Padma Purana · Chapter 5.107

śucismitovāca-
kaśyapaṃ jamadagniṃ ca devānāṃ ca purā katham /
rarakṣa bhasma tadbrahmansamācakṣva mune mama

dadhīca uvāca-
kaśyapādiyutā devāḥ pūrvamabhyāgamangirim /
śokaraṃ nāma vikhyātaṃ girimadhye suśobhanam

nānāvihaṃgasaṃkīrṇaṃ nānāmunigaṇāśrayam /
vāsudevāśrayaṃ ramyamapsarogaṇasevitam

vicitravṛkṣasaṃvītaṃ sarvartukusumojjvalam /
tathāvidhaṃ praviśyaite giriṃ vayamathāpare

stuvaṃtaḥ keśavaṃ tatra gatāḥ sma giriśeśvaram /
dṛṣṭvā tatra mahājvālāṃ praviṣṭāśca vayaṃ ca tām

māmekaṃ tu tiraskṛtya hyadahaddevatā munīn /
māṃ dadāha tataḥ paścādbhasmībhūtā vayaṃ śubhe

asmānetādṛśāndṛṣṭvā vīrabhadraḥ pratāpavān /
kenāpikāraṇenāsau gatavānparvataṃ ca tam

bhasmoddhūlitasarvāṃgo mastakasthaśivaḥ śuciḥ /
ekākī niḥspṛhaḥ śānto hāhāśabdamathāśṛṇot

atha ciṃtāparaścāsīnmriyamāṇa śavadhvaniḥ /
śavānāmivagaṃdhaśca dṛśyate tannirīkṣaṇe

iti niścitya manasā jagāmāgnimatiprabham /
sa vahnirvīrabhadraṃ ca dagdhumārabdhavānatha

tṛṇāgniriva śāṃto'bhūdāsādya salilaṃ yathā /
tato'parāṃ mahājvālāṃ vīrabhadrastu dṛṣṭavān

khaṃ gacchaṃtīṃ mahākālo jvālāṃ nipatitāmapi /
manasā ciṃtayaccāpi vīrabhadraḥ pratāpavān

sarveṣāṃ nāśinī jvālā prāṇināṃ śatakoṭiśaḥ /
tatsarvaṃ rakṣaṇārthaṃ hi pipāsuścāpyahaṃ tvimām

prāśnāmi mahatīṃ jvālāṃ salilaṃ tṛṣito yathā /
etasminnaṃtare vīraṃ vāgāha cāśarīriṇī

bhāratyuvāca-
vīra mā sāhasaṃ kārṣīḥ kva tṛṣā kvāśuśukṣaṇiḥ /
tṛṣitānāṃ jalenārtho viparīto vanāgninā

nikāmaṃ yojanaśirāḥ praṇaṣṭo rākṣaseśvaraḥ /
śatayojanavaktraśca śatabāhustathāparaḥ

agastyaśca mahābhāgo niḥśeṣaṃ pītasāgaraḥ /
etānanyānasaṃkhyātāñjvāleyaṃ tānamārayat

vīrabhadra uvāca-
bhīṣikeyaṃ mahājvālā tvaduktā na hi jāyate /
sarasvati bhavatyāṃ ca mamaroṣaśca jāyate

sarvadevārcitapadaṃ vīrabhadramavehi mām /
bhāratyuvāca-
mayoktaṃ hitabhāvena na dveṣānnānyato mune

kopamutsṛja vīra tvamātmanohitamācara /
ityuktvāṃtardadhe devī bhāratī vīrabhītitaḥ

atha vīro mahājvālāmapāsīllīlayaiva tu /
kṣaṇena mahatī jvālā śatayojanavistṛtā

ekena vīrabhadreṇa pītā paramaduḥsahā /
atha ceṃdramukhānāṃ ca munīnāṃ bhasmarāśayaḥ

dṛṣṭā vai vīrabhadreṇa āhūtāśca mahātmanā /
na cābruvanprativaco mṛtā munidivaukasaḥ

vīrabhadrastu vijñāya nāśaṃ munidivaukasām /
dadhyāvamūnkathaṃ sarvāñjīvayāmyadya kovidaḥ

dhyānena dṛṣṭavāṃścāpi jīvitaṃ bhasmadehinām /
athācamya mṛtānāṃ tu bhasmānyatha ca bhasmanā

mṛtyuṃjayena maṃtreṇa maṃtritena hyamaṃtrayat /
athotthitā munivarāḥ svaṃ svaṃ rūpamupāśritāḥ

atha te gatavaṃtaśca giripārśvaṃ mahāprabham /
tatrāpi bhakṣitāḥ sarve sarpeṇātiśarīriṇā

atha vīro mahāsarpasamīpamagamatprabhuḥ /
vīramāgatamālokya bhujago yoddhumārabhat

yuyudhe varṣamekaṃ tu nānārūpadharaḥ phaṇī /
atha vīraḥ pragṛhyauṣṭhayugaṃ karayugena ca

dvidhā cakre samastāṃgaṃ devāṃstatra gatāyuṣaḥ /
dṛṣṭvātha bhasmanaivaitāñjīvayāmāsa śaṃkaraḥ

atha devāḥ samunayo vīrabhadraṃ praṇamya tu /
gatavaṃto yathāmārgaṃ dadṛśū rakṣa āgatam

paṃcameḍhraṃ mahākāyaṃ dorbhiśca daśabhiryutam /
paṃcapādasamopetaṃ śirobhiryutamaṣṭabhiḥ

kāṃkṣamāṇaṃ mahāhāraṃ yudhyamāno hi vālinā /
mahāvarāhavapuṣo vāsudevasya yadbalam

tādṛśaṃ dviguṇībhūtaṃ kapau vālini niścitam /
tādṛśaṃ vānaraśreṣṭhaṃ sasugrīvaṃ sarākṣasaḥ

muṣṭiyuddhe paṃcapādaiḥ sahasā hatya vālinam /
sugrīvaṃ ca karābhyāṃ sa haṃtumeva pracakrame

āsye nikṣipya sugrīvamagrasatkavalaṃ yathā /
vālisugrīvagrasanaṃ dṛṣṭvā ciṃtāmavāpa ha

kathamenaṃ haniṣyāmi rakṣayiṣye kathaṃ kapim /
evaṃ hi ciṃtayānaṃ taṃ vānaraṃ rākṣaseśvaraḥ

agrasīdekayatnena tathābhūtaṃ ca rākṣasam /
dṛṣṭvā devarṣayaḥ sarve palāyanaparāstathā

palāyamānāṃstāndṛṣṭvā paṃcameḍhraḥ sa rākṣasaḥ /
hastaiḥ samastaistānsarvānādāyābhakṣayattadā

vīrabhadrastato dṛṣṭvā vānararṣisurādanam /
paṃcāśadyojanaśilāṃ kareṇādāya taṃ ruṣā

nijaghāna śiromadhye madhyamaṃ patitaṃ śiraḥ /
tata ādāya śailasya śṛṃgaṃ tacchatayojanam

sthāpayitvā dṛḍhataraṃ rākṣaseṃdraṃ tathāharat /
rākṣaso'tha babhāṣe taṃ vīrabhadraṃ trilocanam

mama bāhubalaṃ paśya vīkṣitaṃ tvadbalaṃ mayā /
asidvayaṃ tailadhautaṃ paṃcāśadyojanonnatam

ekayojanavistāraṃ sudṛḍhaṃ lakṣaṇānvitam /
ekaṃ gṛhāṇābhimataṃ viśiṣṭaṃ tanmamapriyam

vīrabhadrastathetyuktvā gṛhītvāsiṃ mahābalaḥ /
kareṇācālayattīkṣṇaṃ kṣvelīṃ cakre tataḥ krudhā

gṛhītāsistathā kṣveladyaṃ cakre rākṣasapuṃgavaḥ /
vīrabhadraṃ samabhyetya kaṃṭhaṃ pratisamarpayat

tadgātraṃ bhinnamabhavacchoṇitaṃ nirgataṃ bahu /
rākṣasastvekahastena papau tacchoṇitaṃ tataḥ

vīrabhadraḥ kaṃṭhadeśe rākṣasaṃ prāharadruṣā /
śirodvayaṃ tathācchinnaṃ patamānaṃ tato'grahīt

nyabhakṣayadameyātmā siṃhanādaṃ cakāra ha /
tena nādena mahatā kṣubdhamāsījjagattrayam

anyonyamasighātena bhinnagātrau vikasvarau /
kiṃśukāviva dṛśyete puṣpitau rudhirokṣitau

varṣamekaṃ tu saṃyudhya sāsīdevāsurau tadā /
ataḥparaṃ varṣamekaṃ gadāyuddhamabhūttayoḥ

asiputrikayā paścādvarṣamekamabhūdraṇaḥ /
punargṛhītvāsiyugaṃ yuyudhāte parasparam

śaṃ bruvāṇo mahākhaḍgaṃ daṃṣṭrākāro gaṇeśvaraḥ /
saroṣaraktanayanaścālayitvāsimagrataḥ

tasya kaṃṭhavanaṃ sarvaṃ ciccheda kadaladyaṃ yathā /
śirāṃsi sarvāṇyādāya babhakṣa bhaganetrahā

tasya gātraṃ kararuhairvidāryāhṛtya devatāḥ /
kapīṃdrau ca tathā cānyā adrākṣītparameśvarīm

etadyuddhaṃ mahāghoraṃ nārado vīkṣya cābhyagāt /
brahmaṇe vāsudevāya śaṃkarāya vyajijñapat

munayo rakṣitā devā vālisugrīva vānarau /
etau saṃjīvayāmāsa brahmaviṣṇuśivātmakaḥ

rakṣase śaṃbhunā datto varaḥ paramadāruṇaḥ /
hiraṇyakaśiporājye balavāneka rākṣasaḥ

devaiḥ sārddhaṃ tu yuyudhe varṣāṇāṃ śatamadbhutam /
palāyitāśca bahudhā mṛtāśca śataśosurāḥ

śukreṇa rakṣitaḥ so'tha guruṇāciṃtayattvidam /
mṛto'smi śataśaḥ śukra jīvito'smi tvayaiva hi

amṛtyave tvametasmādudarasthamṛtāya ca /
anyathā maraṇaṃ mahyaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

guro yamena sākaṃ me yuddhamāsītsudāruṇam /
mayāsau grasito yuddhe yamarājaḥ pratāpavān

mamodaraṃ praviśyāsau bibheda ca nanāda ca /
ahaṃ mṛtastadā cāsaṃ tvayā saṃjīvitaḥ punaḥ

tasmādudarasaṃsthānāṃ maraṇāya tape tapaḥ /
śukra uvāca-
evametanna saṃdeho yathāvattvaṃ samācara

syamaṃtapaṃcakaṃ tīrthaṃ tatra tvaṃ taptumarhasi /
rākṣasa uvāca-
tape mahattapo ghoraṃ yanna cīrṇaṃ surāsuraiḥ

gulphapradeśe pādānte tvayaḥpāśaiḥ prabadhya ca /
ayaḥstaṃbhayugaṃ kṛtvā ayaḥpaṭṭikayānvitam

paṭṭikāyāṃ pādabaṃdhaṃ kṛtvādhaḥ śīrṣatāṃ tathā /
vivṛtāsyaṃ tathā kalpaṃ kṛtvādhomukhamuccakaiḥ

staṃbhottareṇa jvālāyāṃ cakrikāyāmitastataḥ /
adhaḥśirāstathā tiṣṭhannunmīlyaiva vilocane

evaṃ tapaścariṣyāmi varadaḥ kopi me bhavet /
brahmā vā varadaḥ so'stu śaṃkaro viṣṇureva ca

varade na tu me bhāvyaṃ yo vā kovā varapradaḥ /
itthamābhāṣya muninā guruṇā bhārgaveṇa saḥ

tathātapacca ṣaṇmāsaṃ punaranyaccakāra ha /
nakhābhyāṃ svaśiraśchittvā juhāvāgnau samaṃtrakam

namo bhadrāya maṃtreṇa catvāri ca śirāṃsi saḥ /
paṃcamaṃ tu śiro hātuṃ yatamāne ca rākṣase

vahnimadhyātsamuttasthau bhagavānaṃbikāpatiḥ /
śuddhasphaṭikasaṃkāśo bālacandra vibhūṣaṇaḥ

adhaḥśiraskaṃ tadrakṣa idamāha maheśvaraḥ /
mā sāhasaṃ kṛthā rakṣo varado'smi varaṃ vṛṇu

rākṣasa uvāca-
bahūnāṃ ca varāṇāṃ tvaṃ dātā nūnaṃ maheśvaraḥ /
hataśīrṣasamutpattiṃ grastajīvamṛtiṃ tathā

varāhavapuṣo viṣṇorastu śaktiścaturguṇā /
mayi tena hi roṣaḥ syātsaṃnidhistu sadā mama

tvajjaṭotpāṭanenaikaḥ puruṣaḥ saṃbhaviṣyati /
tenaiva maraṇaṃ nānyairidamastu vṛtaṃ mama

bhaviṣyatyevamevaitadityuktvāṃtarhitoharaḥ /
evaṃlabdhavaraḥ pāpī rākṣaso nihatastvayā

athāliṃgya harirvīraṃ śaṃkaraśca pitāmahaḥ /
yathāgatamathojagmuratha devādiyoṣitaḥ

nipatya daṃḍavadbhūmau vīrabhadramathābruvan /
namaste devadeveśa namaste karuṇākara

namaste śāśvatānaṃta namaste varado bhava /
vīrabhadra uvāca-
bhasmanā jīvayiṣyāmi surānsamuni vānarān

bhavatībhiḥ pratoṣṭavyaṃ śokaḥ kāryo na cādhunā /
ityuktvā vīrabhadrastu bhasmanājīvayatsatān

utthitā munidevāśca vānarau cotthitau tataḥ /
idamūcurvaco hṛṣṭāḥ śiraḥsthāṃjalayo naman

tvayātra jīvitāstāta pitā tvaṃ dharmato hi naḥ /
asmākaṃ śaraṇaṃ nityaṃ bhava śaṃkarasaṃbhava

śiśūnāṃ duṣṭacaritaṃ dṛṣṭvā śikṣestathā ca tān /
rakṣeḥ parakṛtā bādhā vyādhibhyaśca yathaurasān

dakṣādhvare kṛtāgaskāḥ śikṣitā bhavatānagha /
idānīṃ rakṣitāstāta vayaṃ śiśuvadeva te

vīrabhadra uvāca-
satyametanna saṃdeho yatra bādhā bhavettu vaḥ /
tatra māṃ smarata kṣipraṃ bādhānāśaṃ gamiṣyati

vīrabhadraṃ padaṃ yepi paṭhaṃtyaṣṭaśataṃ tataḥ /
praṇavādi namoṃ'taṃ ca caturthīsahitaṃ tathā

teṣāṃ rākṣasapīḍānāṃ nāśanaṃ ca bhaviṣyati /
brahmarākṣasapīḍāsu piśācādibhayeṣu ca

nāmānusmaraṇātsarvabādhānāṃ ca vināśanam

vidyutprabhālocanamugramīśaṃ bāleṃdudaṃṣṭrāruṇaśobhitādharam /
sunīlagātraṃ ca jaṭākṛtasrajaṃ dadhānamaṃge bhasitatripuṃḍrakam

brahmarākṣasamuktyarthaṃ smaraṇaṃ tvidamīritam /
maṃtre ca vīrabhadrasya sarvametadudīritam

dadhīca uvāca-
athaivaṃ vidadhe vīro munidevāstathāgatāḥ /
etattriyāyuṣaṃ proktaṃ bhasmamāhātmyamuttamam

paṭhataḥ śṛṇvato vāpi smarato'ghavināśanam /
śivabhaktipradaṃ puṇyamāyurārogyavarddhanam

śucismitovāca-/
ahaṃ kṛtārthā dhanyā ca nārīṇāmuttamāsmyaham /
hatapāpā tathā cāsmi namaste munipuṃgava

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śivarāghavasaṃvāde saptottaraśatatamo'dhyāyaḥ