Scripture Library

Padma Purana · Chapter 5.56

5.56.1

śeṣa uvāca/
prātarnityaṃ vidhāyāsau brāhmaṇānvedavittamān /
hiraṇyadānaiḥ saṃtarpya vidhivatsaṃsadaṃ yayau

5.56.2

lokāḥ sarve namaskartuṃ raghunāthaṃ mahīpatim /
putravatsvaprajāḥ sarvāḥ pālayaṃtaṃ yayuḥ sabhām

5.56.3

lakṣmaṇenātapatraṃ tu dhṛtaṃ mūrdhani bhūpateḥ /
tadā bharataśatrughnau cāmaradvaṃdva dhāriṇau

5.56.4

vasiṣṭhapramukhāstatra munayaḥ paryupāsata /
sumaṃtrapramukhāstatra maṃtriṇo nyāyakartṛkāḥ

5.56.5

evaṃ pravṛtte samaye ṣaṭcārāste svalaṃkṛtāḥ /
samājagmurnarapatiṃ namaskartuṃ sabhāsthitam

5.56.6

tānvaktukāmānsaṃvīkṣya cārānnṛpatisattamaḥ /
sabhāyāmaṃtarāveśma rahaḥ prāviśadutsukaḥ

5.56.7

ekāṃte tāṃścarānsarvānpapraccha sumatirnṛpaḥ /
kathayaṃtu carā mahyaṃ yathātathyamariṃdamāḥ

5.56.8

lokā bruvaṃti māṃ kīdṛgbhāryāyā mama kīdṛśam /
maṃtriṇāṃ kīdṛśaṃ lokā vadaṃti caritaṃ katham

5.56.9

iti vākyaṃ samākarṇya cārā rāmamathābruvan /
meghagaṃbhīrayā vācā pṛcchaṃtaṃ raghunāyakam

5.56.10

cārā ūcuḥ/
nātha kīrtirjanānsarvānpāvayatyadhunā bhuvi /
gṛhegṛhe śrutāsmābhiḥ puruṣaiḥ strībhirīḍitā

5.56.11

vivasvato mahānvaṃśo bhavatā parameṣṭhinā /
alaṃkartuṃ gataṃ bhūmau kīrtirvistāritā bahuḥ

5.56.12

aneke sagarādyāśca kīrtimaṃto mahābalāḥ /
abhavaṃstādṛśī kīrtisteṣāṃ nābhūdyathā tava

5.56.13

tvayā nāthena sakalāḥ kṛtārthāśca prajāḥ kṛtāḥ /
yāsāṃ nākālamaraṇaṃ na ca rāgādyupadrutiḥ

5.56.14

yādṛśaścaṃdramāloke yādṛśī jāhnavī sarit /
tādṛktava ca satkīrtiḥ prakāśayati bhūtalam

5.56.15

brahmādikā bhavatkīrtimākarṇya trapitā bhṛśam /
nātha sarvatra te kīrtiḥ pāvayatyadhunā janān

5.56.16

vayaṃ dhanyatamāḥ sarve ye cārāstava bhūpate /
kṣaṇekṣaṇe tava mukhaṃ lokayāma manoharam

5.56.17

ityādivākyaṃ cārāṇāṃ paṃcānāṃ vīkṣya rāghavaḥ /
ṣaṣṭhaṃ papraccha cāraṃ taṃ vilakṣaṇamukhāṃkitam

5.56.18

rāma uvāca/
satyaṃ vada mahābuddhe yacchrutaṃ lokasaṃkare /
tādṛkpraśaṃsa me sarvamanyathā pātakādikṛt

5.56.19

punaḥ punaśca taṃ rāmaḥ papracchāśu savistaram /
tathāpi na bravītyeva rāmaṃ laukikabhāṣitam

5.56.20

tadā rāmaḥ pratyavocaccāraṃ mukhavilakṣitam /
śapāmi tvāṃ tu satyena śaṃsa sarvaṃ yathātatham

5.56.21

tadā rāmaṃ pratyuvāca cāro vākyaṃ śanaiḥ śanaiḥ /
akathyamapi te vācyaṃ vākyaṃ kārujanoditam

5.56.22

cāra uvāca/
svāminsarvatra te kīrtirdaśānanavadhādikā /
anyatra rākṣasagṛhe sthitāyāste striyā aho

5.56.23

kārurekastu rajako niśīthe mahilāṃ svakām /
anyagehoṣitāṃ dṛṣṭvā dhikkurvansamatāḍayat

5.56.24

tanmātā pratyuvācemāṃ kathaṃ tāḍayase'naghām /
gṛhāṇa mā kṛthā niṃdāṃ striyaṃ madvākyamācara

5.56.25

tadāvocatsa rajako nāhaṃ rāmo mahīpatiḥ /
yadrākṣasagṛhedhyuṣṭāṃ sītāmaṃgīcakāra saḥ

5.56.26

sarvaṃ rājñaḥ kṛtaṃ karma nītimadbhavati prabho /
anyeṣāṃ puṇyakartṝṇāmapi kṛtyamanītimat

5.56.27

punaḥ punaruvācāsau nāhaṃ rāmo mahīpatiḥ /
cukrudhe samaye rājanmayā vākyaṃ tava smṛtam

5.56.28

tadānīṃ śira ācchidya pātayāmi mahītale/
kṛtaḥ punarvicārome kva rāmo rajakaḥ kva nu

5.56.29

ayaṃ duṣṭo'nṛtaṃ vakti na hīdaṃ tathyamucyate /
ājñāpayasi cedrāma sāṃprataṃ mārayāmi tam

5.56.30

avācyamapi te proktaṃ tvadāgrahata unnayam /
rājā pramāṇamatredaṃ vicārayatu saṃgatam

5.56.31

śeṣa uvāca/
iti vākyaṃ samākarṇya mahāvajranibhākṣaram /
niḥśvasanmuhurucchvāsamācaranmūrcchito'patat

5.56.32

taṃ mūrcchitaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā cārā duḥkhasamanvitāḥ /
vījayāmāsurvāsograirduḥkhāpanaya hetave

5.56.33

sa labdhasaṃjño nṛpatirmuhūrtena jagāda tān /
gacchaṃtu bharataṃ śīghraṃ preṣayaṃtu ca māṃ prati

5.56.34

te duḥkhitāścarāstūrṇaṃ bharatasya gṛhaṃ gatāḥ /
kathayāmāsu rāmasya saṃdeśaṃ nayahārakāḥ

5.56.35

bharato rāmasaṃdeśaṃ śrutvā dhīmānyayau sadaḥ /
rāmaṃ prati rahaḥsaṃsthaṃ śrutvā taṃ tvarayā yutaḥ

5.56.36

āgatya taṃ pratīhāraṃ pratyuvāca mahāmanāḥ /
kutrāste rāmabhadro'sau mama bhrātā kṛpānidhiḥ

5.56.37

tannirdiṣṭaṃ gṛhaṃ vīro yayau ratnamanoharam /
rāmaṃ vilokya viklāṃtaṃ bhayamāpa sa mānase

5.56.38

kiṃ vāsau kupito rāmaḥ kiṃ vā duḥkhamidaṃ vibhoḥ /
tadā provāca nṛpatiṃ niḥśvasaṃtaṃ muhurmuhuḥ

5.56.39

svāminsukhasamārādhyaṃ vaktraṃ te kathamānatam /
aśrubhirlakṣyate rāhugrastadehaḥ śaśīva te

5.56.40

sarvaṃ me kāraṇaṃ tathyaṃ brūhi māṃ kiṃ karomi te /
tyaja duḥkhaṃ mahārāja kathaṃ duḥkhasya bhājanam

5.56.41

evaṃ bhrātrā procyamāno gadgadasvarayā girā /
provāca bhrātaraṃ vīro rāmacaṃdraśca dhārmikaḥ

5.56.42

śṛṇu bhrātarvaco mahyaṃ mama duḥkhasya kāraṇam /
tanmārjanaṃ kuruṣvādya bhrātaḥ prātarmahāmate

5.56.43

vaṃśe vaivasvate rājā na kaścidayaśaḥ kṣataḥ /
matkīrtiradya kaluṣā gaṃgāyamunayā gatā

5.56.44

yeṣāṃ yaśo nṛṇāṃ bhūmau teṣāmeva sujīvitam /
apakīrtikṣatānāṃ tu jīvitaṃ mṛtakaiḥ samam

5.56.45

yeṣāṃ yaśo bhavedbhūmau teṣāṃ lokāḥ sanātanāḥ /
apakīrtyuragī daṣṭāsteṣāṃ bhūyādadhogatiḥ

5.56.46

adya me kaluṣā kīrtiḥ svardhunī lokaviśrutā /
tacchṛṇuṣva vaco me'dya rajakena yathoditam

5.56.47

asminpure'dya rajaka uktavāñjānakībhavam /
kiṃcidvācyaṃ tato bhrātaḥ kiṃ karomi mahītale

5.56.48

kimātmānaṃ jahāmyadya kimenāṃ jānakīṃ striyam /
ubhayoḥ kiṃ mayā kāryaṃ tattathyaṃ brūhi me bhavān

5.56.49

ityuktvā nirgaladbāṣpo vepathu kṣubhitāṃgakaḥ /
papāta bhūmau virajo dhārmikāṇāṃ śiromaṇiḥ

5.56.50

bhrātaraṃ patitaṃ dṛṣṭvā bharato duḥkhasaṃyutaḥ /
saṃvīkṣya śanakai rāmaṃ prāptasaṃjñaṃ cakāra saḥ

5.56.51

saṃjñāṃ prāptaṃ tu saṃvīkṣya rāmacaṃdraṃ suduḥkhitam /
uvāca duḥkhanāśāya vākyaṃ tu sumanoharam

5.56.52

ko'yaṃ vai rajakaḥ kiṃtu vācyaṃ vākyaṃ yathābravīt /
jihvācchedaṃ kariṣyāmi jānakīvācyakāriṇaḥ

5.56.53

tadā rāmo'bravīdvākyaṃ rajakasya mukhodgatam /
śrutaṃ cāreṇa tatsarvaṃ bharatāya mahātmane

5.56.54

tacchrutvā bharataḥ prāha bhrātaraṃ duḥkhaśokinam /
jānakīvahniśuddhābhūllaṃkāyāṃ vīrapūjitā

5.56.55

brahmābravīdiyaṃ śuddhā pitā daśarathastava /
kathaṃ sā rajakoktitvāddhātavyā lokapūjitā

5.56.56

brahmādisaṃstutā kīrtistavalokānpunāti hi /
sā kathaṃ rajakoktyā vai kaluṣādya bhaviṣyati

5.56.57

tasmāttyaja mahāduḥkhaṃ sītāvācyasamudbhavam /
kuru rājyaṃ tayā sārdhamaṃtarvatnyā subhāgyayā

5.56.58

tvaṃ kathaṃ svaśarīraṃ tu hātumicchasi śobhanam /
vayaṃ hatāḥ sma sarve'dya tvāṃ vinā duḥkhanāśakam

5.56.59

kṣaṇaṃ sītā na jīveta tvāṃ vinā sumahodayā /
tasmātpativratā sākaṃ bhunaktu vipulāṃ śriyam

5.56.60

iti vākyaṃ samākarṇya bharatasya ca dhārmikaḥ /
punareva jagādemaṃ vākyaṃ vākyavidāṃ varaḥ

5.56.61

yattvaṃ kathayasi bhrātastatsarvaṃ dharmasaṃyutam /
paraṃ yadvacmyahaṃ vākyaṃ tatkuruṣva mamājñayā

5.56.62

jānāmyenāṃ vahniśuddhāṃ pavitrāṃ lokapūjitām /
lokāpavādādbhīto'haṃ tyajāmi svāṃ tu jānakīm

5.56.63

tasmātkare śitaṃ dhṛtvā karavālaṃ sudāruṇam /
śiraśchiṃdhyathavā jāyāṃ jānakīṃ muṃca vai vane

5.56.64

iti vākyaṃ samākarṇya rāmasya bharato'patat /
mūrcchitaḥ sankṣitau dehe kaṃpayuktaḥ sabāṣpakaḥ

5.56.56

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe bharatavākyaṃnāma ṣaṭpaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0