Padma Purana · Chapter 5.55

vyāsa uvāca/
etāṃ śrutvā kathāṃ ramyāṃ lavasya balino muniḥ /
saṃśayānaḥ paryapṛcchannāgaṃ daśaśatānanam

śrīvātsyāyana uvāca/
tvayoktaṃ tu purā rāmaḥ sītāmekākinīṃ vane /
rajakasya duruktyāsau tatyāja mahi lolupaḥ

jānakyāṃ kva sutau jātau kva dhanurdharatāṃ gatau /
kathaṃ ca śikṣitā vidyā yo rāmahayamāharat

vyāsa uvāca/
iti śrutvā munervākyaṃ śeṣo nāgo mahāmatiḥ /
praśasya vipraṃ jagade rāmacāritramadbhutam

śeṣa uvāca/
rāmo rājyamayodhyāyāṃ bhrātṛbhiḥ sahito'karot /
dharmeṇa pālayansarvaṃ kṣitikhaṃḍaṃ svayā striyā

sītā dadhāra tadvīryaṃ māsāḥ paṃcābhavaṃstadā /
atyaṃtaṃ śuśubhe devī trayīva puruṣaṃ dharā

kadācitsamaye rāmaḥ papraccha ca videhajām /
kīdṛśo dohadaḥ sādhvi mayā te sādhyate hi saḥ

rahasyeva tu sā pṛṣṭā trapamāṇā patiṃ satī /
lajjā gadgada vāgrāmaṃ nijagāda vaco'mṛtam

sītovāca/
tvatkṛpāto mayā sarvaṃ bhuktaṃ bhokṣyāmi śobhanam /
na kaścinmānase kāṃta viṣayo hyatiricyate

yasyābhavādṛśaḥ svāmī devasaṃstutasatpadaḥ /
tasyāḥ sarvaṃ varīvarti na kiṃcidavaśiṣyate

tvamāgrahātpṛcchasi māṃ dohadaṃ manasi sthitam /
bravīmi purataḥ satyaṃ tava svāminmanohara

ciraṃ jātaṃ mayā satyo lopāmudrādikāḥ striyaḥ /
dṛṣṭvā svāminmano draṣṭuṃ tā utsukati suṃdarīḥ

rājyaṃ prāptā tvayā sārddhamanekasukhamāsthitā /
kṛtaghnāhaṃ kadāpīha tā namaskartumānasā

tatra gatvā tapaḥkośānvastrādyaiḥ paripūjaye /
ratnāni caiva bhāsvaṃti bhūṣā api samarpaye

yathā me toṣitāḥ satyo dadatyāśīrmanoharāḥ /
eṣa me dohadaḥ kāṃta paripūraya mānasaḥ

itthamākarṇya vacanaṃ sītāyāḥ sumanoharam /
jagāda paramaprīto rāmacaṃdraḥ priyāṃ prati

dhanyāsi jānakī prātargamiṣyasi tapodhanāḥ /
prekṣyatāstu kṛtārthā tvamāgamiṣyasi meṃ'tikam

iti rāmavacaḥ śrutvā paramāṃ prītimāpa sā /
prātarmama bhavatyaddhā tāpasīnāṃ samīkṣaṇam

atha tanniśi rāmeṇa cārāḥ kīrtiṃ nijāṃ śrutām /
prekṣituṃ preṣitāste tu niśīthe hyagamanañchanaiḥ

te pratyahaṃ rāmakathāḥ śṛṇvaṃtaḥ sumanoharāḥ /
taddine gatavaṃtastu dhanāḍhyasya gṛhaṃ mahat

dīpaṃ vīkṣya prajvalaṃtaṃ vacanaṃ vīkṣya mānuṣam /
sthitāstatra kṣaṇaṃ cārāḥ samaśṛṇvanyaśo bhṛśam

tatra kācana vāmākṣī bālakaṃ prati harṣitā /
stanaṃ dhayaṃtaṃ nijagau vākyaṃ tu sumanoharam

piba putra yatheṣṭaṃ tvaṃ stanyaṃ mama manoharam /
paścāttava suduṣprāpaṃ bhaviṣyati mamātmaja

etatpuryāḥ patī rāmo nīlotpaladalaprabhaḥ /
tatpurīsthajanānāṃ tu na bhaviṣyati vai januḥ

janmābhāvātkathaṃ pānaṃ stanyasya bhuvi jāyate /
tasmātpiba muhuḥ stanyaṃ durllabhaṃ hṛdi manya ca

ye śrīrāmaṃ smariṣyaṃti dhyāyaṃti ca vadaṃti ye /
teṣāmapi payaḥpānaṃ na bhaviṣyati jātucit

ityādivākyaṃ saṃśrutya śrīrāmayaśaso'mṛtam /
harṣitāḥ prayayurgehamanyadbhāgyavato mahat

tāvadanyaścarastatra manoramamidaṃ gṛham /
matvā tiṣṭhanhi rāmasya kṣaṇaṃ śuśrūṣayā yaśaḥ

tatra kācinnijaṃ kāṃtaṃ paryaṃkopari susthitam /
tāṃbūlaṃ carvatī dattaṃ bharttāsnehena suṃdarī

kaṃkaṇasvaraśobhāḍhyā karpūrāgarudhūpitā /
kāṃtaṃ vīkṣya calannetrā kāmarūpamavocata

nātha tvaṃ tādṛśo mahyaṃ bhāsi yādṛgraghoḥ patiḥ /
atyaṃtaṃ suṃdarataraṃ vapurbibhratsukomalam

padmaprāṃtaṃ netrayugmaṃ vakṣo mohanavistṛtam /
bhujau ca sāṃgadau bibhratsākṣādrāma ivāsi me

iti vākyaṃ samākarṇya kāṃtāyāḥ sumanoharam /
uvāca netrayoḥ prāṃtaṃ nartayankāmasuṃdaraḥ

śṛṇu kāṃte tvayā proktaṃ sādhvyā tu sumanoharam /
pativratānāṃ tadyogyaṃ svakāṃto rāma eva hi

paraṃ kvāhaṃ maṃdabhāgyaḥ kva rāmo bhāgyavānmahān /
kva cāhaṃ kīṭavattucchaḥ kva brahmādisurārcitaḥ

khadyotaḥ kva nabhoratnaṃ śalabhaḥ kva nu pāmaraḥ /
gajāriḥ kva mṛgeṃdro'sau śaśakaḥ kva nu maṃdadhīḥ

kva ca sā jāhnavī devī kva rathyā jalamutpatham /
kva meruḥ surasaṃvāsaḥ kva guṃjāpuṃjakolpakaḥ

tathāhaṃ kva kva rāmo'sau yatpādarajasāṃganā /
śilībhūtā kṣaṇājjātā brahmamohanarūpadhṛk

iti vākyaṃ prabruvāṇaṃ parirebhe nijaṃ patim /
jātakāmā hṛtapremṇā nartita bhrū dhanurdharā

ityādi vākyaṃ saṃśrutya gataścānyaniveśanam /
tāvadanyaścaro vākyaṃ śuśrāva yaśasānvitam

kācitpuṣpamayīṃ śayyāṃ caṃdanaṃ saha caṃdrakam /
sarvaṃ vidhāya kāmārhaṃ jagāda vacanaṃ patim

pate kuruṣva bhogārhe śayanaṃ puṣpamaṃcake /
caṃdanādikalepaṃ ca tathā bhogamanekadhā

tvādṛśā eva bhogārhā na ca rāmaparāṅmukhāḥ /
sarvaṃ rāmakṛpāprāptamupabhuṃkṣva yathātatham

matsadṛśī kāminī te caṃdanaṃ tāpahārakam /
paryaṃkaḥ puṣparacitaḥ sarvaṃ rāmakṛpābhavam

ye rāmaṃ na bhajiṣyaṃti te narā jaṭharaṃ svayam /
na bhartuṃ śaknuvaṃtyeva vastrabhogādi varjitāḥ

iti bruvaṃtīṃ mahilāṃ harṣitaḥ patirabravīt /
sarvaṃ tathyaṃ bravīṣi tvaṃ mama rāmakṛpābhavam

ityevaṃ rāmabhadrasya yaśaḥ śrutvā gataścaraḥ /
tāvadanyasya veśmasthaścaro'nya śuśruve vacaḥ

kācitkāṃtena paryaṃke vīṇāvādanatatparā /
kāṃtena rāmasatkīrtiṃ gāyamānā patiṃ jagau

svāminvayaṃ dhanyatamā yeṣāṃ puryāḥ patiḥ prabhuḥ /
śrīrāmaḥ svaprajāḥ putrāniva pāti ca rakṣakaḥ

yo mahatkarmaduḥsādhyaṃ kṛtavānsulabhaṃ na tat /
samudraṃ yo nijagrāha setuṃ tatra babaṃdha ca

rāvaṇaṃ yo ripuṃ hatvā laṃkāṃ saṃbhajya vānaraiḥ /
jānakīmājahārātra mahadācāramācarat

iti proktaṃ samākarṇya vacaḥ sumadhurākṣaram /
patiḥ smitaṃ cakāremāṃ vākyaṃ punarathābravīt

mugdhenedaṃ mahatkarma rāmacaṃdrasya bhāminī /
daśānanavadhādīni samudra damanāni ca

līlayāyo'vaniṃ prāpto brahmādiprārthito mahān /
karoti saccaritrāṇi mahāpāpaharāṇi ca

mā jānīhi naraṃ rāmaṃ kausalyānaṃdadāyakam /
sṛjatyavati haṃtyetadviśvaṃ līlāttamānuṣaḥ

dhanyā vayaṃ ye rāmasya paśyāmo mukhapaṃkajam /
brahmādisuradurdarśaṃ mahatpuṇyakṛto vayam

aśṛṇodrāmacaṃdrasya caritraṃ śrutisaukhyadam /
ityādivākyaṃ śuśrāva cāro dvāristhito muhuḥ

anyo hyanyaṃ gṛhaṃ gatvā tasthau śrotuṃ hareryaśaḥ /
tatrāpi rāmabhadrasya yaśaḥ śuśrāva śobhanam

khelaṃtī svāminā sārdhaṃ dyūtena sumanoharā /
uvāca vākyaṃ madhuraṃ nartayaṃtīva kaṃkaṇe

jitaṃ mayā kāṃta javena sarvaṃ /
kariṣyasi tvaṃ kimu hārimānasaḥ /
ityādi vākyaṃ parihāsapūrvakaṃ /
kṛtvā svakāṃtaṃ pariṣasvaje mudā

uvāca kāṃtaścārvaṃgi jitameva suśobhane /
rāmaṃ me smarato nityaṃ na kutrāpi parājayaḥ

idānīṃ tvāṃ tu jeṣyāmi rāmaṃ smṛtvā manoharam /
devā yathā purā smṛtvā ditijānajayankṣaṇāt

evamuktvā pāśakānāṃ parivartanamākarot /
tāvajjayaṃ prapede'sau harṣito vākyamabravīt

mama proktamṛtaṃ jātaṃ jitā tvaṃ navayauvanā /
rāmasmārī kadāpyeva na bhavedriputo bhayī

ityevaṃ tau vadaṃtau ca parasparamathotsukau /
parirabhya dṛḍhaṃ premṇā tataścāro gato gṛham

evaṃ paṃcamahācārā rājñaḥ saṃśrutya vai yaśaḥ /
parasparaṃ praśaṃsaṃto gehaṃ svaṃ svaṃ yayurmudā

ekaḥ ṣaṣṭhaścaraḥ kārugehānālokya tatra ha /
jagāma śrotukāmo'sau yaśo rājño mahīpateḥ

rajakaḥ krodhasaṃspṛṣṭo bhāryāmanyagṛhoṣitām /
padā saṃtāḍayāmāsa dhikkurvañchoṇanetravān

gaccha tvaṃ madgṛhāttasya gehaṃ yatroṣitā dinam /
nāhaṃ gṛhṇāmi bhavatīṃ duṣṭāṃ vacanalaṃghinīm

tadāsya mātā provāca mā tyajaināṃ gṛhāgatām /
aparādhena rahitāṃ duṣṭakarmavivarjitām

mātaraṃ pratyuvācātha rajakaḥ krodhasaṃyutaḥ /
nāhaṃ rāmaiva preṣṭhāṃ gṛhṇāmyanyagṛhoṣitām

sa rājā yatkarotyeva tatsarvaṃ nītimadbhavet /
ahaṃ gṛhṇāmi no bhāryāṃ paraveśmani saṃsthitām

punaḥpunaruvācedaṃ nāhaṃ rāmo mahīśvaraḥ /
yaḥ parasya gṛhe saṃsthāṃ jānakīṃ vai rarakṣa saḥ

iti vākyaṃ samāśrutya cāraḥ krodhapariplutaḥ /
khaḍgaṃ gṛhītvā svakare taṃ haṃtuṃ vidadhe manaḥ

sa rāmoktaṃ ca sasmāra na vadhyaḥ kopi me janaḥ /
iti jñātvā saroṣaṃ tu saṃjahāra mahāmanāḥ

tadā śrutvā suduḥkhārtaḥ paṃcacārā yataḥ sthitāḥ /
tato gataḥ prakupito niḥśvasanmuhurucchvasan

te vai parasparaṃ tatra militāstu samabruvan /
svaśrutaṃ rāmacaritaṃ sarvalokaikapūjitam

te tadbhāṣitamākarṇya parasparamamaṃtrayan /
na vācyaṃ raghunāthāyā vācyaṃ duṣṭajanoditam

iti saṃmaṃtrya te gehaṃ gatvā suṣupurutsukāḥ /
prātā rājñe praśaṃsāma iti buddhyā vyavasthitāḥ

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe cāranirīkṣaṇaṃnāma paṃcapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ