Padma Purana · Chapter 5.50
śeṣa uvāca/
atha rāmānujo vegātsamāgatya svasevakān /
papraccha kutra vāho'sau yājñikaḥ sumanoharaḥ
tadā te vacanaṃ procuḥ śatrughnaṃ sumahābalāḥ /
na jānīmo bhaṭāḥ keciddhayaṃ nītvā gatāḥ pure
vayaṃ ca dhikkṛtāḥ sarve balibhī rājasevakaiḥ /
atra pramāṇaṃ bhagavāniti kartavya tāṃ prati
tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ śatrughnaḥ kupito bhṛśam /
daśanroṣātsvadaśanāñjihvayā lelihanmuhuḥ
uvāca vīro madvāhaṃ hṛtvā kutra gamiṣyasi /
idānīṃ pātaye bāṇaiḥ puraṃjanasamanvitam
ityuktvā sumatiṃ prāha kasyedaṃ puṭabhedanam /
ko vartate'syādhipatiryo me vāhamajīharat
śeṣa uvāca/
iti vākyaṃ samākarṇya bhūpateḥ kopasaṃyutam /
jagāda maṃtrī sugirā sphuṭākṣarasamanvitam
viddhīdaṃ kuṃḍalaṃ nāma nagaraṃ sumanoharam /
asminvasati dharmātmā surathaḥ kṣattriyo balī
nityaṃ dharmaparo rāmacaraṇadvaṃdvasevakaḥ /
manasā karmaṇā vācā hanūmāniva sevakaḥ
caritānyasya śataśo vartaṃte dharmakāriṇaḥ /
mahābalaparīvāraḥ surathaḥ sarvaśobhanaḥ
mahadyuddhaṃ bhavedatra hṛtaścedvāhasattamaḥ /
aneke prapatiṣyaṃti vīrā raṇaviśāradāḥ
evamuktaṃ samāśrutya śatrughnaḥ sacivaṃ prati /
uvāca punarapyevaṃ vacanaṃ vadatāṃ varaḥ
śatrughna uvāca/
kathamatra prakartavyaṃ rāmāśvo'nena ceddhṛtaḥ /
nāyāti yoddhuṃ prabalaṃ kaṭakaṃ vīrasevitam
sumatiruvāca/
dūtaḥ preṣyo mahārāja rājānaṃ prati vāgmikaḥ /
yadvākyena samāyāti balena balināṃ varaḥ
nocedajñānato vāho dhṛtaḥ kenāpi māninā /
arpayiṣyati naḥ sādhumaśvaṃ kratuvaraṃ śubham
iti śrutvātu tadvākyaṃ śatrughno buddhimānbalī /
aṃgadaṃ pratyuvācedaṃ vacanaṃ vinayānvitam
śatrughna uvāca/
yāhi tvaṃ nikaṭasthe vai surathasya mahāpure /
dūtatvena tato gatvā prabrūhi nṛpatiṃ prati
tvayā dhṛto rāmavāho jñānato'jñānatopi vā /
arpayatu na vā yātu pradhanaṃ vīrasaṃyutam
rāmasya dautyaṃ laṃkāyāṃ rāvaṇaṃ prati yatkṛtam /
tathaiva kuru bhūyiṣṭha balasaṃyutabuddhiman
śeṣa uvāca/
etacchrutvāṃgado vīra omiti procya bhūmipam /
jagāma saṃsado madhye vīraśreṇisamanvite
dadarśa surathaṃ bhūpaṃ tulasīmaṃjarīdharam /
rāmabhadraṃ rasanayā bruvaṃtaṃ sevakānnijān
rājāpi dṛṣṭvā plavagaṃ manoharavapurdharam /
śatrughnadūtaṃ matvāpi vālijaṃ pratyabhāṣata
suratha uvāca/
plavagādhipa kasmāttvamāgato'tra kathaṃ bhavān /
brūhi me kāraṇaṃ sarvaṃ yathā jñātvā karomi tat
śeṣa uvāca/
iti saṃbhāṣamāṇaṃ taṃ pratyuvāca kapīśvaraḥ /
vismayaṃścetasi bhṛśaṃ rāmasevākaraṃ nṛpam
jānīhi māṃ nṛpaśreṣṭha vāliputraṃ harīśvaram /
śatrughnena ca dūtatve preṣito bhavatoṃ'tikam
sevakaiḥ kaiścidāgatya dhṛto'śvo mama sāṃpratam /
ajñānato mahānyāyyaṃ kurvadbhiḥ sahasā nṛpa
tamaśvaṃ saha rājyena sahaputrairmudānvitaḥ /
śatrughnaṃ yāhi caraṇe patitvāśu pradehi ca
nocecchatrughnanirmuktanārācaiḥ kṣatavigrahaḥ /
pṛthvītalamalaṃ kurvañchayiṣyasi viśīrṣakaḥ
yena laṃkāpatirnāśaṃ prāpito līlayā kṣaṇāt /
tasyāśvaṃ yāgayogyaṃ tu hṛtvā kutra gamiṣyasi
śeṣa uvāca/
ityādibhāṣamāṇaṃ taṃ pratyuvāca mahīśvaraḥ /
sarvaṃ tathyaṃ bravīṣi tvaṃ nānṛtaṃ tava bhāṣitam
paraṃ śṛṇuṣva madvākyaṃ śatrughnapadasevaka /
mayā dhṛto mahānaśvo rāmacaṃdrasya dhīmataḥ
na mokṣye sarvathā vāhaṃ śatrughnādibhayādaham /
cedrāmaḥ svayamāgatya darśanaṃ dāsyate mama
tadāhaṃ caraṇau natvā dāsyāmi sutasaṃyutaḥ /
sarvaṃ rājyaṃ kuṭuṃbaṃ ca dhanaṃ dhānyaṃ balaṃ bahu
kṣattriyāṇāmayaṃ dharmaḥ svāmināpi viruddhyate/
dharmeṇa yuddhaṃ tatrāpi rāmadarśanamicchatā
śatrughnādīnpravīrāṃstānadhunāhaṃ kṣaṇādapi /
jitvā badhnāmi madgehe nocedrāmaḥ samāvrajet
śeṣa uvāca/
iti śrutvāṃgado dhīmāñjahāsa nṛpatiṃ tadā /
uvāca ca mahadvākyaṃ mahādhairyasamanvitam
aṃgada uvāca/
buddhihīnaḥ pravadasi vṛddhatvātsāgatā tava /
yattvaṃ śatrughnanṛpatiṃ dhikkaroṣi dhiyā balī
yo māṃdhātṛripuṃ daityaṃ lavaṇaṃ līlayāvadhīt /
yenāneke jitāḥ saṃkhye vairiṇaḥ prabaloddhatāḥ
vidyunmālī hato yena rākṣasaḥ kāmage sthitaḥ /
tvaṃ taṃ badhnāsi vīreṃdraṃ matihīnaḥ prabhāsi me
bhrātṛjo yasya subalī puṣkalaḥ paramāstravit /
yena rudragaṇaḥ saṃkhye vīrabhadraḥ sutoṣitaḥ
varṇayāmi kimetasya parākrāṃtiṃ balorjitām /
yena nāsti samaḥ pṛthvyāṃ balena yaśasā śriyā
hanūmānyasya nikaṭe raghunāthapadābjadhīḥ /
yasyānekāni karmāṇi bhaviṣyaṃti śrutāni te
satrikūṭā rākṣasapūrdagdhā yena kṣaṇādbalāt /
akṣo yena hataḥ putro rākṣaseṃdrasya durmateḥ
droṇonāma giriryena pucchāgreṇa sadaivataḥ /
ānīto jīvanārthaṃ tu sainikānāṃ muhurmuhuḥ
jānāti rāmaścāritraṃ nānyo jānāti mūḍhadhīḥ /
yaṃ kapīṃdraṃ manāksvāntānna vismarati sevakam
sugrīvādyāḥ kapīṃdrā ye pṛthvīṃ sarvāṃ grasaṃti ye /
te śatrughnaṃ nṛpaṃ sarve sevaṃte prekṣaṇotsukāḥ
kuśadhvajo nīlaratno riputāpo mahāstravit /
pratāpāgryaḥ subāhuśca vimalaḥ sumadastathā
rājā vīramaṇiḥ satyayuto rāmasya sevakaḥ /
ete'nyepi nṛpā bhūmeḥ patayaḥ paryupāsate
tatra tvaṃ vīra jaladhau maśakaḥ ko bhavāniti /
tajjñātvā gaccha śatrughnaṃ kṛpāluṃ putrakairyutaḥ
vāhaṃ samarpya gaṃtāsi rāmaṃ rājīvalocanam /
dṛṣṭvā kṛtārthī kuruṣe svāṃgāni januṣā saha
śeṣa uvāca/
rājā provāca taṃ dūtaṃ prabruvaṃtamanekadhā /
etāndarśayasi kṣipraṃ sarve na mamagocarāḥ
yādṛśaṃ madbalaṃ dūta tādṛśaṃ na hanūmataḥ /
yo rāmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā prāgādyāgasya pālane
yadyahaṃ manasā vācā karmaṇā kutukānvitaḥ /
bhajāmi rāmaṃ tarhyāśu darśayiṣyati svāṃ tanum
anyathā hanumanmukhyā vīrā badhnaṃtu māṃ balāt /
gṛhṇaṃtu vāhaṃ tarasā rāmabhaktisamanvitāḥ
gaccha tvaṃ nṛpa śatrughnaṃ kathayasva mamoditam /
sajjībhavaṃtu subhaṭā eṣa yāmi raṇe balī
sa vicārya yathāyuktaṃ kariṣyati raṇāṃgaṇe /
mocayaṃtu mahāvāhaṃ na vāmā mā dadaṃtu te
śeṣa uvāca/
iti śrutvāsmi taṃ kṛtvā yayau vīro yato nṛpaḥ /
gatvā nivedayāmāsa yathoktaṃ surathena vai
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe surathadūtayoḥ saṃvādonāma paṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0