Padma Purana · Chapter 5.51

śeṣa uvāca/
tacchrutvā bhāṣitaṃ tasya surathasyāṃgadānanāt /
sajjībhūtā raṇe sarve rathasthā raṇakovidāḥ

paṭahānāṃ ninādo'bhūdbherīnādastathaiva ca /
vīrāṇāṃ garjanānādāḥ prādurbhūtā raṇāṃgaṇe

rathacītkāraśabdena gajānāṃ bṛṃhitena ca /
vyāptaṃ tatsakalaṃ viśvaṃ divaṃ yāto mahāravaḥ

raṇotsāhena saṃyuktā vīrā raṇaviśāradāḥ /
kurvaṃti vividhānnādānkātarasya bhayaṃkarān

evaṃ kolāhale vṛtte suratho nāma bhūmipaḥ /
svasutaiḥ sainikaiścātha vṛtaḥ prāyādraṇāṃgaṇe

gajairathairhayaiḥ pattivrajaiḥ pūrṇāṃ tu medinīm /
kurvansamudraiva tāṃ plāvayandadṛśe bhaṭaiḥ

śaṃkhanādena saṃghuṣṭaṃ jayanādaistathaiva ca /
vīkṣya taṃ pradhanodyuktaṃ sumatiṃ prāha bhūmipaḥ

śatrughna uvāca/
eṣa rājā samāyāto mahāsainyaparīvṛtaḥ /
atra yatkṛtyamasmākaṃ tadvadasva mahāmate

sumatiruvāca/
yoddhavyamatra bahubhirvīrai raṇaviśāradaiḥ /
puṣkalādibhiratyugraiḥ sarvaśastrāstrakovidaiḥ

rājñā saha samīrasya putraḥ paramaśauryavān /
yuddhaṃ karotu subalaḥ parayuddhaviśāradaḥ

śeṣa uvāca/
iti brūte mahāmātyo yāvattāvannṛpātmajāḥ /
raṇāṃgaṇe dhanūṃṣyaddhā sphārayāmāsuruddhatāḥ

tānvīkṣya yodhāḥ subalāḥ puṣkalādyā raṇotkaṭāḥ /
abhijagmuḥ syaṃdanaiḥ svairdhanurbāṇakarā matāḥ

caṃpakena mahāvīraḥ puṣkalaḥ paramāstravit /
dvairathenaiva yuyudhe mahāvīreṇa śālinā

mohakaṃ yodhayāmāsa jānakiḥ sa kuśadhvajaḥ /
ripuṃjayena vimalo durvāreṇa subāhukaḥ

pratāpinā pratāpāgryo balamodena cāṃgadaḥ /
haryakṣeṇa nīlaratnaḥ sahadevena satyavān

rājā vīramaṇirbhūri devena yuyudhe balī /
asutāpena cogrāśvo yuyudhe balasaṃyutaḥ

dvairathaṃ tu mahadyuddhamakurvanyuddhakovidāḥ /
sarve śastrāstrakuśalāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ

evaṃ pravṛtte saṃgrāme surathasya sutaistadā /
atyaṃtaṃ kadanaṃ tatra babhūva munisattama

puṣkalaścaṃpakaṃ prāha kiṃ nāmāsi nṛpātmaja /
dhanyosi yo mayā sārdhaṃ raṇamadhyamupeyivān

idānīṃ tiṣṭha kiṃ yāsi kathaṃ te jīvitaṃ bhavet /
ehi yuddhaṃ mayā sārdhaṃ sarvaśastrāstrakovida

ityabhivyāhṛtaṃ tasya śrutvā rājātmajo balī /
jagāda puṣkalaṃ vīro meghagaṃbhīrayā girā

caṃpaka uvāca/
na nāmnā na kulenedaṃ yuddhamatra bhaviṣyati /
tathāpi tava vakṣye'haṃ svanāmabalapūrvakam

mama mātā rāghaveśo matpitā rāghavaḥ smṛtaḥ /
mama baṃdhū rāmacaṃdra svaḥjano mama rāghavaḥ

mannāma rāmadāsaśca sadā rāmasya sevakaḥ /
tārayiṣyati māṃ yuddhe rāmo bhaktakṛpākaraḥ

lokānāṃ matamāsthāya prabravīmi tavādhunā /
surathasya sutaścāhaṃ mātā vīravatīmama

mannāmayo madhau sarvāñchobhanānvidadhāti vai /
madhupāyaṃrasāvā saṃtyajaṃti madhumohitāḥ

varṇena svarṇasadṛśo madhye liṃgavapurdharaḥ /
tadākhyayābhidhāṃ vīra jānīhi mama mohinīm

yudhyasva bāṇaiḥ pradhanena ko jetuṃ hi māṃ kṣamaḥ /
idānīṃ darśayiṣyāmi svaparākramamadbhutam

śeṣa uvāca/
iti śrutvā mahadvākyaṃ puṣkalo hṛdi toṣitaḥ /
taṃ durjayaṃ manyamānaḥ śarānmuṃcanraṇe'bhavat

śarasaṃghaṃ pramuṃcaṃtaṃ koṭidhā puṣkalaṃ yayau /
caṃpakaḥ kopasaṃyukto dhanuḥ sajyamathākarot

mumoca niśitānbāṇānvairivṛṃdavidāraṇān /
svanāmacihnitānsvarṇapuṃkhabhāgasamanvitān

tāṃściccheda mahāvīraḥ puṣkalaḥ pradhanāṃgaṇe /
śarāṃdhakāraṃ sarvatra muṃcanbāṇāñchilāśitān

svabāṇacchedanaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ vīreṇa caṃpakaḥ /
āhvayāmāsa balinaṃ puṣkalaṃ kopapūritaḥ

mā prayāhi raṇaṃ tyaktveti bruvansamare punaḥ /
puṣkalaṃ hṛdaye bāṇairvivyādha daśabhistvaran

te bāṇāḥ puṣkalasyāho hṛdaye tīvraveginaḥ /
āgatya subhṛśaṃ lagnāḥ śoṇitaṃ papurūrjitam

tairbāṇairvyathito vīraḥ śarānpaṃca samādade /
sutīkṣṇāgrānmahākopādvārayanparvatāniva

te bāṇāstasya bāṇāśca parasparamathorjitāḥ /
ākāśe racitāśchinnāḥ śatadhā rājasūnunā

chittvā bāṇānsutīkṣṇāgrānsurathāṃgodbhavo balī /
bāṇāñchataṃ samādhatta puṣkalaṃ tāḍituṃ hṛdi

te bāṇāḥ śatadhācchinnāḥ puṣkalena mahātmanā /
apatansamaropāṃte śaravegaprapīḍitāḥ

tadā tatsumahatkarma dṛṣṭvā rājñaḥ suto balī /
sahasreṇa śarāṇāṃ ca tāḍayanvakṣasi sphuṭam

tānapyāśu praciccheda puṣkalaḥ paramāstravit /
punarapyāśu sve cāpe samādhattāyutaṃ śarān

tānapyāśu praciccheda puṣkalaḥ paramāstravit /
tato'tyataṃ prakupitaḥ śaravṛṣṭimathākarot

śaravṛṣṭiṃ samāyāṃtīṃ matvā caṃpaka vīrahā /
sādhusādhupraśaṃsaṃtaṃ puṣkalaṃ samatāḍayat

puṣkalaścaṃpakaṃ dṛṣṭvā mahāvīryasamanvitam /
brahmaṇo'strasamādhatta sve cāpe sarvaśastravit

tena muktaṃ mahāśastraṃ prajajvāla diśo daśa /
khaṃ rodasī vyāpya viśvaṃ pralayaṃ kartumudyatam

caṃpako muktamastraṃ taddṛṣṭvā sarvāstrakovidaḥ /
tatsaṃhartuṃ tadevāstraṃ mumoca ripumudyatam

dvayorekatamaṃ tejaḥ pralayaṃ menire janāḥ /
saṃjahāra tadāstrāstramekībhūtaṃ parāstrakam

tatkarmacādbhutaṃ dṛṣṭvā puṣkalastiṣṭhatiṣṭha ca /
bruvañcharānamoghāṃstu caṃpakaṃ sa krudhāhanat

caṃpakastāñcharānmuktānagaṇayya mahāmanāḥ /
rāmāstraṃ pramumocātha puṣkalaṃ prati dāruṇam

tanmuktamastramālokya caṃpakena mahātmanā /
chettuṃ yāvanmanaścakre tāvadgrastaḥ śareṇa saḥ

baddhaścaṃpakavīreṇa rathe sve sthāpitaḥ punaḥ /
puraṃ preṣayituṃ tāvanmanaścakre mahāmanāḥ

hāhākāro mahānāsīdbaddhe puṣkalasaṃjñike /
śatrughnaṃ prayayuryodhāḥ palāyanaparāyaṇāḥ

bhagnāṃstānvīkṣya śatrughno hanūmaṃtamuvāca ha /
kena vīreṇa me bhagnaṃ balaṃ vīrairalaṃkṛtam

tadovāca mahīnātha puṣkalaṃ paravīrahā /
baddhvā nayati vīro'sau caṃpakaḥ svapadoddhuraḥ

tasyedṛgvākyamākarṇya śatrughnaḥ kopasaṃyutaḥ /
uvāca pavanodbhūtaṃ mocayāśu nṛpātmajāt

mahābalaḥ sutaścāsya baddhvā yaḥ puṣkalaṃ bhaṭam /
tasmānmocaya vīrāgrya kathaṃ tiṣṭhasi cāhave

etadvākyaṃ samākarṇya hanūmānomiti bruvan /
jagāma taṃ mocayituṃ puṣkalaṃ caṃpakādbhaṭāt

hanūmaṃtamathālokya taṃ mocayitumāgatam /
bāṇaiḥ śataiśca sāhasrairjaghāna parakopanaḥ

bāṇāṃstānsa babhaṃjāśu muktāṃstena mahātmanā /
punarapyenamevāśu bāṇānmuṃcanmahānabhūt

tānsarvāṃścūrṇayāmāsa nārācānvairimocitān /
śālaṃ kare samādhṛtya jaghāna nṛpanaṃdanam

śālaṃ tena vinirmuktaṃ tilaśaḥ kṛtavānbalī /
gajo hanūmatā mukto nṛpanaṃdana mastake

so'pyāhataścaṃpakena mṛto bhūmau papātasaḥ /
śilāḥ saṃmocayāmāsa hanūmānparamāstravit

caṃpakastāḥ śilāḥ sarvāḥ kṣaṇāccūrṇitavānbhṛśam /
bāṇayaṃtrikayā brahmanmahaccitramabhūdidam

svamuktāstāḥ śilāḥ sarvāścūrṇitā vīkṣya mārutiḥ /
cukopa hṛdaye'tyataṃ bahuvīryamiti smaran

āgatya ca kare dhṛtvā nabhasyutpatitaḥ kapiḥ /
tāvadyayau netrapathādupari kṣipravegavān

caṃpakastaṃ hanūmaṃtaṃ yuyudhe nabhasi sthitaḥ /
bāhuyuddhena mahatā tāḍitaḥ kapipuṃgavaḥ

cukopa mānase vīro garvaparvatadāruṇaḥ /
padā dhṛtvā caṃpakaṃ taṃ tāḍayāmāsa bhūtale

tāḍito'sau kapīṃdreṇa kṣaṇādutthāya vegavān /
hanūmaṃtaṃ tu lāṃgūle dhṛtvā babhrāma sarvataḥ

kapīṃdrastadbalaṃ vīkṣya hasanpāde'grahītpunaḥ /
bhrāmayitvā śataguṇaṃ gajopasthe hyapātayat

papāta bhūmau subalo rājasūnuḥ sa caṃpakaḥ /
mūrcchito vīrabhūṣāḍhyamalaṃkurvanraṇāṃgaṇam

tadā hāheti vai lokāścukruśuścaṃpakānugāḥ /
puṣkalaṃ mocayāmāsa baddhaṃ caṃpakapāśataḥ

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhepuṣkalamocanaṃ nāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ