Padma Purana · Chapter 6.201

nārada ucāva-
athāvaruhya tau vṛkṣātpitṛputrau suvismitau /
dṛṣṭvā haripadaprāptimabhūtāṃ pāpinorapi

śivaśarmātha vipreṃdraḥ śrutvā tīrthastutiṃ tadā /
gaṇoktāṃ viṣṇuśarmāṇamuvāca sutamātmanaḥ

śivaśarmovāca-
yatpadaṃ na sulabhaṃ dvijanmanāṃ sādhitena tapasāpi līlayā /
prāpatuḥ śabaradaṃṣṭriṇau ca tattīrtharājamahimā vilokya tām

janmanaḥ prabhṛti tāvadāmṛteḥ pāpināvapi ca yatprabhāvataḥ /
jagmatuḥ suta hareḥ sarūpatāmasya tīrthavṛṣabhasya kā stutiḥ

śuddhasatvamapi rūpamaiśvaraṃ kvāmbujanmajanidevadurllabham /
tāmasau kva mṛganāthabhillakau kiṃ tu tīrthamidamadbhutakriyam

tāta bho patati vedhasaḥ padātjaṃturaṃtamadhigamya karmaṇām /
atra devagurunirmite mṛtiṃ prāpya mādhavapadānna vicyutiḥ

nārada uvāca-
evaṃ pratyakṣamālokya māhātmyaṃ sa dvijottamaḥ /
tīrthasyāsya guro rājansnātuṃ tatra pracakrame

mukha daṃta padānāṃ saḥ kṛtvā śuddhiṃ ca cetasaḥ /
paṃcakacchaḥ śikhābaṃdhopagrahī mādhavaṃ smaran

aśvakrāṃteti ślokena pāṭhena taṭamṛttikām /
spṛśaṃstayaiva vidadhattilakaṃ jalamāviśat

tatra pravāhābhimukho nimajjanpunarutthitaḥ /
punarmagno hariṃ smṛtvā gaṃgāṃ ca janapāvanīm

ayodhyādyāpurīḥ sapta punarutthāya saṃsmaran /
punarmamajja salile goviṃdārpitamānasaḥ

kṛtvā yathāvidhisnānaṃ dhautavastre ca paryadhāt /
bahirāgatya tilakaṃ cakre ca dvijasattamaḥ

karapādaśikhāsūtrairdarbhāṃśca vidadhadvaśī /
saṃdhyāṃ cakāra vidhivattarpaṇaṃ trividhaṃ tathā

sūryāya kusumairdattvā sa jalairarghamādṛtaḥ /
śirobaddhāṃjalipuṭo namaścakre dvijottamaḥ

āvāhanādi naivedyaparyaṃtamatha viprarāṭ /
jagatpūjyapadābjasya viṣṇoḥ pūjāmacīkarat

kṛtakriyaḥ sūpaviṣṭaḥ tādṛśaṃ sutamātmanaḥ /
jagāda saṃsmaranpūrvajanmakarmaṇi kṛtsnaśaḥ

śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmanna te mithyā vākyaṃ tāta yataḥ smṛtiḥ /
atra snānena me jātā pūrveṣāṃ janmakarmaṇām

ākarṇaya māhābhāga kathayāmi tavāgrataḥ /
purāhamanvaye jāto viśāṃ dhanikadharmiṇām

pitā me śarabho nāmnā kānyakubje pure'vasan /
vāṇijyenārjayanvittaṃ bhūridharmadhanāśritaḥ

vyatītastu mahānkālastasya nābhavadātmajaḥ /
jarāgṛhītadehasya tacciṃtāturacetasaḥ

aciṃtayadahorātramiti vaiśyavarastadā /
vinā sutena me vyarthaṃ dhanaṃ bhūryapi saṃcitam

ṛte sutamṛṇīloke pitṝṇāṃ dhanavānapi /
sajalo'pi vinā varṣaṃ cātakānāṃ yathā ghanaḥ

pumānjayati saṃtatyā viśvaṃ dharmadhurīṇayā /
śaktyā trividhayā rājā vipakṣamiva durjayam

prīṇāti saṃtatiḥ śuddhā sumanaḥ pitṛmānavān /
mitrapratyarthyu yadāsīnānsūnṛtā vāgyatheritā

udayasthena putreṇa varddhate svayaśaḥ pituḥ /
nirmalaṃ dvijarājena nīraṃ tīranidheriva

tasmādyatetsutotpatyai śarīreṇa dhanena vā /
tamṛte hi dvayaṃ vyarthaṃ janānāṃ taḍidāyuṣām

evaṃ ciṃtayatastasya gṛhe munivarastadā /
devalo'tīdriyajñāno varaṃ dātuṃ samāyayau

āgataṃ taṃ samālokya pratyutthāyāsanātpitā /
dattvārghamatha pādyaṃ ca vavaṃde śirasā munim

upaveśyāsane datte svahastena pitā mama /
papraccha ca muniśreṣṭhaṃ devalaṃ devadarśanam

svāgataṃ tu muniśreṣṭha śamasti bhavatāṃ kule /
tapaḥ svādhyāyaniyamā niṣpratyūhā bhavaṃti ca

kāle cātithayaḥ kaccidāyāṃti bhavadāśrame /
kaccidāśramavṛkṣā vaḥ phalaṃti manasepsitam

vyāghrādayo na kurvaṃti kaccidvairaṃ mṛgādibhiḥ /
tvadīyāśramamabhyetya bhrātaro bhrātṛbhiryathā

tavāṭanaṃ bhuvi mude gṛhiṇāmanyathā katham /
teṣāṃ gṛhādhimagnānāṃ darśanaṃ kva bhavādṛśaḥ

haripādarajobuddheḥ kāmaṃ kāmo na kutracit /
mune tava tathāpyāśu hetumāgamane vada

śivaśarmovāca-
ityuktastena sa munirdevalo devapūjitaḥ /
abravīttanmanobhāvaṃ jñātukāmo viśāṃpatim

devala uvāca-
vaiśyavarya tvayā bhūri dhanaṃ dharmeṇa saṃcitam /
karoṣi yena dharmajña nityanaimittikī kriyāḥ

ādaraṃ rājasadasi dhanena labhate naraḥ /
subhaṭaḥ śatrusaṃgrāme vikrameṇa yathā jayam

gṛhasthastu dhanaṃ prāpya parāṃ puṣṭiṃ vrajatyalam /
śaratpariṇataṃ sasyamanaḍvāniva viśpate

dhanināṃ na vimuṃcaṃti baṃdhavo'nye ca ye janāḥ /
madhumatsumano yuktaṃ pādapaṃ madhupā iva

dhanābhāvena gṛhiṇāṃ kṛśatvamupajāyate /
sarvato grīṣmasamaye nabhasāṃ sarasāmiva

taddhanaṃ varttate bhūri gṛhe tava viśāṃpate /
kutaḥ kṛśatvamaṃgānāṃ gopyaṃ cenna vadādya me

vaiśya uvāca-
hitopadeśaviratā bhavaṃtaḥ pitaro yathā /
gopanīyaṃ bhavadbhyaḥ kiṃ mādṛśaiḥ putratāṃ gataiḥ

tvatprasādānmuniśreṣṭha sarvato'sti śivaṃ mama /
vārddhakepi sutābhāvo duḥkhamekamidaṃ mama

tasmātkṛśatvamaṃgānāṃ viddhi me munipuṃgava /
bibhemyahaṃ pitṛṛṇādyato'dhaḥ patanaṃ nṛṇām

tamupāyaṃ kuru mune yena syāṃ sutavānaham /
kiṃcitkartumaśakyaṃ na bhūtale'tra bhavādṛśaiḥ

śivaśarmovāca-
ityākarṇya vacastasya vaiśyavaryasya devalaḥ /
manaḥ kṣaṇaṃ sthiraṃ kṛtvā dadhyau mīlitalocanaḥ

saṃtatermatpiturdṛṣṭvā pratibaṃdhasya kāraṇam /
devalotīṃdriyajñānī babhāṣe kārayansmṛtim

devala uvāca-
ekadā tu purā vaiśya taveyaṃ dharmacāriṇī /
yaṃ cakāra svacitte taṃ kathayāmi manoratham

gurviṇī yadyahaṃ gauri bhave'haṃ śaṃbhuvallabhe /
tadā tvāṃ toṣayiṣyāmi ṣaḍrasānvitabhojanaiḥ

dhūpadīpakamālābhistāṃbūlairnṛtyabādhakaiḥ /
taṃtrīmukhodgatairgītairnānāvidhavilepanaiḥ

evaṃ pratiśrutya puraḥ sakhīnāṃ dayitā tava /
pratīkṣamāṇā taṃ kālaṃ tasthau tadbhaktisaṃyutā

tasminnevābhavadgarbho māse'syā yoṣitastava /
ūcurenāṃ tataḥ sakhyaḥ sarvāḥ sasnehacetasaḥ

yastvayā vāṃchito garbho gauryā saṃpratipāditaḥ /
ataḥ pratiśrutaṃ devyāḥ pūjanaṃ subhage kuru

nocedvikārādbhavati vighnaṃ tu tadanuṣṭhitāt /
toṣitā roṣitāścātra devyo hi varaśāpadāḥ

sakhībhiriti te bhāryā kathiteyaṃ mudānvitā /
tvāmuvāca mahābhāgā vinayena pativratā

nātha pūjayituṃ gaurīṃ vāṃchāmyakhilakāmadām /
yatprasādādahaṃ yātā vāṃchitārthavatī prabho

vaiśyavarya tvamevaitacchrutvāsyā vacanaṃ śubham /
amanyata garbhavatīmenāṃ nijagṛheśvarīm

paramotsavayā modamānaḥ sadyo bhavānapi /
bhṛtyānājñāpayāmāsa pūjāvastūpapādane

tairānāyya samastāni vastūni bhavatā tataḥ /
asyai dattāni madhvanna drākṣā gaṃdhādikānyapi

tato nijasakhīḥ sarvā āhūyedamidaṃ jagau /
sakhyaḥ samastāḥ sāmagrī samānītāṃbikārcane

nītvā pūjopakaraṇaṃ yūyaṃ yātāṃbikālayam /
saṃtoṣayata tāṃ devīṃ pūjayā vidhidṛṣṭayā

gurviṇīti kule'smākaṃ na niryāti gṛhādbahiḥ /
ato'haṃ nāgamiṣyāmi yūyaṃ yāta tadarcane

ityājñaptāstu tāḥ sakhyo nītvopakaraṇaṃ yayuḥ /
aṃbikālayamunmattabhramadbhramaraketanam

kokilākulasaṃkeli sahakārakulākulam /
haṃsasārasacakrāhvamaṃḍitaṃ svacchasārasam

mahādevaguṇālāpi śukasārisamāvṛtam /
hārapūrālatāseke tatparo mā sakhīdharam

umāpaterumāpādanyāsapūtamahītalam /
sphaṭikopalasaṃbaddha jalādhārasuradrumam

pārvatīpatisaṃnāṭya gāyadgaṃdharvanāditam /
mandānilamanāgdhūta cūtacaṃpakakorakam

nṛtyanmayūranirhrāda pratinādilatāgṛham /
tallīlācalavidyotamānaṃ ratnalasatprabham

tatra gatvā girisutāṃ praṇemustāḥ sabhartṛkāḥ /
pradakṣiṇīkṛtya tato bhaktyā tāṃ ca babhāṣire

jagadaṃbe namatubhyaṃ śanno dehi śivapriye /
tvatpūjārthe samānīto balireṣa pragṛhyatām

vaiśyastu śarabho nāmnā tasyāsti lalitāṃganā /
tayābhilaṣito garbhastatprāptau tava pūjanam

tvatprasādādabhūttasyāḥ sa garbhaḥ śaṃbhuvallabhe /
tvatpūjanāya prahito balirasmābhireṣakaḥ

tasyāḥ kule garbhavatī na nireti bahirgṛhāt /
ataḥ sā nāgatā devi prasīdaina gṛhāṇa vai

ityuktvā tāṃ tadā vaiśya tvatstrīsakhyastu taṃ balim /
samarpayitvā vidhivadānarcuścaṃdanādibhiḥ

prativākyamalabdhvā tā gauryā pratyāyayurgṛham /
nijasakhyai samācakhyurviṣaṇṇāṃ tāṃ śivapriyām

tāsāmākarṇya vacanamiti vaiśya tavābalā /
unmanāściṃtayāmāsa kuto gaurīnapi priye

sā jānāti yathā bhaktistatpūjāyā kṛtā mayā /
tādṛśīnāṃ kimajñātaṃ bāhyaṃ cābhyaṃtaraṃ nṛṇām

na gatāhaṃ yatastatra tajjānātyapi kāraṇam /
mayā dattena balinā kutaḥ sā na tutoṣa vai

nāhamanyatprajānāmi tadatoṣe hi kāraṇam /
ṛte madagatestatra nūnaṃ ramye tadālaye

yadatītaṃ na tacchakyamanyathākartumadya vai /
garbhānmuktā gamiṣyāmi tatpūjāyai tadālaye

namastasyai mahādeva bhāryāyai sā karotu śam /
ityuktvā dadhatī garbhaṃ tasthau vaiśya tavāṃganā

śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmannidaṃ pūrvavṛttamājñāya matpitā /
papraccha muniśārdūlaṃ devalaṃ jñānavattaram

vaiśya uvāca-
mune yathā pratiśrutā pūjā te snuṣayā tayā /
tathaivākāri pārvatyā viṣāde kāraṇaṃ vada

yato'sau na gatā tatra tajjānāti śivāsvataḥ /
sakhībhyaścoktamasyāstadviṣaṇṇā sā kutobhavat

devala uvāca-/
vaiśyavarya śṛṇuṣvedaṃ kāraṇaṃ kathayāmi te /
yatastasyā viṣādo'bhūtpārvatyā garbhanāśakaḥ

nivṛttāsu sakhīṣvasyāḥ saṃpūjya skaṃdamātaram /
vijayā pārvatīṃ prāha kautūhalasamanvitā

vijayovāca-
girije śraddhayā tubhyaṃ dattomūbhirayaṃ bali /
mānuṣībhiḥ kutaḥ prītā nābhavastvaṃ varānane

dhūpadīpakanaivedyaiḥ pūjitā toṣahetave /
pratyutākāraṇaṃ devi tvaṃ viṣādaṃ kuto gatā

devala uvāca-
ityākarṇya vacaḥ sakhyā devī devavarārcitā /
abravīdvijayāṃ vaiśya viṣāde kāraṇaṃ sakhīm

pārvatyuvāca-
vijaye sakhi jānāmi vaiśyabhāryā gṛhādbahiḥ /
nirgaṃtumakṣamāṃ garbhadhāraṇāsvavivekataḥ

samāgatāstu tatsakhyo matpūjāyai tadīritāḥ /
mādṛśo na ca gṛhṇaṃti parahastakṛtaṃ balim

tatpatiścetsamāyāsyadabhaviṣyattadā śivam /
tasyāstu madavajñāto garbhapāto bhaviṣyati

yadvrataṃ pūjanaṃ yacca kartuṃ na kṣamateṃganā /
tatkārayati nāthena na bhaṃgaḥ syāttayoḥsakhi

athavā vipramukhyena pṛṣṭvā patimananyadhīḥ /
yataḥ svayamanāgatya tatkṛtaṃ me tayārcanam

na kāritaṃ ca bhartrāto bhavitā dohado'phalaḥ /
yadyubhau tau samāgatya daṃpatī śraddhayā punaḥ

māṃ pūjayiṣyataḥ putro bhaviṣyati tadā tayoḥ /
devala uvāca-
saśāpo na tvayā vaiśya na caiva tava bhāryayā

śrutaḥ sakhībhirasyā no prasādaśca tayārpitaḥ /
tayorajñānato vaiśya yuvayornābhavatsutaḥ

ajānato pratividhiṃ paratrātra sukhapradam /
etatte kathitaṃ vaiśya saṃtānābhāvakāraṇam

vasiṣṭhena yathāpūrvaṃ dilīpasya mahīpateḥ /
tacchrutvā sa yathā rājā naṃdinīṃ samatoṣayat

sastrīkastvaṃ tathā vaiśya gauriṃ toṣaya kāmadām /
sā yathārādhitā rājñe dilīpāya dadau sutam

ārādhaya tathā gaurīṃ tvaṃ sā tubhyaṃ ca dāsyati /
vaiśya uvāca-
dilīpa iti bhūpaḥ kaḥ kā ca sā naṃdinī mune

yāmārādhyasutaṃlebhesabhūyobhūpasattamaḥ /
maheśādisurānmuktvā trivarṇaphaladāyinaḥ

ārādhitā kutaḥ saiva sutārthaṃ tena bhūbhujā /
etatsarvaṃ samākhyāhi mune yatpṛṣṭavānaham /
śrutvā tato girisutāṃ seviṣye saha bhāryayā

śivaśarmovāca-
gaditamiti niśamya viṣṇuśarmanvinayayutena viśā madīya pitrā /
muniriti gadituṃ dilīpavṛttaṃ jagati pavitrataraṃ vicakrame saḥ

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kāliṃdī/
māhātmye ekādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ