Padma Purana · Chapter 5.11
śeṣa uvāca/
evamājñāpya bhagavānrāmaścāmitrakarṣaṇaḥ /
vīrānālokayanbhūyo jagāda śubhayā girā
śatrughnasya mama bhrāturvājirakṣākarasya vai /
ko gaṃtā pṛṣṭhato rakṣaṃstannideśaprapālakaḥ
yaḥ sarvavīrānpratimukhyamāgatānvinirjayenmarmabhidastrasaṃghaiḥ /
gṛhṇātvasau me karavīṭakaṃ tadbhūmau yaśaḥ svaṃ prathayansuvistaram
ityuktavati rāme tu puṣkalo bharatātmajaḥ /
jagrāha vīṭakaṃ tasmādraghurājakarāṃbujāt
svāmingacchāmi śatrughna pṛṣṭharakṣākaro'nvaham /
sannaddhaḥ sarvaśastrāstra cāpabāṇadharaḥ prabho
sarvamadya kṣititalaṃ tvatpratāpo vijeṣyate /
ete nimittabhūtā vai rāmacaṃdra mahāmate
bhavatkṛpātaḥ sakalaṃ sasurāsuramānuṣam /
upasthitaṃ prayuddhāya tanniṣedhe kṣamo hyaham
sarvaṃ svāmī jñāsyati yanmamavikrama darśanāt /
eṣa gaṃtāsmi śatrughna pṛṣṭharakṣāprakārakaḥ
evaṃ bruvaṃtaṃ bharatātmajaṃ sa prastūya sādhvityanumodamānaḥ /
śaśaṃsa sarvānkapivīramukhyānprabhaṃjanodbhūtamukhānhariḥ prabhuḥ
bho hanūmanmahāvīra śṛṇu madvākyamādṛtaḥ /
tvatprasādānmayā prāptamidaṃ rājyamakaṃṭakam
sītayā mama saṃyoge yo bhavāñjaladhiṃ tareḥ /
caritaṃ taddhare vedmi sarvaṃ tava kapīśvara
tvaṃ gaccha mama sainyasya pālakaḥ sanmamājñayā /
śatrughnaḥ sodaro mahyaṃ pālanīyastvahaṃ yathā
yatra yatra matibhraṃśaḥ śatrughnasya prajāyate /
tatra tatra praboddhavyo bhrātā mama mahāmate
iti śrutvā mahadvākyaṃ rāmacaṃdrasya dhīmataḥ /
śirasā tatsamādhāya praṇāmamakarottadā
athādiśanmahārājo jāṃbavaṃtaṃ kapīśvaram /
raghunāthasya sevāyai kapiṣūttamatejasam
aṃgado gavayo maiṃdastathā dadhimukhaḥ kapiḥ /
sugrīvaḥ plavagādhīśaḥ śatavalyakṣikau kapī
nīlo nalo manovego'dhigaṃtā vānarāṃgajaḥ /
ityevamādayo yūyaṃ sajjībhūtā bhavaṃtu bhoḥ
sarvairgajaiḥ sadaśvaiśca taptahāṭakabhūṣaṇaiḥ /
kavacaiḥ saśirastrāṇairbhūṣitāyāṃ tu satvarāḥ
śeṣa uvāca/
sumaṃtramāhūya sumaṃtriṇaṃ tadā jagāda rāmo balavīryaśobhanaḥ /
amātyamaule vada ke'tra yojyā narā hayaṃ pālayituṃ samarthāḥ
taduktamevamākarṇya jagāda paravīrahā /
hayasya rakṣaṇe yogyānbalino'tra narādhipān
raghunātha śṛṇuṣvaitānnavavīrānsusaṃhitān /
dhanurdharānmahāvidyānsarvaśastrāstrakovidān
pratāpāgryaṃ nīlaratnaṃ tathā lakṣmīnidhiṃ nṛpam /
riputāpaṃ cograhayaṃ tathā śastravidaṃ nṛpam
rājanyo'sau nīlaratno mahāvīro rathāgraṇīḥ /
sa eva lakṣaṃ rakṣeta lakṣaṃ yudhyeta nirbhayaḥ
akṣauhiṇībhirdaśabhiryātu vāhasya rakṣaṇe /
daṃśitaissa śirastrāṇairmama bāhubhiruddhataiḥ
pratāpāgryo yo hyayaṃ ca ripugarvamaśātayat /
savyāpasavyabāṇānāṃ moktā sarvāstravittamaḥ
eṣo'kṣauhiṇiviṃśatyā yātu yajñahayāvane /
sannaddho ripunāśāya yuvāko daṃḍadaṃḍabhṛt
tathā lakṣmīnidhistveṣa yātu rājanyasattamaḥ /
yastapobhiḥ śatadhṛtiṃ prasādyāstrāṇi cābhyasat
brahmāstraṃ pāśupatyāstraṃ gāruḍaṃ nāgasaṃjñitam /
māyūraṃ nākulaṃ raudraṃ vaiṣṇavaṃ meghasaṃjñitam
vajraṃ pārvatasaṃjñaṃ ca tathā vāyavyasaṃjñitam /
ityādikānāmastrāṇāṃ saṃprayogavisargavit
sa eṣa nijasainyānāmakṣauhiṇyaikayā yutaḥ /
prayātu śūramukuṭaḥ sarvavairiprabhaṃjanaḥ
riputāpo'yamevādya gacchatvagryo dhanurbhṛtām /
sarvaśastrāstrakuśalo ripuvaṃśadavānalaḥ
gacchatātsenayā bahvyā caturaṃgasametayā /
śatrughnājñāṃ śirasyete dadhatvadya balotkaṭāḥ
ugrāśvo'pi mahārājā tathā śastravideṣa ca /
sarve yāṃtu susaṃnaddhāstava vāhasya pālakāḥ
iti bhāṣitamākarṇya maṃtriṇaḥ prajaharṣa ca /
ājñāpayāmāsa ca tānsumaṃtrakathitānbhaṭān
te'nujñāṃ raghunāthasya prāpya modaṃ prapedire /
cirakālaṃ sāṃparāyaṃ vāṃcchaṃto yuddhadurmadāḥ
sannaddhāḥ kavacādyaiśca tathā śastrāstravartanaiḥ /
yayuḥ śatrughnasaṃvāsaṃ sītāpati praṇoditāḥ
śeṣa uvāca/
athokta ṛṣiṇā rāmo vidhinā pūjayatkramāt /
ācāryādīnṛṣīnsarvānyathoktavaradakṣiṇaiḥ
ācāryāya dadau rāmo hastinaṃ ṣaṣṭihāyanam /
hayamekaṃ manovegaṃ ratnamālāvibhūṣitam
pauraṭaṃ rathamekaṃ ca maṇiratnavibhūṣitam /
caturbhirvājibhiryuktaṃ sarvopaskarasaṃyutam
maṇilakṣaṃ tu pratyakṣaṃ muktāphalatulāśatam /
vidrumasya tulānāṃ tu sahasraṃ sphuṭatejasām
grāmamekaṃ susaṃpannaṃ nānājanasamākulam /
vicitrasasyaniṣpannaṃ vividhairmaṃdirairvṛtam
brahmaṇe'pi tathaivādāddhotre'pyadhvaryave dadau /
ṛtvigbhyo bhūriśo dattvā praṇanāma raghūttamaḥ
sarve te vividhā vāgbhirāśīrbhirabhipūjitāḥ /
ciraṃjīva mahārāja rāmacandra raghūdvaha
kanyādānaṃ bhūmidānaṃ gajadānaṃ tathaiva ca /
aśvadānaṃ svarṇadānaṃ tiladānaṃ samauktikam
annadānaṃ payodānamabhayaṃ dānamuttamam /
ratnadānāni sarvāṇi viprebhyaścādiśanmahān
dehi dehi dhanaṃ dehi māneti brūhi kasyacit /
dadātvannaṃ dadātvannaṃ sarvabhogasamanvitam
itthaṃ prāvartata makho raghunāthasya dhīmataḥ /
sadakṣiṇo dvijavaraiḥ pūrṇaḥ sarvaśubhakriyaḥ
atha rāmānujo gatvā mātaraṃ praṇanāma ha /
ājñāpayāśvarakṣārthameṣa gacchāmi śobhane
tvatkṛpāto ripukulaṃ jitvā śobhāsamanvitaḥ /
āyāsyāmi mahārājairhayavaryasamanvitaḥ
mātovāca /
putra gaccha mahāvīra śivāḥ paṃthāna eva te /
sarvānripugaṇāñjitvā punarāgaccha sanmate
puṣkalaṃ pālaya nijabhrātṛjaṃ dharmavittamam /
mahābalinamadyāpi bālakaṃ līlayāyutam
putrāgacchasi cedyuktaḥ puṣkalena śubhānvitaḥ /
tadā mama pramodaḥ syādanyathā śokabhāgaham
iti saṃbhāṣyamāṇāṃ svāṃ mātaraṃ pratyuvāca saḥ /
tvadīyacaraṇadvaṃdvaṃ smaranprāpsyāmi śobhanam
puṣkalaṃ pālayitvāhaṃ nijāṃgamiva śobhane /
svanāmasadṛśaṃ kṛtvā punareṣyāmi modavān
ityuktvā prayayau vīro rāmaṃ sa makhamaṃḍape /
āsīnaṃ munivaryāgryairyajñaveṣadharaṃ varam
uvāca matimānvīraḥ sarvaśobhāsamanvitaḥ /
rāmājñāpaya rakṣārthaṃ hayasyānujñayā tava
raghunātho'pi tacchrutvā bhadramastviti cābravīt /
bālaṃ striyaṃ pramattaṃ tvaṃ mā hanyāḥ śastravarjitam
tadā lakṣmīnidhirbhrātā jānakyā janakātmajaḥ /
prahasya kiṃcinnayane nartayanrāmamabravīt
lakṣmīnidhiruvāca/
rāmacaṃdra mahābāho sarvadharmaparāyaṇa /
śatrughnaṃ śikṣaya tathā yathā lokottaro bhavet
kulocitaṃ karma kurvannagrajācaritaṃ tathā /
gacchetsa paramaṃ dhāma tejobalasamanvitam
tvayā proktaṃ mahārāja brāhmaṇaṃ nāvamānayet /
pitrā tava hato vipraḥ pitṛbhaktiparāyaṇaḥ
tvayāpi sumahatkarma kṛtaṃ lokavigarhitam /
avadhyāṃ mahilāṃ yastvaṃ hatavānniyataṃ tataḥ
agrajo'sya mahārāja kṛtavānyaṃ parākramam /
sanakena kṛtaḥ pūrvaṃ rākṣasyāḥ karṇakartanam
evaṃ kariṣyati nṛpaḥ śatrughnaḥ śikṣayā tava /
yadi nāyaṃ tathā kuryātkulasyāsadṛśaṃ bhavet
ityuktavaṃtaṃ taṃ rāmaḥ pratyuvāca hasanniva /
meghagaṃbhīrayā vācā sarvavākyaviśāradaḥ
śṛṇvaṃtu yoginaḥ śāṃtāḥ samaduḥkhasukhāḥ punaḥ /
jānaṃtyapārasaṃsāranistārataraṇādikam
ye śūrāḥ samaheṣvāsāḥ sarvaśastrāstrakovidāḥ /
te ca jānaṃti yuddhasya vārttāṃ na tu bhavādṛśāḥ
paropatāpino ye vai ye cotpathavisāriṇaḥ /
te haṃtavyā nṛpaiḥ sarvaiḥ sarvalokahitaiṣibhiḥ
ityuktamākarṇya sabhāsadaste sarve smitaṃ cakrurariṃdamasya /
kuṃbhodbhavaḥ pūjitamenamaśvaṃ vimocayāmāsa suśobhitaṃ hi
imaṃ maṃtraṃ samuccārya vasiṣṭhaḥ kalaśodbhavaḥ /
karāgreṇa spṛśannaśvaṃ mumoca jayakāṃkṣayā
vājingaccha yathālīlaṃ sarvatra dharaṇītale /
yāgārthe mocito yena punarāgaccha satvaraḥ
aśvastu mocitaḥ sarvairbhaṭaiḥ śastrāstrakovidaiḥ /
parītaḥ prayayau prācīṃ diśaṃ vāyujavānvitaḥ
pracacāra balaṃ sarvaṃ kaṃpayaddharaṇītalam /
śeṣo'pi kiṃcinna tayā phaṇayā dhṛtavānbhuvam
diśaḥ praseduḥ paritaḥ kṣmātalaṃ śobhayānvitam /
vāyavastaṃ tu śatrughnaṃ pṛṣṭhato maṃdagāminaḥ
śatrughnasya prayāṇāyābhyudya tasya bhujo'sphurat /
dakṣiṇaḥ śubhamāśaṃsī jayāya ca babhūva ha
puṣkalaḥ svagṛhaṃ ramyaṃ praviveśa samṛddhimat /
vitardibhirvalakṣābhiḥ śobhitaṃ ratnavedikam
tatrāpaśyannijāṃ bhāryāṃ pativrataparāyaṇām /
kiṃcitsvadarśanāddhṛṣṭāṃ bhartṛdarśanalālasām
mukhāraviṃdena ca nāgavallīdalaṃ sukarpūrayutaṃ ca carvatī /
nāsāphalaṃ toyabhavaṃ mahādhanaṃ bāhvormṛṇālīsadṛśoḥ sukaṃkaṇe
kucau tu mālūraphalopamau varau nitaṃbabiṃbaṃ varanīvi śobhitam /
pādau tulākoṭidharau sukomalau dadhatyaho ekṣata satpatiṃ svakam
parirabhya priyāṃ dhīro gadgadasvarabhāṣiṇīm /
tadurojaparīraṃbhanirbharīkṛtadehakām
uvāca bhadre gacchāmi śatrughnapṛṣṭharakṣakaḥ /
rāmājñayā yājñamaśvaṃ pālayanrathasaṃyutaḥ
tvayā me mātaraḥ pūjyāḥ pādasaṃvāhanādimiḥ /
taducchiṣṭaṃ hi bhuṃjānā tatkarmakaraṇādarā
sarvāḥ pativratā nāryo lopāmudrādikāḥ śubhāḥ /
nāvamānyāstvayā bhīru svatapobalaśobhitāḥ
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe hayamocana-puṣkalabhāryāsamāgamonāma ekādaśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0