Padma Purana · Chapter 6.125

ṛṣaya ūcuḥ/
sūtasūta mahābhāga tvayā lokahitaiṣiṇā /
kathitaṃ kārtikākhyānaṃ bhuktimuktipradāyakam

adhunā māghamāhātmyaṃ vada no lomaharṣaṇe /
śrutena yena lokānāṃ saṃśayaḥ kṣīyate mahān

purā kena mahābhāga loke'sminsaṃprakāśitam /
māghasnānasya māhātmyaṃ setihāsaṃ tadādiśa

sūta uvāca/
sādhusādhu muniśreṣṭhā yūyaṃ kṛṣṇaparāyaṇaḥ /
yatpṛcchatha mudāyuktā bhaktyā kṛṣṇakathā muhuḥ

kathayiṣyāmi māghasya māhātmyaṃ puṇyavardhanam /
pāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ puṃsāṃ snātānāṃ cāruṇodaye

ekadāpārvatī viprāḥ śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram /
papraccha vinayopetā spṛṣṭvā taccaraṇāṃbujam

pārvatyuvāca/
devadeva mahādeva bhaktānāmabhayaprada /
prasīda nātha viśveśa yatpṛcche tadvadādhunā

śrutā nānāvidhā dharmāstvattaḥ pūrvaṃ mayā vibho /
adhunā śrotumicchāmi māhātmyaṃ māghajaṃ vada

tattu kena purā cīrṇaṃ ko vidhiḥ kā ca devatā /
tatsarvaṃ vistarādbrūhi yatastvaṃ bhaktavatsalaḥ

maheśa uvāca/
adhvarā'vabhṛthasnāta ṛṣibhiḥ kṛtamaṃgalaḥ /
pūjito nāgaraiḥ sarvaiḥ svapurānnirgato bahiḥ

dilīpo bhūbhṛtāṃ śreṣṭho mṛgayārasiko nṛpaḥ /
kautūhalasamāviṣṭa ākheṭavyūhasaṃvṛtaḥ

upānadrūḍhapādastu nīloṣṇīṣa uracchadī /
baddhagodhāṃgulitrāṇo dhanuṣpāṇiḥ sarīsṛpaḥ

baddhakṣudrāsidhānuṣkaistathābhūtaiśca pattibhiḥ /
gāṃdhāreṣu suramyeṣu vaneṣu vipuleṣu ca

ullaṃghitamahāsrotā yuvā paṃcāsyavikramaḥ /
mudā krīḍati taiḥ sārddhaṃ kuṃjeṣu mṛgayanmṛgān

hanyatāṃ hanyatāmeṣa mṛgo vaiṣa palāyate /
iti jalpansvabhṛtyeṣu svayamutpattya haṃti ca

itastataḥ punaryāti kvacitpaśyanvanasthalīm /
viṭapoḍḍīnasaṃtrasta līna kekikulākulām

hariṇīgaṇavitrastāṃ dhāvacchāvakadiṅmukhām /
kvacitpheravaphetkāratārārāvavibhīṣaṇām

khaḍgayūthaiḥ kvacillakṣmīṃ dadhānāmiva daṃtinām /
kvacitkoṭarasaṃdaṣṭolūkanādavinādinīm

mṛgāripadamudrābhirmudritāṃ ca kvacitkvacit /
śārdūlanakhanirbhinna rohidraktāruṇāṃ kvacit

pīvarastanabhārārta susnigdhamahiṣīgaṇaiḥ /
avarodhājirakṣoṇīṃ sūcayaṃtī manaḥ kvacit

kvacidvṛkṣaghanacchannāṃ vanyapuṣpasugaṃdhinīm /
kvacillatāgṛhadvārāṃ bhṛṃgaśabdasuśobhanām

ardhaniḥsṛtanirmoka nāgabhīmabṛhadvilām /
bileṣu līnājagarairbhīmāṃ nirmokasarpiṇīm

kvaciddāvānalajvālāṃ śilājyotiḥ suśobhanām /
phūtkāraśabdasaṃpūrṇāṃ mṛgavyāghrasamākulām

pravimuṃcañchunāṃ yūthaṃ śaśakeṣu kvacitkvacit /
palvaleṣu ca viśramya punaryāti vanāntaram

evaṃ vrajati rājendre vyādhavarge ca valgati /
kurvankolāhalaṃ tatra sāraṃgo nirgato vanāt

sphālavegakramākrāṃta durgamārgamahītalaḥ /
kadācidgaganārūḍhaḥ kadācidbhūmigocaraḥ

vakrasroto'tigaṃbhīraṃ kaṇṭakadrumasaṃkulam /
praviṣṭo viṣamāraṇyaṃ rājā'sau tatpadānugaḥ

dūrāddūrataraṃ gatvā deśāddeśaṃ ca nirjanam /
mṛgādarśanasaṃrambha saṃśuṣkagalakandharaḥ

tāmratālumukhaḥ svinnaḥ śrāṃtapattiḥ skhaladdhvaniḥ /
atītya dīrghamārgānsa tṛṣārto madhyage ravau

dadarśāgre tu kāsāraṃ spardhayaṃtamapāṃpatim /
ghanapādapatīrasthaṃ sutīrthaṃ vimalaṃ śubham

viśālaṃ vikacāṃbhojaṃ madhumattamadhuvratam /
padminīpatrapālāśacchannaṃ marakatairiva

svacchaṃdamucchalanmatsyaṃ svacchaṃ sādhumano yathā /
calajjalacarairmiśraṃ vīcirājivirājitam

aṃtargrāhagaṇakrūraṃ khalānāmiva mānasam /
kvacicchaivāladurgamyaṃ kṛpaṇasyaiva maṃdiram /
nānāvihaṅgasarvārtiṃ śamayaṃtaṃ divāniśam

dātāramiva sarvasvairāpannārtipraṇāśanam /
tarpayaṃtaṃ nijāṃbhobhiḥ śvāpadānsvapitṝniva

haraṃtaṃ sarvasaṃtāpaṃ himāṃśuriva cāhnikam /
taṃ dṛṣṭvābhūdgataglāniścātako jaladaṃ yathā

tatra pītajalo rājā kṛtamādhyāhnikakriyaḥ /
bhuktvā kheṭakamāṃsāni sahāyaiḥ sahito nṛpaḥ

uvāsa sarasastīre suramyāṃ kathayankathām /
tataḥ śarāsane bāṇaṃ kṛtvā rātrau sthitastarau

vyādhāḥ saṃdhānamāsthāya rurudhuḥ kakubhāṃ pathaḥ /
evaṃ sthiteṣu vīreṣu vane vistārya vāgurām

niśārdhe nirgataṃ yūthaṃ sūkarāṇāṃ taṭe taṭe /
caritvā sarasīkaṃdānpapāta vyādhasaṃkule

rājñā viddhāśca te kroḍā vyādhaiśca bahavo hatāḥ /
kṣaṇenaiva varāhāste viddhāḥ peturmahītale

tāndṛṣṭvā tumulaṃ nādaṃ vyādhāścakruḥ sudarpitāḥ /
dhāvaṃtaḥ pramudāyuktā militā yatra bhūpatiḥ

tānādāya bhaṭairbhūyo niḥsṛtaḥ sarasītaṭāt /
svapuraṃ gaṃtukāmo'sau dṛṣṭavānpathi tāpasam

brāhmaṇaṃ vṛddhahārītaṃ śaṃkhacakrasuśobhitam /
niyamairduṣkarairugraiḥ parikṣīṇakalevaram

asthiśeṣaṃ mahaddāṃtaṃ visphuratkarkaśatvacam /
dadhānaṃ hāriṇaṃ carma vasānaṃ mṛduvalkalam

kurvāṇaṃ naigamaṃ jāpyaṃ nakhalomajaṭādharam /
taṃ vanāśramiṇaṃ dṛṣṭvā mārgaṃ dattvā sasaṃbhramaḥ

praṇamya śirasā rājā kṛtapadmāṃjalisthitaḥ /
atha cainamalaṃkārairdvijo niścitya bhūmipam

uvāca śreyase hetoḥ paropakṛtivāṃcchayā /
kimarthaṃ gamyate rājankāle puṇyatame śubhe

māghamāse vihāyaiva prātaḥsnānaṃ sarovare /
pratyuvāca tato rājā nāhaṃ jāne dvijottama

māghasnānaphalaṃ kīdṛktanme kathaya vistarāt /
iti bhūpavacaḥ śrutvā prāha vaikhānaso muniḥ

bhagavāndyumaṇiḥ śīghramabhyudeti tamopahā /
snānakālo'yamasmākaṃ na kathā'vasaro nṛpa

snātvā gaccha vasiṣṭhaṃ taṃ pṛcchasva svakulaprabhum /
ityuktvā tāpaso maunī prātaḥsnānāya nirgataḥ

pratyāvṛtya dilīpo'pi tatra snātvā yathāvidhi /
punaḥ svanagarīṃ vīro gato'sau harṣapūritaḥ

antaḥpure nivedyātha vānaprasthakathāṃ punaḥ /
śvetāśvarathamāruhya suśvetacchatracāmaraḥ

sālaṃkāraḥ suvāsāśca saṃvṛtto maṃtribhiḥ saha /
jayaśabdānpunaḥ śṛṇvanstuto māgadhabaṃdibhiḥ

vasiṣṭhasyāśramaṃ yāta ṛṣivākyamanusmaran /
tatraiva natvā brahmarṣiṃ vinayācārapūrvakam

dattāsano gṛhītārghya āśīrbhiḥ samalaṃkṛtaḥ /
sānaṃdaṃ muninā pṛṣṭaḥ kuśalaṃ bhūpatiryadā

tadābravīdvaco rājā harṣayanmunimānasam /
so'pi vaikhānasenoktaṃ papraccha madhurākṛtiḥ

dilīpa uvāca/
bhagavaṃstvatprasādena śrutā vistarato mayā /
ācāro daṃḍanītiśca rājadharmāśca ye pare

caturṇāmapi varṇānāmāśramāṇāṃ ca yāḥ kriyāḥ /
dānāni tadvidhānāni yajñāśca vidhayastathā

vratāni tatpradiṣṭāni viṣṇorārādhanaṃ tathā /
adhunā śrotumicchāmi māghasnāne ca yatphalam /
vidheyaṃ yadvidhānena tanme brahmanmune vada

vasiṣṭha uvāca/
samyaguktaṃ paraṃ śreyo lokatrayahitāvaham /
nirmalīkaraṇaṃ tena muninā vanavāsinā

kaṭākṣaiḥ kāminīnāṃ te pratyāsannamakhaṃḍitāḥ /
kāmayaṃte mṛgārke te srotasi snātumeva ca

vinā vahniṃ vinā yajñamiṣṭāpūrtaṃ vinā priye /
vāṃcchaṃti sadgatiṃ snātuṃ prātarmāghe bahirjale

gobhūhiraṇyamāṇikya svarṇa dhenvādikāni ye /
adattvecchaṃti caikārṇe māghaṃ snātā narādhipa

triḥsaptāhavrataiḥ kṛcchraiḥ parākaiśca nijāṃ tanum /
aśoṣyecchaṃti ye svargaṃ tapasi snāṃtu te sadā

hareḥ pūjā ca vaiśākhe tapaḥ pūjā ca kārtike /
tapohomastathā dānaṃ trayaṃ māghe viśiṣyate

sānubaṃdho'tiparyāso dharādhīśo bhaveddhruvam /
kaivalyotpādakā buddhi yayā vā na bhavetpunaḥ

padadhryā varivasyā sā vihitā divyalocanaiḥ /
tadanannaṃ tapo dānaṃ māghemāsi nṛpottama

sakāmo vā prajā ye vā haraye tadvināpi vā /
kāyaśuddhivratī bhūtvā caturddhāsnānajaṃ phalam

nirannā aditiḥ sasnau māghe dvādaśavatsare /
putrāṃśca dvādaśādityānlabhe trailokyadīpakān

subhagā rohiṇī māghā dānaśīlātvaruṃdhatī /
śacī ca rūpasaṃpannā prāsāde saptabhūmike

vimalīkṛtaśobhāḍhyo nartakī lalitājire /
dvīpavarṇasamucchinne rūpavatstrījanākule

gītavāditranirghoṣe maṃgalācāraśobhite /
vedadhvanipavitre ca vidvadviprairalaṃkṛte

surārcanarate ramye sadātithiniṣevite /
muditāṃste vasaṃtīha yaiḥ snānaṃ makare ravau

yairdattaṃ bahu māghe ca murāriścārcitaḥ stutaḥ /
iṣṭavastuparityāgānniyamasya tu pālanāt

dharmasūtiḥ sadā māghaḥ pāpamūlaṃ nikṛṃtati /
kāmamūlaḥ phaladvārā niṣkāmo jñānadaḥ sadā

ye lokā jñānaśīlānāṃ ye lokā vipinaukasām /
ye lokā viṣṇubhaktānāṃ te māghasnāyināṃ sadā

devalokānnivartaṃte puṇyairanyaiḥ paraṃtapa /
kadācinna nivartaṃte māghasnānaratā narāḥ

māghe snātvā tu yo dhenuṃ dadyānmartyaḥ payasvinīm /
tasyā yāvaṃti romāṇi sarvāṃge ca nṛpottama

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate /
māghasnānaṃ prakurvāṇo yo dadyātsaguḍāṃstilān

pātakaṃ tasya prakṣālya nirmalo bhāti vai naraḥ /
sarveṣāṃ dhānyarāśīnāṃ tilāḥ pāpapraṇāśanāḥ

tasmānmāghe prayatnena tilā deyā nṛpottama /
māghasnānaṃ prakurvāṇo dadyādbrāhmaṇabhojanam

pitṝnsaṃtarpya śuddhātmā yāti viṣṇoḥ paraṃpadam /
tasmātsarvaprayatnena māgho dānena nīyate

adānaṃ na kṣipenmāghaṃ sarvadā nṛpasattama /
vittānusāraṃ jñātvā vai māghe dānaṃ sadā dadet

māghasnānaṃ tu yaḥ kuryādupānahakamaṃḍalūn /
dadāti brāhmaṇebhyaśca sa svarge tiṣṭhati dhruvam

māghasnānamayaṃ rājankurvāṇastapa uttamam /
dānaṃ vinā kṣipennaiva dānātsvargamavāpyate

dānena prāpyate svargo dānena prāpyate sukham /
dānena hīyate pāpaṃ mahāpātakajaṃ nṛpa

adānaṃ na tapo bhāti hyasūryaṃ gaganaṃ yathā /
asaṃtatikulaṃ yadvādācāreṇa vinā gṛham

nātaḥ parataraṃ kiṃcitpavitraṃ pāpanāśanam /
vidyādharāya saṃgītaṃ bhṛguṇā maṇiparvate

rājovāca/
brahmankadā bhṛgurvipro nijagāda mahīdhare /
tasmai dharmopadeśaṃ ca kathyatāṃ me kutūhalāt

vasiṣṭha uvāca/
dvādaśābdaṃ purā rājanna vavarṣa balāhakaḥ /
tenodvignāḥ prajāḥ kṣīṇā gatāḥ sarvā diśo daśa

khilībhūte tadā madhye himavadviṃdhyayornṛpa /
svāhāsvadhāvaṣaṭkāravedādhyayanavarjite

sopaplave tadā loke luptadharme ca niṣprabhe /
phalamūlānnapānīya śūnye vai bhūmimaṃḍale

viṃdhyapādatarucchanna ramyarevātaṭāśramāt /
sahaśiṣyaiśca nirgamya himādriṃ sa gato bhṛguḥ

tatra tiṣṭhati kailāsagireḥ paścimato giriḥ /
maṇikūṭa iti khyāto hemaratnaśiloccayaḥ

adho'dhasphaṭikaśveto madhye nīlaśilo giriḥ /
bhūtibhiḥ sarvataḥ śuklo nīlakaṃṭha ivābabhau

sarvatrāsau nīlaśilo hemarekhāṃtarāṃtaraḥ /
sphuradvidyullataḥ kṛṣṇo jīmūtaiva rājate

mūrdhni nīlaśilaḥ śaila adhaḥ kāṃcanamekhalaḥ /
nārāyaṇa ivābhāti parivīta ivāṃbaraḥ

amekhalā sunīlābho madhye madhye sitopalaḥ /
satārakamiva vyoma śuśubhe sa mahīdharaḥ

labdhvātmanastanuṃ śubhrāṃ dīptadivyauṣadhīdharaḥ /
bahudyotakaro bhāti dvitīya iva caṃdramāḥ

adhityakāsu saṃgītaiḥ kinnarīṇāṃ sakīcakaiḥ /
raṃbhāpatrapatākābhiḥ śobhate sa sadā'calaḥ

haritopalavaidūrya padmarāgaśitāśmanām /
rugraśmimaṃḍalaiḥ so'ga iṃdracāpairivāvṛtaḥ

sarvadhātumayairhemairnānāratnaiḥ praśobhitaḥ /
so'gnijvālairivātyuccaiḥ śṛṃgaiḥ sarvatra veṣṭitaḥ

tasyāgatya nitaṃbeṣu satṛṇā suśilāsu ca /
vidyādharyaḥ pradevaṃte svapatīnkāmaviklavāḥ

niruddhāṃtarmarunmārgā jitakleśā virāgiṇaḥ /
dhyāyaṃtyaharniśaṃ brahma ramyasānuguhāsu ca

sākṣasūtrakarāḥ siddhā ardhonmīlitalocanāḥ /
ārādhayaṃti bhūteśaṃ suṃdarīṣu darīṣu ca

maṃdārakusumāmoda surabhīkṛtadiṅmukhaḥ /
eṣa nirjhariṇī vāri jhaṃkāramukharaḥ sadā

upatyakāsu kheladbhirvanasthaiḥ kalabhairgajaiḥ /
kastūrīmṛgayūthaiśca cārucitramṛgaistathā

vilasaccāmarīvṛṃdairvicitraiḥ śvāpadaistathā /
nadatpārāvataiścaiva cakoraiścāpi kokilaiḥ

rājahaṃsamayūraiśca sadā ramyaḥ sa parvataḥ /
sevyamānaḥ sadā devairguhyakairapsarogaṇaiḥ

rājovāca/
bahvāścaryamayaḥ śailaḥ sarvasiddhisamāśrayaḥ /
bhagavankiyaducchrāyaḥ kiyadāyāmavistaraḥ

ṛṣiruvāca/
ṣaṭtriṃśadyojanocchrāyo mastake daśayojanaḥ /
āyāmavistarābhyāṃ sa mūle ṣoḍaśayojanaḥ

haricaṃdanamaṃdāracūtarājivirājitaḥ /
devadārudrumākīrṇaḥ saralārjunaśobhitaḥ

kālāgarulavaṃgaiśca nikuṃjaiśca latāgṛhaiḥ /
virājate giriśreṣṭhaḥ sadā puṣpaphalapradaḥ

taṃ dṛṣṭvā parvataṃ ramyaṃ tadā durbhikṣapīḍitaḥ /
bhṛguścakāra tatraiva vasatiṃ hṛṣṭamānasaḥ

tasminmanohare śaile kaṃdareṣu vaneṣu ca/
cirakālaṃ tapastepe tapaḥsu nirato bhṛguḥ /
evaṃ tiṣṭhati rājeṃdra dvije svāśramavāsini

avatīryāgatau śailāddvau vidyādharadaṃpatī /
samāgamya muniṃ natvā sthitau tāvatiduḥkhitau

tathāvidhau ca tau dṛṣṭvā maṃjuvākyaṃ dvijo'bravīt /
vada vidyādhara prītyā yuvāṃ kimatiduḥkhitau

śrutvā tasya munervākyaṃ prāha vidyādharo dvijam /
śrūyatāṃ tāpasaśreṣṭha mama duḥkhasya kāraṇam

sukṛtasya phalaṃ prāpya prāpto'smi tridaśālayam /
labdhvā'pi devatādehaṃ mukhaṃ vyāghrasya me'bhavat

na jāne karmaṇaḥ kasya vipāko'yamupasthitaḥ /
iti saṃsmṛtya saṃsmṛtya na lebhe śarma me manaḥ

anyacca śrūyatāṃ vipra yena me hyākulaṃ manaḥ /
jāyeyaṃ mama kalyāṇī madhuvāṇī surūpiṇī

nṛtyagītakalābhijñā sarvasadguṇaśālinī /
yasminkāle kumārīyaṃ tadā cā'malayānayā

vipaṃcīṃ parivādinyā taṃtrībhiḥ saptabhirbhṛśam /
vīṇāvādarasābhijñastoṣito nārado muniḥ

mugdhabhāvepi gāyaṃtyā tvanayā raktakaṃṭhayā /
vicitrasvaranādajño devarājo'pi toṣitaḥ

asyāḥ kautukabhinnāṃgyā vādayaṃtyā vipaṃcikām /
nānāvakragatisnigdhaṃ śrutvā taṃ paṃcamadhvanim

tutoṣodbhinnaromāṃco dhunvanmauli maheśvaraḥ /
śīlaudāryaguṇagrāmarūpayauvanasaṃpadā

nānayā sadṛśī nāke kācidasti nitaṃbinī /
kveyaṃ devamukhī rāmā kvāhaṃ vyāghramukhaḥ pumān

iti brahmansadāciṃtya dahyāmi hṛdi sarvadā /
iti vidyādharaproktaṃ śrutvā cekṣvākunaṃdanaḥ

trikālajño bhṛguḥ prāha prahasandivyalocanaḥ /
śṛṇu vidyādharaśreṣṭha vicitraṃ karmaṇāṃ phalam

prāpya prājñā na muhyaṃti muhyaṃtyajñānacetasaḥ /
makṣikāpadamātraṃ tu yathā hi viṣamaṃ viṣam

kriyātvavihitālpāpi vipāke dāruṇā tathā /
upoṣyaikādaśīṃ māghe tailābhyaṃgaḥ kṛtastvayā

dvādaśyāṃ prāgbhave dehe tena vyāghramukhobhavān /
upoṣyaikādaśīṃ puṇyāṃ dvādaśyāṃ tailasevanāt

kurūpaṃ prāptavāndehaṃ purāhyevaṃ purūravāḥ /
dṛṣṭvātmanaḥ kukāyaṃ sa tena duḥkhena duḥkhitaḥ

girirājaṃ samāgamya devatāsarasastaṭe /
sthitvā ca paramaprītyā śuciḥ snātaḥ kuśāsane

navanīlaghanaśyāmaṃ nalināyatalocanam /
śaṃkhacakragadāpadmadharaṃ pītāṃbarāvṛtam

kaustubhena virājaṃtaṃ vanamālādharaṃ harim /
ciṃtayanhṛdaye rājā nigrahītākhileṃdriyaḥ

māsatrayaṃ nirāhārastapastepe sudāruṇam /
alpena tapasā tuṣṭaḥ saptajanmakṛtārcanaḥ

saṃsmaraṃstasya bhūpasya tadā prādurabhūtsvayam /
māghasya śuklapakṣe tu dvādaśyāṃ makare ravau

śaṃkhādbhirabhiṣicyāśu mudā taṃ cakravartinam /
vāsudevo dadau tasmai smārayaṃstailaceṣṭitam

atīva suṃdaraṃ rūpaṃ kamanīyaṃ manoharam /
yena taṃ cakame devī urvaśī devanāyikā

itthaṃ labdhavaro rājā kṛtakṛtyaḥ puraṃ gataḥ /
iti karmagatiṃ jñātvā kiṃ vidyādhara khidyate

bhavānparijihīrṣuśceddānavasya virūpatām /
śīghraṃ madvacanādeva prācīnāghavināśanam

māghamāse kuru snānaṃ maṇikūṭanadījale /
munisiddhasurairjuṣṭe kathayiṣyāmi tadvidhim

tavabhāgyavaśānmāgho nikaṭaḥ paṃcame'hani /
pauṣasyaikādaśīṃ śuklāmārabhya sthaṃḍileśayaḥ

māsamekaṃ nirāhārastrikālaṃ snānamācara /
trikālamarcayanviṣṇuṃ tyaktabhogo jiteṃdriyaḥ

māghasyaikādaśīśuklā yāvadvidyādharottama /
tato nirdagdhapāpaṃ tvāṃ dvādaśyāṃ puṇyavāsare

abhiṣicya śivaistoyairmaṃtrapūtairahaṃ sura /
kāmavaktropamaṃ vaktraṃ kariṣyāmi tavānagha

devatāvadanobhūtvā tvaṃ vidyādharasattama /
anayā varavarṇinyā sārddhaṃ krīḍa yathāsukham

jñātamāghaprabhāvastvaṃ māghasnānaṃ sadā kuru /
yathāmanorathāvāptirjāyate tava sarvadā

ityuktaṃ bhṛguṇā tasmai sarvajñena mahātmanā /
vidyādharāya rājeṃdra punargāthā udāhṛtā

māghasnānairvipannāśa māghasnānairaghakṣayaḥ /
sarvayajñādhiko māghaḥ sarvadānaphalapradaḥ

māgho garjati yajñebhyo māgho yogācca garjati /
tīvrācca tapaso māgho bho vidyādhara garjati

puṣkare ca kurukṣetre brahmāvarte pṛthūdake /
avimukte prayāge ca gaṃgāsāgarasaṃgame

yatphalaṃ daśabhirvarṣaiḥ prāpyate niyamairnaraiḥ /
tatphalaṃ prāpyate māghe tryahasnānānna saṃśayaḥ

svargaloke ciraṃ rāgo yeṣāṃ manasi vartate /
yatra kvāpi jale taistu snātavyaṃ makare ravau

āyurārogyasaṃpattirūpasaubhāgyatā guṇāḥ /
yeṣāṃ manorathastaistu na tyājyaṃ māghamajjanam

ye ca bibhyaṃti narakādye daridrācca saṃcitāt /
sarvathā taiḥ prayatnena māghe kāryaṃ nimajjanam

dāridrya pāpadaurbhāgya paṃkaprakṣālanāya ca /
māghasnānānna cānyo'sti upāyo rājasattama

śraddhāhīnāni karmāṇi tathātyalpaphalāni vai /
phalaṃ dadāti saṃpūrṇaṃ māghasnānaṃ yathā tathā

akāmo vā sakāmo vā yatra kvāpi bahirjale /
ihāmutra ca duḥkhāni māghasnāyī na viṃdati

pakṣadvaye yathā caṃdro varddhate kṣīyate tathā /
pātakaṃ kṣīyate māghe puṇyarāśiśca vardhate

yathā ca khanyā jāyaṃte ratnāni vividhāni ca /
snānātpuṇyāni jāyaṃte narāṇāṃ māghatastathā

kāmadhenuryathā kāmaṃ ciṃtāmaṇistu ciṃtitam /
māghasnānaṃ dadātīha tadvatsarvānmanorathān

kṛte tapaḥ paraṃ jñānaṃ tretāyāṃ yajanaṃ tathā /
dvāpare tu kalau jñānaṃ māghaḥ sarvayugeṣu ca

sarveṣāmeva varṇānāmāśramāṇāṃ ca bhūpate /
māghasnānaṃ tu dharmasya dhārābhirabhivarṣati

vasiṣṭha uvāca/
iti vākyaṃ bhṛgoḥ śrutvā tasminnevāśrame suraḥ /
sahaiva bhṛguṇā māghe girau nirjhariṇī taṭe

yathoktavidhinā snānamakarodbhāryayā saha /
bhṛgoranugrahātso'tha saṃprāpya manasepsitam

devatāvadano bhūtvā mumude maṇiparvate /
ājagāma bhṛgurvidhyaṃ tamanugrāhya harṣitaḥ

maṇimayagirirāje snānamātreṇa māghe madanavadanarūpastatra vidyādharo'bhūt /
kṣapitaniyamadeho viṃdhyapādāvatīrṇo bhṛgurapi sahaśiṣyairājagāmātha revām

akhilabhuvanasāraṃ māghamāhātmyametaddvijavarabhṛguṇoktaṃ bhūpavidyādharāya /
vividhaphalavicitraṃ yaḥ śṛṇotīha nityaṃ rucirasakalakāmāndevavatprāpnuyātsaḥ

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe māghamāhātmye vasiṣṭhadilīpasaṃvāde paṃcaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ