Padma Purana · Chapter 7.6
rājovāca-
tiṣṭhātraiva mahābāho mama rājye suśobhane /
kartavyā te mayā vṛttiḥ saṃśayo nātra vidyate
tato vīravarastasya sannidhau dharaṇīpateḥ /
uvāsa satataṃ vipra tatsevā gatamānasaḥ
athaikadā tasya pure jaimine sakalāḥ prajāḥ /
bhīmanādo nāma khaḍgaḥ kṣobhayāmāsa saṃtatam
tadvadhāya tato rājā preṣayāmāsa taṃ ruṣā /
tato'sau gaṃḍakaṃ haṃtu yayau vīravaro janaiḥ
dadarśa parvatākāraṃ suptaṃ taṃ dharaṇītale /
daṃṣṭrākarālavadanaṃ khaḍginaṃ taṃ saśaktidhṛk
nabhasi bhrāmayansaptiṃ sa ca vīravaro ruṣā /
khaḍginaṃ tamiti prāha meghagaṃbhīrayā girā
upārjitāstvayā ye ye durātmanpāpapādapāḥ /
babhūvuḥ phalinaste te ṛtuṃ prāpya yathā drumāḥ
khāditāḥ prāṇino ye ye rājye'sminpāpinā tvayā /
yamālaye samastaistairdarśanaṃ te bhaviṣyati
muṃca nidrāmare duṣṭa māṃ paśyāntakaraṃ nijam /
anayā nidrayā kinte mahānidra bhaviṣyati
tataḥ so'pi samuttasthau krodhasaṃraktalocanaḥ /
dhūlidhūsarasarvāṅgastyaktanidro mahābalaḥ
bhīmanāda uvāca-
garvaṃ mā kuru durbuddhe tavāyuḥ śeṣatāṃ gatam /
tatsaṃdarśanamātreṇa prāptaḥ konu vimucyate
jvaladagniśikhāśreṇīṃ praviśecchalabho yathā /
matkopānalarāśau tvaṃ tathaiva nipatiṣyasi
iti bruvaṃtaṃ taṃ draṣṭuṃ śaktyā niśitayā tayā /
sa jajvāla mahākopātkṛtvā huṃkāraniḥsvanam
sa papāta mahīpṛṣṭhe gatāyurgaṃḍakastataḥ /
cālayanpṛthivīṃ sarvāṃ svanitaugha pariplutaḥ
khaḍginaṃ patitaṃ dṛṣṭvā gaṅgābdhirodhasi dvija /
samīpaṃ tasya bhūpasya sa gaṃtumupacakrame
sa gacchanpathiviprarṣe dadarśaikaṃ mahāśayam /
jājvalyamānaṃ tejobhirdvitīyamiva bhāskaram
viṣṇudūtagaṇairyuktaṃ tulasīmālyabhūṣitam /
divyāmbaradharaṃ divyaṃ rathārūḍhaṃ smitānanam
papraccheti tato bhaktyā sa ca vīravaraśca tam /
kastvaṃ kuta ihāyātaḥ kva gacchasi vadasva naḥ
puruṣa uvāca-
kanyevidhṛtapuṃveśe madvṛttāṃtaṃ niśāmaya /
kathayāmi samāsena śrotumicchasi cenmudā
ahamāsaṃ purā rājā cauravaṃśavanānalaḥ /
dharmabuddhiriti khyātaḥ sarvadharmaparāyaṇaḥ
mayā yajñāḥ kṛtāḥ sarve dānāni sakalāni ca /
caturvarṣasahasrāṇi pālitā ca vasundharā
pākhaṇḍajanavākyena mayā bhūmirdvijanmanaḥ /
laṃghitā kopamāsādya doṣitā na hi kutracit
mayā tenāparādhena svayameva vidhistataḥ /
jahāra tatkṣaṇādeva sarvāṃ rājaśriyaṃ ruṣā
athāhaṃ gatasaṃpattiḥ śokāgnidagdhamānasaḥ /
kiyidbhirdivasaiḥ sādhvi yamarājavaśaṃ gataḥ
māṃ dṛṣṭvā citraguptena tatkarmaprakaṭīkṛtam /
uktaśca bhāskarirdevaścāruhāsagatiḥ prabhuḥ
dharmabuddhirayaṃ rājā kṛtapuṇyakriyaḥ sadā /
astyasya duritaṃ kiñcittanniśāmaya vacmyaham
pākhaṇḍairbodhito'yaṃ tu jahāra dvijaśāsanam /
tenaiva karmaṇā sthānaṃ narake cāsyaduttare
vṛtticchedaḥ sūryaputra yasya yena vidhīyate /
sa tasya vadhamāpnoti śāstreṣu iti niścitam
tasmādayaṃ pāpakarmā brahmahā pṛthivīpatiḥ /
etasya niraye sthānaṃ kalpakoṭiśatāvadhi
ātmadattāṃ haredyastu paradattāṃ ca medinīm /
sa koṭikulasaṃyuktaḥ prayāti narakaṃ vibho
yo harecca mahīṃ tāvaddevasya brāhmaṇasya ca /
na tasya niṣkṛtirdṛṣṭā kalpakoṭiśatāvadhi
paradattāṃ kṣitiṃ yastu rakṣituryastu rakṣati /
sa koṭiguṇamāpnoti puṇyaṃ dātṛguṇādapi
tato'haṃ śamanādeśādbhuktvā vai pūtimṛttikām /
kalpayonau prāṇihiṃsā sarvadaiva mayā kṛtā
gāvaśca brāhmaṇāścaiva tathaivānye'pi jīvinaḥ /
mayā duṣṭena nihatāḥ koṭikoṭisahasraśaḥ
kālena preritā sādhvi māṃ sarvakṣayitāśrayam /
khaḍgayoniṃ samutpannaṃ bhavatī prajaghāna ha
gaṅgābdhisaṅgamaṃ tīrthaṃ durllabhaṃ daivatairapi /
sthale'pi mṛtyumāsādya yatreyaṃ mama sadgatiḥ
gaccha suśroṇi bhadraṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
acireṇaiva patinā darśanaṃ te bhaviṣyati
vyāsa uvāca-
tasyaitadvacanaṃ śrutvā sā kanyā paramādbhutam /
vavaṃde caraṇau tasya dharmabuddhirmahīpatiḥ
tato rathaṃ samāruhya sa rājā tridivaṃ yayau /
so'pi vīravaro vipra jagāma nṛpateḥ sabhām
rājā ca taṃ mṛtaṃ śrutvā khaḍginaṃ bhīmavikramam /
tasyai dadau vivāhena jayaṃtīṃ nijakanyakām
jayaṃtīṃ tāṃ samādāya sā kanyā puruṣākṛtiḥ /
tapastaptuṃ manaścakre gaṅgāsāgarasaṅgame
gaṅgābdhisaṃgame snātvā prabhāte dvijasattama /
gītairvādyaiśca nṛtyaiśca yajennārāyaṇaṃ prabhum
nirāmiṣaṃ haviṣyaṃ ca phalāhāraṃ dvijottama /
kadācidupavāsaṃ sā kurute ca varāṅganā
ekākinīṃ samālokya ko'grahīdatra bhūtale /
māṃ nīcamiti matvāsau samāruhya ca vājinam
bhūya eva nijaṃ rājyaṃ sājagāma varāṅganā /
mādhavasya viyogena tasya vidyādharasya vā
mṛtā sā rājatanayā yato'nyaṃ na bhajatyapi /
tasyāṃ mṛtāyāṃ bhṛtyo'sau nirjagāma yadṛcchayā
vilapya bahudhā tatra praceṣṭo'tyaṃta śokabhāk /
jagāma maraṇārthāya gaṅgāsāgarasaṅgamam
gaṅgābdhisaṅgame snātvā tulasīmṛdvibhūṣitaḥ /
kṛtāñjaliriti prāha praceṣṭo bhīṣmamātaram
pavitre tvajjale mātastyajāmyatra kalevaram /
sulocanā me kāṃtāsyādyathātattvaṃ kariṣyasi
bhūyobhūyo bruvaṃtaṃ tamiti tasyāśca kiṃkarāḥ /
badhvā pāśena taṃ ninyurniruktāṃ tatsabhāṃ prati ५०
taptā vīravarādeśātkiṃkarāste sudāruṇāḥ /
kārāyāṃ sthāpayāmāsuḥ praceṣṭamanuvihvalam
etasminneva kāle tu dṛṣṭvā tatkāryamadbhutam /
hāhākāro mahānāsīttadrājye dvijasattama
etacchrutvādbhutaṃ karma sa ca rājā guṇākaraḥ /
āyāto'tyaṃta saṃtapto vadatīti dvijottama
niṣaṃgiṇaśca rathinaścarmiṇaḥ khaḍginastathā /
dhānuṣkāśca kauṃtakāśca koṭikoṭisahasraśaḥ
sthāne sthāne pure tasminrājā vai śokavihvalaḥ /
niyojayāmāsa tadā rakṣāyai dvijasattama
tenājñaptāstataḥ sarve yoddhāro'mitavikramāḥ /
satvarāḥ patirakṣāsu tasthustasminpure ruṣā
gītāni gāyakaiḥ sarvairnṛtyāni nartakaistathā /
vādyāni vādakaiścaiva tatra tyaktāni sādhvasaiḥ
tataḥ sa rājā viprarṣe samāhūya svamaṃtriṇaḥ /
kimetaditi papraccha śokopahatamānasaḥ
maṃtriṇa ūcuḥ-
devādbhutamidaṃ karma na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ kvacit /
etāvatāṃ nṛṇāṃ madhye paśyatāṃ kva jagāma sā
ko'pi jalpati sā lakṣmīḥ śāpenāgatya bhūtale /
tvadīyaṃ saudhametarhi svayamaṃtaradhīyata
māyāmayī sā ramaṇī māyayā tvadgṛhe sthitā /
māyāṃ svakīyāṃ darśitvā gatetyanye vadaṃti vai
kecidvadaṃti ramaṇī sarvalakṣaṇasaṃyutā /
āgamiṣyati bhūyo'pi bhagāṅgo maghavā yataḥ
tanmukhaṃcandravanmatvā viciṃtyātmānamātmanā /
kecidvadaṃti candreṇa nītā supratipattaye
vadaṃti ke'pi sā kanyā sadguṇā dīrghavāsanā /
bhrāntyā candramasā grastā pūrṇacaṃdranibhānanā
diggajairnalinī bhrāntyā praphullakamalānanā /
viṣadaṇḍaprahastā ca nīrajā kalikākucā
kecidvadaṃti sṛṣṭvā sā sraṣṭumanyāṃ striyaṃ nṛpaṃ /
tadrūpādarśanālokye nītā rūpaguṇāsthitā
kecidvadaṃti bhūpāla tvayā sarvadiśo jitāḥ /
rūpairdaivāṃganā jetuṃ gatā sā tridivaṃ prati
atha te maṃtriṇo'nyonyamālokyeti mukhaśriyaḥ /
stabdhā ivābhavansarve nirutsāhāḥ sasādhvasāḥ
bhūpaḥ sulocane putri kva gatāsi vihāya mām /
ityuktvā sa mahīpālaḥ pṛthivyāṃ mūrcchito'patat
rājānaṃ patitaṃ dṛṣṭvā śokena mahatā tataḥ /
jajñe hāhāravastasminnagare dvijasattama
tatkraṃdanadhvaniṃ vipra pratiśrutvā ca jāyate /
utprekṣate tatra loke kraṃdaṃti kakubho daśa
dhūlidhūsaratāṃ gaṃtuṃ nṛpatiṃ muktakeśakam /
vidhṛtya maṃtriṇaḥ sarve tarasā saudhamāyayuḥ
atha vidyādharastatra śrīvikramadevajaḥ /
tasyāḥ pīṭhaṃ samāliṅgya ruroda karuṇasvanaiḥ
hā priye caṃcalāpāṅgi suvarṇakusumaprabhe /
śokābdhau pātayitvā māṃ kva gatāsi varānane
mama kiṃ dūṣaṇaṃ dṛṣṭaṃ tvayā nirdoṣayā priye /
na dadāsi kathaṃ bhadre darśanaṃ kamalānane
na jīviṣyāmyaṃhaṃ bhadre kṣaṇamātraṃ tvayā vinā /
ato me darśanaṃ datvā kriyatāṃ prāṇarakṣaṇam
kiṃ dhanaiḥ kiṃ janaiḥ kiṃ me mitraiḥ kiṃ vā dhanairgṛhaiḥ /
nāpnomi yadi bhadre tvāṃ prāṇebhyo'pi garīyasīm
etaccānyacca viprarṣe sa kṛtvā karuṇaṃ mahat /
śokānmṛtyuṃ viniściṃtya yayau gaṅgābdhisaṅgamam
tatra gaṅgāmbhasi snātvā samudrajalamiśrite /
nivedya bhāskarāyārghaṃ gaṃgāṃ natvāha mātaram
gaṃṅge devi jaganmātastvajjale vimale tanum /
tyajāmi tāṃ yathā bhūyaḥ prāpnomi tatkariṣyasi
iti bruvaṃtaṃ taṃ vipra tatkiṃkaravarāstataḥ /
vidhiṃ vininyuḥ sadṛśaṃ kruddhā vīravarasya ca
tato vīravaraḥ prāha kastvaṃ bhoḥ kuta āgataḥ /
kathamatra tanutyāgaṃ kuruṣe tadvadasva me
tadvākyametadākarṇya tato vidyādharo'khilām /
tāṃ kathāṃ kathayāmāsa śṛṇvatāṃ vismayapradām
atha tvaṃ mūrkhalokānāṃ pravarosi na saṃśayaḥ /
gāndharvī rākṣasī vāpi pannagī vāpi kinnarī
śāpāgateva sā kanyā tasmādantarhitā svayam /
sā devarūpiṇī kanyā devānāṃ nilayaṃ gatā
kathaṃ tayā samaṃ bhūyo darśanaṃ te bhaviṣyati /
cakorapeyaṃ pīyūṣaṃ gagane rohiṇīpateḥ
kiṃ śaknuvaṃti taṃ pāpā vāyasā balino'pi ca /
yadaprāpyaṃ na tatprāpyaṃ prāpyaṃ yattacca labhyate
jānaṃti tajjanaṃ kaścinmohaṃ prati na gacchati /
kenāpi dīyate kanyā kanyā kenāpi gṛhyate
pūrvajanmani yā kanyā tāṃ kanyāṃ labhate patiḥ /
putraprayojanā bhāryā putrāḥ piṇḍaprayojanāḥ
kurvaṃti dāragrahaṇamataeva manīṣiṇaḥ /
yatheha dīyate nāryā tathā nārī samaśnute
kraṃdanrajanyāmapyeṣa bhṛṅgaḥ kumudinīṃ sahet /
sadrūpo'pi patiḥ strīṇāṃ saṃtoṣāya bhavennahi
ravau sthite'pi padminyā madhūni bhramaraḥ pibet /
nārīṣu satataṃ cittaṃ viṣṇubhaktiṣvanādaraḥ
śokaiḥ kaiścittanutyāgastisraḥ puṃsāṃ viḍaṃbanāḥ /
dārāḥ putrāstathā bhrātā deśāśca bāṃdhavāstathā
punarlabhyā ime sarve punarlabhyā na cāsavaḥ /
na mukto viṣayo dharmo na ca karma kṛtaṃ tvayā
vartamāne gate mūḍha bhaviṣyaṃ janma durllabham /
mama mātā mama pitā bhāryā bhrātā dhanaṃ mama
niṣphalaṃ yāti vai janma nṛṇāṃ mamatayā tayā /
evaṃ prabodhitaḥ samyaktena dhīravareṇa saḥ
daurmanasyaṃ parityajya tasthau tatraiva jaimine /
tatastu gandhinī prītyā hasaṃtī svagṛhaṃ gatā
gatvā ca mādhavaṃ maṃce svapaṃtaṃ sā dadarśa ha /
gandhinyuvāca-
uttiṣṭhottiṣṭha durbuddhe bhramaste viphalo'bhavat
vivāhakāle sā kanyā babhūvāṃtarhitā svayam /
evaṃ tasyā vacaḥ śrutvā samuttasthau sa mādhavaḥ
vilalāpākulaḥ śokairmahadbhiḥ kṣmātale luṭhan /
kanyāyā dūṣaṇaṃ nāsti nāsti vidyādharasya vā १००
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0