Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 7.3

7.3.1

jaiminiruvāca-
kriyāyogasya tatvaṃ me brūhi vyāsa mahāmate /
kriyāyogamahaṃ jñātumicchāmi bhavadagrataḥ

7.3.2

vyāsa uvāca-
śarīraṃ mānuṣaṃ vipra durlabhaṃ cātra bhūtale /
dhīraḥ śarīramāsādya mokṣārthaṃ yogamabhyaset

7.3.3

kriyāyogadhyānayogāvubhau yogau prakīrtitau /
tayorādyaḥ kriyāyogaḥ kurvatāṃ sarvakāmadaḥ

7.3.4

gaṅgā śrīrviṣṇupūjā ca dānāni dvijasattama /
brāhmaṇānāṃ tathā bhaktirbhaktirekādaśī vrate

7.3.5

dhātrī tulasyorbhaktiśca tathā cātithipūjanam /
kriyāyogāṅgabhūtāni proktānīti samāsataḥ

7.3.6

kriyāyogādṛte vipra dhyānayogena siddhyati /
kriyāyogarato yāti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

7.3.7

jaiminiruvāca-
kriyāyogāṅgabhūtāni yāni proktāni bhoḥ prabho /
tanmāhātmyāni kathaya yadi bho mayyanugrahaḥ

7.3.8

gaṅgāyāḥ ke guṇā brahmanviṣṇupūjāphalaṃ ca kim /
śreṣṭhāni kāni dānāni kā vā bhaktirdvijanmanām

7.3.9

ekādaśyāḥ phalaṃ kiṃvā dhātrībhaktiśca kīdṛśī /
tulasyāḥ kīdṛśī bhaktiḥ kiṃ vā cātithipūjanam

7.3.10

etatsarvaṃ mune brūhi śrotumasti mamādaraḥ /
tvatto'nya kathituṃ ko'pi na śaknoti jagattraye

7.3.11

vyāsa uvāca-
sādhusādhu dvijaśreṣṭha manaste vimalaṃ dhruvam /
yato guhyakathāmetāṃ śrotuṃ śraddhā ca kautukam

7.3.12

bhāgīrathyā guṇaṃ samyakkathituṃ na hi śakyate /
tasmātsamāsato vakṣye śrūyatāmekacetasā

7.3.13

gaṅgetyakṣarayugmaṃ ca japatyatyantakomalam /
manye vrajettathāpyeno mahābhūtarasāyanam

7.3.14

sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā /
gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame

7.3.15

savāsavāḥ surāḥ sarve gaṅgādvāraṃ manoramam /
samāgatya prakurvanti snānadānādikaṃ mune

7.3.16

daivayogānmune tatra ye tyajaṃti kalevaram /
manuṣya paśu kīṭādyā labhaṃte paramaṃ padam

7.3.17

atretihāsaṃ viprarṣe kathyamānaṃ mayā śuṇu /
samyakchravaṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

7.3.18

manobhadro nāma rājā somavaṃśa samudbhavaḥ /
pūrvamāsījjagatyasminbalavānsarvadharmmavit

7.3.19

tasya hemaprabhā nāma mahiṣī priyavādinī /
pativratā mahābhāgā sarvalakṣaṇasaṃyutā

7.3.20

sa rājā samare hatvā sakalāneva śātravān /
śaśāsa pṛthivīṃ kṛtsnāṃ sābdhidvīpāṃ mahābalaḥ

7.3.21

sa ekadā mahīpālaḥ samāhūya svamaṃtriṇaḥ /
uvācedaṃ vacaḥ prītyā sabhāmadhye mahāyaśāḥ

7.3.22

manobhadra uvāca-/
amātyāḥ pṛthivī sarvā mayeyaṃ paripālitā /
nihatā ripavaḥ sarve saputrabalavāhanāḥ

7.3.23

pālitāni svagotrāṇi dānairviprāśca toṣitāḥ /
śiṣṭāśca tridaśāḥ sarve saputrabalavāhanāḥ

7.3.24

pālitāni svagotrāṇi yajñaiḥ sarvaiḥ sadakṣiṇaiḥ /
etaddhi jarayā sarvaṃ mahatyā me balaṃ hṛtam

7.3.25

karmāṇi kānicitkarttuṃ na hi śaknomi durbalaḥ /
sāmarthyahīne puruṣe rājaśrīrna hi śobhate

7.3.26

sarvābharaṇasaṃyuktā vṛddhāṅgā iva kāminī /
tāvadvibhyati sarve'pi śatravaḥ pṛthivītale

7.3.27

yāvaddhi gatasāmarthyaṃ necchanti cārucakṣuṣā /
samastaguṇasampannāmapi tadgatamānasam

7.3.28

pṛthvī tyajennṛpaṃ vṛddhaṃ svairiṇīpālitā yathā /
bhaktilabhyāguṇāḥ sarve guṇalabhyaṃ mahadyaśaḥ

7.3.29

niḥśreyasaṃ dānalabhyaṃ balalabhyā tu medinī /
sāmarthyahīnaḥ kṛpaṇo niścito ripuśāsane

7.3.30

mūrkhamātravaco grāhī sa nṛpaḥ śatrunaṃdanaḥ /
tato'haṃ sakalaṃ rājyaṃ vibhajya varamaṃtriṇaḥ

7.3.31

dātumicchāmi putrābhyāṃ yuṣmābhiryadi manyate /
mantriṇa ūcuḥ -
yadetadvacanaṃ proktaṃ tvayā nītividā nṛpa

7.3.32

tadeva matamasmākaṃ saṃdeho nātra vidyate /
athāyātau nṛpādeśātsaṃsadaṃ prati sattamau

7.3.33

vīrabhadra yaśobhadra nāmānau tanayāvubhau /
tau ca sarvaguṇopetau kumārau priyavādinau

7.3.34

pitṛbhaktau sadā śāṃtau balinau dharmatatparau /
tataḥ sa bhūpaḥ sahasā rājanīti vidāṃvaraḥ

7.3.35

vibhajya sakalaṃ rājyaṃ dadau tābhyāṃ kutūhalāt /
atrāṃtare gṛdhra ekaḥ svakīyastrī samanvitaḥ

7.3.36

āgatya tatsabhāmadhye upaviṣṭo dvijottamāḥ /
tāvāgatau samālokya pakṣiṇāvatiharṣitau

7.3.37

rājāha yuvayoḥ kasmācchubhāgamanamucyatām /
gṛdhra uvāca-
gṛdhro'haṃ pṛthivīpāla mameyaṃ strī paraṃtapaḥ

7.3.38

āgato'smi mudā draṣṭuṃ saṃpadaṃ putrayostava /
etayormahatī dṛṣṭā vipattiḥ pūrvajanmani

7.3.39

iha janmani saṃpattiṃ draṣṭumāvāṃ samāgatau /
tasyaitadvacanaṃ śrutvā gṛdhrasya paramādbhutam /
rājovāca punarvipra vismayāviṣṭamānasaḥ

7.3.40

rājovāca-
atyadbhutaṃ vaco gṛdhra tvattaḥ śrutamidaṃ mayā /
etayoḥ pūrvavṛttānto bhavatā jñāyate katham

7.3.41

yadi jānāsi tatvena pūrvavṛttāṃtametayoḥ /
brūhi tarhi khagaśreṣṭha sarvametadaśeṣataḥ

7.3.42

gṛdhra uvāca-
nṛpate vṛṣalāvetau yuge dvāparasaṃjñake /
garasaṃgaranāmānau satyaghoṣasutau sthitau

7.3.43

ekakāle ca bhūpāla mṛtau nija gṛhāṃtare /
tato netumimau bhūpa daṃṣṭriṇo yamakiṃkarāḥ

7.3.44

pāśahastāḥ samāyātāḥ koṭikoṭisahasraśaḥ /
babaṃdhuścarmapāśena dvāvetau tau madoddhatau

7.3.45

ninyuśca nilayaṃ mṛtyoratidurgamavartmanā /
imau dṛṣṭvā dharmarājaścitraguptamuvāca ha

7.3.46

etayoḥ sakalaṃ vṛttaṃ citragupta vicāryatām /
tasyājñayā citraguptaḥ sarvakarmaśubhāśubham

7.3.47

mūlādvicārayāmāsa tata ityāha cāṃtakam /
citragupta uvāca-
satyametau mahābāho puṇyavrata mahāśayau

7.3.48

asticedduṣkṛtaṃ kiñcitsarvakarmavilokitam /
svayaṃdānaṃ samutsṛjya na hi dattaṃ dvijātaye

7.3.49

tenaiva karmaṇā rājannimau narakagāminau /
dātā dānaṃ samutsṛjya yo na dadyāddivajātaye

7.3.7.3.50

sa yāti narakaṃ ghoraṃ sarvabhūtabhayāvaham /
dātā hi na smareddānaṃ pratigrāhī na yācate ५०

7.3.51

ubhayornarake vāso yāvaccandra divākarau /
tasmādimau mahāpāpau brahmasvāhāriṇau prabho

7.3.52

nayaṃtu kiṃkarāḥ śīghraṃ narakaṃ pratidāruṇam

7.3.53

yamājñayā tato dūtāḥ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ krudhā /
cikṣipurnarake ghore tāvetau pṛthivīpate

7.3.54

tasminneva dine rājannanayā bhāryayā saha /
yamadūtaiḥ samāgatya nīto'haṃ yamamandiram

7.3.55

mayāpi tatkṛtaṃ karma tadākarṇaya bhūpate /
mūlātsarvaṃ pravakṣyāmi śṛṇvatāṃ vismayapradam

7.3.56

purāsītsarvago nāma brāhmaṇo'haṃ mahākulaḥ /
saurāṣṭradeśavāsī ca vedavedāṅgapāragaḥ

7.3.57

iyaṃ maṃjūkaṣā nāma mama patnī yaśasvinī /
pativratā mahābhāgā pavitrakulasaṃbhavā

7.3.58

pramatto'haṃ mahābhāga vidyayā vayasādhanaiḥ /
avajñāṃ manasā pitroścakārāhaṃ yuvaikadā

7.3.59

ahaṃ bhūri sabhāślāghyo vanasthaḥ sarvakarmakṛt /
dhanavānsundaro jñānī jñātipoṣaṇatatparaḥ

7.3.60

mamaiva puṃsaḥ pitarau tau ca pāpaparāyaṇau /
mukharau dayayāhīnau pākhaṃḍisaṅga lolupau

7.3.61

pauruṣaṃ jīvanaṃ caiva dhanaṃ caiva kulaṃ tathā /
vidyā kīrtiśca sarvasvaṃ pitṛbhyāṃ viphalīkṛtam

7.3.62

etadvicintya manasā mayā nṛpa muhurmuhuḥ /
avajñayā parityaktā pitroḥ sevā śubhapradā

7.3.63

anena karmaṇā rājansadāro'haṃ yamājñayā /
vikṣipto narake dūtairyatratau pāpināṃvarau

7.3.64

etābhyāṃ saha pāpābhyāṃ sadāreṇa mayā nṛpa /
sthitaṃ ca narake ghore yāvatkālaṃ śṛṇuṣva tat

7.3.65

yugakoṭisahasrāṇi yugakoṭiśatāni ca /
anubhūtaṃ mahāduḥkhaṃ narakasya nṛpottama

7.3.66

narakāṃte tataḥ so'haṃ kāṃtayā saha bhūpate /
gṛdhrapakṣakulejātau mṛtamāṃsāśanau tathā

7.3.67

etāvapi ca tau rājannarakāṃta gataiṣiṇau /
jātau śalabhayorvaṃśe bhoktuṃ phalaṃ svakarmaṇaḥ

7.3.68

yadetābhyāṃ kṛtaṃ karmma rājañchalabhajanmani /
tadākarṇaya vakṣyāmi śrotṝṇāṃ vismayapradam

7.3.69

ekadā sumahānvāyuḥ samāyāto mahīpate /
uḍḍīya pātitau tena gaṅgāgarbhe sunirmale

7.3.70

nipatya gaṅgāsalile komalāṅgāvimau tathā /
jagmatuḥ paṃcatāṃ sadyaḥ samastakaluṣāpaham

7.3.71

tato netumimau dūtā āyātāścārucakṣuṣaḥ /
āyātāni vimānāni sarvabhogānvitāni ca

7.3.72

vimuktau sarvapāpebhyastulasī mālya śobhitau /
divyaṃvimānamāruhya gatau viṣṇupuraṃ prati

7.3.73

tāvatkālaṃ sthitau rājanbrahmaṇo'vyaktajanmanaḥ /
brahmājñayā samāyātau tata indrapuraṃ prati

7.3.74

bhuktavaṃtau sukhaṃ tatra durllabhaṃ yatsurairapi /
tāvatkālaṃ sthitau rājanbhoktuṃ kṛcchrāṃ vasuṃdharām

7.3.75

pavitre bhavato vaṃśe jātāvetau mahāyaśau /
gaṅgāyāṃ tyajato dehaṃ bhūyo janma na vidyate

7.3.76

tathāpi vasudhāṃ bhoktuṃ jātau puṇyatamāvimau /
ciraṃ bhuktvā mahīṃ kṛtsnāṃ putrapautrasamanvitau

7.3.77

gaṅgāmaraṇamāsādya yogināmapi durllabham /
nārāyaṇasya sāyujyamimau bhūpa gamiṣyataḥ

7.3.78

etatsarvaṃ mayā proktaṃ pūrva vṛttāṃtametayoḥ /
jātismaraprabhāvena nṛpavargaśiromaṇī

7.3.79

gaṅgāmaraṇamāsādya gatāvetau daśāmimām /
āvayoḥ kaḥ paritrāṇaṃ kariṣyati durātmanoḥ

7.3.80

mitrāvajñā manuṣyāṇāṃ narakakleśadāyinī /
mamaiva pṛthivīpāla dṛṣṭā kevalamevatat

7.3.81

pitrabhaktirdvijaśreṣṭha ihāmutra ca duḥkhadā /
iha saṃpadvināśāya paratra narakāya ca

7.3.82

varaṃ manye mahīpāla brahmahatyādi pātakam /
kadācinniṣkṛtistasmādiyaṃ bhavati śāśvatī

7.3.83

duḥkhārjitaṃ puṇyavṛkṣaṃ sarvakleśavināśanam /
pitravajñākuṭhāreṇa cchiṃdaṃti bhuvi mānavāḥ

7.3.84

yatkiñciddīyate rājanpitrye vaktre paraṃtapa /
tadaśnāti svayaṃ viṣṇuḥ pitṛrūpo hariryataḥ

7.3.85

pratyakṣadevau pitarau sevaṃte yetvaharniśam /
sarvasiddhirbhavetteṣāṃ prasādājjagatīpateḥ

7.3.86

pitṛbhaktivihīnā ye dinaṃ tiṣṭhaṃti mānavāḥ /
tāvatkalpasahasraṃ tu tiṣṭhaṃti narake janāḥ

7.3.87

tasmādidaṃ mahāduḥkhaṃ babhūva mama sāṃpratam /
mokṣaṃ kadā gamiṣyāmi sadāro'haṃ na vedmi tat

7.3.88

vyāsauvāca-
etattasya vacaḥ śrutvā pragṛhya dvijasattama /
babhūva harṣito rājā vismitaśca punaḥ punaḥ

7.3.89

rājovāca-
āścaryaṃ hi vaco gṛdhra śrutametanmukhāttava /
mama caiṣāṃ ca hṛdaye pratītirna hi jāyate

7.3.90

athāṃtarikṣe vāguccairiti jātā nṛpottama /
satyaṃ satyaṃ satyamidaṃ saṃdehonātra vidyate

7.3.91

tataḥ sa pakṣī viprarṣe sahasā bhāryayā saha /
gaṅgā māhātmyakathanātpūrvasthita ivābhavat

7.3.92

divi duṃdubhayo nedurjagurgandharvasattamāḥ /
nanṛtuścāpsarovargā hyapatatpuṣpavarṣaṇam

7.3.93

vimānamāgataṃ divyaṃ sarvabhogasamanvitam /
samāyātā dūtagaṇāḥ preṣitāḥ kaiṭabhadviṣā

7.3.94

athāsau sarvago vipra priyayā saha bhāryayā /
sadyo vimānamāruhya jagāma bhavanaṃ hareḥ

7.3.95

etacchrutvādbhutaṃ karma sa rājā dvijasattama /
saputradāraḥ sevāyāṃ gaṅgāyāstatparo'bhavat

7.3.96

bhāgīrathyā samaṃ tīrthaṃ nāsti vai bhuvanatraye /
yannāmoccāraṇādeva sarvago mokṣamāpnuyāt

7.3.97

gaṅgādvārasya māhātmyaṃ kathitaṃ te dvijottama /
samastapāpavidhvaṃsi kimanyacchrotumicchasi

7.3.98

adhyāyametatparamādareṇa paṭhaṃti ye devagṛhe manuṣyāḥ /
śṛṇvaṃti ye ca dvijavargabhaktā naśyaṃti teṣāṃ duritāni sadyaḥ

7.3.3

iti śrīpadmapurāṇe kriyāyogasāre tṛtīyo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc