Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 7.4

7.4.1

jaiminiruvāca-
gaṅgādvārasya māhātmyaṃ tvatprasādācchrutaṃ mayā /
prayāgasya ca māhātmyamidānīṃ śrotumiṣyase

7.4.2

gaṅgābdhisaṅgamasyāpi māhātmyaṃ kathyatāṃ mune /
na samyakkathituṃ ko'pi śaknoti tvadṛte kṣitau

7.4.3

vyāsa uvāca-
prayāgasya phalaṃ vatsa gaṅgābdhisaṅgamasya ca /
samyagvaktuṃ na śaknomi saṃkṣepācchrūyatāṃ dvija

7.4.4

koṭibrahmāṇḍamadhyeṣu yāni tīrthāni vai mune /
prayāṃti tāni sarvāṇi prayāgapratimāṃ tu kim

7.4.5

gaṅgāyā yamunāyāśca sarasvatyāśca saṅgame /
praśaṃsaṃti surāḥ sarve brahmaviṣṇuśivādayaḥ

7.4.6

makarasthe ravau māghe snānaṃ ye tatra kurvate /
teṣāmāgamanaṃ nāsti viṣṇulokātkadācana

7.4.7

gavāṃ koṭisahasrāṇi vājimedhamukhādhvarāḥ /
merutulyasuvarṇāni dānānyanyāni ca dvija

7.4.8

kurukṣetre puṣkare ca prabhāse ca gayāsu ca /
hutvā datvā ca viprebhyo yatphalaṃ prāpyate budhaiḥ

7.4.9

māghe snātvā prayāge tu tasmātkoṭiguṇaṃ bhavet /
tasmātsamastatīrthānāṃ prayāgaḥ paramaḥ smṛtaḥ

7.4.10

siṃharāśisthite sūrye godāvaryāṃ dvijottama /
ciramugratapastaptvā snānadānavratādibhiḥ

7.4.11

vedāgamapurāṇoktaṃ yatpuṇyamakṣayaṃ bhavet /
māghe snātvā prayāge tu tatpuṇyaṃ nātra saṃśayaḥ

7.4.12

phālgune kṛṣṇapakṣe tu caturdaśyāmupoṣitaḥ /
kāśyāṃ yatphalamāpnoti tanme nigadataḥ śṛṇu

7.4.13

koṭijanmārjitaiḥ pāpairvimuktaḥ sarvarūpadhṛk /
uddhṛtya koṭipuruṣāñchivena saha modate

7.4.14

māghemāse prayāge tu snātvā sakṛdapi dvijaḥ /
kalpakoṭiśataṃ viṣṇuṃ saṃpūjyānyatra yatphalam

7.4.15

ekāhamapi saṃpūjya makarasthe divākare /
satyaṃ satyamahaṃ vacmi sarvamevākṣayaṃ bhavet

7.4.16

yāvaddinaṃ māghamāse tatra tiṣṭhati mānavaḥ /
tāvatkalpaśataṃ vipra modate viṣṇunā saha

7.4.17

gaṅgāyamunayostoye snānaṃ yena kṛtaṃ sakṛt /
sadyastaddarśanātpāpairmucyate sarvapātakaiḥ

7.4.18

tartuṃ yadīcchaṃti janāḥ saṃsārābdhiṃ sudustaram /
gaṅgāyamunayoḥ snātvā bhaktyā paśyaṃtu mādhavam

7.4.19

yajaṃti mānavāstatra yadyadiṣṭvā kalevaram /
sadyo labhaṃte viprarṣe tattadeva na saṃśayaḥ

7.4.20

itihāsamihaivāhaṃ kathayāmi niśāmaya /
yacchrutvā sarvapāpebhyo mukto bhavati mānavaḥ

7.4.21

praṇidhirnāma tatrāsīdvaiśya eko mahādhanī /
devatātithipūjāsu viprabhaktyekatatparaḥ

7.4.22

tasya padmāvatī nāma dharmapatnī pativratā /
cārvaṅgī śīlayuktā ca kulajā priyavādinī

7.4.23

strīṇāṃ yogyā guṇā ye ye sṛṣṭāḥ śrīparameṣṭhinā /
taccharīre guṇāste te nivasaṃti dvijottama

7.4.24

athāsaupraṇidhirvaiśyaḥ samādāyadhanaṃ bahu /
vāṇijyārthe gato vipra śubhe lagne śubhe tithau

7.4.25

dhanāddharmaḥ prabhavati dhanācca vipulaṃ yaśaḥ /
dhanātkulamavāpnoti bhavetkiṃ vā dhanādṛte

7.4.26

dhanahīnaṃ janaṃ dṛṣṭvā sakhāpi vā palāyate /
meghaḥśaradyaṃbuhīnaḥ khaṃḍaṃ khaṃḍaṃ nayenmahat

7.4.27

khādituṃ prāpyate yāvattāvadeva hi bāṃdhavāḥ /
dhanaṃ yasya kulaṃ tasya buddhistasya sa paṃḍitaḥ

7.4.28

arthairvihīnaḥ puruṣo jīvannapi mṛtopamaḥ /
dharmārthavidyārjanato matiryasya ni vartate

7.4.29

jñeyaḥ sa mūrkhaḥ sutarāmadhikasyādhikaṃ phalam /
karttavyaḥ satataṃ dharmaścārjitavyaṃ sadādhanam

7.4.30

śikṣitavyā sadā vidyā puṃbhireva vicakṣaṇaiḥ /
dānāddhanaṃ ca vidyā ca varddhate prativāsaram

7.4.31

dharmastu varddhate naiva rakṣatena vinā nṛṇām /
kāṣṭhaṃ tṛṇaṃ tuṣaṃ vāpi saṃprāpya na parityajet

7.4.32

pumānsaṃcayaśīlo'pi kadācinnāvasīdati /
tato'sau praṇidhirvaiśyo niyojya striyamālaye

7.4.33

gṛhavyāpāraniṣṇāto vāṇijyena jagāma ha /
athaikadā tasya patnī gṛhītvodvartanādikam

7.4.34

sakhībhiḥ saha viprarṣe jagāma snānahetave /
tato dhanurdhvajo nāma svayaṃ ca pātakāśrayaḥ

7.4.35

nijecchayā prakurvaṃtīṃ snānakarma dadarśa tām /
vikasatsvarṇapuṣpāḍhyāṃ praphullakamalānanām

7.4.36

mṛgaśāvadṛśaṃ cāru pīnonnatapayodharām /
tāṃ vaiśyapatnīmālokya śvapaco'sau smarāturaḥ

7.4.37

uvāca prahasanvāṇīṃ nijamūrtimaciṃtayan /
dhanurdhvaja uvāca-
kāsi kalyāṇi suśroṇi cāruhāsini sundari

7.4.38

mano harasi me kasmātsuyauvanarasaiḥ priye /
viśālajaghane tanvi mayā guṇavatā saha

7.4.39

guṇavatyā tvayā sarvaṃ sukhamatyanubhūyatām /
dhanurdhvajavacaḥ śrutvā tasyāḥ sakhyastato dvija

7.4.40

ūcurvākyaṃ tathā kruddhāḥ saṃdaṣṭadaśanacchadāḥ /
sakhya ūcuḥ-
are mūḍha durācāra durācārakulodbhava

7.4.41

pādaniṣprekṣaṇamapi naitasyāste pradīyate /
iyaṃ pativratā nārī dharmakarmaparāyaṇā

7.4.42

ātmānaṃ sukhamicchadbhiḥ pāpadṛṣṭyā na dṛśyate /
parastrīmukhasauṃdaryaṃ paradravyaṃ ca sarvadā

7.4.43

dṛṣṭvā kāmāgnisaṃkhinnā dahyaṃte mūḍhamānasāḥ /
yāhi pāpamate dūraṃ mā vadoktiṃ suduḥsahām

7.4.44

vayameva bhavaṃtaṃ na spṛśāmaścaraṇairapi /
dhanurdhvaja uvāca-
dhigastvamuṃ jātiśabdaṃ saṃjānannakhilaṃ guṇam

7.4.45

saṃbhāvito na yuṣmābhiḥ śvapacatve yato'dhunā /
kanakaṃ madirāpūrṇaṃ kalaśābhyaṃtarasthitam

7.4.46

saṃprāpya ko na gṛhṇāti tadguṇagrāmavitpumān /
ato'haṃ yuvatīmenāṃ yathā prāpnomi sāṃpratam

7.4.47

tathā kuruta he sakhyaḥ śaraṇaṃ bho gatosmi yat /
iti bruvaṃtaṃ taṃ mūḍhaṃ bhūyobhūyo dvijottama

7.4.48

ūcurvākyamidaṃ tāstu jātātyaṃtakutūhalāḥ /
sakhya ūcuḥ-
yadyetāṃ ramaṇīṃ nūnamicchasi tvaṃ sudurmmate

7.4.49

gaṅgāyamunayoḥ śīghraṃ śarīraṃ saṃgame tyaja /
mithaḥkṛtamukhālokā hasaṃtyastāstato dvija

7.4.7.4.50

tāṃ sādhupatnīmādāya yayurnijagṛhāṃtaram /
tato'sau śvapaco mohādbrahmahatyāsahasrakṛt ५०

7.4.51

gaṃgāyamunayostoye tāmiṣṭvā paṃcatāṃ gataḥ /
tatsvāmisadṛśākāraḥ samastaguṇavānbalī

7.4.52

sa ca eva śvapāko'sau svavṛttāṃtaṃ smarannabhūt /
tato'sau praṇidhirvaiśyastasminneva dine śubhe

7.4.53

kṛtvā vāṇijyamāyātaḥ svakīyaṃ nilayaṃ prati /
śvapāko'pi tato viprastasyā vāsaṃ viveśa ha

7.4.54

praṇidheḥ sadṛśo rūpairvayobhiśca guṇairapi /
ekākārau samālokya puraḥsthau tau guṇākarau

7.4.55

kasyāhaṃ dayitā ko vā mama bharttetyaciṃtayat /
tataḥ sā vismitā sādhvī vilokya tatpatidvayam

7.4.56

tuṣṭāva mādhavaṃ devaṃ vacanaiḥ komalākṣaraiḥ

7.4.57

padmāvatyuvāca-
namāmi govindamanantamūrtiṃ śakrādidevārcitapādapadmam /
yogeśvaraṃ yogavidāṃ nirīhaṃ yogapradaṃ yogibhirarcanīyam

7.4.58

namo'stu te kaiṭabhamarddanāya namo madhudhvaṃsakarāya tubhyam /
namo'stu kaṃsāsuranāśanāya namo'stu cāṇūranipātanāya

7.4.59

namo'stu vedoddharaṇāgranityaṃ namo'stu bhūmyuddharaṇāya tubhyam /
namostu pṛthvīdharaṇakṣamāya namostu daityāṃtakarāya tubhyam

7.4.60

gaṅgāṃbudhau tāṃghriyugāya tubhyaṃ namostu rājanyakulāṃtakāya /
namostu te rāvaṇavaṃśahaṃtre alaṃ ca daityāṃtakarāya tubhyam

7.4.61

namostu te cādhvaraniṃdakāya namostu te mlecchakulāṃtakāya /
namo'stu te hṛtkamalāsanāya namo'stu te sarvaripudhvajāya

7.4.62

prasīda gopījanavallabha prabho dhṛtaikahastācaladevadeva /
prasīda lakṣmīmukhapadmabhṛṃga prasīda viṣṇo satataṃ namaste

7.4.63

prasīda padmekṣaṇacakrapāṇe kaumodakīhastagadādhara tvam /
prasīda viṣṇo dhṛtapāṃcajanya namostu te padmadharāya nityam

7.4.64

saṃsārakautuhalamaṃdire te mohāṃdhakāre ca vivekadīpe /
saṃmohitā keśava māyayā hi tvadīyayā nityamahaṃ bhramāmi

7.4.65

virañci sendrārkamukhāḥ surendrā māyāṃ na jānanti tavāsurāre /
mānuṣyahaṃ kiṃ tava vedmi māyāṃ purobhramaṃ me harasānukaṃpam

7.4.66

vyāsa uvāca-
tasyāḥ stavaṃ samākarṇya bhagavānmādhavaḥ prabhuḥ /
samālokya jagannāthaścaturvargaphalapradaḥ

7.4.67

āvirbabhūva sahasā sūryakoṭisamaprabhaḥ /
sā mūrdhnā bhūmimālokya vavaṃde tatpadadvayam

7.4.68

namaste kamalākānta bhuktimuktiphalaprada /
hara me jñānahīnāyāḥ svakīya mativibhramam

7.4.69

śrībhagavānuvāca-
bhramaṃ jahīhi cārvaṃgi dvāvetau hi patī tava /
ekabhāvena suśroṇi kuru sevāṃ tayoḥ sadā

7.4.70

yaśca te praṇidhiḥ svāmī madbhaktastaruṇaḥ sudhīḥ /
bhoktuṃ sukhaphalaṃ sādhvi so'bhavaddvividhaḥ svayam

7.4.71

anantarūpiṇī lakṣmīryathā krīḍe mayā saha /
tathā tvamapi suśroṇi bhuṃkṣva tābhyāṃ sukhaṃ sadā

7.4.72

padmāvatyuvāca-
ekasyā dvau patī deva na praśaṃsanti mānavāḥ /
magnāṃ lajjābdhikallole māmuddhara dayāmaya

7.4.73

śrībhagavānuvāca-
yadāpakīrtitaḥ sādhvi bibheṣi tvaṃ dhruvaṃ bhuvi /
tadā matpuramāgaccha tābhyāṃ saha varānane

7.4.74

vimānamāgataṃ sadyastato bhagavadājñayā /
tau samādāya vaikuṇṭhaṃ sā gaṃtumupacakrame

7.4.75

atha sā pathigacchantī bhartṛbhyāṃ saha jaimine /
dadarśaikaṃ mahātmānaṃ rathasthaṃ strīsamanvitam

7.4.76

dhṛtaṃ kamalapatrākṣairatasīkusumaprabhaiḥ /
caturbhujairdūtagaṇairāsīnairgaruḍopari

7.4.77

viṣṇudūtāṃstatastāṃstu viṣṇurūpānvarāṃganā /
ko'yaṃ rathasthaḥ puruṣa iti papraccha sā satī

7.4.78

ke vā yūyaṃ mahātmānaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇāḥ /
sarvepi viṣṇusadṛśāḥ śaṅkhacakrādipāṇayaḥ

7.4.79

tataste bhagavaddūtā viṣṇutulyaparākramāḥ /
vihasyocurmuhuḥ sarve paramāmodasaṃyutāḥ

7.4.80

viṣṇudūtā ūcuḥ /
viṣṇudūtā vayaṃ sādhvi puṇyātmānamimaṃjanam /
samādāya padaṃ yāma udāraṃ lokamuttamam

7.4.81

padmāvatyuvāca-
kena puṇyaprabhāvena gato'yamīdṛśīṃ gatim /
viṣṇudūtā mahātmānaḥ kathyatāmityaho mama

7.4.82

viṣṇudūtā ūcuḥ -
ayaṃ bṛhaddhvajo nāma rākṣaso lokaśokakṛt /
araṇyādinivāsī ca mahābalaparākramaḥ

7.4.83

paradāraparadravyahārako ripukodyataḥ /
gomāṃsāśī niṣṭhuroktibhāṣī ca devanindakaḥ

7.4.84

yadyatpāparataṃ karmma tadanena kṛtaṃ sadā /
svapne'pi na kṛtaṃ karma śubhaṃ na ca pativrate

7.4.85

ayaṃ rathaṃ samāruhya satataṃ kāmapīḍitaḥ /
parastrīharaṇārthāya suśroṇi nabhasi bhraman

7.4.86

yāṃ yāṃ suyauvanāṃ nārīṃ yatra yatrāyamīkṣate /
balāccāliṅgitastāṃ tu tatra tatra smarāturaḥ

7.4.87

athaikadā bhīmakeśa nāmno narapateḥ priyām /
dadarśa krīḍāmadhyasthāṃ suṃdarīṃ navayauvanām

7.4.88

athāsau tāṃ samālokya suvarṇakusumaprabhām /
ityuvāca vacaḥ premṇā kā tvamatra karoṣi kim

7.4.89

saivovāca tataḥ kāṃtā bhīmakeśasya bhūpateḥ /
ahaṃ surataśāstrajñā keśinī nāma bhūṣitā

7.4.90

ayi sarvaguṇajñāṃ māṃ premahṛṣṭāṃ na bhūpatiḥ /
svavaṃśajāṃ doṣahīnāṃ paśyati kṣaṇamapyasau

7.4.91

sthīyate nityamatraiva bhartrākhaṃḍitacarcayā /
mayā svakarmaśocaṃtyā virahānalataptayā

7.4.92

kastvaṃ kathamidaṃ prāptamudyānaṃ pratisattama /
samāyāto'si tatsarvaṃ prasanno vaktumarhasi

7.4.93

athāyamityāha vacaḥ pūrṇacandra nibhānane /
māyāvī rākṣaso'haṃ tvāmāliṅgitumihāgataḥ

7.4.94

jahīhi ruṣṭabhartāraṃ sarvadā doṣadarśinam /
tanvi māṃ bhaja sarvaṃ te dāsyāmi sukhamuttamam

7.4.95

tato vihasya sādhvīyaṃ rākṣasendramimaṃ mudā /
babaṃdha bāhulatayā vinyasya vadane mukham

7.4.96

sa tāmāliṃgya yuvatīṃ vivekodvegavihvalām /
anayā saha suśroṇi divyamārūḍhavānratham

7.4.97

daṃpatībhāvamāśritya tau jātāvatikautukam /
vāyuvegarathārūḍhau yātau gaganavartmani

7.4.98

athaināmayamityāha paśyatanvivarānane /
tvadbhartṛdeśādāyātau gaṅgāsāgarasaṅgame

7.4.99

tato rathasthanārīyamadhigaṅgābdhisaṅgamam /
jagāma paṃcatāṃ sadyaḥ saṃdṛśyātyaṃtasādhvasaiḥ

7.4.7.4.100

vilapya bahudhā sādhvīṃ tatrāyamapi rākṣasaḥ /
gataprāṇāṃ samālokya sadyo mṛtyuṃ jagāma ha १००

7.4.101

vainateyadhvajādeśādimau galitakalmaṣau /
nayāmaḥ puṇyakarmāṇau vaikuṇṭhaṃ prati saṃprati

7.4.102

jalesthale cāṃtarikṣe gaṅgāsāgarasaṅgame /
dehaṃ saṃtyajya gacchanti pāpino hi parāṃ gatim

7.4.103

trailokyadurlabhaṃ tīrthaṃ gaṅgāsāgarasaṃgame /
māghe tapasi śuklāyāmekādaśyāmupoṣitaḥ

7.4.104

tatra śuddhimavāpnoti brahmahāpi na saṃśayaḥ /
gaṅgābdhisaṅgame snātvā hariṃ dṛṣṭvā ca mādhavam

7.4.105

kārtikeyamukhaṃ dṛṣṭvā punarjanma na vidyate /
kārtikeyo hariḥ sākṣādityabhedaḥ kṛtaḥ sadā

7.4.106

ye kārtiṃkeyaṃ paśyaṃti te sarve mokṣagāminaḥ /
sarvatīrthādhikaṃ tīrthaṃ gaṅgābdhisaṅgamaṃ śṛṇu

7.4.107

jale sthale cāṃtarikṣe mṛto mokṣamavāpnuyāt /
vyāsa uvāca-
ityuktvā viṣṇudūtāste tau samādāya jaimine

7.4.108

jagmurviṣṇugṛhaṃ sarve saha sākāśavartmani /
yā ca padmāvatī sādhvī bhartṛdvayasamanvitā

7.4.109

gatā sārūpyatāṃ viṣṇoścaturvargapradāyinaḥ /
tatra bhuktvākhilānbhogāndurllabhāndvijasattama

7.4.110

paramaṃ jñānamāsādya yayuḥ sārūpyatāṃ hareḥ /
sarvatīrthamayī gaṅgā sarvatīrthamayo hariḥ

7.4.111

gaṅgāyāśca hareścaiva tasmādbhaktirvidhīyate /
gaṅgābdhisaṃgame pūrvaṃ mādhavo nāma bhūbhujaḥ

7.4.112

taptvā tapaściraṃ tatra sadāro mokṣamāptavān

7.4.113

jaiminiruvāca-
tvayokto mādhavaḥ ko'sau kiṃ karma sa cakāra ha /
kathaṃ tepe tapastanme sarvaṃ kathaya sattama

7.4.114

vyāsa uvāca-
caritaṃ tasya viprarṣe mādhavasya mahātmanaḥ /
ākarṇaya pravakṣyāmi samāsena mahāmate

7.4.4

iti śrīpadmapurāṇe kriyāyogasāre vyāsajaiminisaṃvāde prayāgavarṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc