Padma Purana · Chapter 7.5
vyāsa uvāca-
asti tāladhvajā nāma nagarī tridaśopamā /
sarvalokeṣu vikhyātā prakīrṇā guṇināṃ gaṇaiḥ
tatrāsīdvikramo nāmā rājā śuddhakulodbhavaḥ /
dhārmikaḥ satyavādī ca prajāpālanatatparaḥ
tasya hārāvatī nāma vallabhā bhuvi durllabhā /
āsītsvakīyavadanaprabhājita śaśiprabhā
tasya saiva priyā rājñaḥ strīgaṇe'pi ca tiṣṭhati /
gaṅgeva saritāṃ bharttustiṣṭhatyapi saridgaṇe
bhūdevadaivaparataḥ kālena kiyatā dvija /
vyajāyata sutastasyāṃ sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ
śāstroktavidhinā tasya sa rājā sarvaśāstravit /
mādhaveti tato nāma cakravartī cakāra ha
tato'sau mādhavo vipraḥ kālena kiyatā balī /
sarvavidyāsaritpāraṃgataḥ sadguṇasaṃgataḥ
athāsau yauvarājyena rājye narapatiḥ sutam /
siktavāṃstaṃ mahīdeva sarvadevagaṇārcakam
ekasmindivase vipra caturaṃgabalairvṛtaḥ /
jagāma kautukenāsau mṛgayāyai mahadvanam
tatra hatvā bahūñjantūnmadhyāhne samaye tataḥ /
kṛtavānnagare gaṃtumudyamaṃ vipinādasau
nagaraṃ svakamāgacchatsasainyo mādhavo mudā /
dadarśa yuvatīmekāṃ sarasi snānatatparām
snānārhadravyavasanairvyaktīkṛtakalevarām /
svakīyamukhasaundaryyajitapūrṇaniśākarām
suvarṇakuṇḍaladvandva vibhrājadgaṇḍamaṇḍalām /
sudīrghakeśakaiśchanna nitaṃbāṃ cāruhāsinīm
suvarṇapadmakalikāṃ cārūnnatapayodharām /
mṛgārikṛśamadhyāṃ ca vasaṃte kokilasvarām
yūnāṃ manoharā rājye kandarpeṇa mahātmanā /
āropitā patākeva sundarī sā vyajāyata
tādṛśīṃ tāṃ samālokya prāntare saṅgavarjite /
kaḥ kāmavaśago na syātkṣitau prāṇānvahanpumān
atha vikramaputro'sau tāmālokya varānanām /
kaṃdarpabāṇavraṇita hṛdayaśceti ciṃtayan
etasyāḥ sadṛśī kāpi na dṛṣṭā kṣitimaṇḍale /
etāmiha samāliṅgya saphalaṃ janma ceṣyate
śreṣṭho'smi sarvalokānāṃ vayastejoguṇairaham /
yadyapīndrāṃganeyaṃ syānnetavyādya tathāpi ca
parastrīharaṇe yo vā doṣo bhavati sāṃpratam /
ko vā śaknoti tadvaktuṃ yato rājā pitā mama
iti saṃciṃtya manasā sudṛḍhaṃ tena kāminā /
dūre saṃsthāpya sainyāni yayau sā snāti yatra ha
aiśvaryaṃ ca madaścaiva kāmaścaiva mahītale /
traya ete vivekasya tejo ghnaṃti kimadbhutam
pitāsya duritadhvaṃsī dharmarakṣākaro nṛṇām /
dhiksvayaṃ kāmadevo'sau mohayatyakhilaṃ jagat
tamāyātaṃ samālokya vegena mahatā tataḥ /
ekākinī sā ramate bhṛśaṃ ciṃtākulābhavat
ekākinīṃ samālokya kāṃtārasthāṃ sayauvanām /
ayaṃ dhāvati vegena tanme manasi vartate
jalpaṃti munayaḥ sarve dharmo rakṣati rakṣitaḥ /
na ca jñātavyamatraiva kimatra ca bhaviṣyati
sahāyahīnaṃ yatsthānaṃ puro dhāvati śatravaḥ /
ślāghyaṃ palāyanaṃ tatra nivāsaḥ prāṇanāśakaḥ
ityālocya varārohā savyakacche ghaṭaṃ tataḥ /
kṛtvā palāyane bhītyā manaścakre sarovarāt
tataḥ sa mādhavaścāpi javena mahatā dvija /
evaṃ tasyāḥ puro gatvā prasāritakaraḥ sthitaḥ
śrīmādhava uvāca-
varāṅgane cārudehe suyauvanabalānmama /
palāyase mano hṛtvā hatosmyahamacetanaḥ
kiṃ nāma caṃcalāpāṃgi cārvaṅgi tava kaḥ patiḥ /
svargātkiṃ vā gatāsi tvaṃ tvattulyā nāsti bhūtale
sundari tvamiha śreṣṭhā sarvalakṣaṇasaṃyutā /
kathaṃ vahasi pānīyaṃ dāsīva kamalānane
payodharau śātakuṃbhau sadā vahasi vakṣasi /
kakṣeṇa jalakumbhaṃ ca komalāṅgīdamadbhutam
divākarakarātyaṃta saṃtapte pathi lohitāḥ /
pādāṃgulyaṃtarā bhāṃti japānāṃ kalikā iva
suśroṇi bhaja māṃ prītyā tyaja kuṃbhaṃ varānane /
tava duḥkhāvasāno'bhūnmama darśanamātrataḥ
śrīmadvikramabhūbharttuḥ putro'haṃ mādhavāhvayaḥ /
sarvabhāvairbhaviṣyāmi varāṅgastava sundari
mamastrīgaṇamadhyeṣu subhagā tvaṃ bhaviṣyasi /
supuṣpavallī madhyeṣu dvirephasyeva mālatī
athavā mama vākyaṃ tvaṃ garvāllaṃghitumicchasi /
na tyakṣāmi tathāpi tvāṃ yato'haṃ nṛpateḥ sutaḥ
vyāsa uvāca-
tenoktaṃ vacanaṃ śrutvā paṃthānaṃ pravihāya sā /
tasthāvadhomukhī vipra prāheti ca śanaiḥ śanaiḥ
kadāpi cetparasyāpi na śṛṇoti vaco mama /
tathāpi lajjāṃ saṃtyajya vakṣyāmyeva bhavāgrataḥ
tathā hyahaṃ mahāvīra subāhukṣattriyapriyā /
nayāmi devapūjārthaṃ jalaṃ caṃdrakalā hyaham
yadvaco bhavatā proktaṃ na ca tattvatkulocitam /
tvadvaṃśaprabhavāḥ sarve parastrīṣunapuṃsakāḥ
ahamekākinī nārī vīrāṇāṃ prabhavo bhavān /
balādāliṅgya māmatra yaśaḥ kiṃ te bhaviṣyati
parastriyaṃ samāliṅgya kṣaṇamātrasukhaṃ bhavet /
ihāpakīrtiḥ śeṣaṃ ca duḥkhaṃ kalpaśatādhikam
karmabhūmiriyaṃ śūra puṇyamatra vidhīyatām /
parastrīharaṇe cittaṃ kadācinmāṃ kariṣyasi
lobhātpravartate kāmaḥ kāmātpāpaṃ pravarttate /
pāpānmṛtyurmṛte'pi syāddustare narake sthitiḥ
sarve'pi tvadguṇā vyarthaṃ tvajjanmāpi ca niṣphalam /
kāmasya vaśatāṃ gatvā raṃtumiccheḥ parastriyam
māṃsamūtrapūrīṣāsthinirmitaṃ me kalevaram /
etadeva samālokya smarasya vaśatāṃ gataḥ
bhūpālavaṃśotpattitvātpaurebhyo na bibheṣi kim /
mastakopari garjaṃtaṃ nekṣase samavarttinam
grasaṃti baḍiśaṃ matsyāste sarve jñānavarjitāḥ /
jñānīcetprāpya baḍiśaṃ bhavānkasmādgrasiṣyasi ५०
vivekastriṣu lokeṣu saṃpadāṃ paramaṃ padam /
aviveko hi lokānāmāpadāṃ paramaṃ padam
tayoktaṃ vacanaṃ śrutvā mādhavaḥ kāmamohitaḥ /
uvāca jaimine vācaṃ vinayāvanataḥ punaḥ
tavodvīkṣaṇanārāca dhārājarjaramānasam /
priye māṃ trāhi trāhīti tavāsmi śaraṇaṃ gataḥ
tāvatpriyatamā nārī yāvattiṣṭhati yauvane /
mṛṇālakoṣāṃ nalinīṃ hemabhṛṃgo na gacchati
prasīda hariṇīnetre rakṣa māṃ sevakaṃ svakam /
tvadvācaṃ nīrasāṃ śrutvā bhinatti hṛdayaṃ mama
candrakalovāca-
tyaja duḥkhaṃ mahāvīra śṛṇu madvacanaṃ śubham /
pravakṣyāmi manoduḥkhaṃ haṃtuṃ yadbhavataḥ kṣamām
samudrapāre vikhyātā puraṃdarapuropamā /
plakṣadvīpe'sti dīpyaṃtī vikhyātā saṃjñayā purī
guṇākarāhvayastatra rājā śreṣṭho mahāyaśāḥ /
āste sarvagaṇairyuktaḥ pratāpe'gnisamo balī
suśīlā nāma tadbhāryā sarvalakṣaṇasaṃyutā /
sevāvaśīkṛtasvāmi hṛdayā sadayā janaiḥ
sulocanākhyā tatkanyā vīratatkukṣisaṃbhavā /
sadūharūpairajayatsakalānsundarīgaṇān
tasyā rūpaṃ guṇaughaṃ ca varṇituṃ bhuvi kaḥ kṣamaḥ /
tadrūpadarśamālokyāsṛjadanyāṃ svayaṃ vidhiḥ
ahamāsaṃ mahāvīra tasyā dāsī nṛpātmajaḥ /
samāgatāsmi daivena tvaddeśaṃ prati sundarī
tatsamā sundarī nāsti tvatsamo nāsti sundaraḥ /
gṛhāṇa tāṃ vivāhena svargabhogaṃ yadīcchasi
jaṃbukīṃ balavānsiṃho vihāyāṃkagatāmapi /
hastinīṃ na hi kiṃ dhatte yatnataḥ pratipattaye
udyogī puruṣo loke labhate paramāṃ śriyam /
udyogena vinā brūhi kiṃ kāryaṃ bhuvi vidyate
vyāsa uvāca-
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mādhavo mādhavārcakaḥ /
dūrīkṛtya smarodbhāvaṃ tāmityāha varānanām
mādhava uvāca-
kena cihnena tāṃ kanyāṃ jñāsyāmi kamalānane /
tanme kathaya suśroṇi yadi te mayyanugrahaḥ
siṃdhupāra pratīpājñaḥ kathaṃ yāsyāmi mānuṣaḥ /
bhaviṣyati tayā sārddhaṃ kathaṃ saṃdarśanaṃ mama
candrakalovāca-
tasyāstu vāmajaghane tilakaṃ tilasannibham /
asti taddarśanenaiva jñāsyasi tvaṃ sulocanām
uccaiḥśravasasaṃjñasya turagasya mahātmanaḥ /
tvanmaṃdurāyāṃ putrosti sarvagāmī hayottamaḥ
tamaśvaśreṣṭhamāruhya javena pavanopamam /
gamiṣyasi samudrāṃtaṃ sukhasādhyā mahīyataḥ
tato bhūpālaputro'sau sasainyo gṛhamāgataḥ /
sāpi candrakalā sādhvī suprītā svagṛhaṃ gatā
viciṃtya vacanaṃ tasyā mādhavo'ti tvarānvitaḥ /
ciṃtākulitacitto'sau sahasā maṃdurāṃ yayau
tatra baddhāñjalirbhūtvā vaikramirvikramānvitaḥ /
turaṃgamāniti prāha guṇayuktānmahābalān
mādhava uvāca-
yūyaṃ sarve mahātmānaḥ sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ /
samudrapāre māṃ netuṃ kaḥ śaknoti turaṅgamaḥ
atha te turagāḥ sarve śrutvā tadvacanaṃ bhiyā /
parasparaṃ kṣitimukhāstasthurno netumudyatāḥ
athaikasturagastatra samastalakṣaṇairyutaḥ /
mādhavasya puro gatvā vācametāmuvāca ha
ahaṃ bhavaṃtaṃ neṣyāmi siṃdhupāraṃ na saṃśayaḥ /
kiṃ tvākarṇaya duḥkhāni madīyāni nṛpātmaja
anyabhuktāvaśiṣṭaṃ yattattṛṇaṃ mama bhakṣaṇam /
graṃthikoṭiprayuktābhīrajjubhirmama baṃdhanam
svapne'pi vrīhayo vīra na dṛṣṭā balinā mayā /
anyeṣāmapi bhogānāṃ kā kathātra nṛpātmaja
gauraveṇa vinā vīra na satāṃ vikramo bhavet /
janiṣyati kathaṃ vahnirvinā kāṣṭhaṃ ghṛtādibhiḥ
ahamīdṛgime sarve nānābhūṣāsamanvitāḥ /
na tu siṃhasamāḥ śvānaḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ
pradakṣiṇākāratayā saśailadvīpasāgarāḥ /
kṣaṇamātreṇa pṛthivīṃ śaknomi bhūpate prabho
mādhava uvāca-
kṣamasva doṣaṃ sakalaṃ matpitrā vihitaṃ haya /
adyaprabhṛti mukhyo'si maṃdurābhyaṃtare mama
pareṇa dattaḥ saṃtāpaḥ sadā tiṣṭhati nottame /
salilaṃ vahnisaṃtaptaṃ kṣaṇācchītalatāṃ vrajet
svamādhuryairbhavedikṣuḥ kṣaṇamapi hi tṛptaye /
ityuktvā taṃ namaskṛtya turaṃgaṃ nṛpanaṃdanaḥ
tataḥ śubhe kṣaṇe tasya pṛṣṭhamāruhya vājinaḥ /
praceṣṭākhyena bhṛtyena vilaṃghya jaladhiṃ yayau
purīṃ sarvaguṇairyuktāṃ puraṃdarapuropamām /
jagāma mādhavo bhrājansaudhāvalibhirujjvalām
tatropasthāṃ ca yuvatīṃ gaṃdhinīṃ mādhavo dvijaḥ /
dṛṣṭvāsmitamukho vākyamuvāceti ca komalam
vṛddhe mātarahaṃ pārtho dinamekaṃ tavālaye /
sthātumicchāmi kā'jñāte dhanavānmādhavāhvayaḥ
ātitheyī gaṃdhinī sā tamādāyātithiṃ tataḥ /
harṣitvā svagṛhaṃ tatra jagāmātyaṃtabhaktitaḥ
yathoktavidhinā vipra tayā tasyārhaṇā kṛtā /
mādhavastāṃ niśāṃ ninye ciṃtāvyākulamānasaḥ
atha prabhāte vimale gandhinyāḥ purato dvija /
mādhavaḥ sakalaṃ kāryaṃ kathayāmāsa bhūsuraḥ
devī sulocanāyāśca tasminneva dine śubhe /
gandhādivāsanaṃ karma racayāmāsa sā ca tat
śrutvādhivāsanaṃ karma rājaputryāstato dvija /
śokasāgarakallola nikaro mādhavo'bhavat
yadarthaṃ rājyavasatirmayā tyaktā tadicchunā /
yadarthaṃ bāṃdhavāstyaktā laṃghitaśca mahodadhiḥ
adyaiva tasyā daivena bhaviṣyatyadhivāsanam /
niṣphalāḥ sakalā eva yāvaṃto vihitāḥ śramāḥ
kiṃtu lokā na jalpaṃti mādhvyā mugdho gato'khilam /
ko'pi bhagnodyamo na syātprajñātvā kāryaniścayam
etadviciṃtya manasā mādhavo'sau punaḥ punaḥ /
mālāpuṣpādike kāryaṃ lilekha premavarṇitam
kanye mādhavanāmāhaṃ kumāro dharaṇīpateḥ /
tāladhvajādhirājasya vikramasya mahātmanaḥ १००
tvacceṭī tatra kāpyasti kanye candrakalāhvayā /
tayā tavaguṇagrāmaḥ kathito me purā kila
tvadguṇagrāmasaṃlagnacitto'haṃ nimnasāgaram /
vilaṅghya turagārūḍhaḥ samāyātaḥ purīṃ tava
adhunā māṃ varatvena vṛṇu kanye sulocane /
yataḥ saṃsāramadhye'smiṃstavāsmi śaraṇaṃ gataḥ
yathā guṇavatīṃ tvāṃ hi nānyo jānāti tatpumān
sarojinīguṇaṃ vetti bhṛṃga eva na darduraḥ /
śubhrasya jaladasyāpi gaganaikasya nodayaḥ
tathāpi na bhajedanyaṃ vinā candraṃ kumudvatī /
atha tallikhanaṃ vīro mālākārapriyā kare
svarṇāṃgulīya sahitaṃ dadau sa vinayo nṛpaḥ /
puṣpamālāṃtare kṛtvā taṃ lekhaṃ sāṃgulīyakam
rājaputrī samīpe sā gaṃdhinī tarasā yayau /
puṣpamālāṃ baliṃ tasyai datvā sā gaṃdhinī tataḥ
tasthau baddhāñjalirbhūtvā dūraṃ gatvā bhiyā kiyat /
tataḥ sā rājatanayā likhitaṃ sāṃgulīyakam
vilokya sakalaṃ mūlātpapāṭhātyaṃtapaṇḍitā /
sāpi tatpṛṣṭhapatre tu tadyogyamuttaraṃ dvija
alikhadvismitā kanyā yadyacca sarvamucyate /
rājaputra mahābāho tvadvākyamakhilaṃ śrutam
śṛṇu sattama vākyaṃ me yathocitamidaṃ vacaḥ /
adyādhivāsanaṃ karma śvo vivāho mama dhruvam
pituryatsaṃmataṃ kāryaṃ pṛthivyāṃko'pi natyajet /
kārye tu duḥkhasādhye tu kāryo nātiśramo janaiḥ
kāryesiddhe śramo na syādasiddhe śrama eva hi /
tathāpi śṛṇu vakṣyāmi yena prāpnoti māṃ bhavān
yadartho bhavatā caiva samudropi ca laṃghitaḥ /
mayā pradakṣaṇī kāryo varo vidyādharo hyayam
tatpuro'haṃ gamiṣyāmi nānābharaṇabhūṣitā /
vāmabāhūrddhvaṃ kṛtvā ca vīraḥ syānmama saṃmukhaḥ
yena māṃ śakyate netuṃ sa me bhartā bhaviṣyati /
satyaṃ satyamidaṃ satyaṃ patre'smiṃllikhitaṃ mayā
anyathā sudṛḍhaṃ kāryaṃ laṃghituṃ na hi śakyate /
etadvilikhya sā kanyā tasyā eva kare dadau
sāpi tatpatramādāya gatā mādhavasannidhim /
tayā yallikhitaṃ patre tatpaṭhitvā tu mādhavaḥ
bhūyopi likhitaṃ vipra lilekhātyaṃtakautukaiḥ /
tvayā yaduktaṃ he kanye dhanye dhanyakulodbhave
tadeva manmataṃ sarvaṃ ko'pi nāstyatra saṃśayaḥ /
tatastu gaṃdhinī bhūyo gatvā tannikaṭe dvija
dadau sulocanāyai sā likhanaṃ sundarākṣaram /
atha tallikhanaṃ jñātvā kumārāṃgī kṛtaṃ dvija
babhūvātyantasaṃhṛṣṭā vismitā ca punaḥ punaḥ /
tasminnasaṃśayaṃ kāryaṃ yadāsau svīkṛtaṃ dadau
tadā kiṃ svayamindro vā yanmāyā mādhavaḥ pumān /
ihaloke paratrāsti snehabhūmiḥ patiḥ sadā
vinā saṃdarśanenāpi na varatvedṛto mayā /
iti saṃcintya sā sādhvī niḥśvasya ca punaḥ punaḥ
snānavyājādgatāvāsaṃ gandhinyāśca sahālibhiḥ /
haste vidhṛtya tāṃ kanyāṃ gaṃdhinī sā puraṃdhrikā
mādhavaṃ darśayāmāsa śayānaṃ maṃcakopari /
taṃ samālokya sā kanyā kaṃdarpasadṛśaṃ tataḥ
romāṃcitaṃ samastāṅgamudāttaṃ paśyati kramāt /
tannetrayugalaṃ tasminyatra yatra nimajjati
kaṣṭadṛṣṭyā ca nānyatra tasmānnāmātra gacchati /
sākṣādayaṃ vā kandarpo devakīnandano'pi vā
śarvo vā viṣayādhīśaḥ sākṣādvā pārvatīpatiḥ /
rūpairetairjaganmadhye mānuṣo na hi jāyate
anena svāminā janmasaphalaṃ hariṇīdṛśaḥ /
madbhaktivaśago bhūtvā vidhātātyaṃtayatnataḥ
yadāhaṃ kanyakā jātā tadainaṃ kiṃ sasarja ha /
adyaprabhṛti nātho'yaṃ svayaṃ nāstyatra saṃśayaḥ
ityuktvā sā matiṃ cakre gaṃtuṃ nijagṛhaṃ prati /
gandhinyuvāca-
kanye yuktiriyaṃ bhadre tvayāpi hṛdi sevyatām
yathā sumūrtiḥ puruṣo na tathā bhāti nindayā /
ullāso gātrabhaṃgaśca mandadṛṣṭiśca vismitam
sarvāṇi viṣṇucihnāni nidrāyāṃ mṛgalocane /
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭākṣepātprokto nottiṣṭhati dhruvam
śanaiḥ śanaiḥ karaṃ tasya svakarābhyāmadarśayat /
tvāṃ draṣṭuṃ rājakanyāyāḥ saṃdhṛtyāgamanaṃ śṛṇu
śrutvaitatsopi cottasthau saṃbhramākrāṃtamānasaḥ /
vinayāvanato vākyaṃ mādhavaścetyuvāca tām
mādhava uvāca-
kanye majjanmasaphalaṃ śramaśca saphalo mama /
tvaccāruvadanāṃbhojaṃ sākṣādeva mayekṣitam
sakalairyauvanaiḥ kanye tvaṃ varatvena māṃ vṛṇu /
tvadyogosti varo nānyo māṃ vinā bhuvi sundari
sulocanovāca-
sugate tvaṃ mama svāmī bhāgyena mahatā bhaveḥ /
mayā yadvacanaṃ proktaṃ tadeva sudṛḍhaṃ khalu
ājñāṃ kuru mahābhāga gacchāmi nijamaṃdiram /
mādhava uvāca-
tiṣṭheti yadi vā vacmi kanye garvastadā bhavet
gaccheti vacanaṃ vaktuṃ nāyāti vadanānmama /
svayaṃ vicārya cārvaṃgi yadyuktaṃ tadvidhīyatām
satyehavacanaṃ tasminbhaviṣyasi sutatparā /
ityuktā tena sā kanyā harṣitā svagṛhaṃ gatā
tatraiva mādhavastasthau vṛto bahuparicchadaiḥ /
cāruvidyādhara eva sthito vidyādharo varaḥ
tatrasthāśca janāḥ sarve srakcandanavibhūṣitāḥ /
divyāṃbaraparīdhānā rejurdevagaṇā iva
kvacidgītaṃ kvacinnṛtyaṃ kvacitkolāhaladhvaniḥ /
kvacitkena pradīpālistatpure samavartata
heṣitaiḥ saptivṛṃdānāṃ hastināṃ caiva bṛṃhitaiḥ /
harṣasvanaiśca patrīṇāṃ pūritāḥ kakubho daśa
nānāpatākānivahairdhavalairnṛpasadmabhiḥ /
samaṃtādgaganaṃ sarvaṃ vyāptaṃ hi yatra jaimine
ke'pi śaṅkhānsamādadhmurḍhakkāḍiṃḍimajharjharān /
vādayāṃcakrire ke'pi madhukohalakādikam
tato yuvatayaḥ sarvāḥ sarojakorakastasthā /
lalitāni sugītāni jaguścandranibhānanāḥ १५०
parasparaṃ yauvanato gharṣaṇacyutamālayā /
prasvedāmbugaladgaṃdhairbabhau kanyeva tatra bhūḥ
gaṃbhārīkāṣṭharacitaṃ pīṭhamāruhya sundarī /
jñātibhirveṣṭitā yātā varaṃ sthānaṃ sulocanā
atrāṃtare vikramaputra eṣa śayyopariṣṭātkila labdhanidraḥ /
na veda daivena vivāhakāryaṃ sulocanāyāśca sulocanāyāḥ
vidhātṛmāyāśatamohitānāṃ kadāpi na syādbhuvane sukhāya /
tataḥ svasaṃketavidhiṃ jano'yaṃ vismṛtya nidrāmabhajatsukhena
vanaṃ parityajya kṛśānubhītyā jalaṃ praviṣṭā nalinī sukhārtham /
saṃdahyate tatra himānalena yadyasya karma na tadanyathā syāt
vedādiśāstramakhilaṃ prapaṭhaṃtu lokāḥ kurvaṃtu nāmakṣitipālasevām /
ugraṃ tapaḥ pratidivaṃ pratisādhayaṃtu na śrīstathāpi ca bhajatyatibhāgyahīnam
mastakopari tiṣṭhaṃti duḥkhāni ca sukhāni ca /
anyakāle samāyānti haṭhādanyāni sattama
nidrāvaṃtaṃ samālokya mādhavaṃ duḥkhabhāginam /
praceṣṭaściṃtayāmāsa jānansaṃketametayoḥ
dhigastvamuṃ rājaputraṃ daivamāyāvimohitaḥ /
vismṛtya nijasaṃketaṃ nidrāṃ saṃprāpya sevate
asau duḥkhāgatā kanyā varasya nikaṭe'dhunā /
kiṃ bhavennayane tādṛksaṃketaṃ yāti niṣphalam
tiṣṭha tvaṃ vai pāpakarmannidrāṃ saṃsevya mastake /
mayā hayaṃ samāruhya netavyā sā varāṅganā
kanyāratnaṃ ca ratnaṃ ca mudā prāpnoti durllabham /
tadā kiṃ sevayā kāryaṃ mādhavasyāsya durmateḥ
dhanārthaṃ kriyate sevā sarvabhāvena bhūbhujām /
taccenmudā svayaṃ prāptaṃ sevāduḥkhena kiṃ tadā
praceṣṭa iti saṃciṃtya samāruhya turaṃgamam /
sā rājakanyā yatrāste yayau tatra nabhaḥ pathā
varaṃ pradakṣiṇīkṛtya smaraṃtī samayaṃ svakam /
vāmahastaṃ samuddhṛtya tasthau vidyādharāgrataḥ
haste vidhṛtya tāṃ kanyāṃ praceṣṭo'tijavena saḥ /
pṛṣṭhe niveśayāmāsa saptestasya mahābalaḥ
tāṃ rājaputrīmādāya purīṃ kāṃcīṃ suśobhanām /
tāmathāsau samālokya praceṣṭo'titvarānvitaḥ
uvāca pravahanpāṇiṃ naṣṭamānasasādhvasaḥ /
praceṣṭa uvāca-
samudrāṃtaratīrasthāṃ kāṃcīṃ nāma purīmimām
paśya sarvatra vikhyātāṃ janasarvasukhapradām /
atra mādhavavīrasya tasya vidyādharasya vā
kasyāpi ca bhayaṃ nāsti paśya candranibhānane /
maccitteṃdhanasaṃlagnāṃ kāmānalaśikhāvalim
kucakuṃbhakaraiḥ siddhaṃ nirvāṇaṃ dehi suṃdari /
tvaccārumukhapadme'sminmanmukhabhramaro'dhunā
icchetpātuṃ madhūnyatra kā'jñāte tiṣṭhati priye /
tvaccārugātrasaṃsparśāccharaistudati māṃ smaraḥ
trāhi trāhi priye trāhi tavāsmi śaraṇaṃ gataḥ /
iti bruvaṃtaṃ taṃ mūḍhamabhivīkṣya varāṃganā
śokāgnitaptasarvāṅgī ciṃtayāmāsa cetasā /
ayaṃ mūḍho duṣṭaceṣṭaḥ praceṣṭo nāma vedhasā
likhitaḥ kiṃ lalāṭe me yanmayā hā hatāsmyaham /
kva mātā kva ca me tātaḥ kva ca vidyādharo varaḥ
anenāhaṃ samānītā dhigastu ghaṭanāṃ vidheḥ /
alaṃ lokāḥ prakurvaṃti garvaṃ jagati sarvadā
vetti cchetuṃ garvavṛkṣaṃ vidhātā ghaṭanāsinā /
tathāpi vipade dhairyaṃ nirbhayatvaṃ ca tatparam
upāyāśceti catvāraḥ praśasyā dīrghadarśibhiḥ /
ityālokya hṛdā kanyā vacobhiḥ komalākṣaraiḥ
praceṣṭaṃ pratyuvācāsau sarvakāryavicakṣaṇā /
sulocanovāca/
dṛḍhaṃ kuru mano vīra kanyāhamavivāhitā
māṃ samāliṅgya mohena kathaṃ yāsyasi durmate /
śāstroktavidhinā vīra vivāhena gṛhāṇa mām
tava sevāṃ kariṣyāmi dāsīvatko'tra saṃśayaḥ /
tvaṃ me prāṇāśca mitraśca bhūṣaṇaṃ bāṃdhavastathā
ananyagatayo nāryo bhavānnītimavaiti kim /
vivāhayogyavastūni vivāhārthaṃ samānaya
matpāṇigrahaṇaṃ śīghraṃ kuru jāḍyaṃgṛhīti ca /
aṃtardṛḍhaṃ bahiḥ ślakṣṇaṃ badarīphalavadvacaḥ
ākarṇya tasyā mūḍho'sau paramāṃ prītimāyayau /
turaṃgamaṃ ca tāṃ kanyāṃ saṃsthāpyaikatra durmatiḥ
karakaṃkaṇamādāya tasyāstatpuramāyayau /
tataḥ sā ciṃtayāmāsa vidhiṃ nūnaṃ praśasyatam
yata āvāṃ parityajya mūḍho'sau harṣito yayau /
kiṃ kartavyaṃ kva gaṃtavyaṃ kva sthātavyaṃ mayādhunā
atisaṃkaṭakāryesminnistāro me bhavetkatham /
yadāhamatra tiṣṭhami kiṃ vadiṣyaṃti te tadā
puṇyatīrthaṃ samāsādya paratra janmakāmyayā /
paṃcatāṃ pratiyāsyāmi sāpi śreyaskarī yataḥ
madviyogādayaṃ mūḍho na vidyādhara mādhavau /
jīviṣyaṃti trayopyete kṣaṇamātramapi smaran
mayi sthitāyāmeteṣāṃ bhavejjīvanarakṣaṇam /
mṛtāyāmapi yāsyaṃti trayo'pyete tu paṃcatām
māmuddiśya yadā prāṇāḥ yakṣyaṃte te'tra me janāḥ /
bhaviṣyāmi tadā nūnamahaṃ tadvadhabhāginī
idānīṃ puṇyatīrtheṣu yaṣṭavyo bhagavānhariḥ /
tasminprasanne bhadraṃ me sarvameva bhaviṣyati
prāṇeṣu ca vinaṣṭeṣu sarvameva vinaśyati /
teṣu sthiteṣu sakalaṃ stokastokena sidhyati
niśāvaśiṣṭā nalinī himākare dūrīkṛte caṇḍakareṇa bhāsvatā /
sugandhapuṣpaprakaro'tisuṃdarī nāpnoti kiṃ bhṛṃgavarasya saṃgamam
hṛdā viciṃtyeti varāṃganā sā saptiṃ samāruhya mahājavaṃ tam /
taptuṃ tapaḥ sāgaraviṣṇupatnyorjagāma vijñottamasaṃgamāya
tasminkṣetravare puṇye gaṅgāsāgarasaṃgame /
vasedrājā suṣeṇākhyaḥ somavaṃśasamudbhavaḥ
gaṃtuṃ tasya sabhāṃ rājñaścetasā sā vyaciṃtayat /
mayā yuvatyā kartavyaṃ kathaṃ bhūpāladarśanam
adhivāsanasūtrāṇi sadūrvāṇi bhuje mama /
kanyāhaṃ turagārūḍhā yuvatī saṃgavarjitā
cāritraṃ māmakaṃ nūnaṃ manovismayakārakam /
ātmānaṃ gopayitvāhaṃ yāsyāmi nṛpateḥ sabhām
indrajālaprabhāveṇa sā bhūtvā puruṣākṛtiḥ /
praviveśa sabhāṃ rājñaḥ sudharmāmiva jaimine २००
taṃ sapannamivāyāṃtaṃ śaktihastaṃ hayāsanam /
svayaṃ papraccha bhūpālaḥ kastvaṃ kuta ihāgataḥ
tasyaitadvacanaṃ śrutvā sā kanyā puruṣākṛtiḥ /
praṇamyovāca rājānaṃ suhṛdaṃ sajjanāśrayam
deva vīravaro nāma putro'haṃ pṛthivīpateḥ /
vartanāya samāyātastvadrājyaṃ prati saṃprati
yadyatkāryamasādhyaṃ syāttadeva sādhayāmyaham /
mayi sthite na madbharttuḥ kutrāpi syātparājayaḥ
iti śrīpadmapurāṇe kriyāyogasāre vīravarapradarśonāma paṃcamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0