Padma Purana · Chapter 5.12

śeṣa uvāca/
ityuktavaṃtaṃ svapatiṃ vīkṣya premṇā sunirbharam /
pratyuvāca hasaṃtīva kiṃcidgadgadabhāṣiṇī

nātha te vijayobhūyātsarvatra raṇamaṃḍale /
śatrughnājñā prakartavyā hayarakṣā yathā bhavet

smaraṇīyā hi sarvatra sevikā tvatpadānugā /
kadāpi mānasaṃ nātha tvatto nānyatra gacchati

paramāyodhane kāṃta smartavyāhaṃ na jātucit /
satyāṃ mayi tava svāṃte yuddhe 3vijayasaṃśayaḥ

padmanetra tathā kāryamūrmilādyā yathā mama /
hāsyaṃ naiva prakurvaṃti māṃ vīkṣya karatāḍanaiḥ

iyaṃ patnī mahābhīroḥ saṃgrāme prapalāyituḥ /
kātarā yarhi yuddhyaṃti śūrāṇāṃ samayaḥ kutaḥ

ityevaṃ na hasaṃtyuccairyathā me devarāṃganāḥ /
tathā kāryaṃ mahābāho rāmasya hayarakṣaṇe

yoddhā tvamādau sarvatra pare ye tava pṛṣṭhataḥ /
dhanuṣṭaṃkārabadhirāḥ kriyaṃtāṃ balinaḥ pare

tavaprodyatkarāṃbhoja karavālabhiyā balam /
pareṣāṃ bhavatātkṣipramanyonya bhayavyākulam

kulaṃ mahadalaṃ kāryaṃ parānvijayatā tvayā /
gaccha svāminmahābāho tava śreyo bhavatviha

idaṃ dhanurgṛhāṇāśu mahadguṇavibhūṣitam /
yasya garjitamākarṇya vairivṛṃdaṃ bhayāturam

imau te tviṣudhī vīra badhyetāṃ śaṃ yathā bhavet /
vairikoṭiviniṣpeṣa bāṇakoṭi supūritau

kavacaṃ tvidamādhehi śarīre kāmasuṃdare /
vajraprabhā mahādīpti hatasaṃtamasaṃdṛḍham

śirastrāṇaṃ nijottaṃse kuru kāṃta manoramam /
imeva taṃse viśade maṇiratnavibhūṣite

iti suvimalavācaṃ vīraputrīṃ prapaśyan /
nayanakamaladṛṣṭyā vīkṣamāṇastaṃdaṃgam /
adhigataparimodo bhāratiḥ śatrujetā /
raṇakaraṇasamarthastāṃ jagādātidhīraḥ

puṣkala uvāca/
kāṃte yattvaṃ vadasi māṃ tathā sarvaṃ carāmyaham /
vīrapatnī bhavetkīrtistava kāṃtimatīpsitā

iti kāṃtimatīdattaṃ kavacaṃ mukuṭaṃ varam /
dhanurmaheṣudhīkhaḍgaṃ sarvaṃ jagrāha vīryavān

paridhāya ca tatsarvaṃ bahuśo bhāsamanvitaḥ /
śuśubhe'tīva subhaṭaḥ sarvaśastrāstrakovidaḥ

tamastraśastraśobhāḍhyaṃ vīramālāvibhūṣitam /
kuṃkumāgurukastūrī caṃdanādikacarcitam

nānākusumamālābhirājānupariśobhitam /
nīrājayāmāsa muhustatra kāṃtimatī satī

nīrājayitvā bahuśaḥ kiraṃtī mauktikairmuhuḥ /
galadaśrucalannetrā parirebhe patiṃ nijam

dṛḍhaṃ saparirabhyaitāṃ ciramāśvāsayattadā /
vīrapatni kāṃtimati virahaṃ mā kṛthā mama

eṣa gacchāmi savidhe tava bhāme pativrate /
ityuktvā tāṃ nijāṃ patnīṃ rathamāruruhe varam

taṃ prayāṃtaṃ patiṃ śreṣṭhaṃ nayanairnimiṣojjhitaiḥ /
vilokayāmāsa tadā pativrataparāyaṇā

sa yayau janakaṃ draṣṭuṃ jananīṃ premavihvalām /
gatvā pitaramaṃbāṃ ca vavaṃde śirasā mudā

mātā putraṃ pariṣvajya svāṃkamāropayattadā /
muṃcaṃtī bāṣpanicayaṃ svastyastviti jagāda sā

pitaraṃ prāha bharataṃ rāmo yajñakaraḥ paraḥ /
pālanīyo lakṣmaṇena bhavadbhiśca mahātmabhiḥ

ājñapto'sau jananyā ca pitrā hṛṣitayā girā /
yayau śatrughnakaṭakaṃ mahāvīravibhūṣitam

rathibhiḥ pattibhirvīraiḥ sadaśvaiḥ sādibhirvṛtaḥ /
yayau mudā raghūttaṃsa mahāyajñahayāgraṇīḥ

gacchanpāṃcāladeśāṃśca kurūṃścaivottarānkurūn /
daśārṇāñchrīviśālāṃśca sarvaśobhāsamanvitaḥ

tatra tatropaśṛṇvāno raghuvīrayaśo'khilam /
rāvaṇāsuraghātena bhaktarakṣāvidhāyakam

punaśca hayamedhādi kāryamārabhya pāvanam /
yaśo vitanvanbhuvane lokānrāmo'vitā bhayāt

tebhyastuṣṭo dadau hārānratnāni vividhāni ca /
mahādhanāni vāsāṃsi śatrughnaḥ pravaro mahān

sumatirnāma tejasvī sarvavidyāviśāradaḥ /
raghunāthasya sacivaḥ śatrughnānucaro varaḥ

yayau tena mahāvīro grāmāñjanapadānbahūn /
raghunāthapratāpena na kopi hṛtavānhayam

deśādhipāye bahavo mahābalaparākramāḥ /
hastyaśvarathapādāta caturaṃgasamanvitāḥ

saṃpado bahuśo nītvā muktāmāṇikyasaṃyutāḥ /
śatrughnaṃ hayarakṣārthamāgataṃ praṇatā muhuḥ

idaṃ rājyaṃ dhanaṃ sarvaṃ saputrapaśubāṃdhavam /
rāmacaṃdrasya sarvaṃ hi na madīyaṃ raghūdvaha

evaṃ taduktamākarṇya śatrughnaḥ paravīrahā /
ājñāṃ svāṃ tatra saṃjñāpya yayau taiḥ sahitaḥ pathi

evaṃ krameṇa saṃprāptaḥ śatrughno hayasaṃyutaḥ /
ahicchatrāṃ purīṃ brahmannānājanasamākulām

brahmadvijasamākīrṇāṃ nānāratnavibhūṣitām /
sauvarṇaiḥ sphāṭikairharmyairgopuraiḥ samalaṃkṛtām

yatra raṃbhā tiraskārakāriṇyaḥ kamalānanāḥ /
dṛśyaṃte sarvaharmyeṣu lalanā līlayānvitāḥ

yatra svācāralalitāḥ sarvabhogaikabhoginaḥ /
dhanadānucarāyadvattathā līlāsamanvitāḥ

yatra vīrā dhanurhastāḥśarasaṃdhānakovidāḥ /
kurvaṃti tatra rājānaṃ suhṛṣṭaṃ sumadābhidham

evaṃvidhaṃ dadarśāsau nagaraṃ dūrataḥ prabhuḥ /
pārśve tasya puraśreṣṭhamudyānaṃ śobhayānvitam

punnāgairnāgacaṃpaiśca tilakairdevadārubhiḥ /
aśokaiḥ pāṭalaiścūtairmaṃdāraiḥkovidārakaiḥ

āmrajaṃbukadaṃbaiśca priyālapanasaistathā /
śālaistālaistamālaiśca mallikājātiyūthibhiḥ

nīpaiḥ kadaṃbairbakulaiścaṃpakairmadanādibhiḥ /
śobhitaṃ sadadarśāthaśatrughnaḥparavīrahā

hayogatastadvanamadhyadeśe /
tamālatālādi suśobhite vai /
yayau tataḥ pṛṣṭhata eva vīro /
dhanurdharaiḥ sevitapādapadmaḥ

dadarśa ta racitaṃ devāyatanamadbhutam /
iṃdranīlaiśca vaiḍūryaistathā mārakatairapi

śobhitaṃ surasevārhaṃ kailāsaprasthasannibham /
jātarūpamayaiḥ staṃbhaiḥśobhitaṃ sadmanāṃ varam

dṛṣṭvātadraghunāthasya bhrātā devālayaṃ varam /
papraccha sumatiṃ svīyaṃ maṃtriṇaṃ vadatāṃvaram

śatrughna uvāca/
vadāmātya varedaṃ kiṃ kasyadevasya ketanam /
kā devatā pūjyate'tra kasya hetoḥ sthitānagha

evamākarṇya yathāvadihasarvaśaḥ

kāmākṣāyāḥ paraṃ sthānaṃ viddhi viśvaikaśarmadam /
yasyā darśanamātreṇa sarvasiddhiḥ prajāpate

devāsurāstu yāṃ stutvā natvā prāptākhilāṃ śriyam /
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dātrī bhaktānukaṃpinī

yācitā sumadenātrāhicchatrā patinā purā /
sthitā karoti sakalaṃ bhaktānāṃ duḥkhahāriṇī

tāṃ namaskuru śatrughna sarvavīra śiromaṇe /
natvāśu siddhiṃ prāpnoṣi sasurāsuradurllabhām

iti śrutvātha tadvākyaṃ śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ /
papraccha sakalāṃ vārtāṃ bhavānyāḥ puruṣarṣabhaḥ

śatrughna uvāca/
ko'hicchatrāpatī rājā sumadaḥ kiṃ tapaḥ kṛtam /
yeneyaṃ sarvalokānāṃ mātā tuṣṭātra saṃsthitā

vada sarvaṃ mahāmātya nānārthaparibṛṃhitam /
yathāvattvaṃ hi jānāsi tasmādvada mahāmate

sumatiruvāca/
hemakūṭo giriḥ pūtaḥ sarvadevopaśobhitaḥ /
tatrāsti tīrthaṃ vimalamṛṣivṛṃdasusevitam

sumado hi tapastepe hatamātṛpitṛprajaḥ /
aribhiḥ sarvasāmaṃtairjagāma tapase hi tam

varṣāṇi trīṇi sapadā tvekena manasā smaran /
jagatāṃ mātaraṃ dadhyau nāsāgrastimitekṣaṇaḥ

varṣāṇi trīṇi śuṣkāṇāṃ parṇānāṃ bhakṣaṇaṃ caran /
cakāra paramugraṃ sa tapaḥ paramaduścaram

abdāni trīṇi salile śītakāle mamajja saḥ /
grīṣme cacāra paṃcāgnīnprāvṛṭsu jaladonmukhaḥ

trīṇi varṣāṇi pavanaṃ saṃrudhya svāṃtagocaram /
bhavānīṃ saṃsmarandhīro na ca kiṃcana paśyati

varṣe tu dvādaśe'tīte dṛṣṭvaitatparamaṃ tapaḥ /
vibhāvya manasātīva śakraḥ paspardha taṃ bhayāt

ādideśa sakāmaṃ tu parivāraparīvṛtam /
apsarobhiḥ susaṃyuktaṃ brahmeṃdrādijayodyatam

gaccha kāmasakhe mahyaṃ priyamācara mohana /
sumadasya tapovighnaṃ samācara yathā bhavet

iti śrutvā mahadvākyaṃ turāsāhaḥ svayaṃprabhuḥ /
uvāca viśvavijaye prauḍhagarvo raghūdvaha

kāma uvāca/
svāminko'sau hi sumadaḥ kiṃ tapaḥ svalpakaṃ punaḥ /
brahmādīnāṃ tapobhaṃgaṃ karomyasya tu kā kathā

madbāṇabalanirbhinnaścaṃdrastārāṃ gataḥ purā /
tvamapyahalyāṃ gatavānviśvāmitrastu menikām

ciṃtāṃ mā kuru deveṃdra sevake mayi saṃsthite /
eṣa gacchāmi sumadaṃ devānpālaya māriṣa

evamuktvā kāmadevo hemakūṭaṃ giriṃ yayau /
vasaṃtena yutaḥ sakhyā tathaivāpsarasāṃgaṇaiḥ

vasaṃtastatra sakalānvṛkṣānpuṣpaphalairyutān /
kokilānṣaṭpadaśreṇyā ghuṣṭānāśu cakāra ha

vāyuḥ suśītalo vāti dakṣiṇāṃ diśamāśritaḥ /
kṛtamālāsarittīra lavaṃgakusumānvitaḥ

evaṃvidhe vane vṛtte raṃbhānāmāpsarovarā /
sakhībhiḥ saṃvṛtā tatra jagāma sumadāṃtikam

tatrārabhata gānaṃ sā kinnarasvaraśobhanā /
mṛdaṃgapaṇavānekavādyabhedaviśāradā

tadgānamākarṇya narādhipo'sau /
vasaṃtamālokya manoharaṃ ca /
tathānyapuṣṭāraṭitaṃ manoramaṃ /
cakāra cakṣuḥ parivartanaṃ budhaḥ

taṃ prabuddhaṃ nṛpaṃ vīkṣya kāmaḥ puṣpāyudhastvaran /
cakāra satvaraṃ sajyaṃ dhanustatpṛṣṭhato'nagha

ekāpsarāstatra nṛpasya pādayoḥ /
saṃvāhanaṃ nartitanetrapallavā /
cakāra cānyā tu kaṭākṣamokṣaṇaṃ /
cakāra kācidbhṛśamaṃgaceṣṭitam

apsarobhistathākīrṇaḥ kāmavihvalamānasaḥ /
ciṃtayāmāsa matimāñjiteṃdriyaśiromaṇiḥ

etā me tapaso vighnakāriṇyo'psarasāṃ varāḥ /
śakreṇa preṣitāḥ sarvāḥ kariṣyaṃti yathātatham

iti saṃciṃtya sutapāstā uvāca varāṃganāḥ /
kā yūyaṃ kutra saṃsthāḥ kiṃ bhavatīnāṃ cikīrṣitam

atyadbhutaṃ jātamaho yadbhavatyo'kṣigocarāḥ /
yāstapobhiḥ suduṣprāpyāstā me tapasa āgatāḥ

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe kāmākṣopākhyānaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ