tattacchāstroktamārgeṇa prameyaṃ bahudhā sthitam

4.11.121

uccairbruvāṇairva dvadbhiḥ pañca rātra parāyaṇaiḥ /
pāsudevasya mahātmyaṃ kathayadbhiśca sātvikaiḥ

4.11.122

saṃskṛtaṃ prākṛtaṃ miśramīra yadbhirita stataḥ /
śāstreṣu naipuṇaṃ sarvaṃ pradarśayitu mudyataiḥ

4.11.123

devasya purataḥpṛṣṭhe pārśvataśca sthitairjanaiḥ /
senayā sarvatodikṣu caturaṅga nalāḍhyayā

4.11.124

devasya pārśvayoḥpūrve lākṣā rañcitamaskaraiḥ ? /
yantrerdāru mayaiścitraiṛḥ pakṣyākārairiti stataḥ

4.11.125

devatākṛti yantraiśca tathā yantrairgajādibhiḥ /
niṣādibhissamārūḍhaistrībhiśca bharatoditaiḥ

4.11.126

mārgairbahuvidhairnṛttaṃ darśayantībhiradbhutam /
lekhāyantre striyārūḍhai ryantre ranyestathāvidhaiḥ

4.11.127

gatāgatāni kurvāṇairanuyātassamākulaiḥ /
itthamāvaraṇaṃ sarvaṃ parikramya bahi stathā

4.11.128

grāmādivīdhi kāśchāpi parikramya pradakṣiṇam /
praveśasamaye cāpi prākāravalayaṃ tathā

4.11.129

prādakṣiṇyena gatvāntaḥ praviśenmaṇṭa pāvanim /
tatrāvaropayeddevaṃ baliberaṃ tu mandire

4.11.130

cakraṃ ca yāgasadane balipīṭhe bahisthtate /
annamūrtiṃkṣipennityaṃ samārādhanakalpitaiḥ

4.11.131

vastubhirdvaguṇairnityaṃ druvabheraṃ samarcayet /
rātriśeṣe vyatikrānai maṇṭape siṃhaviṣṭare

4.11.132

avasthāpyautsavaṃ bimbamarcayecchāntravartmanā /
snapanaṃ tatra vā bimbe yadvānnaparakautuke

4.11.133

ekabheravidhāne tu mūlabimbe'bhiṣecanam /
pratyahaṃ snapanaṃ kuryādyathāśakti yathāvidhi

4.11.134

mehīhavirni vedyātha bimbe kalyāṇakalpite /
maṇḍanālayamāsādya śobhayodbhūṣaṇādibhiḥ

4.11.135

bimbe tatra sthite yāgamaṇṭapaṃ prāpya deśikaḥ /
kumbhādikaṃ samabhyarcya nivedya ca yathoditam

4.11.136

hutvā ca pūrvavatpīṭhe baliṃ datvā yathāvidhi /
sarvamanyacca
balyarcāṃ nītvā grāmādivīdhikāḥ

4.11.137

yathāniśaṃ vidhāyānvagutsavārcaṃ nayedbhahiḥ /
yathāpuramalaṅkāraṃ kṛtvā parikarāṃ stathā

4.11.138

divasānuguṇānanyān dhvajādīnviṣvagucchṛtān /
tāmbūlavīṭikāṃ datvā sthāne sthāne samāhṛtām

4.11.139

puthu kādīṃ stathā bhakṣyā nnālikeraphalāni ca /
pānīyācamānādīna coditāni yathāvidhi

4.11.140

datvānaivedyamakhilamadbhiḥ prokṣyāstravidyayā /
nivedayedapūpādīn pakvaṃ tūṣṇīṃ pradarśayet

4.11.141

pānīyaṃ ca tathā svādu payaḥprabhṛti cāhṛtam /
piṣpamūlādi yaccāsyaccandanakṣodabhājanam

4.11.142

bhūṣaṇaṃ cāṅgulīyādi bhaktyā yatpratidīyate /
prokṣya sarvaṃ tathāstreṇa devaṅge yojayodguruḥ

4.11.143

grāmaṃ pradakṣiṇaṃ nītvātadhaivāvaraṇāni ca /
praveśya dhāma śibhikāmanyāmāropya maṅgalām

4.11.144

pnānamaṇṭapabhūbhāge kāñcane paramānane /
sukhāstaraṇa saṃyukte yūnāderavaropyatam

4.11.145

niveśyābhīṣṭadigbhāge sammukhaṃ makhakautukam /
ārādhayedbhāgavata ssarvālaṅkāra saṃyutaḥ

4.11.146

ahatena susūkṣmeṇa vāsanā ślakṣṇatastunā /
baddoṣṇīṣottarāsaṅgaḥ karṇakārdauralaṅkṛtaḥ

4.11.147

sauvarṇavāravāṇena dhavalena virājitaḥ /
baddhasvadehasannāhaḥ pavitratakaraśśuciḥ

4.11.148

samārādhanavastūni nayadbhiḥ paricārakaiḥ /
kañcukoṣṇīṣavāsobhirbhavitavyaṃ samantataḥ

4.11.149

devasya dakṣiṇe pārśve pūjarendropaveśanam /
āsthitavyaṃ bhagavataḥ pārśvayoḥ pṛṣṭhata stataḥ

4.11.150

ekāgremānasaissarvai rekāntibhiruvāsakaiḥ /
āsthitavyaṃ yativaraistridaṇḍairekadaṇḍibhiḥ

4.11.151

brahmadhyāna parairanva gārādhana vidhikramam /
anusandhāyi bhiśśaśva dupaveṣṭavya mantike

4.11.152

bahisteṣāṃ ca kalyāṇai rvaiṣṇavai ssaṃyatendriyaiḥ /
ānasdajāśru salilai rāplutāṅgairmahīsuraiḥ

4.11.153

upāsitavyamantyestu sadasyairmaṇṭapādbahiḥ /
adhastātsarvatodikṣu prapāyā mupaveśanam

4.11.154

adhastādagrato nṛttagītavādyaviśāradaiḥ /
nāṭyaṃ bahuvidhaṃ vādyaṃ prakṛṣṭaṃ bahudhāsthitam

4.11.155

gītaṃ ca divyaṃ ṣaḍjadyaissvaraiḥkālānusāribhiḥ /
pradarśayadbhirlāsyāni bandhanānītarāṇica

4.11.156

āviṣkurvadbhirānyāṃśca śravyaṃ dṛśyaṃ ca taddvayam /
darśayadbhiradhīyānaistrayūṃ svādhyāyakalpitām

4.11.157

itihāsapurāṇāni kathayadbiryathāyatham /
sannidhātavyamanyābhi rvāṇinībissamantataḥ

4.11.158

itthaṃ saṃsevite tatra maṇḍape madhuvidviṣam /
arcayitvā tatassnānapīṭhe nītvā yathāpuram

4.11.159

sahasradhārāparyantaṃ snāpayetpuruṣottamam /
alaṅkārāsane nītvā tatra kṛtyama śeṣataḥ

4.11.160

kṛtvā yātrāsane devamāropya saparicchadam /
praveśya maṇḍapaṃ tatra nyasettaṃ bhojavāsane

4.11.161

mahāhavirnivedyātha pānakāntaṃ yathoditam /
sukhāsane sthāpayitvā rājavatsarvamācaret

4.11.162

alaṅkārāsanaṃ nītvā yānamāropya maṅgalam /
avaropyāsane tatra maṇḍayitvā yathāpuram

4.11.163

homādi balidānāntaṃ kṛtvā sarvama śeṣataḥ /
autsavaṃ bimbamādāya kuryādevaṃ mahotsavam

4.11.164

pratyahaṃ mahamuktena vidhinā vihitaṃ kramāt /
apūrvābharaṇairmālyairapūrvaiścāmbaraistathā

4.11.165

apūrvodyānayānādyairyathā kautūhalaṃ bhavet /
tathā viśiṣya kartavyaṃ yāvattīrthadināvadhi

4.11.166

yasminnāsthānabhūbhāge ye bhogāḥ kalpitāḥ purā /
tatreva te vidhātavyā devasya sati sambhave

4.11.167

śriyā vasudhayā sārdhaṃ grāmādau nityamutsave /
paribhramaṇamīśasya kevalasyāpi vā bhavet

4.11.168

ahani prathamādausyā dbalidānamanukramāt /
palalaṃ rajanīcūrṇaṃ karambhān lājasaṃyutān

4.11.169

caruṇā saha saṃyojya baliṃ tadyādyathāvidhi /
dvitīye'hani saṃyojya caruṇā tilataṇḍulam

4.11.170

miśritāṃścaruṇā lājā dhānānyāpūpakāṃ stathā /
tṛtīye ca caturthe ca nālikerajalaissaha

4.11.171

saktūṃśca śālipiṣṭaṃ ca saṃyojya caruṇā saha /
paṃcame padmabhījāni pāyasaṃ śālitaṇḍulam

4.11.172

ṣaṣṭhe tvapūpān saṃyojya caruṇā nikṣipedbalim /
saptamādiṣu sarvatra sārdhamannaiścaturvidhaiḥ

4.11.173

apūpāṃśca tathā saktūn pratyahaṃ nikṣipedbalim /
brahmādīśānaparyantaṃ sthāneṣvaṣṭasu pūrvavat

4.11.174

vidhāya balipīṭhāni gomayāliptabhūmiṣu /
teṣu vādyaṃ tathā nṛttaṃ geyaṃ nityetsave yathā

4.11.175

kṛtvā dadyāttoyapūrvaṃ baliṃ teyottaraṃ tathā /
balimudrāṃ darśayitvā darśayenmaṅgalāṣṭakam

4.11.176

baliṃ pradakṣiṇīkṛtya gaccheyurbalidāyinaḥ /
ārambhadivase rātrau samāptidivase'hani

4.11.177

balimekāṃ kṣipenmadhyadivaseṣu balidvayam /
ahni rātrau ca sarvatra balidānaṃ yathāvidhi

4.11.178

avasānadine rātrau grahaṇe viṣuve'yane /
prāpte kuryādavabhṛthaṃ yadi tasmin balidvayam

4.11.179

grāmādirahite sthāne madhye tu purato balim /
mahāpīṭhasya vitaredbrahmaṇe deśikottamaḥ

4.11.180

purvedyustīrthadivasāddevasya mṛgayā bhavet /
mṛgayādivasātpūrvaṃ jaladroṇyavagāhanam

4.11.181

avagāhadinātpūrvadivase devamarcayet /
śrībhūmibhyāṃ sahaikasmin viṣṭare vipule sthitam

4.11.182

udyānādau ca devībhyāṃ sārdhaṃ devasya nirgamaḥ /
kīḍrāśca tatra bahudhā darśaye ccopadāḥ punaḥ

4.11.183

deśāddeśādāhṛtāni prābhṛtāni gurussvayam /
pradarśya devadevāya janasaṃsadi maṇḍape

4.11.184

ito yātamidaṃ sarva mito yātamitīryaca /
devādīnapi cāhartṝnkāle vijñāpaye ttataḥ

4.11.185

tanmayatvāddeśikendro devo'hamiti bhāvayan /
kuryādanugrahaṃ sarvaṃ devasyālokya cānanam

4.11.186

abhiprāyaṃ yathā rājño jñātvā tena pradarśitam /
bruvanti tatsamīpasthā rājñāṃ tattadanugraham

4.11.187

sudarśanānnamūrtibhyāṃ saha tābhyāṃ vināpi vā /
saha balyarcayā kuryādvinā vā taṃ mahotsavam

4.11.188

kevalotsavabimbena dineṣvavabhṛthāvadhi /
jaladroṇīṃ jalasnānadine kṛtvā yathāpuram

4.11.189

utsavaṃ devadevasya prātarārabhya maṅgaḻam /
aparāhṇe jaladroṇyāmavagāhanamiṣyate

4.11.190

sopānadeśe sarasi jaladroṇīṃ niveśayet /
kaṭāhaṃ vāpi sauvarṇaṃ pūrayedgandhavāribhiḥ

4.11.191

muktā bhānyakṣatānyatra parito vikiret sthale /
jaleṣvāvāhya gaṅgādyāssaritastāssabhājayet

4.11.192

jale'bhimantrite mantrairabliṅgairdevamarcitam /
upacārairyathāpūrvaṃ snānāntrairavagāhayet

4.11.193

kāle tasminnadhīyūran sūktaṃ vāruṇamuccakaiḥ /
tanmayā dikṣu sarvāsu ghoṣayettūryamuccakaiḥ

4.11.194

avagāḍhaṃ tato devaṃ yānamāropya maṇḍapam /
anyamānīya tatrāpi yathāpūrvaṃ sabhājayet

4.11.195

anuṣṭhitamidaṃ tīrthaṃ brahmadyairapi daivataiḥ /
etaiśca tīrthasalilaiḥpītaiśśirapi dhāritaiḥ

4.11.196

snānairnirdhūtapāpmāno yānti brahma sanātanam /
mṛgayādivase vāpi prātarārabhya pūrvavat

4.11.197

kṛtvotsavamaśeṣeṇa tasyānte mṛgayā bhavet /
mṛgayānuguṇaissarvairbhūṣaṇairbhūṣitaṃ tataḥ

4.11.198

tadyogyāyudhasannāhaṃ hastyādau parikalpite /
āropya kṛtrime cāśve nayedgrāmādi pūrvavat

4.11.199

devībhyāṃ saha sīmādau sainyairhastyādibhiryutam /
udyanamaṇṭape cāpi madhye sauvarṇaviṣṭare

4.11.200

āsane tatra cāsīnaṃ snānapūrvaṃ samarcayet /
maṇṭape'nyatra vidhinā nivedya ca mahāhaviḥ

4.11.201

yānamāropya tadrātrau mandrirāntarbhuvaṃ nayet /
nityotsavaṃ yathāpūrvaṃ kuryāttadanu maṅgalam

4.11.202

paścime rātribhāge tu tīrthabhimābādhivāsanam /
badvā pratisaraṃ tīrthabimbābhāve caturmukha

4.11.203

nityotsavapratikṛterabhāve tvadhivāsanam /
snānarcāyāṃ bhavedyadvā bimbasyotsavakāriṇaḥ

4.11.204

utsavaṃ prātarārabhya kuryātpūrvoditakramāt /
utthāpya śāyitaṃ bimbaṃ niveśya mukhamaṇṭape

4.11.205

ādāya sthāpitān kumbhān yāgamaṇḍapabhūmiṣu /
nītvā pradakṣiṇaṃ dhāma tīrthabhimbasya sannidau

4.11.206

sthāpayitvā dhānyarāśau tīrthabimbaṃ yathāvidhi /
vastrāntamarcayitvānte muhūrte śobhane guruḥ

4.11.207

ekabhere mūlabheramanyathā tīrthakautukam /
kumbaurabhyuddhṛtairdevaṃ mūlamantreṇa mantravit

4.11.208

vūrvādimadhyakumbhāntamabhiṣiñcedyathāvidhi /
snānādidīpaparyuntaṃ pratikumbhaṃ samarcayet

4.11.209

paṭhatsu vipravaryeṣu dikṣu svādhyāyamuccakaiḥ /
ghoṣayatsu ca vādyeṣu mantrairabdaivadairguruḥ

4.11.210

navavastrottarīyādyairdīpāntairarcite harau /
dhvajapīṭhasya purataḥ kṣitau gomayapāriṇā

4.11.211

ālipte caturaśre ca śālibhārairvikīryaca /
vastrapūrvādyalaṅkārairulūkhalamaṅkṛtam

4.11.212

kṣālitaṃ sthaṇḍile pīṭhe sthāpayitvā caturmukha /
śrīnūktavidyayā lakṣmīṃ dhyātvā mantritamarcitam

4.11.213

musalaṃ kṣālitaṃ cāpi mantritaṃ mūlavidyayā /
ādāya mārtipaissārdhaṃ deśikendrassamāhitaḥ

4.11.214

avahanyānni śācūrṇaṃ nikṣiptaṃ tadulūkhale /
gāyantyo gaṇikā gītaṃ mandire devadāsikāḥ

4.11.215

avahanyurniśācūrṇaṃ yathāsūkṣmataraṃ bhavet /
nikṣiptacūrṇaṃ tadanu kumbhaṃ veṣṭitavāsanam

4.11.216

sakūrcamallakaṃ pīṭhe taṇḍulaiḥ parikalpite /
sthāpitaṃ mūlamantreṇa gandhādibhirathārcitam

4.11.217

ādāyakumbhacūrṇaistaiśśrīsūktenābhiṣecayet /
ṛtvijo deśikendraśca devaṃ gatvā pradakṣiṇam

4.11.218

aṣṭāṅgapraṇipātena praṇipatya vikīrya ca /
puṣpāṇyañjalibhirdevaṃ stutvā stotre ranekaśaḥ

4.11.219

alaṅkṛtairbhāgavataiśchatracāmaradhāribhiḥ /
taireva sarvairbahubhirbhāvyaṃ devasamīpagaiḥ

4.11.220

aropya devaṃ hāstyādau tīrthabhimbamalaṅkṛtam /
paścādutsavabimbena nīyamānena pūrvavat

4.11.221

sahitaṃ sarita stīrthaṃ nītvā yadvā sarittaṭam /
darśe ca paurṇamāsyāṃ ca arvākcedyojanāvadau

4.11.222

samudratīramathavā maṇḍape tatra kalpite /
avaropyāsane yānā nniviṣṭe tīrthakautuke

4.11.223

kalaśānagrataḥpañca viṃśatiṃ daśa sapta ca /
yadvā yadvā nava nyasya yathāvidhi yathākramam

4.11.224

kalaśairabhiñceta cakraṃ śiṣṭaiśca vāribhiḥ /
saritādau ca tīrtheṣu tīrthānyāvāhya nāmabhiḥ

4.11.225

nimajjayettatra bimbaṃ cakraṃ ca triryathāvidhi /
tīrthārthamautsave bimbe samānīte tu vāribhiḥ

4.11.226

prokṣya kūrcāgrapatitairbhimbaṃ cakraṃ nimajjayet /
cakrābhāve tu tatkūrcaṃ kevalaṃ devasannidau

4.11.227

devena saha tatkāle nimajjanti ca ye narāḥ /
te nirdhūyākhubhaṃ sarvaṃ mahāpātakamapyatha

4.11.228

yānti druvaṃ suduṣprāpaṃ sthānamācandratārakam /
maṇḍape devamānīya pūjayitvā yathāpuram

4.11.229

mahāhavirnivedyātha brāhmaṇān bhojayettataḥ /
pratyahaṃ bhojayedviprān sahasraṃ śatameva vā

4.11.230

ālayābhyantaraṃ yānamāropya prāpayettataḥ /
tadrātrau maṇḍape devaṃ nītvābhyarca yathāvidhi

4.11.231

nivedya ca yathānyāyaṃ prabhāte maṇḍapāntare /
bhaktairbhāgavataiścaiva sevite bhūtela kvacit

4.11.232

cakrābjaṃ vartayitvoktavartanā varaṇānvitam /
prasavaiḥ kālajaiśśyāmaiḥ kṛṣṇaiśca tulasīdalaiḥ

4.11.233

nyūvātirekarahitairvarṇaireva sitādibhiḥ /
vicitrayetpañcavarṇaiścitrite tasya madhyataḥ

4.11.234

bhadrapīṭhe prabhāyuktenyaste kalyāṇakautukam /
niveśyārādhayedarghyapādyādibhiranukramāt

4.11.235

dvādaśākṣaramantrasthānyakṣarāṇi yathāyatham /
uddiśya bhūṣāparyantairarghyārdyairnavabhiḥkramāt

4.11.236

pratyakṣaraṃ samastāni puṣpau rabhyarcayeddharim /
hṛdayādīni cāṅgāni samuddiśyāñjalisthitaiḥ

4.11.237

phalaṃ bhavatu me puṣpairnama ityavasānakam /
tantra mantraṃ samuccārya mantraviddeśikottamaḥ

4.11.238

bhūṣaṇāni tathoddiśya śrīvatpādīnyanukramāt /
āyudhāni ca divyāni cakrādīni yathākramam

4.11.239

tathaivāvaraṇasthānāṃ devatānāṃ samarcanam /
matsyādimūrtidaśakaṃ keśavādīṃ stathā parān

4.11.240

caturviṃśatisaṅkhyātā nuddiśya kusumārcanam /
pauruṣeṇa tu sūktena pratyṛcaṃ kamalāsana

4.11.241

nārāyaṇānuvākena viṣṇusūktena deśikaḥ /
puṣpāṇi tadyāddevasya caraṇāmbojayordvayoḥ

4.11.242

tathaupaniṣadairmantreḥ ñcabhissarvapāpanaiḥ /
dikṣu vedāṃśca caturaḥ paṭheyurmantravittamāḥ

4.11.243

vidikṣvekāyanāṃ śākhāṃ tanmayūssumukhā stathā /
adhīyīran tathā stotrenṛttaiśca satatodyataiḥ

4.11.244

toṣayeddevadeveśaṃ geyaiśca bahudhā sthitaiḥ /
puṣpābhiṣekaṃ prahitaiḥ puṣpaireva sitādibhiḥ

4.11.245

devasya kṛtvā devāya pāyasādi caturvidham /
annaṃ nivedya juhuyāddiśyagnermaṇḍapasca ca

4.11.246

samidbhirājyaiścaru bhiścatubhirnaśca pṛthakpṛthak /
aṣṭottaraśataṃ vārān mūlamantreṇa mantravit

4.11.247

tataḥpradakṣiṇaṃ kṛtvā devaṃ stutvā ca bhūtale /
praṇayeddaṇḍadyānamāropya śibhikādikam

4.11.248

praviśayedāvaraṇaṃ prathamaṃ tatra ca sthitaḥ /
sevānubhūtivivaśārna bhaktān bhāgavatāṃśca saḥ

4.11.249

brahmādīnapi kalyāṇamanusandhātumāgatān /
praṇatānālayaṃ svaṃ svaṃ gantuṃ sarveśvaro hariḥ

4.11.250

niyujyāvaraṇaṃ tacca parikramya pradakṣiṇam /
sārdhamabhyantarai rnirtaissevakai ranuyāyibhi

4.11.251

abhyantaraṃ mandirasya praviśenjaṅgalānvitam /
tadaharniśi pūrvasmin nyasyetsnasapanamaṇḍape

4.11.252

utsavāntocitaṃ snānaṃ kalaśairā caretkramāt /
mahāhavirnivedyatha nītvātanmaṇḍapāntare

4.11.253

yāgamaṇḍapamāsādya homaṃ kuryādyathāvidhi /
śāntihomaṃ tataḥkuryādyathā pūrvoditatramāt

4.11.254

prāyaścittaṃ tu juhuyātpañsopaniṣadā ghṛtam /
sahasraṃ vāśataṃ vāpi hutvā pūrṇāhutiṃ caret

4.11.255

agnīn visarjayeddevān tatrasthāṃ storaṇādiṣu /
dhvaja stambhaṃ samāsādya pūjayitvā khagādhipam

4.11.256

havirni vedya garuḍaṃ parikramya pradakṣiṇam /
tamudvasetpaṭāttārkṣyaṃ saṃhārakramamāśritaḥ

4.11.257

avaropya dhvajastambha mutpāṭya ca mahāniśi /
stambhaṃ dhvajaṃ cagṛhṇīyāddeśikendrassvayaṃ tataḥ

4.11.258

grahaṇaṃ deśikendreṇa tārkṣyatṛptikaraṃ bhavet /
sthāne cāvāhitān devān tatra tatra sthitānapi

4.11.259

baliṃ datvā tūryaghoṣaiḥ sthāne sthāne sakṛtsakṛt /
ghoṣayitvā caturvaktra samudvāsya svanāmabhiḥ

4.11.260

mūkaiḥ parikaraissārdhaṃ gururaṣṭākṣaraṃ japet /
praviśya dhāma devasya vijñāpya śakaṭādikam

4.11.261

yānamāropya dhāmāntaḥ prāpayenmakhakautukam /
prabhātāyāṃ niśāyāṃ vā'nuṣṭhite yāgakarmaṇi

4.11.262

yajamāno guruṃ vastre rbhūṣamaiḥkaṭakādibhiḥ /
sauvarṇairgandhapuṣpādpaidyairalaṅkṛtyābhipūjya ca

4.11.263

dakṣitāmuttamāṃ svarṇaśataniṣkāṃ tato'dhikām /
yathāvibhūti datvānyā dakṣiṇāḥ pratipāsaram

4.11.264

daśaniṣkaṃ tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvasu /
niṣkarūpāṃ yathāśraddhamācāryaya tadardhakām

4.11.265

tadardhamṛtvijāṃ dadyāttadardhaṃ paricāriṇām /
hemavastrānnayānādyestoṣaye dupacaryayā

4.11.266

gāyakādyān janān sarvānadhikārānusārataḥ /
karmāṅgabhūtānanyāṃśca kalyāṇaṃ draṣṭumāgatān

4.11.267

bharktā bhāgavatāṃśaiva sāmānyāṃścepsitairdhanaiḥ /
apyalpikāpi dātavyā dakṣiṇā yāgakarmaṇi

4.11.268

karmirbhyo dakṣiṇāhīno niṣphalaḥkarturabjaja /
yajñaḥpratyuta kartṝṇāṃ pratyavāyāma kalpate

4.11.269

tasmādarthānuguṇyena dātavyā dakṣiṇā bhavet /
śraddhayā vāsudevasya sāṅgo pāṅgaṃ sadakṣiṇam

4.11.270

utsavaṃ devadevasya yaḥkuryātsakulaṃ svakam /
uttarayarna svayaṃ viṣṇossāyujyaṃ gacchati druvam

4.11.271

hayamedhasahasreṇa yajate yassamāhitaḥ /
yaścotsavena yajate tayostulyaphalānvayaḥ

4.11.272

yāgānāmapi sarveṣāṃ phalamutsava karmaṇā /
devasyāśnuvate sarvaṃ yaṣṭāro nāstisaṃśayaḥ

4.11.273

upakurvanti ye martyādevasyotsava karmaṇi /
karmaṇā manasā vācā te'pi yānti yathepsitam

4.11.274

grāme vā nagare vāpi pattene vā mahotsavaḥ /
viṣṇoḥ pravartate yatra deśe rāṣṭre'pi vā bhavet

4.11.275

bhayaṃ na mṛtyorsavyādherna durbhikṣādisambhavaḥ /
nasyanti taskarāstatra nādharmassaṃpravartate

4.11.276

dharmayukto bhavedrājā janā dharmaparāyaṇāḥ /
bhavanti sukhinassarve sarvaduḥkhavivarjitāḥ

4.11.277

mahotsave vartamāne yatarthibhyaḥpradīyate /
pānīyamannaṃ vastraṃ vā tatsavāsraguṇaṃ bhavet

4.11.278

puṣpamūlaphalai rijyā devasyābharaṇādikaiḥ /
kriyamāṇā yathāśakti phalānantyāya kalpate

4.11.279

sevaste tatra ye devamaharniśamatantritāḥ /
teṣāmidamiyacceti phalaṃ vaktuṃ na śaktate

4.11.280

alepanaṃ mārjanaṃ ca rajaḥpraśamanaṃ tathā /
vāribhirdīpikāropaṃ kṣvelanāsphoṭanādikam

4.11.281

kurvantiye brahmalokaṃ te yāntyamaradurlabham /
yānaṃ vahantiye viprāste yānti brahmaṇaḥpadam

4.11.282

rathaṃ vahantiye cāśvāste'pi yānti surālayam /
chatrādidhāriṇaścāpi modantedivi mānavāḥ

4.11.283

deśiko mūrtipāścaita tathaiva paricārakāḥ /
utsave'dhikṛtā viṣṇoḥprāpnuvanti yathepsitam

4.11.284

ṛco yajūṃṣi sāmāni ye tatrādhīyate janāḥ /
te pare pyomni devasya pārśve vartantinispṛhāḥ

4.11.285

sarvaśāntikaraṃ sarvaduḥkhotsādanamuttamam /
rājño rāṣṭrasya sukhadayāyurārogyavardhanam

4.11.286

prajānāṃ vāsudevasya kalyāṇā rādhanaṃ mahat /
imaṃ devadayassarve viṣṇorutsavamuttamam

4.11.287

kṛtvā śāśvatikaṃ sthānaṃ prāpuratyantadurlabham /
utsave tridinai kāhasādhye śraddhā pravartite

4.11.288

balipradānaṃ samanoyajanaṃ cādhipāsanam /
navāvāmapi kumbhānāṃ tathā tīrdhāvagāhanam

4.11.289

mṛgayā ca jaladroṇī varjanīyāni padmaja /
tāvatyevotsavadine tīrthānte grāmavīdhiṣu

4.11.290

brahmādidevatāssadyassamāvāhya baliḥ kṣipet /
kenalodanamagnau ca homo niśyadhivāsanam

4.11.291

snapanaṃ viṣuvādyeṣu nadyādāvavagāhanam /
puṣpayāgo jaladreṇī mṛgayā ca na yujyate

4.11.292

anyatsarvaṃ yathāpūrvaṃ kartavyaṃ phalakājñkṣibhiḥ /
iti guhyatamaṃ brhamannuttamārādhanaṃ param

Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc