Padma Purana · Chapter 6.126
vasiṣṭha uvāca/
adhunā māghamāhātmyaṃ pravakṣyāmi nṛpottama /
pṛcchate kārtavīryāya dattātreyeṇa bhāṣitam
dattātreyaṃ hariṃ sākṣādvasaṃtaṃ sahya parvate /
papraccha taṃ dvijaṃ gatvā rājā māhiṣmatīpatiḥ
sahasrārjuna uvāca/
bhagavanyogināṃ śreṣṭha sarve dharmāḥ śrutā mayā /
māghasnānaphalaṃ brūhi kṛpayā mama suvrata
dattātreya uvāca/
śrūyatāṃ nṛpaśārdūla etatpraśnottaraṃ śubham /
brahmaṇoktaṃ purā hyetannāradāya mahātmane
tatsarvaṃ kathayiṣyāmi māghasnānaphalaṃ mahat /
yathādeśaṃ yathātīrthaṃ yathāvidhi yathākriyam
asminvai bhārate varṣe karmabhūmau viśeṣataḥ /
amāghasnāyināṃ nṝṇāṃ niṣphalaṃ janmakīrtitam
asūryaṃ gaganaṃ yadvadacandramuḍumaṃḍalam /
tadvannābhāti satkarma māghasnānaṃ vinā nṛpa
vratairdānaistapobhiśca na tathā prīyate hariḥ /
māghamajjanamātreṇa yathā prīṇāti keśavaḥ
na samaṃ vidyate kiṃcittejaḥ saureṇa tejasā /
tadvatsnānena māghasya na samāḥ kratujāḥ kriyāḥ
prītaye vāsudevasya sarvapāpāpanuttaye /
māghasnānaṃ prakurvīta svargalābhāya mānavaḥ
kiṃ rakṣitena dehena supuṣṭena balīyasā /
adhruveṇāpyaśucinā māghasnānaṃ vinā bhavet
asthistaṃbhaṃ snāyubaddhaṃ māṃsakṣataja lepanam /
carmāvanaddhaṃ durgaṃdhaṃ pātraṃ mūtrapurīṣayoḥ
jarāśokavipadvyāptaṃ rogamaṃdiramāturam /
rajasvalamanityaṃ ca sarvadoṣasamāśrayam
paropatāpitāpārtaṃ paradrohi paraṃ viṣam /
lolupaṃ piśunaṃ krūraṃ kṛtaghnaṃ kṣaṇikaṃ tathā
duṣpūraṃ durdharaṃ duṣṭaṃ doṣatrayasamanvitam /
aśucisrāvi sacchidraṃ tāpatrayavimohitam
nisargato'dharmarataṃ tṛṣṇāśata samākulam /
kāmakrodha mahālobha narakadvāra saṃsthitam
krimiviḍbhasmabhavati pariṇāme śunāṃ haviḥ /
īdṛkśarīraṃ vyarthaṃ hi māghasnānavivarjitam
budbudāiva toyeṣu pūtikā iva jaṃtuṣu /
jāyaṃte maraṇāyaiva māghasnānavivarjitāḥ
avaiṣṇavo hato vipro hataṃ śrāddhamayogi ca /
abrahmaṇyaṃ hataṃ kṣetramanācāraṃ hataṃ kulam
sadaṃbhaśca hato dharmaḥ krodhenaiva hataṃ tapaḥ /
adṛḍhaṃ ca hataṃ jñānaṃ pramādena hataṃ śrutam
gurvabhaktā hatā nārī brahmacārī tayā hataḥ /
adīpte'gnau hato homo hatā bhuṃktirasākṣikā
upajīvyā hatā kanyā svārthe pākakriyā hatā /
śūdrabhikṣo hato yāgaḥ kṛpaṇasya hataṃ dhanam
anabhyāsā hatā vidyā hato rājā virodhakṛt /
jīvanārthaṃ hataṃ tīrthaṃ jīvanārthaṃ hataṃ vratam
asatyā ca hatā vāṇī tathā paiśunyavādinī /
saṃdigdhaśca hato maṃtro vyagracitto hato japaḥ
hatamaśrotriye dānaṃ hato lokaśca nāstikaḥ /
aśraddhayā hataṃ sarvaṃ kṛtaṃ yatpāralaukikam
ihaloko hato nṝṇāṃ daridrāṇāṃ yathā nṛpa /
manuṣyāṇāṃ tathā janma māghasnānaṃ vinā hatam
makarasthe ravau yo hi na snātyanudite ravau /
kathaṃ pāpaiḥ pramucyeta kathaṃ sa tridivaṃ vrajet
brahmahā hemahārī ca surāpo gurutalpagaḥ /
māghasnāyī vipāpaḥ syāttatsaṃsargī ca paṃcamaḥ
māghamāse raṭaṃtyāpaḥ kiṃcidabhyudite ravau /
brahmaghnaṃ vā surāpaṃ vā kaṃpaṃtaṃ taṃ punīmahe
upapāpāni sarvāṇi pātakāni mahāṃtyapi /
bhasmībhavaṃti sarvāṇi māghasnānodyataṃ naram
kaṃpaṃti sarvapāpāni māghasnānasamāgame /
nāśakālo'yamasmākaṃ yadi snāsyati vāriṇi
evaṃ krośaṃti pāpāni dṛṣṭvā snānodyataṃ naram /
pāvakā iva dīpyaṃte māghasnānairnarottamāḥ
vimuktāḥ sarvapāpebhyo meghebhya iva caṃdramāḥ /
ārdraśuṣkaṃ laghusthūlaṃ vāṅmanaḥ karmabhiḥ kṛtam
māghasnānaṃ dahetpāpaṃ pāvakaḥ samidho yathā /
prāmādikaṃ ca yatpāpaṃ jñānājñānakṛtaṃ ca yat
snānamātreṇa tannaśyenmakarasthe divākare /
niṣpāpāstridivaṃ yāṃti pāpiṣṭhā yāṃti śuddhatām
saṃdeho nātra kartavyo māghasnāne narādhipa /
sarve'dhikāriṇo māghe viṣṇubhaktau yathā nṛpa
sarveṣāṃ svargado māghaḥ sarveṣāṃ pāpanāśanaḥ /
eṣa eva paro maṃtro hyetadeva paraṃ tapaḥ
prāyaścittaṃ paraṃ caitanmāghasnānamanuttamam /
nṛṇāṃ janmāṃtarābhyāsānmāghasnāne matirbhavet
adhyātmajñānakauśalyaṃ janmābhyāsādyathā nṛpa /
saṃsārakardamālepa prakṣālana viśāradam
pāvanaṃ pāvanānāṃ ca māghasnānaparaṃ nṛpa /
snāṃti māghe na ye rājansarvakāmaphalaprade
kathaṃ te bhuṃjate bhogāṃścaṃdrasūryagrahopamān /
śṛṇu rājanmahāścaryaṃ māghasnānaprabhāvajam
kubjikā nāma kalyāṇī brāhmaṇī bhṛguvaṃśajā /
bālavaidhavyaduḥkhārtā tapastepe sudustaram
viṃdhyapāde mahākṣetre revākapilasaṃgame /
tatra sā vratinī bhūtvā nārāyaṇaparāyaṇā
sadācāravatī nityaṃ nityaṃ saṃgavivarjitā /
jiteṃdriyā jitakrodhā satyavāgalpabhāṣiṇī
suśīlā dānaśīlā ca dehaśoṣaṇaśālinī /
pitṛdevadvijebhyaśca datvā huttvā tathānale
ṣaṣṭhe kāle ca sā bhuṅkte hyuṃcchavṛttiḥ sadā nṛpa /
kṛcchrātikṛcchra pārāka taptakṛcchrādibhirvrataiḥ
puṇyānnayati sā māsānnarmadāyāśca rodhasi /
evaṃ tayā tapasvinyā valkalinyā suśīlayā
sumahāsattvaśālinyā dhṛti saṃtoṣayuktayā /
ṣaṣṭirmāghāstayā snātā revākapilasaṃgame
tataḥ sā tapasā kṣīṇā tasmiṃstīrthe mṛtā nṛpa /
māghasnānajapuṇyena tena sā vaiṣṇave pure
uvāsa pramudā yuktā caturyugasahasrakam /
suṃdopasuṃdanāśāya paścātpadmabhavātpunaḥ
tilottameti nāmnā sā brahmaloke'vatāritā /
tena puṇyasyaśeṣeṇa rūpasyaikāyanaṃ yayau
ayonijābalāratnaṃ devānāmapi mohinī /
lāvaṇyahṛdanī tanvī sābhūdapsarasāṃ varā
nipuṇasya vidheḥ sraṣṭurnūnamāścaryakāriṇī /
tāmutpādya vidhātā vai tuṣṭo'nujñāṃ tadā dadau
eṇaśāvākṣi gaccha tvaṃ daityanāśāya satvaram /
tataḥ sā brahmaṇo lokādvīṇāmādāya bhāminī
gatā puṣkaramārgeṇa yatra tau devavairiṇau /
tatra snātvā tu revāyāḥ pavitre nirmale jale
paridhāyāṃbaraṃ raktaṃ baṃdhūkakusumaprabham /
raṇadvalayinīcāru siṃjanmekhalanūpurā
lolamuktāvalīkaṃṭhī calatkuṃḍalaśobhanā /
mādhavī kusumāpīḍā kaṃkelī viṭape sthitā
gāyaṃtī susvaraṃ sāpi pīḍayaṃtī tu vallakīm /
mūrcchayaṃtī svaraṣaṭkaṃ susnigdhaṃ komalaṃ kalam
itthaṃ tilottamā bālā tiṣṭhaṃtyaśokakānane /
dṛṣṭvā daityabhaṭairiṃdoḥ kaleva sukhadā hṛdi ५९pu/
tāṃ dṛṣṭvā vismitai rājansānaṃdaiḥ sainikairbhṛśam /
tvaramāṇairadṛṣṭvaiva gatvā suṃdopasuṃdayoḥ
kathitā saṃbhrameṇaiva varṇayitvā punaḥ punaḥ /
he daityau na vijānīmo devī vā dānavī nu kim
nāgāṃganātha vā yakṣī strīratnaṃ sarvathā tu sā /
yuvāṃ ratnabhujau loke ratnabhūtā hi sābalā
vartate nāti dūre'gre aśoke śokahāriṇī /
gatvā tāṃ paśyataṃ śīghraṃ manmathasyāpi mohinīm
iti senāpatīnāṃ tau śrutvā vācaṃ manoharām /
caṣakaṃ sīdhunastyaktvā vihāya jalasecanam
uttamastrīsahasrāṇi tyaktvā tasmājjalāśayāt /
śatabhārāyasīṃ krūrāṃ kāladaṃḍopamāṃ gadām
bhinnābhinnāṃ gṛhītvā tu javenābhiplutaṃ gatau /
yatra śṛṃgārasajjā sā haṃtuṃ caṃḍīva saṃsthitā
rājansaṃdhukṣayaṃtīva daityayormanmathānalam /
sthitvā tasyāḥ puro jālmau tadrūpeṇavimohitau
viśeṣānmadhunāmattāvūcatustauparasparam /
bhrātarvirama bhāryeyaṃ mamāstu varavarṇinī
tvamevārya tyajaitāṃ me bhāryāṃ tu madirekṣaṇām /
ityāgraheṇa saṃrabdhau mātaṃgāviva sonmadau
anyonyaṃ kālanirdiṣṭau gadayā jaghnatustadā /
parasparaprahāreṇa gatāsū patitau bhuvi
tau mṛtau sainikairdṛṣṭvā kṛtaḥ kolāhalo mahān /
kālarātrisamā keyaṃ hā kimetadupasthitam
evaṃ vadatsu sainyeṣu daityau suṃdopasuṃdakau /
pātayitvā gireḥ śṛṃge hrādinīva ttilottamā
prasthitā gaganaṃ śīghraṃ dyotayaṃtī diśo daśa /
devakāryaṃ tataḥ kṛtvā āgatā brahmaṇaḥ puraḥ
tatastuṣṭena devena vidhinā sānumoditā /
sthānaṃ sūryarathe dattaṃ tava caṃdrānane mayā
bhuṃkṣva bhogānanekāṃstvaṃ yāvatsūryoṃbare sthitaḥ /
itthaṃ sā brāhmaṇī rājanbhūtvā cāpsarasāṃ varā
bhuṃktedyāpi raverloke māghasnānaphalaṃ mahat /
tasmātprayatnato rājanśraddadhānaiḥ sadā naraiḥ
snātavyaṃ makarāditye vāṃcchadbhiḥ paramāṃ gatim /
nānavāpto'tra tasyāsti puruṣārtho hi kaścana
nākṣīṇaṃ pātakaṃ kaṃcinmāghe majjati yo naraḥ /
tulayaṃti na tenātra yajñāḥ sarve sadakṣiṇāḥ
māghasnānena rājeṃdra tīrthe caiva viśeṣataḥ /
na cānyatsvargadaṃ karma na cānyatpāpanāśanam
na cānyanmokṣadaṃ yasmānmāghasnānasamaṃ bhuvi
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe māghamāhātmye vasiṣṭhadilīpasaṃvāde māghasnānapraśaṃsāyāṃ suṃdopasuṃdadaityavadhonāma ṣaḍviṃśatyadhikaśatatamodhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0