Padma Purana · Chapter 5.17
śeṣa uvāca/
śatrughnaścyavanasyātha dṛṣṭvā'ciṃtyaṃ tapobalam /
praśaśaṃsa tapo brāhmaṃ sarvalokaikavaṃditam
aho paśyata yogasya siddhiṃ brāhmaṇasattame /
yaḥ kṣaṇādeva duṣprāpaṃ tadvimānamacīkarat
kva bhogasiddhirmahatī munīnāmamalātmanām /
kva tapobalahīnānāṃ bhogecchā manujātmanām
iti svagatamāśaṃsañchatrughnaścyavanāśrame /
kṣaṇaṃ sthitvā jalaṃ pītvā sukhasaṃbhogamāptavān
hayastasyāḥ payoṣṇyākhyā nadyāḥ puṇyajalātmanaḥ /
payaḥ pītvā yayau mārge vāyuvegagatirmahān
yodhāstannirgamaṃ dṛṣṭvā pṛṣṭhato'nuyayustadā /
hastibhiḥ pattibhiḥ kecidrathaiḥ kecana vājibhiḥ
śatrughno'mātyavaryeṇa sumatyākhyena saṃyutaḥ /
pṛṣṭhato'nujagāmāśu rathena hayaśobhinā
gacchanvājīpuraṃ prāpto vimalākhyasya bhūpateḥ /
ratnātaṭākhyaṃ ca janairhṛṣṭapuṣṭaiḥ samākulam
sa sevakādupaśrutya raghunātha hayottamam /
puroṃtike hi saṃprāptaṃ sarvayodhasamanvitam
tadā gajānāṃ saptatyā caṃdravarṇasamānayā /
aśvānāmayutaiḥ sārdhaṃ rathānāṃ kāṃcanatviṣām
sahasreṇa ca saṃyuktaḥ śatrughnaṃ prati jagmivān /
śatrughnaṃ sa namaskṛtya sarvānprāptānmahārathān
vasukośaṃ dhanaṃ sarvaṃ rājyaṃ tasmai nivedya ca /
kiṃ karomīti rājā taṃ jagāda purataḥ sthitaḥ
rājāpi taṃ svīyapade praṇamraṃ /
dorbhyāṃ dṛḍhaṃ saṃpariṣasvaje mahān /
jagāma sākaṃ tanaye svarājyaṃ /
nikṣipya sarvaṃ bahudhanvibhirvṛtaḥ
rāmacaṃdrābhidhāṃ śrutvā sarvaśrutimanoharām /
sarve praṇamya taṃ vāhaṃ dadurvasumahādhanam
rājānaṃ pūjayitvā tu śatrughnaḥ parayā mudā /
senayā sahito'gacchadvājinaḥ pṛṣṭhatastadā
evaṃ sa gacchaṃstanmārge parvatāgryaṃ dadarśa ha /
sphāṭikaiḥ kānakai raupyai rājitaṃ prastharājibhiḥ
jalanirjharasaṃhrādaṃ nānādhātukabhūtalam /
gairikādikasaddhātu lākṣāraṃgavirājitam
yatra siddhāṃganāḥ siddhaiḥ saṃkrīḍaṃtyakutobhayāḥ /
gaṃdharvāpsaraso nāgā yatra krīḍaṃti līlayā
gaṃgātaraṃgasaṃsparśa śītavāyuniṣevitam /
vīṇāraṇaddhaṃsaśukakvaṇasuṃdaraśobhitam
parvataṃ vīkṣya śatrughna uvāca sumatiṃ tvidam /
taddarśanasamudbhūta vismayāviṣṭamānasaḥ
ko'yaṃ mahāgirivaro vismāpayati me manaḥ /
mahārajatasatprastho mārge rājati me'dbhutaḥ
atra kiṃ devatāvāso devānāṃ krīḍanasthalam /
yadetanmanasaḥ kṣobhaṃ karoti śrīsamuccayaiḥ
iti vākyaṃ samākarṇya jagāda sumatistadā /
vakṣyamāṇaguṇāgāra rāmacaṃdra padābjadhīḥ
nīlo'yaṃ parvato rājanpurato bhāti bhūmipa /
manoharairmahāśṛṅgaiḥ sphāṭikāgraiḥ samaṃtataḥ
enaṃ paśyaṃti no pāpāḥ paradāraratā narāḥ /
viṣṇorguṇagaṇānye vai na manyaṃte narādhamāḥ
śrutismṛtisamutthaṃ ye dharmaṃ sadbhiḥ susādhitam /
na manyaṃte svabuddhistha hetuvādavicāraṇāḥ
nīlīvikrayakartāro lākṣāvikrayakārakāḥ /
yo brāhmaṇo ghṛtādīni vikrīṇāti surāpakaḥ
kanyāṃ rūpeṇa saṃpannāṃ na dadyātkulaśīline /
vikrīṇāti dravyalobhātpitā pāpena mohitaḥ
patnīṃ dūṣayate yastu kulaśīlavatīṃ naraḥ /
svayamevātti madhuraṃ baṃdhubhyo na dadāti yaḥ
bhojane brāhmaṇārthe ca pākabhedaṃ karoti yaḥ /
kṛsaraṃ pāyasaṃ vāpi nārthinaṃ dāpayetkudhīḥ
atithīnavamanyaṃte sūryatāpāditāpitān /
aṃtarikṣabhujo ye ca ye ca viśvāsaghātakāḥ
na paśyaṃti mahārāja raghunātha parāṅmukhāḥ /
asau puṇyo girivaraḥ puruṣottama śobhitaḥ
pavitrayati sarvānno darśanena manoharaḥ /
atra tiṣṭhati devānāṃ mukuṭairarcitāṃghrikaḥ
puṇyavadbhirdarśanārhaḥ puṇyadaḥ puruṣottamaḥ /
śrutayo netinetīti bruvāṇā na vidaṃti yam
yatpādaraja iṃdrādidevairmṛgyaṃ sudurllabham /
vedāṃtādibhiranyūnairvākyairvidaṃti yaṃ budhāḥ
so'tra śrīmānnīlaśaile vasate puruṣottamaḥ /
āruhya taṃ namaskṛtya saṃpūjya sukṛtādinā
naivedyaṃ bhakṣayitvā vai bhūpa bhūyāccaturbhujaḥ /
atrāpyudāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam
taṃ śṛṇuṣva mahārāja sarvāścaryasamanvitam /
ratnagrīvasya nṛpateryadvṛttaṃ sakuṭuṃbinaḥ
caturbhujādikaṃ prāptaṃ devadānavadurlabham /
āsītkāṃcī mahārāja purī lokeṣu viśrutā
mahājanaparīvārasamṛddhabalavāhanā /
yasyāṃ vasaṃti viprāgryāḥ ṣaṭkarmaniratā bhṛśam
sarvabhūtahite yuktā rāmabhaktiṣu lālasāḥ /
kṣatriyā raṇakartāraḥ saṃgrāme'pyapalāyinaḥ
paradāra paradravya paradrohaparāṅmukhāḥ /
vaiśyāḥ kusīdakṛṣyādivāṇijyaśubhavṛttayaḥ
kurvanti raghunāthasya padāmbhoje ratiṃ sadā /
śūdrā brāhmaṇasevābhirgatarātridināntarāḥ
kurvaṃti kathanaṃ rāmarāmeti rasanāgrataḥ /
prākṛtāḥ ke'pi no pāpaṃ kurvaṃti manasātra vai
dānaṃ dayā damaḥ satyaṃ tatra tiṣṭhaṃti nityaśaḥ /
vadate na parābādhaṃ vākyaṃ ko'pi naro'naghaḥ
na pārakye dhane lobhaṃ kurvaṃti na hi pātakam /
evaṃ prajā mahārāja ratnagrīveṇa pālyate
ṣaṣṭhāṃśaṃ tatra gṛhṇāti nānyaṃ lobhavivarjitaḥ /
evaṃ pālayamānasya prajādharmeṇa bhūpateḥ
gatāni bahuvarṣāṇi sarvabhogavilāsinaḥ /
viśālākṣīṃ mahārāja ekadā hyūcivānidam
pativratāṃ dharmapatnīṃ pativrataparāyaṇām /
putrā jātā viśālākṣi prajārakṣā dhuraṃdharāḥ
parīvāro mahānmahyaṃ vartate vigatajvaraḥ /
hastino mama śailābhā vājinaḥ pavanopamāḥ
rathāśca suhayairyuktā vartaṃte mama nityaśaḥ /
mahāviṣṇuprasādena kiṃcinnyūnaṃ mamāsti na
evaṃ manorathastvekastiṣṭhate mānase mama /
paraṃ tīrthaṃ mayā nādya kṛtaṃ paramaśobhane
garbhavāsavirāmāya kṣamaṃ goviṃdaśobhitam /
vṛddho jāto'smyahaṃ tāvadvalīpalitadehavān
kariṣyāmi manohāri tīrthasevanamādṛtaḥ /
yo naro janmaparyaṃtaṃ svodarasya prapūrakaḥ
na karoti hareḥ pūjāṃ sa naro govṛṣaḥ smṛtaḥ /
tasmādgacchāmi bho bhadre tīrthayātrāṃ prati priye
sakuṭuṃbaḥ sute nyasya dhuraṃ rājyasya nirbhṛtām /
iti vyavasya saṃdhyāyāṃ hariṃ dhyāyanniśāṃtare
adrākṣītsvapnamapyekaṃ brāhmaṇaṃ tāpasaṃ varam /
prātarutthāya rājāsau kṛtvā saṃdhyādikāḥ kriyāḥ
sabhāṃ maṃtrijanaiḥ sārddhaṃ sukhamāsedivānmahān /
tāvadvipraṃ dadarśātha tāpasaṃ kṛśadehinam
jaṭāvalkalakaupīnadhāriṇaṃ daṃḍapāṇinam /
anekatīrthasevābhiḥ kṛtapuṇyakalevaram
rājā taṃ vīkṣya śirasā praṇanāma mahābhujaḥ /
arghyapādyādikaṃ cakre prahṛṣṭātmā mahīpatiḥ
sukhopaviṣṭaṃ viśrāṃtaṃ papraccha viditaṃ dvijam /
svāmiṃstvaddarśanānme'dya gataṃ dehasya pātakam
mahāṃtaḥ kṛpaṇānpātuṃ yāṃti tadgehamādarāt /
tasmātkathaya bho vipra vṛddhasya mama saṃprati
ko devo garbhanāśāya kiṃ tīrthaṃ ca kṣamaṃ bhavet /
yūyaṃ sarvagatāḥ śreṣṭhāḥ samādhidhyānatatparāḥ
sarvatīrthāvagāhena kṛtapuṇyātmano'malāḥ /
yathāvacchṛṇvate mahyaṃ śraddadhānāya vistarāt
kathayasva prasādena sarvatīrthavicakṣaṇa /
brāhmaṇa uvāca/
śṛṇu rājeṃdra vakṣyāmi yatpṛṣṭaṃ tīrthasevanam
kasya devasya kṛpayā garbhanirvāraṇaṃ bhavet /
sevyaḥ śrīrāmacaṃdro'sau saṃsārajvaranāśakaḥ
pūjyaḥ sa eva bhagavānpuruṣottamasaṃjñakaḥ /
nānā puryo mayā dṛṣṭāḥ sarvapāpakṣayaṃkarāḥ
ayodhyā sarayūstāpī tathā dvāraṃ hareḥ param /
avaṃtī vimalā kāṃcī revā sāgaragāminī
gokarṇaṃ hāṭakākhyaṃ ca hatyākoṭivināśanam /
mallikākhyo mahāśailo mokṣadaḥ paśyatāṃ nṛṇām
yatrāṃgeṣu nṛṇāṃ toyaṃ śyāmaṃ vā nirmalaṃ bhavet /
pātakasyāpahārīdaṃ mayā dṛṣṭaṃ tu tīrthakam
mayā dvāravatī dṛṣṭā surāsura niṣevitā /
gomatī yatra vahati sākṣādbrahmajalā śubhā
yatra svāpo layaḥ prokto mṛtirmokṣa iti śrutiḥ /
yasyāṃ saṃvasatāṃ nṝṇāṃ na kali prabhavetkvacit
cakrāṃkā yatra pāṣāṇā mānavā api cakriṇaḥ /
paśavaḥ kīṭapakṣyādyāḥ sarve cakraśarīriṇaḥ
trivikramo vasedyasyāṃ sarvalokaikapālakaḥ /
sā purī tu mahāpuṇyairmayā dṛggocarīkṛtā
kurukṣetraṃ mayā dṛṣṭaṃ sarvahatyāpanodanam /
syamaṃtapaṃcakaṃ yatra mahāpātakanāśanam
vārāṇasī mayā dṛṣṭā viśvanāthakṛtālayā /
yatropadiśate maṃtraṃ tārakaṃ brahmasaṃjñitam
yasyāṃ mṛtāḥ kīṭapataṃgabhṛṃgāḥ
paśvādayo vā surayonayo vā /
svakarmasaṃbhogasukhaṃ vihāya
gacchaṃti kailāsamatītaduḥkhāḥ
maṇikarṇiryatra tīrthaṃ yasyāmuttaravāhinī /
karoti saṃsṛterbaṃdhacchedaṃ pāpakṛtāmapi
kapardinaḥ kuṃḍalinaḥ sarpabhūṣādharāvarāḥ /
gajacarmaparīdhānā vasaṃti gataduḥkhakāḥ
kālabhairavanāmātra karoti yamaśāsanam /
na karoti nṛṇāṃ vārtāṃ yamo daṃḍadharaḥ prabhuḥ
etādṛśī mayā dṛṣṭā kāśī viśveśvarāṃkitā /
anekānyapi tīrthāni mayā dṛṣṭāni bhūmipa
paramekaṃ mahaccitraṃ yaddṛṣṭaṃ nīlaparvate /
puruṣottamasānnidhye tanna kvāpyakṣigocaram
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe brāhmaṇasamāgamonāmasaptadaśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0