પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 4.11

ઉત્સવારમ્ભદિવસાદર્વાગહનિ સપ્તમે ।
આઙ્કુરાનાવપેલ્લગ્ને શોભને દેશિકોત્તમઃ

અષ્ટોત્તર શતેષ્વેવ પાલિકાસુ યથાવિધિ ।
ષટ્ત્રિંશત્સ્વથ વા
પશ્ચાદલઙ્કારં સમાચરેત્

ક્રમુકૈર્દારુજૈર્વાપિ તોરણૈ ર્વીધિકામુખમ્ ।
ચત્વારાણિ તથા ગ્રેષુ ગોપુરાણામલઙ્ક્રિયા

ફલભારાવનમ્રાશ્ચ કદલીક્રમુકાદયઃ ।
પાર્શ્વેષુ તોરણાનાં સ્યુઃ સ્થાપ્યા ગમનવીધયઃ

સમભૂમિતલાઃકાર્યાસ્સિકતાભિશ્ચ શોભિતાઃ ।
દુકૂલક્ષૌમપાસોભિ ર્દર્ભમાલાશતેન ચ

ધ્વજૈશ્ચ સર્વતો દિક્ષુ શોભયેચ્ચ પ્રપાદિભિઃ ।
શોધયેત્સર્વભૂભાગં ગોમયોમ્ભોભિરાપ્લુતૈઃ

પ્રાસદભિત્તયઃ કાર્યાશ્ચિત્રિતા વર્ણપઞ્ચકૈઃ ।
કમ્ભાભિઃ પૂર્ણકુમ્ભૈશ્ચ દીપિકાવલિભિ સ્તથા

મુક્તાદામભિરન્યૈશ્ચ સાઙ્કુરૈઃપાલિકાશતૈઃ ।
દેશાદ્દેશાત્સમેતાનાં વર્ણાનાં ચ તદુત્સવે

સેવિતું દેવદેવેશ મન્નાદ્યૈસ્તુષ્ટિમાવહેત્ ।
પ્રપાપાનીયશાલાધ્યૈ ર્યજમાનો દિવાનિશમ્

રોગાર્તાનથ ભૈષજ્યૈર્ભિષજેદ્ધનરાશિભિઃ ।
પ્રથમાવરણે બ્રહ્મન્ કારયેદ્યાગમણ્ડપમ્

યદ્વાવકાશાનુગુણં દ્વિતીયાવરણે ભવેત્ ।
અન્તરાલેષુ સર્વત્ર દિશામિષ્ટે ક્વચિદ્ભવેત્

સપ્તહસ્તાયતં યદ્વા પઞ્ચહસ્તાયતં તુ વા ।
વિસ્તારાયામસદૃશં યતુર્દ્વારસ મન્વિતમ્

મણ્ડપં કારયેત્તસ્ય પરિતઃ કારયેત્પ્રપામ્ ।
તસ્ય મધ્યે ત્રિયંશે તુ વેદીં હસ્તસમુચ્છૃતામ્

વિસ્તીર્ણાં દ્વિત્રિહસ્તેન
વેદ્યાઃ પ્રાચ્યાં પ્રકલ્પયેત્ ।
કુણ્ડમાહવનીયસ્ય ચતુરશ્રં યથોદિતમ્

દક્ષિણસ્યાં દક્ષિણાગ્નેર્દિશિ ચાપ સમાકૃતિ ।
કુણ્ડં તુ ગાર્હપત્યસ્ય પ્રતીચ્યાં વૃત્ત મદ્ભુતમ્

સભ્યસ્ય કુણ્ડં કૌબેર્યાં ત્રિકોણં તદનન્તરમ્ ।
ઐશાન્યા મગ્નિકોણે વા કુણ્ડં ચ ચતુરશ્રકમ્

અવસક્થ્યસ્ય શિખિનઃ પઞ્ચાગ્ન્યુત્સવ મુત્તમમ્ ।
યદ્વાઽઽવસક્થ્ય રહિતં ચતુરગ્નિં ચતુર્દિશિ

સભ્યાવસક્થ્ય રહિતં યદ્વાગ્નિ ત્રયસંયુતમ્ ।
એકામાહવનીયં વા કલ્વયેત્કત્કુરિચ્છયા

અશ્વત્થાદિદ્રુમૈર્દ્વારતોરણાનિ ચતુર્દિશમ્ ।
સ્રુક્સ્રુવૌ કારયેદષ્ટ મઙ્ગલાનિ યથાપુરમ્

આસનં ત્વૃત્વિજાં હોમપાત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ।
મણ્ડપાનાં ચ પુરતઃ પ્રપાસ્યાત્પાર્શ્વયોરપિ

દુકૂલક્ષૌમકાશેયૈર્વિચિત્રં મણ્ટપં પ્રપામ્ ।
વિતાનયેદ્વેષ્ટયેચ્ચ સ્તમ્ભાનન્તર્બહિસ્થ્સિતાન્

મુક્તાદામાનિ સર્વત્ર લમ્બયેદ્દીપમાલિકાઃ ।
આરોપયેચ્ચ સ્તમ્ભેષુ પતાકાવલિબન્ધનમ્

મુક્તાવિતાનં બધ્ની યાત્પુષ્પમાલાશ્ચ સર્વતઃ ।
એવમાદિપરિષ્કારૈ ર્ભૂષયેન્મણ્ડપાદિકમ્

તિરસ્કરિણ્યો વિપુલા બધ્નીયાચ્ચ વિચિત્રિતાઃ ।
અગ્રે ચતુર્ણાં વરણ માચાર્યાણાં ચ ઋત્વિજામ્

ષોડશા નાં તથાન્યેષાં સ્વીકારઃ પરિચારિણામ્ ।
તે ચ ભૂષ્યા યથાવિત્તં ભૂષણૈઃ કટકાદિભિઃ

વાસોભિશ્ચ નવૈશ્ચિત્રે રધિકારાનુ સારતઃ ।
ઉષ્ણીષૈરુત્તરીયૈશ્ચ ગન્ધદ્રવ્યાસુ લેપનૈઃ

શોભનીયાઃ પ્રયત્નેન યજમાનેન સર્વદા ।
સ્નપનં ચોત્સવા રમ્ભે તદન્તે ચ યથોદિતમ્

કુર્યાદ્દેવસ્ય પૂર્વેદ્યુઃ કૌતુકં બન્ધયેદ્ગુરુઃ ।
સૌવર્ણે રાજતે વાપિ પાત્રે વિમલતણ્ડુલે

ખારિદ્વયેન વાર્ધેન યદ્વા પાદેન સમ્મિતે ।
ન્યસ્યેત્સૂત્રં ચ સૌવર્ણં ક્ષૌમં કાર્પાસમેવ વા

સપ્તભિઃ પઞ્ચભિર્વાપિ સૂત્રં ક્ષૌમાદિતન્તુભિઃ ।
શતેન ષષ્ઠ્યારૂઢેન ફલૈઃ ક્રમુકજૈરપિ

નાગવલ્લીદલૈસ્સાર્ધં ફલસઙ્ખ્યા ચતુર્ગુણૈઃ ।
તદર્ધૈર્વા તદર્ધૈર્વા કદલ્યાદિફલૈરપિ

સાર્ધં તદનુ તત્પાત્રં સાધારં ન્યસ્ય મૂર્ધનિ ।
વસ્ત્રેણઆચ્છાદિતં છત્રચામરવ્યજનાન્વિતમ્

બહુદીપકસંયુક્તં સવિતાનં ચ મૂર્તિપઃ ।
પઠદ્ભિશ્શાકુનં સૂક્તં બ્રાહ્મણૈર્વેદ પારગૈઃ

તૂર્ય મઙ્ગલગીતૈશ્ચ સાર્ધં નીત્વા પ્રદક્ષિણમ્ ।
ધામ વિષ્ણોસ્તથા તસ્ય બહિરાવરણાનિ ચ

પ્રાદક્ષિણ્યેન વા ગ્રામં પ્રવિશેદ્દેવતા ન્તિકમ્ ।
દેવસ્ય પુરતો ભૂમિતલે ગોમયપારિણા

આલિપ્તે ચતુરશ્રેચ શાલિભારેણ પૂરિતે ।
પાત્રં નિધાય પુણ્યાહં વાચયિત્વા યથાવિધિ

સભાજયિત્વા ત્ત્સૂત્ર મન્ત્રમન્ત્રેણ દેશિકઃ ।
અઙ્ગુષ્ઠા નામિકાભ્યાં તુ ગૃહીત્વા હસ્તયોર્દ્વયોઃ

અપરાજિતયા સૂત્રં ચન્દનક્ષોદ વારિણા ।
આલિપ્ય દક્ષિણે હસ્તે બધ્વા ચોત્સવકૌતુકમ્

સ્પૃષ્ટ્વા દક્ષિણહસ્તેન સૂત્રં પારાન્ શતં જપેત્ ।
અન્ત્રમન્ત્રં તથાર્ઘ્યાર્દૈરિષ્ટ્વાદેવં નિવેદયેત્

મહાપૂવં તથાપૂપાન્ પૃથુકાંશ્ચ ફલાન્યપિ ।
કેયં નૃત્તં તથાપાદ્ય માચરેદ્દેવતાન્તિકે

ત્રિભિર્ભાગવતૈર્દેવં સ્થાનેઽન્યત્ર નિવેશયેત્ ।
સ્નાનાન્તં ક્ષૌમવસનમાલિપ્તં ચન્દનાદિના

ભૂષિતં ભૂષણૈસ્સર્વૈસ્સ્રિગ્વિણં દેવદૈવતમ્ ।
અર્ચયિત્વા યથાશાસ્ત્રં પરમાન્નં નિવેદયેત્

યથોદિતં પ્રતિષ્ઠાયાં યથાશયન કલ્પનમ્ ।
ભિમ્બં ચોપરિ વિન્યસ્ય શયને સ્થાપયેચ્છુભે

કોણેષુ સ્થાપયેદ્દીપાન્ પાલિકા સ્સાઙ્કુરાસ્તથા ।
તૂર્યઘોષૈસ્તથાવેદૈસ્તોત્રૈસ્તુત્વા મધુદ્વિષમ્

નિશાં નયોજ્જાગરેણ સમાહિતમના ગુરુઃ ।
શ્વોભૂતે શોભને પ્રાપ્તે મુહૂર્તે ભાસ્કરોદયે

ઉત્તિષ્ઠે ત્યાદિમન્ત્રેણ ત્રિભિર્ભાગવતૈસ્સહ ।
દિક્ષુ શાકુનિકં સૂક્તં પઠત્સુ બ્રાહ્મણેષ્વપિ

ઉત્થાવ્ય શયનાદ્દેવં તં
ઇદંવિષ્ણુરિત્યૃચા ।
આરોપયેયુશ્શિભિકાં સુવર્ણ પ્રભયા સહ

વહેયુ ર્ભૂસુરા યાનં ધ્યાયન્તો વિહગાધિપમ્ ।
વિકિરેત્સર્વતો દિક્ષુ પુષ્પાણિસુરભીણિ ચ

લાજાંશ્ચ સાકં મુક્તાભિસ્તૂર્યઘોષૈશ્ચ નાદયેત્ ।
ઈદૃસૈર્મઙ્ગલૈરન્યૈસ્સર્વાવરણ ભૂમિકાઃ

નીત્વા પ્રદક્ષિણં
યાનાદવરોપ્ય પ્રભાન્વિતે ।
ભદ્રાસને દુકુલાદિચિત્રાસ્તરણશોભિતે

પાર્શ્વેકલ્પદ્રુમચ્છાયાશીતલે સ્વર્ણનિર્મિતે ।
નિવેશ્ય મણ્ટપે સર્વમુપચારં સમાચરેત્

પ્રાભૃતં ચાહૃતં સર્વં દ્રવ્યમુત્સવકારણમ્ ।
દેવાય દર્શયેત્સર્વં જનસંનદિ દેશિકઃ

કૃત્વોપચાર મખિલં તતસ્સ્નપનમણ્ટપે ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં યથાપૂર્વોદિતૈઃક્રમમૈઃ

આચાર્યો યજમાનશ્ચ સમીક્ષ્ય વિભવોદયમ્ ।
મહાહવિર્નિવેદ્યાન્તે હુત્વા હવ્યૈર્યથાવિધિ

ગર્ભગેહં વિમાનસ્ય નયેન્મઙ્ગલસંયુતમ્ ।
તતોઽપરાહ્ણસમયે અઙ્કુરાધારમૃત્તિકામ્

આનેતું બહિરુદ્યાન બૂમેર્યદ્વા નદીતટાત્ ।
યાનમારોપ્ય ગરુડં સેનાન્યં વા પરિષ્કૃતમ્

દેવાદેશં પુરસ્કૃત્ય સર્વમઙ્ગલ સંયુતમ્ ।
વહદ્ભિઃપાલિકાઃપૂર્વં ખનિત્રં ચાપિ ભૂષિતમ્

બ્રાહ્મણૈર્બહુભિર્વેદાનધીયાનૈસ્સમન્તતઃ ।
નીત્વા પ્રદક્ષિણં ગ્રામં તતો નિર્ગત્ય દેશિકઃ

દિશં પ્રાચીમુદીચીં વા પ્રતિસઙ્ગૃહ્યમૃત્તિકામ્ ।
યથાપૂર્વોદિતં ધામ પ્રવિશ્ય રજનીમુખે

પ્રદોષે યાગસદસિ પાલિકા દ્વાદશાવરાઃ ।
શરાવકુમ્ભસહિતાસ્તદ્વર્ગા અપિ ષોડશ

ઈશાનભાગે સંસ્થાપ્ય સોમકુમ્ભસમન્વિતાઃ ।
આવપેત્તાસુ બીજાનિ મુહૂર્તે શોભને ગુરુઃ

તતઃ પ્રવિશ્ય સદનં યજમાનો ગુરુશ્ચ તૌ ।
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ દેવમુત્સવ સમ્પદમ્

યાચેતાં ગુરુરન્વક્ચ બધ્વા કલ્યાણકૌતુકમ્ ।
ઉત્સવસ્નાનબલ્યર્થ પ્રતિમાસુ યથા ક્રમમ્

સુદર્શને ચશયને કલ્પિતેઽન્યત પૂર્વવત્ ।
બદ્ધપ્રતિસરં સર્વમધિવાસ્ય યથાક્રમમ્

ઉત્થાપ્ય સદ્યશ્ચારાધ્ય પ્રાદક્ષિણ્યેન મન્દિરમ્ ।
નીત્વા પ્રવેશ્ય યાગાર્થમણ્ડપં તત્ર ચાસને

નિત્યોત્સવા ર્ચાં ચક્રં ચ નિવેશ્ય તદનન્તરમ્ ।
વેદિકાયાં ધાન્યપીઠં કૃત્વા પુર્વેદિતક્રમાત્

તત્ર પ્રક્ષાલિતાન્ કુમ્ભાન્ સૂત્રેણ પરિવેષ્ટિતાન્ ।
ગન્ધોદકેન સમ્પૂર્ણા ન્નવરત્નયુતાન્નવ

સર્વગન્ધરજોમિશ્રાન્ કરકેણ સમન્વિતાન્ ।
પ્રત્યેકં સ્યસ્તસૌવર્ણનિષ્કાનશ્વત્થપલ્લવૈઃ

કુશકૂર્ચેન સહિતાન્ મુખેષ્વપિ સમલ્લકાન્ ।
મધ્યમં વસ્ત્ર યુગ્નેન શિષ્ટાનેકેન વાસસા

વેષ્ટિતાન્વેદિકાભૂમૌ સ્થાપયેદ્ધાન્યરાશિષુ ।
અયતં સપ્તભિર્હસ્તૈષ્ષદ્ભિર્વા ચાથ પઞ્ચભિઃ

વિસ્તીર્ણં વસ્ત્રમાયામમાનાર્ધેન નિયોજયેત્ ।
ભગવન્મયવિપ્રૈશ્ચ પુણ્યાહમપિ વાચયેત્

દ્વારતોરણકુમ્ભાદીન્ પ્રતિષ્ઠાયામિ વાર્ચયેત્ ।
મધ્યકુમ્ભે મૂલબેરં કરકે ચ સુદર્શનમ્

પૂર્વાદ્યાશાગતે કુમ્ભે વાસુદેવાદિ કાન્યજેત્ ।
આગ્નેયાદિષુ કોણેષુ યષ્ટવ્યાઃ પુરુષાદયઃ

તધૈવ પુરુષસ્સત્યઃ ક્રમેણાચ્યુતદેવતા ।
અનન્તશ્ચેતિ હવિષા ચતુર્ણાં ચ નિવેદનમ્

કુમ્ભે તથાસ્ત્રે ચ બલિબિમ્બે ચૈ વાષ્ટ મઙ્ગલમ્ ।
વેષ્ટિતં વાસસા વેદે રધસ્તાદ્ધાન્ય રાશિષુ

ન્યસ્યાભ્યર્ચ્ય ચતુર્દિક્ષુ વેદતૂર્યાદિઘોષણે ।
પ્રવૃત્તે જુહુયાદગ્નૌ ધ્યાયન્નાહવ નીયકે

વાસુદેવં દક્ષિણાગ્નૌ સઙ્કર્ષણ મનન્તરે ।
પ્રદ્યુમ્નં પશ્ચિમે ચાગ્નાવુદી ચીનેઽનિરુદ્ધકમ્

આવસક્થ્યે મૂલમૂર્તિમિષ્ટ્વા તીર્થાવ સાનિકમ્ ।
સન્નિધિં પ્રાર્થ કુણ્ડેષુ જુહુયા ત્સર્પિરાદિભિઃ

સર્પિષા ચ પ્રસૂનૈશ્ચ ધૂપદ્રવ્યૈશ્ચ પદ્મજ ।
સમિધા પયસા દધ્ના તિલવ્રીહિ યવૈ સ્તથા

તત્તદ્દૈવતમન્ત્રેણ અષ્ટોત્તર શતં પૃથક્ ।
અષ્ટાવિંશતિવારાન્વા કુણ્ડેષુ પ્રાગુપક્રમઃ

પાયસૈઃકૃસરૈર્ગૌલ્યૈર્હરિદ્રાન્નૈશ્ચ મૌર્દિકૈઃ ।
હોતવ્યં પૌરુષૈ સ્સૂક્તૈઃ પૃથગગ્નિષુ પઞ્ચસુ

પઞ્ચમે પરમાન્નેન બ્રહ્માદ્યુદ્દિશ્ય દેવતાઃ ।
તત્તન્નામ ચતુર્થ્યન્તં પરિવારપદાન્વિતમ્

સ્વાહાન્તં મન્ત્રમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વા બ્રહ્માદિદેવતાઃ ।
બ્રહ્મા પ્રજાપતી રુદ્રસ્સર્વે દેવા યથાક્રમમ્

છન્ધાંસિ વેદા ઋષયો ગન્ધર્વાશ્ચ સરીસૃપાઃ ।
યક્ષાશ્ચપ્સરસશ્ચૈવ માસાદ્યૈસ્સહ વત્સરાઃ

સરિતશ્ચ સમુદ્રાશ્ચ પર્વતાશ્ચ તથાપગાઃ ।
ભૂતાનિ પશવો વૃક્ષા સ્તથૈવૌષધયઃસ્મૃતાઃ

વનસ્પતિશ્ચોદ્ભિદશ્ચ સ્વેદજાશ્ચાણ્ડજા સ્તથા ।
જરાયુજાશ્ચ ભૂરાદિસપ્તલોકાસ્તથૈવ ચ

અતલાદ્યાસ્તથાલોકાસ્સપ્ત ચણ્ડાદિદેવતાઃ ।
ઇત્યેતેભ્યો બલિદ્રવ્યં જુહુયાન્મૂલવિદ્યયા

ઇદં વિષ્ણુરિતિપ્રોચ્ય પૂર્ણાહુતિ મથાચરેત્ ।
ન દહેત્પરિધીન્ દર્ભાન્ દેવાન્નોદ્વાસયેત્ સ્થિતાન્

પ્રત્યહં ધારયેદગ્નીન્ યાવત્તીર્થદિનાવધિ ।
અહોરાત્રં પ્રતિદિનં જુહુયાદુક્તવર્તના

એકાગ્નૌવાપિ હોતવ્યં હોમદ્રવ્યમશેષતઃ ।
ત્રયે ચતુષ્ટયે ચૈવમગ્નીનાં કમલાસન

બલિપ્રદાનં પ્રથમં કુર્યાદ્યાગસ્ય મણ્ટપે ।
ચક્રં ચ બલિભિમ્બં ચ સમાદાયાન્નમૂર્તિના

સાકં નિષ્ક્રમ્ય સદનાત્તદ્દ્વારે કુમુદાદિકમ્ ।
અભ્યર્ચ્યપુરતો દદ્યાદ્બલિં ભૂમિતલે શુચૌ

પાત્રસ્થં તદ્બલિદ્રવ્યં ઘણ્ટાં પ્રસવભાજનમ્ ।
તોયપૂર્ણં ચ કરકં દીપપાત્રં ચ દીપિકાઃ

ધૂપપાત્રં ગૃહીત્વાગ્રે ગચ્છન્તુ પરિચારકાઃ ।
અગ્રે ગચ્છેદન્ન મૂર્તિસ્તતશ્ચક્રમનન્તરમ્

નિત્યોત્સવાર્ચાં તદનુ વિતાનાદિ સમન્વિતામ્ ।
તતશ્ચણ્ડ પ્રચણ્ડાદીન્ દ્વારેષ્વા વરણેષુ ચ

નિત્યોત્સવપ્રક્રિયાયા બલિમભ્યર્ચ્ય નિક્ષિપેત્ ।
મધ્યમારભ્ય ચ ગ્રામે બ્રહ્માદીનાં યથાવિધિ

દેશેષ્વીશાનપર્યન્તં દત્વાઽભ્યર્ચ્ય બલિં તતઃ ।
મહાપીઠે બલિદ્રવ્યં પરિશિષ્ટમ શેષતઃ

દદ્યાત્પારિષદાન્ સર્વાનુદ્દિશ્ય કમલાસન ।
મુહૂર્તે શોભને પ્રાપ્તે ગુરુરુત્સવ કૌતુકમ્

શયનસ્થં સમુત્થાપ્ય મન્ત્રમુત્તિષ્ઠ પૂર્વકમ્ ।
ઉચ્ચારયન્ સ્વસ્તિસૂક્તં પઠદ્ભિર્બ્રાહ્મણૈ સ્સહ

નિષ્ક્રમ્ય મન્દિરાત્તસ્મા દુચ્ચાર્ય ચ રથન્તરમ્ ।
સમારોપ્ય રથં યુક્તં ચતુર્ભિર્હસ્તિપુઙ્ગવૈઃ

વાજિભિર્વા બલીવર્દૈશ્શીઘ્રગામિભિરુત્તમૈઃ ।
કલ્પકદ્રુમસંયુક્તં હેમકુટૈ રલઙ્કૃતમ્

રથસ્યો પરિકૃત્વા ચ નયેદાસ્થિતસારથિમ્ ।
યન્ત્રેણ વા વિપ્રવર્યૌ રધીયાનૈ ર્બલાન્વિતૈઃ

ગજે વા સ્યન્દનાલાભે યાને વા તદસમ્ભવે ।
ભદ્રઙ્કર્ણેતિ મન્ત્રેણ યાનમારોપયેત્તદા

સપુષ્પહેમપ્રભયાયુક્તં પુષ્પૈરલઙ્કૃતમ્ ।
હૈમેન ચ વિમાનેન યુક્તં પુષ્પાદિશોભિના

કુટાકારેણ વા યુક્તં મયૂરચ્છદશોભિના ।
સર્વાલઙ્કાર યુક્તેન સમનઃપરિવેષિના

યાને તત્ર સમાસીસમભ્યર્ચ્યન્યાસપૂર્વકમ્ ।
દેવં નિવેદયેત્તસ્મૈ ભક્ષ્યં ચ પૃથુકાદિકમ્

નાન્યં ચરણયોર્ન્યસ્યેન્નિશાચૂર્ણાનિ સર્વશઃ ।
દીપૈરુદગ્રૈર્બહુભિઃ પરિષિક્તૈ ર્ઘૃતાદિના

પરસ્સહસ્રૈ સ્સર્વત્ર દીપયેચ્ચ શતાવરૈઃ ।
દ્વિજેન્દ્રમુખ્યૈર્બહુભિ ર્ભૂષિતૈર્ધવલામ્બરૈઃ

કઞ્ચુકોષ્ણીષસહિતૈ ર્વાલવ્યજનપાણિભિઃ ।
તાલવ્યજનહસ્તૈશ્ચ બર્હિબર્હકરૈસ્તથા

મુક્તાતપત્રહસ્તૈ શ્ચ મેઘુડમ્બરધારિભિઃ ।
ભિભ્રાણૈર્ધૂપપાત્રાણિ ગન્ધોદ્ગારીણી વિશ્વતઃ

યાનારુઢેન પુરતો રચિતાઞ્જલિકર્માણા ।
ઉચ્છૈર્ધ્વજાધિરૂઢેન તથા તાર્ક્ષ્યેણ પદ્મજ

પૃષ્ઠતશ્ચ પ્રણમતા શિભિકાં કલકોજ્જ્વલામ્ ।
આરૂઢેન વિરિઞ્ચાદીન્ સમુત્સારયતા બહિઃ

વિષ્વક્સેનેન દેવેન વેદ્રહસ્તેન સેવિતઃ ।
ઉપાનહૌ પાદુકે ચ પાત્રે કનકનિર્મિતે

સમારોપ્ય પુરો વિપ્રૈર્ધારયદ્ભિરલઙ્કૃતૈઃ ।
રાજચિહ્નાનિ ચાન્યાનિ યાતવ્યમવિલમ્બિતમ્

વિપ્રૈસ્ત્રયી મધીયાનૈ ર્જવસ્તુતિ પરાયણૈઃ ।
નૃત્યતા ગાયતા ચાપિ ગાણિક્યેનાનુ સેવિતમ્

વીણાદિવાદનપરૈર્વન્દિભિશ્ચ તથા પરૈઃ ।
ષડ્જદિગીતનિપુણૈ ર્વાદ્યવાદનકોનિદૈઃ

ગદ્યં પદ્યં તથા મિશ્રં પઠદ્ભિસ્તોત્ર મુજ્જ્વલમ્ ।
ભાષાશ્ચ બહુધા ભિન્ના ભાષમાણૈ રિત સ્તતઃ

વૈતણ્ડિ કૈ સ્તથા જલ્પનિપુણૈર્વાદ શિક્ષિતૈઃ ।
તથા તત્વકથાનિષ્ઠૈઃ પદાર્થજ્ઞૈશ્ચ તાર્કિકૈઃ

વિમાંસકૈર્યાજ્ઞિકૈશ્ચ ચ્છાન્દસૈસ્સાઙ્ખ્યકોવિદૈઃ ।
યોગજ્ઞૈશ્ચ પૂર્ણજ્ઞૈ શ્શાબ્દિકૌસ્તત્વ વેદિભિઃ

મૌહુર્તિકૈશ્ચ ગણશઃપરસ્પરજિગીષુભિઃ ।
તત્તચ્છાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ પ્રમેયં બહુધા સ્થિતમ્

ઉચ્ચૈર્બ્રુવાણૈર્વ દ્વદ્ભિઃ પઞ્ચ રાત્ર પરાયણૈઃ ।
પાસુદેવસ્ય મહાત્મ્યં કથયદ્ભિશ્ચ સાત્વિકૈઃ

સંસ્કૃતં પ્રાકૃતં મિશ્રમીર યદ્ભિરિત સ્તતઃ ।
શાસ્ત્રેષુ નૈપુણં સર્વં પ્રદર્શયિતુ મુદ્યતૈઃ

દેવસ્ય પુરતઃપૃષ્ઠે પાર્શ્વતશ્ચ સ્થિતૈર્જનૈઃ ।
સેનયા સર્વતોદિક્ષુ ચતુરઙ્ગ નલાઢ્યયા

દેવસ્ય પાર્શ્વયોઃપૂર્વે લાક્ષા રઞ્ચિતમસ્કરૈઃ ? ।
યન્ત્રેર્દારુ મયૈશ્ચિત્રૈઋઃ પક્ષ્યાકારૈરિતિ સ્તતઃ

દેવતાકૃતિ યન્ત્રૈશ્ચ તથા યન્ત્રૈર્ગજાદિભિઃ ।
નિષાદિભિસ્સમારૂઢૈસ્ત્રીભિશ્ચ ભરતોદિતૈઃ

માર્ગૈર્બહુવિધૈર્નૃત્તં દર્શયન્તીભિરદ્ભુતમ્ ।
લેખાયન્ત્રે સ્ત્રિયારૂઢૈ ર્યન્ત્રે રન્યેસ્તથાવિધૈઃ

ગતાગતાનિ કુર્વાણૈરનુયાતસ્સમાકુલૈઃ ।
ઇત્થમાવરણં સર્વં પરિક્રમ્ય બહિ સ્તથા

ગ્રામાદિવીધિ કાશ્છાપિ પરિક્રમ્ય પ્રદક્ષિણમ્ ।
પ્રવેશસમયે ચાપિ પ્રાકારવલયં તથા

પ્રાદક્ષિણ્યેન ગત્વાન્તઃ પ્રવિશેન્મણ્ટ પાવનિમ્ ।
તત્રાવરોપયેદ્દેવં બલિબેરં તુ મન્દિરે

ચક્રં ચ યાગસદને બલિપીઠે બહિસ્થ્તતે ।
અન્નમૂર્તિંક્ષિપેન્નિત્યં સમારાધનકલ્પિતૈઃ

વસ્તુભિર્દ્વગુણૈર્નિત્યં દ્રુવભેરં સમર્ચયેત્ ।
રાત્રિશેષે વ્યતિક્રાનૈ મણ્ટપે સિંહવિષ્ટરે

અવસ્થાપ્યૌત્સવં બિમ્બમર્ચયેચ્છાન્ત્રવર્ત્મના ।
સ્નપનં તત્ર વા બિમ્બે યદ્વાન્નપરકૌતુકે

એકભેરવિધાને તુ મૂલબિમ્બેઽભિષેચનમ્ ।
પ્રત્યહં સ્નપનં કુર્યાદ્યથાશક્તિ યથાવિધિ

મેહીહવિર્નિ વેદ્યાથ બિમ્બે કલ્યાણકલ્પિતે ।
મણ્ડનાલયમાસાદ્ય શોભયોદ્ભૂષણાદિભિઃ

બિમ્બે તત્ર સ્થિતે યાગમણ્ટપં પ્રાપ્ય દેશિકઃ ।
કુમ્ભાદિકં સમભ્યર્ચ્ય નિવેદ્ય ચ યથોદિતમ્

હુત્વા ચ પૂર્વવત્પીઠે બલિં દત્વા યથાવિધિ ।
સર્વમન્યચ્ચ
બલ્યર્ચાં નીત્વા ગ્રામાદિવીધિકાઃ

યથાનિશં વિધાયાન્વગુત્સવાર્ચં નયેદ્ભહિઃ ।
યથાપુરમલઙ્કારં કૃત્વા પરિકરાં સ્તથા

દિવસાનુગુણાનન્યાન્ ધ્વજાદીન્વિષ્વગુચ્છૃતાન્ ।
તામ્બૂલવીટિકાં દત્વા સ્થાને સ્થાને સમાહૃતામ્

પુથુ કાદીં સ્તથા ભક્ષ્યા ન્નાલિકેરફલાનિ ચ ।
પાનીયાચમાનાદીન ચોદિતાનિ યથાવિધિ

દત્વાનૈવેદ્યમખિલમદ્ભિઃ પ્રોક્ષ્યાસ્ત્રવિદ્યયા ।
નિવેદયેદપૂપાદીન્ પક્વં તૂષ્ણીં પ્રદર્શયેત્

પાનીયં ચ તથા સ્વાદુ પયઃપ્રભૃતિ ચાહૃતમ્ ।
પિષ્પમૂલાદિ યચ્ચાસ્યચ્ચન્દનક્ષોદભાજનમ્

ભૂષણં ચાઙ્ગુલીયાદિ ભક્ત્યા યત્પ્રતિદીયતે ।
પ્રોક્ષ્ય સર્વં તથાસ્ત્રેણ દેવઙ્ગે યોજયોદ્ગુરુઃ

ગ્રામં પ્રદક્ષિણં નીત્વાતધૈવાવરણાનિ ચ ।
પ્રવેશ્ય ધામ શિભિકામન્યામારોપ્ય મઙ્ગલામ્

પ્નાનમણ્ટપભૂભાગે કાઞ્ચને પરમાનને ।
સુખાસ્તરણ સંયુક્તે યૂનાદેરવરોપ્યતમ્

નિવેશ્યાભીષ્ટદિગ્ભાગે સમ્મુખં મખકૌતુકમ્ ।
આરાધયેદ્ભાગવત સ્સર્વાલઙ્કાર સંયુતઃ

અહતેન સુસૂક્ષ્મેણ વાસના શ્લક્ષ્ણતસ્તુના ।
બદ્દોષ્ણીષોત્તરાસઙ્ગઃ કર્ણકાર્દૌરલઙ્કૃતઃ

સૌવર્ણવારવાણેન ધવલેન વિરાજિતઃ ।
બદ્ધસ્વદેહસન્નાહઃ પવિત્રતકરશ્શુચિઃ

સમારાધનવસ્તૂનિ નયદ્ભિઃ પરિચારકૈઃ ।
કઞ્ચુકોષ્ણીષવાસોભિર્ભવિતવ્યં સમન્તતઃ

દેવસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે પૂજરેન્દ્રોપવેશનમ્ ।
આસ્થિતવ્યં ભગવતઃ પાર્શ્વયોઃ પૃષ્ઠત સ્તતઃ

એકાગ્રેમાનસૈસ્સર્વૈ રેકાન્તિભિરુવાસકૈઃ ।
આસ્થિતવ્યં યતિવરૈસ્ત્રિદણ્ડૈરેકદણ્ડિભિઃ

બ્રહ્મધ્યાન પરૈરન્વ ગારાધન વિધિક્રમમ્ ।
અનુસન્ધાયિ ભિશ્શશ્વ દુપવેષ્ટવ્ય મન્તિકે

બહિસ્તેષાં ચ કલ્યાણૈ ર્વૈષ્ણવૈ સ્સંયતેન્દ્રિયૈઃ ।
આનસ્દજાશ્રુ સલિલૈ રાપ્લુતાઙ્ગૈર્મહીસુરૈઃ

ઉપાસિતવ્યમન્ત્યેસ્તુ સદસ્યૈર્મણ્ટપાદ્બહિઃ ।
અધસ્તાત્સર્વતોદિક્ષુ પ્રપાયા મુપવેશનમ્

અધસ્તાદગ્રતો નૃત્તગીતવાદ્યવિશારદૈઃ ।
નાટ્યં બહુવિધં વાદ્યં પ્રકૃષ્ટં બહુધાસ્થિતમ્

ગીતં ચ દિવ્યં ષડ્જદ્યૈસ્સ્વરૈઃકાલાનુસારિભિઃ ।
પ્રદર્શયદ્ભિર્લાસ્યાનિ બન્ધનાનીતરાણિચ

આવિષ્કુર્વદ્ભિરાન્યાંશ્ચ શ્રવ્યં દૃશ્યં ચ તદ્દ્વયમ્ ।
દર્શયદ્ભિરધીયાનૈસ્ત્રયૂં સ્વાધ્યાયકલ્પિતામ્

ઇતિહાસપુરાણાનિ કથયદ્બિર્યથાયથમ્ ।
સન્નિધાતવ્યમન્યાભિ ર્વાણિનીબિસ્સમન્તતઃ

ઇત્થં સંસેવિતે તત્ર મણ્ડપે મધુવિદ્વિષમ્ ।
અર્ચયિત્વા તતસ્સ્નાનપીઠે નીત્વા યથાપુરમ્

સહસ્રધારાપર્યન્તં સ્નાપયેત્પુરુષોત્તમમ્ ।
અલઙ્કારાસને નીત્વા તત્ર કૃત્યમ શેષતઃ

કૃત્વા યાત્રાસને દેવમારોપ્ય સપરિચ્છદમ્ ।
પ્રવેશ્ય મણ્ડપં તત્ર ન્યસેત્તં ભોજવાસને

મહાહવિર્નિવેદ્યાથ પાનકાન્તં યથોદિતમ્ ।
સુખાસને સ્થાપયિત્વા રાજવત્સર્વમાચરેત્

અલઙ્કારાસનં નીત્વા યાનમારોપ્ય મઙ્ગલમ્ ।
અવરોપ્યાસને તત્ર મણ્ડયિત્વા યથાપુરમ્

હોમાદિ બલિદાનાન્તં કૃત્વા સર્વમ શેષતઃ ।
ઔત્સવં બિમ્બમાદાય કુર્યાદેવં મહોત્સવમ્

પ્રત્યહં મહમુક્તેન વિધિના વિહિતં ક્રમાત્ ।
અપૂર્વાભરણૈર્માલ્યૈરપૂર્વૈશ્ચામ્બરૈસ્તથા

અપૂર્વોદ્યાનયાનાદ્યૈર્યથા કૌતૂહલં ભવેત્ ।
તથા વિશિષ્ય કર્તવ્યં યાવત્તીર્થદિનાવધિ

યસ્મિન્નાસ્થાનભૂભાગે યે ભોગાઃ કલ્પિતાઃ પુરા ।
તત્રેવ તે વિધાતવ્યા દેવસ્ય સતિ સમ્ભવે

શ્રિયા વસુધયા સાર્ધં ગ્રામાદૌ નિત્યમુત્સવે ।
પરિભ્રમણમીશસ્ય કેવલસ્યાપિ વા ભવેત્

અહનિ પ્રથમાદૌસ્યા દ્બલિદાનમનુક્રમાત્ ।
પલલં રજનીચૂર્ણં કરમ્ભાન્ લાજસંયુતાન્

ચરુણા સહ સંયોજ્ય બલિં તદ્યાદ્યથાવિધિ ।
દ્વિતીયેઽહનિ સંયોજ્ય ચરુણા તિલતણ્ડુલમ્

મિશ્રિતાંશ્ચરુણા લાજા ધાનાન્યાપૂપકાં સ્તથા ।
તૃતીયે ચ ચતુર્થે ચ નાલિકેરજલૈસ્સહ

સક્તૂંશ્ચ શાલિપિષ્ટં ચ સંયોજ્ય ચરુણા સહ ।
પંચમે પદ્મભીજાનિ પાયસં શાલિતણ્ડુલમ્

ષષ્ઠે ત્વપૂપાન્ સંયોજ્ય ચરુણા નિક્ષિપેદ્બલિમ્ ।
સપ્તમાદિષુ સર્વત્ર સાર્ધમન્નૈશ્ચતુર્વિધૈઃ

અપૂપાંશ્ચ તથા સક્તૂન્ પ્રત્યહં નિક્ષિપેદ્બલિમ્ ।
બ્રહ્માદીશાનપર્યન્તં સ્થાનેષ્વષ્ટસુ પૂર્વવત્

વિધાય બલિપીઠાનિ ગોમયાલિપ્તભૂમિષુ ।
તેષુ વાદ્યં તથા નૃત્તં ગેયં નિત્યેત્સવે યથા

કૃત્વા દદ્યાત્તોયપૂર્વં બલિં તેયોત્તરં તથા ।
બલિમુદ્રાં દર્શયિત્વા દર્શયેન્મઙ્ગલાષ્ટકમ્

બલિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ગચ્છેયુર્બલિદાયિનઃ ।
આરમ્ભદિવસે રાત્રૌ સમાપ્તિદિવસેઽહનિ

બલિમેકાં ક્ષિપેન્મધ્યદિવસેષુ બલિદ્વયમ્ ।
અહ્નિ રાત્રૌ ચ સર્વત્ર બલિદાનં યથાવિધિ

અવસાનદિને રાત્રૌ ગ્રહણે વિષુવેઽયને ।
પ્રાપ્તે કુર્યાદવભૃથં યદિ તસ્મિન્ બલિદ્વયમ્

ગ્રામાદિરહિતે સ્થાને મધ્યે તુ પુરતો બલિમ્ ।
મહાપીઠસ્ય વિતરેદ્બ્રહ્મણે દેશિકોત્તમઃ

પુર્વેદ્યુસ્તીર્થદિવસાદ્દેવસ્ય મૃગયા ભવેત્ ।
મૃગયાદિવસાત્પૂર્વં જલદ્રોણ્યવગાહનમ્

અવગાહદિનાત્પૂર્વદિવસે દેવમર્ચયેત્ ।
શ્રીભૂમિભ્યાં સહૈકસ્મિન્ વિષ્ટરે વિપુલે સ્થિતમ્

ઉદ્યાનાદૌ ચ દેવીભ્યાં સાર્ધં દેવસ્ય નિર્ગમઃ ।
કીડ્રાશ્ચ તત્ર બહુધા દર્શયે ચ્ચોપદાઃ પુનઃ

દેશાદ્દેશાદાહૃતાનિ પ્રાભૃતાનિ ગુરુસ્સ્વયમ્ ।
પ્રદર્શ્ય દેવદેવાય જનસંસદિ મણ્ડપે

ઇતો યાતમિદં સર્વ મિતો યાતમિતીર્યચ ।
દેવાદીનપિ ચાહર્તૄન્કાલે વિજ્ઞાપયે ત્તતઃ

તન્મયત્વાદ્દેશિકેન્દ્રો દેવોઽહમિતિ ભાવયન્ ।
કુર્યાદનુગ્રહં સર્વં દેવસ્યાલોક્ય ચાનનમ્

અભિપ્રાયં યથા રાજ્ઞો જ્ઞાત્વા તેન પ્રદર્શિતમ્ ।
બ્રુવન્તિ તત્સમીપસ્થા રાજ્ઞાં તત્તદનુગ્રહમ્

સુદર્શનાન્નમૂર્તિભ્યાં સહ તાભ્યાં વિનાપિ વા ।
સહ બલ્યર્ચયા કુર્યાદ્વિના વા તં મહોત્સવમ્

કેવલોત્સવબિમ્બેન દિનેષ્વવભૃથાવધિ ।
જલદ્રોણીં જલસ્નાનદિને કૃત્વા યથાપુરમ્

ઉત્સવં દેવદેવસ્ય પ્રાતરારભ્ય મઙ્ગળમ્ ।
અપરાહ્ણે જલદ્રોણ્યામવગાહનમિષ્યતે

સોપાનદેશે સરસિ જલદ્રોણીં નિવેશયેત્ ।
કટાહં વાપિ સૌવર્ણં પૂરયેદ્ગન્ધવારિભિઃ

મુક્તા ભાન્યક્ષતાન્યત્ર પરિતો વિકિરેત્ સ્થલે ।
જલેષ્વાવાહ્ય ગઙ્ગાદ્યાસ્સરિતસ્તાસ્સભાજયેત્

જલેઽભિમન્ત્રિતે મન્ત્રૈરબ્લિઙ્ગૈર્દેવમર્ચિતમ્ ।
ઉપચારૈર્યથાપૂર્વં સ્નાનાન્ત્રૈરવગાહયેત્

કાલે તસ્મિન્નધીયૂરન્ સૂક્તં વારુણમુચ્ચકૈઃ ।
તન્મયા દિક્ષુ સર્વાસુ ઘોષયેત્તૂર્યમુચ્ચકૈઃ

અવગાઢં તતો દેવં યાનમારોપ્ય મણ્ડપમ્ ।
અન્યમાનીય તત્રાપિ યથાપૂર્વં સભાજયેત્

અનુષ્ઠિતમિદં તીર્થં બ્રહ્મદ્યૈરપિ દૈવતૈઃ ।
એતૈશ્ચ તીર્થસલિલૈઃપીતૈશ્શિરપિ ધારિતૈઃ

સ્નાનૈર્નિર્ધૂતપાપ્માનો યાન્તિ બ્રહ્મ સનાતનમ્ ।
મૃગયાદિવસે વાપિ પ્રાતરારભ્ય પૂર્વવત્

કૃત્વોત્સવમશેષેણ તસ્યાન્તે મૃગયા ભવેત્ ।
મૃગયાનુગુણૈસ્સર્વૈર્ભૂષણૈર્ભૂષિતં તતઃ

તદ્યોગ્યાયુધસન્નાહં હસ્ત્યાદૌ પરિકલ્પિતે ।
આરોપ્ય કૃત્રિમે ચાશ્વે નયેદ્ગ્રામાદિ પૂર્વવત્

દેવીભ્યાં સહ સીમાદૌ સૈન્યૈર્હસ્ત્યાદિભિર્યુતમ્ ।
ઉદ્યનમણ્ટપે ચાપિ મધ્યે સૌવર્ણવિષ્ટરે

આસને તત્ર ચાસીનં સ્નાનપૂર્વં સમર્ચયેત્ ।
મણ્ટપેઽન્યત્ર વિધિના નિવેદ્ય ચ મહાહવિઃ

યાનમારોપ્ય તદ્રાત્રૌ મન્દ્રિરાન્તર્ભુવં નયેત્ ।
નિત્યોત્સવં યથાપૂર્વં કુર્યાત્તદનુ મઙ્ગલમ્

પશ્ચિમે રાત્રિભાગે તુ તીર્થભિમાબાધિવાસનમ્ ।
બદ્વા પ્રતિસરં તીર્થબિમ્બાભાવે ચતુર્મુખ

નિત્યોત્સવપ્રતિકૃતેરભાવે ત્વધિવાસનમ્ ।
સ્નાનર્ચાયાં ભવેદ્યદ્વા બિમ્બસ્યોત્સવકારિણઃ

ઉત્સવં પ્રાતરારભ્ય કુર્યાત્પૂર્વોદિતક્રમાત્ ।
ઉત્થાપ્ય શાયિતં બિમ્બં નિવેશ્ય મુખમણ્ટપે

આદાય સ્થાપિતાન્ કુમ્ભાન્ યાગમણ્ડપભૂમિષુ ।
નીત્વા પ્રદક્ષિણં ધામ તીર્થભિમ્બસ્ય સન્નિદૌ

સ્થાપયિત્વા ધાન્યરાશૌ તીર્થબિમ્બં યથાવિધિ ।
વસ્ત્રાન્તમર્ચયિત્વાન્તે મુહૂર્તે શોભને ગુરુઃ

એકભેરે મૂલભેરમન્યથા તીર્થકૌતુકમ્ ।
કુમ્બૌરભ્યુદ્ધૃતૈર્દેવં મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

વૂર્વાદિમધ્યકુમ્ભાન્તમભિષિઞ્ચેદ્યથાવિધિ ।
સ્નાનાદિદીપપર્યુન્તં પ્રતિકુમ્ભં સમર્ચયેત્

પઠત્સુ વિપ્રવર્યેષુ દિક્ષુ સ્વાધ્યાયમુચ્ચકૈઃ ।
ઘોષયત્સુ ચ વાદ્યેષુ મન્ત્રૈરબ્દૈવદૈર્ગુરુઃ

નવવસ્ત્રોત્તરીયાદ્યૈર્દીપાન્તૈરર્ચિતે હરૌ ।
ધ્વજપીઠસ્ય પુરતઃ ક્ષિતૌ ગોમયપારિણા

આલિપ્તે ચતુરશ્રે ચ શાલિભારૈર્વિકીર્યચ ।
વસ્ત્રપૂર્વાદ્યલઙ્કારૈરુલૂખલમઙ્કૃતમ્

ક્ષાલિતં સ્થણ્ડિલે પીઠે સ્થાપયિત્વા ચતુર્મુખ ।
શ્રીનૂક્તવિદ્યયા લક્ષ્મીં ધ્યાત્વા મન્ત્રિતમર્ચિતમ્

મુસલં ક્ષાલિતં ચાપિ મન્ત્રિતં મૂલવિદ્યયા ।
આદાય માર્તિપૈસ્સાર્ધં દેશિકેન્દ્રસ્સમાહિતઃ

અવહન્યાન્નિ શાચૂર્ણં નિક્ષિપ્તં તદુલૂખલે ।
ગાયન્ત્યો ગણિકા ગીતં મન્દિરે દેવદાસિકાઃ

અવહન્યુર્નિશાચૂર્ણં યથાસૂક્ષ્મતરં ભવેત્ ।
નિક્ષિપ્તચૂર્ણં તદનુ કુમ્ભં વેષ્ટિતવાસનમ્

સકૂર્ચમલ્લકં પીઠે તણ્ડુલૈઃ પરિકલ્પિતે ।
સ્થાપિતં મૂલમન્ત્રેણ ગન્ધાદિભિરથાર્ચિતમ્

આદાયકુમ્ભચૂર્ણૈસ્તૈશ્શ્રીસૂક્તેનાભિષેચયેત્ ।
ઋત્વિજો દેશિકેન્દ્રશ્ચ દેવં ગત્વા પ્રદક્ષિણમ્

અષ્ટાઙ્ગપ્રણિપાતેન પ્રણિપત્ય વિકીર્ય ચ ।
પુષ્પાણ્યઞ્જલિભિર્દેવં સ્તુત્વા સ્તોત્રે રનેકશઃ

અલઙ્કૃતૈર્ભાગવતૈશ્છત્રચામરધારિભિઃ ।
તૈરેવ સર્વૈર્બહુભિર્ભાવ્યં દેવસમીપગૈઃ

અરોપ્ય દેવં હાસ્ત્યાદૌ તીર્થભિમ્બમલઙ્કૃતમ્ ।
પશ્ચાદુત્સવબિમ્બેન નીયમાનેન પૂર્વવત્

સહિતં સરિત સ્તીર્થં નીત્વા યદ્વા સરિત્તટમ્ ।
દર્શે ચ પૌર્ણમાસ્યાં ચ અર્વાક્ચેદ્યોજનાવદૌ

સમુદ્રતીરમથવા મણ્ડપે તત્ર કલ્પિતે ।
અવરોપ્યાસને યાના ન્નિવિષ્ટે તીર્થકૌતુકે

કલશાનગ્રતઃપઞ્ચ વિંશતિં દશ સપ્ત ચ ।
યદ્વા યદ્વા નવ ન્યસ્ય યથાવિધિ યથાક્રમમ્

કલશૈરભિઞ્ચેત ચક્રં શિષ્ટૈશ્ચ વારિભિઃ ।
સરિતાદૌ ચ તીર્થેષુ તીર્થાન્યાવાહ્ય નામભિઃ

નિમજ્જયેત્તત્ર બિમ્બં ચક્રં ચ ત્રિર્યથાવિધિ ।
તીર્થાર્થમૌત્સવે બિમ્બે સમાનીતે તુ વારિભિઃ

પ્રોક્ષ્ય કૂર્ચાગ્રપતિતૈર્ભિમ્બં ચક્રં નિમજ્જયેત્ ।
ચક્રાભાવે તુ તત્કૂર્ચં કેવલં દેવસન્નિદૌ

દેવેન સહ તત્કાલે નિમજ્જન્તિ ચ યે નરાઃ ।
તે નિર્ધૂયાખુભં સર્વં મહાપાતકમપ્યથ

યાન્તિ દ્રુવં સુદુષ્પ્રાપં સ્થાનમાચન્દ્રતારકમ્ ।
મણ્ડપે દેવમાનીય પૂજયિત્વા યથાપુરમ્

મહાહવિર્નિવેદ્યાથ બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તતઃ ।
પ્રત્યહં ભોજયેદ્વિપ્રાન્ સહસ્રં શતમેવ વા

આલયાભ્યન્તરં યાનમારોપ્ય પ્રાપયેત્તતઃ ।
તદ્રાત્રૌ મણ્ડપે દેવં નીત્વાભ્યર્ચ યથાવિધિ

નિવેદ્ય ચ યથાન્યાયં પ્રભાતે મણ્ડપાન્તરે ।
ભક્તૈર્ભાગવતૈશ્ચૈવ સેવિતે ભૂતેલ ક્વચિત્

ચક્રાબ્જં વર્તયિત્વોક્તવર્તના વરણાન્વિતમ્ ।
પ્રસવૈઃ કાલજૈશ્શ્યામૈઃ કૃષ્ણૈશ્ચ તુલસીદલૈઃ

ન્યૂવાતિરેકરહિતૈર્વર્ણૈરેવ સિતાદિભિઃ ।
વિચિત્રયેત્પઞ્ચવર્ણૈશ્ચિત્રિતે તસ્ય મધ્યતઃ

ભદ્રપીઠે પ્રભાયુક્તેન્યસ્તે કલ્યાણકૌતુકમ્ ।
નિવેશ્યારાધયેદર્ઘ્યપાદ્યાદિભિરનુક્રમાત્

દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રસ્થાન્યક્ષરાણિ યથાયથમ્ ।
ઉદ્દિશ્ય ભૂષાપર્યન્તૈરર્ઘ્યાર્દ્યૈર્નવભિઃક્રમાત્

પ્રત્યક્ષરં સમસ્તાનિ પુષ્પૌ રભ્યર્ચયેદ્ધરિમ્ ।
હૃદયાદીનિ ચાઙ્ગાનિ સમુદ્દિશ્યાઞ્જલિસ્થિતૈઃ

ફલં ભવતુ મે પુષ્પૈર્નમ ઇત્યવસાનકમ્ ।
તન્ત્ર મન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય મન્ત્રવિદ્દેશિકોત્તમઃ

ભૂષણાનિ તથોદ્દિશ્ય શ્રીવત્પાદીન્યનુક્રમાત્ ।
આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ ચક્રાદીનિ યથાક્રમમ્

તથૈવાવરણસ્થાનાં દેવતાનાં સમર્ચનમ્ ।
મત્સ્યાદિમૂર્તિદશકં કેશવાદીં સ્તથા પરાન્

ચતુર્વિંશતિસઙ્ખ્યાતા નુદ્દિશ્ય કુસુમાર્ચનમ્ ।
પૌરુષેણ તુ સૂક્તેન પ્રત્યૃચં કમલાસન

નારાયણાનુવાકેન વિષ્ણુસૂક્તેન દેશિકઃ ।
પુષ્પાણિ તદ્યાદ્દેવસ્ય ચરણામ્બોજયોર્દ્વયોઃ

તથૌપનિષદૈર્મન્ત્રેઃ ઞ્ચભિસ્સર્વપાપનૈઃ ।
દિક્ષુ વેદાંશ્ચ ચતુરઃ પઠેયુર્મન્ત્રવિત્તમાઃ

વિદિક્ષ્વેકાયનાં શાખાં તન્મયૂસ્સુમુખા સ્તથા ।
અધીયીરન્ તથા સ્તોત્રેનૃત્તૈશ્ચ સતતોદ્યતૈઃ

તોષયેદ્દેવદેવેશં ગેયૈશ્ચ બહુધા સ્થિતૈઃ ।
પુષ્પાભિષેકં પ્રહિતૈઃ પુષ્પૈરેવ સિતાદિભિઃ

દેવસ્ય કૃત્વા દેવાય પાયસાદિ ચતુર્વિધમ્ ।
અન્નં નિવેદ્ય જુહુયાદ્દિશ્યગ્નેર્મણ્ડપસ્ચ ચ

સમિદ્ભિરાજ્યૈશ્ચરુ ભિશ્ચતુભિર્નશ્ચ પૃથક્પૃથક્ ।
અષ્ટોત્તરશતં વારાન્ મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

તતઃપ્રદક્ષિણં કૃત્વા દેવં સ્તુત્વા ચ ભૂતલે ।
પ્રણયેદ્દણ્ડદ્યાનમારોપ્ય શિભિકાદિકમ્

પ્રવિશયેદાવરણં પ્રથમં તત્ર ચ સ્થિતઃ ।
સેવાનુભૂતિવિવશાર્ન ભક્તાન્ ભાગવતાંશ્ચ સઃ

બ્રહ્માદીનપિ કલ્યાણમનુસન્ધાતુમાગતાન્ ।
પ્રણતાનાલયં સ્વં સ્વં ગન્તું સર્વેશ્વરો હરિઃ

નિયુજ્યાવરણં તચ્ચ પરિક્રમ્ય પ્રદક્ષિણમ્ ।
સાર્ધમભ્યન્તરૈ ર્નિર્તૈસ્સેવકૈ રનુયાયિભિ

અભ્યન્તરં મન્દિરસ્ય પ્રવિશેન્જઙ્ગલાન્વિતમ્ ।
તદહર્નિશિ પૂર્વસ્મિન્ ન્યસ્યેત્સ્નસપનમણ્ડપે

ઉત્સવાન્તોચિતં સ્નાનં કલશૈરા ચરેત્ક્રમાત્ ।
મહાહવિર્નિવેદ્યથ નીત્વાતન્મણ્ડપાન્તરે

યાગમણ્ડપમાસાદ્ય હોમં કુર્યાદ્યથાવિધિ ।
શાન્તિહોમં તતઃકુર્યાદ્યથા પૂર્વોદિતત્રમાત્

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ જુહુયાત્પઞ્સોપનિષદા ઘૃતમ્ ।
સહસ્રં વાશતં વાપિ હુત્વા પૂર્ણાહુતિં ચરેત્

અગ્નીન્ વિસર્જયેદ્દેવાન્ તત્રસ્થાં સ્તોરણાદિષુ ।
ધ્વજ સ્તમ્ભં સમાસાદ્ય પૂજયિત્વા ખગાધિપમ્

હવિર્નિ વેદ્ય ગરુડં પરિક્રમ્ય પ્રદક્ષિણમ્ ।
તમુદ્વસેત્પટાત્તાર્ક્ષ્યં સંહારક્રમમાશ્રિતઃ

અવરોપ્ય ધ્વજસ્તમ્ભ મુત્પાટ્ય ચ મહાનિશિ ।
સ્તમ્ભં ધ્વજં ચગૃહ્ણીયાદ્દેશિકેન્દ્રસ્સ્વયં તતઃ

ગ્રહણં દેશિકેન્દ્રેણ તાર્ક્ષ્યતૃપ્તિકરં ભવેત્ ।
સ્થાને ચાવાહિતાન્ દેવાન્ તત્ર તત્ર સ્થિતાનપિ

બલિં દત્વા તૂર્યઘોષૈઃ સ્થાને સ્થાને સકૃત્સકૃત્ ।
ઘોષયિત્વા ચતુર્વક્ત્ર સમુદ્વાસ્ય સ્વનામભિઃ

મૂકૈઃ પરિકરૈસ્સાર્ધં ગુરુરષ્ટાક્ષરં જપેત્ ।
પ્રવિશ્ય ધામ દેવસ્ય વિજ્ઞાપ્ય શકટાદિકમ્

યાનમારોપ્ય ધામાન્તઃ પ્રાપયેન્મખકૌતુકમ્ ।
પ્રભાતાયાં નિશાયાં વાઽનુષ્ઠિતે યાગકર્મણિ

યજમાનો ગુરું વસ્ત્રે ર્ભૂષમૈઃકટકાદિભિઃ ।
સૌવર્ણૈર્ગન્ધપુષ્પાદ્પૈદ્યૈરલઙ્કૃત્યાભિપૂજ્ય ચ

દક્ષિતામુત્તમાં સ્વર્ણશતનિષ્કાં તતોઽધિકામ્ ।
યથાવિભૂતિ દત્વાન્યા દક્ષિણાઃ પ્રતિપાસરમ્

દશનિષ્કં તદર્ધં વા તદર્ધં વા યથાવસુ ।
નિષ્કરૂપાં યથાશ્રદ્ધમાચાર્યય તદર્ધકામ્

તદર્ધમૃત્વિજાં દદ્યાત્તદર્ધં પરિચારિણામ્ ।
હેમવસ્ત્રાન્નયાનાદ્યેસ્તોષયે દુપચર્યયા

ગાયકાદ્યાન્ જનાન્ સર્વાનધિકારાનુસારતઃ ।
કર્માઙ્ગભૂતાનન્યાંશ્ચ કલ્યાણં દ્રષ્ટુમાગતાન્

ભર્ક્તા ભાગવતાંશૈવ સામાન્યાંશ્ચેપ્સિતૈર્ધનૈઃ ।
અપ્યલ્પિકાપિ દાતવ્યા દક્ષિણા યાગકર્મણિ

કર્મિર્ભ્યો દક્ષિણાહીનો નિષ્ફલઃકર્તુરબ્જજ ।
યજ્ઞઃપ્રત્યુત કર્તૄણાં પ્રત્યવાયામ કલ્પતે

તસ્માદર્થાનુગુણ્યેન દાતવ્યા દક્ષિણા ભવેત્ ।
શ્રદ્ધયા વાસુદેવસ્ય સાઙ્ગો પાઙ્ગં સદક્ષિણમ્

ઉત્સવં દેવદેવસ્ય યઃકુર્યાત્સકુલં સ્વકમ્ ।
ઉત્તરયર્ન સ્વયં વિષ્ણોસ્સાયુજ્યં ગચ્છતિ દ્રુવમ્

હયમેધસહસ્રેણ યજતે યસ્સમાહિતઃ ।
યશ્ચોત્સવેન યજતે તયોસ્તુલ્યફલાન્વયઃ

યાગાનામપિ સર્વેષાં ફલમુત્સવ કર્મણા ।
દેવસ્યાશ્નુવતે સર્વં યષ્ટારો નાસ્તિસંશયઃ

ઉપકુર્વન્તિ યે મર્ત્યાદેવસ્યોત્સવ કર્મણિ ।
કર્મણા મનસા વાચા તેઽપિ યાન્તિ યથેપ્સિતમ્

ગ્રામે વા નગરે વાપિ પત્તેને વા મહોત્સવઃ ।
વિષ્ણોઃ પ્રવર્તતે યત્ર દેશે રાષ્ટ્રેઽપિ વા ભવેત્

ભયં ન મૃત્યોર્સવ્યાધેર્ન દુર્ભિક્ષાદિસમ્ભવઃ ।
નસ્યન્તિ તસ્કરાસ્તત્ર નાધર્મસ્સંપ્રવર્તતે

ધર્મયુક્તો ભવેદ્રાજા જના ધર્મપરાયણાઃ ।
ભવન્તિ સુખિનસ્સર્વે સર્વદુઃખવિવર્જિતાઃ

મહોત્સવે વર્તમાને યતર્થિભ્યઃપ્રદીયતે ।
પાનીયમન્નં વસ્ત્રં વા તત્સવાસ્રગુણં ભવેત્

પુષ્પમૂલફલૈ રિજ્યા દેવસ્યાભરણાદિકૈઃ ।
ક્રિયમાણા યથાશક્તિ ફલાનન્ત્યાય કલ્પતે

સેવસ્તે તત્ર યે દેવમહર્નિશમતન્ત્રિતાઃ ।
તેષામિદમિયચ્ચેતિ ફલં વક્તું ન શક્તતે

અલેપનં માર્જનં ચ રજઃપ્રશમનં તથા ।
વારિભિર્દીપિકારોપં ક્ષ્વેલનાસ્ફોટનાદિકમ્

કુર્વન્તિયે બ્રહ્મલોકં તે યાન્ત્યમરદુર્લભમ્ ।
યાનં વહન્તિયે વિપ્રાસ્તે યાન્તિ બ્રહ્મણઃપદમ્

રથં વહન્તિયે ચાશ્વાસ્તેઽપિ યાન્તિ સુરાલયમ્ ।
છત્રાદિધારિણશ્ચાપિ મોદન્તેદિવિ માનવાઃ

દેશિકો મૂર્તિપાશ્ચૈત તથૈવ પરિચારકાઃ ।
ઉત્સવેઽધિકૃતા વિષ્ણોઃપ્રાપ્નુવન્તિ યથેપ્સિતમ્

ઋચો યજૂંષિ સામાનિ યે તત્રાધીયતે જનાઃ ।
તે પરે પ્યોમ્નિ દેવસ્ય પાર્શ્વે વર્તન્તિનિસ્પૃહાઃ

સર્વશાન્તિકરં સર્વદુઃખોત્સાદનમુત્તમમ્ ।
રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય સુખદયાયુરારોગ્યવર્ધનમ્

પ્રજાનાં વાસુદેવસ્ય કલ્યાણા રાધનં મહત્ ।
ઇમં દેવદયસ્સર્વે વિષ્ણોરુત્સવમુત્તમમ્

કૃત્વા શાશ્વતિકં સ્થાનં પ્રાપુરત્યન્તદુર્લભમ્ ।
ઉત્સવે ત્રિદિનૈ કાહસાધ્યે શ્રદ્ધા પ્રવર્તિતે

બલિપ્રદાનં સમનોયજનં ચાધિપાસનમ્ ।
નવાવામપિ કુમ્ભાનાં તથા તીર્ધાવગાહનમ્

મૃગયા ચ જલદ્રોણી વર્જનીયાનિ પદ્મજ ।
તાવત્યેવોત્સવદિને તીર્થાન્તે ગ્રામવીધિષુ

બ્રહ્માદિદેવતાસ્સદ્યસ્સમાવાહ્ય બલિઃ ક્ષિપેત્ ।
કેનલોદનમગ્નૌ ચ હોમો નિશ્યધિવાસનમ્

સ્નપનં વિષુવાદ્યેષુ નદ્યાદાવવગાહનમ્ ।
પુષ્પયાગો જલદ્રેણી મૃગયા ચ ન યુજ્યતે

અન્યત્સર્વં યથાપૂર્વં કર્તવ્યં ફલકાજ્ઞ્ક્ષિભિઃ ।
ઇતિ ગુહ્યતમં બ્ર્હમન્નુત્તમારાધનં પરમ્