Padma Purana · Chapter 5.106
śucismitovāca-
āyuṣyavarddhanaṃ bhasmāśanaṃ dṛṣṭaṃ mahāmune /
paralokagatiṃ dātuṃ śaktametaṃ vadasva me
dadhīca uvāca-
atra te kathayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam /
citraguptayamābhyāṃ ca yadvikhyātaṃ babhūva ha
mithilāyāṃ purā kaścicchunaḥ paryaṭate kṣudhā /
purā janmaśatātpūrvaṃ brāhmaṇaḥ pāpaniścayaḥ
pūrvevayasi vedāḍhyaḥ śāstrāḍhyaśca subuddhimān /
sa snātuṃ jāhnavīṃ gatvā snānaṃ kṛtvā pitṝnapi
devānṛṣīnsamabhyarcya yayau prāttalikāpuram /
pratiśrayamatho cakre brāhmaṇasya niveśane
tatraikā kṣatriyasutā yauvanasthā hatapriyā /
bhraṣṭarājyā ca ṣaṭkoṭi niṣkadravyeṇa saṃyutā
bhuktvātha śayitaṃ vipraṃ sarvāvayavasuṃdaram /
rātrau caṃdrodaye śuddhe jyotsnāhasitadiṅmukhe
brāhmaṇābhyāśamāgatya tamudīkṣyedamabravīt /
kutastvamāgato vipra kaṃ vā deśaṃ gamiṣyasi
brāhmaṇa uvāca-
akālacaryā sarveṣāṃ śaṃkāmutpādayeddhruvam /
vayaḥsthayormithovādo rahasye hāsyamaṃdire
kṣatriyovāca-
kathāprasaṃge yātrāyāṃ tīrthe deśādi viplave /
durbhikṣe grāmadahane rahovādo na dūṣitaḥ
pratiśrayastu madgehe bhavataiva purā kṛtaḥ /
madgehavāsinī cāhaṃ na śaṃkā tviha kasyacit
brāhmaṇa uvāca-
tūṣṇīṃbhāvo mayā kāryo gaccha tvaṃ śīghramagrataḥ /
ityuktā brāhmaṇenāsau manasedamaciṃtayat
anena saṃgamo mahyaṃ yathābhūyāttathāvidhi /
rodanaṃ tu kariṣyāmi tathā yāsyati sāṃtvitum
māṃ ca sāṃtvayituṃ prāpto māṃ samutthāpayiṣyati /
ahamuttiṣṭhamānaiva dorlatākaṃṭhasaṃginī
kucayugmena tadgātraṃ sparśayaṃtī vimūrcchitā /
gatabhānāṃ hi māṃ dṛṣṭvā niṣaṇṇaḥ svayameva saḥ
utsaṃge māmakaṃ dehaṃ nidhāsyati dvijāgraṇīḥ /
acetaneva vasanamapāsya rudatīva ca
susnigdhaṃ romarahitaṃ pakvāśvatthadalākṛti /
darśayiṣyāmi tatsthānaṃ kāmagehaṃ sugaṃdhi ca
mayaiva viluṭhaṃtyāṃge tasya vastramapāsyate /
vilupyamānasaṃ tasya kariṣye svavaśaṃ dvijam
adṛṣṭau yādṛśaṃ cittaṃ dṛṣṭau naitādṛśaṃ bhavet /
darśane yādṛśaṃ cittaṃ saṃlāpe naiva tādṛśam
saṃlāpe yādṛśaṃ cittaṃ hāsyoktau naiva tādṛśam /
hāsyoktau yādṛśaṃ cittaṃ sparśane naiva tādṛśam
sparśane yādṛśaṃ cittaṃ yonidṛṣṭau na tādṛśam /
taddṛṣṭau yādṛśaṃ cittaṃ yonisparśe na tādṛśam
bāhumūlakucadvaṃdva svayonisparśadarśanāt /
kasya na skhalate ceto retaḥ skannaṃ ca no bhavet
dadhīca uvāca-
iti saṃciṃtya manasā kṣatriyā gṛhamabhyagāt /
svagṛhadvāramāsādya maṃdaṃ maṃdaṃ ruroda vai
ciraṃ kālaṃ ca ruditaṃ brāhmaṇaḥ karuṇānidhiḥ
strībālavṛddhātura rājayogināṃ viṣāgnitoyādri nipātanādinā /
duḥkhasya caivoddharaṇaṃ praśasyate kūpasyadānena samaṃ vadaṃti
itthaṃ vicārya vipro'sau śucirbhūtaḥ prasannadhīḥ /
tasyāḥ samīpamagamattāmuvāca tato dvijaḥ
alaṃ śokena mahatā ihāmutra virodhinā /
śarīraśoṣaṇaṃ hyetaccittavidhvaṃsanaṃ tathā
tyaja śokamimaṃ bāle na cārthaḥ śocitena vai /
śokasya kāraṇaṃ kiṃ vā yenetthaṃ rudyate tvayā
dadhīca uvāca-
evamuktā dvijenātha na sā kiṃciduvāca ha /
mūrcchitevāpatadbhūmau tamadṛṣṭveva vīkṣate
tāmathotthāpayāmāsa brāhmaṇaḥ paramārthavit /
utthitotthāpitā tena nipapāta punaḥ punaḥ
patitāṃ patitāṃ vipro niṣadyotthāpya tāṃ punaḥ /
aṃkamāropayāmāsa pramamārja vilocane
atha sā mūrcchitevāśu vasanaṃ parimucya tam /
darśayaṃtī stanau guhyaṃ bāhumūle vilocane
ālaṃbya kaṃṭhe bāhubhyāṃ stanābhyāmaspṛśaddvijam /
caṃdrātapaśca viśado maṃdamārutasaṃbhavaḥ
atha ciṃtāparo vipro naiva kāryamidaṃ mama /
piturvā māturucitaṃ patyurvātha gurostathā
asaṃbuddhasya me sarvaṃ viparītaṃ vibhāti vai /
atha kāmaḥ samāyāto rahasye sthitayostayoḥ
vivyādha niśitairbāṇairdvijaṃ kāmo durātmavān /
smarabāṇāturo vipraściṃtayāmāsa kāmukaḥ
iyaṃ sucāru sarvāṃgī kāminīva pradṛśyate /
nocedyonimukhe hyasyāḥ kathaṃ romāṃcasaṃbhavaḥ
tadetasyāḥ kucasparśātsarvaṃ vyaktaṃ bhaviṣyati /
iti saṃciṃtya manasā kucau yoniṃ dvijo'spṛśat
sāpi mūrcchitarūpeva maṃdasmitamukhābhavat /
āliliṃga dvijaṃ gāḍhamānanaṃ ca cucuṃba ha
tayoratha samāyogo varṣāṇāṃ śatamapyabhūt /
gate varṣaśate paścādekasmindivase dvijaḥ
snātuṃ yayau nadīṃ prātaḥ sāpi vipraprasaṃgataḥ /
snānaṃ tatra tathā cakre purāṇaṃ śrutavānatha
kaurmaṃ samastapāpānāṃ nāśanaṃ śivabhaktidam /
idaṃ ca padyaṃ śuśrāva purāṇajñena bhāṣitam
brahmahā madyapaḥ stenastathaiva gurutalpagaḥ /
kaurmaṃ purāṇaṃ śrutvaiva mucyate pātakāttataḥ
śrutvaitadvacanaṃ vipraḥ paurāṇikamabhāṣata /
mayā kṛtānāṃ pāpānāṃ na ca saṃkhyāsti kācana
aśeṣapāpasaṃdohanāśanaṃ tadihocyatām /
paurāṇika uvāca-
ārādhaya svadeveśaṃ śaṃkaraṃ tridaśeśvaram
tasya saṃpūjanādvipra sarvaṃ pāpaṃ vinaśyati /
pāpameva tamaḥ proktaṃ jñānadīpena naśyati
athavā pūjayā vipra samastāghavināśanam /
jñānapūjāvihīnānāṃ narake patanaṃ dhruvam
dadhīca uvāca-
atha dvijo hyabhigataḥ śivālayamanuttamam /
droṇapuṣpasahasreṇa pūjayāmāsa śaṃkaram
gṛhaṃ jagāma ca tato bhojanaṃ kṛtavānatha /
vihāya kṣatriyāṃ vipro jagāmeṣṭāṃ bhuvaṃ tataḥ
haviṣyamannamādāya bhuktyaśakteḥ śivālayam /
gatvā dīpasthitājyena bhojanaṃ kṛtavānbahiḥ
atha mṛtyuvaśaṃ prāpto yamalokaṃ jagāma vai /
yama uvāca-
tvayā kṛtānāṃ pāpānāṃ keṣāṃcinnāśanaṃ purā
tvayaikadivase pūjā śaṃkarasya yataḥ kṛtā /
tava pāpasahasraṃ ca praṇaṣṭaṃ bhavato dvija
sthitānāmapi pāpānāṃ phalaṃ narakapātanam /
varṣakoṭidvayaṃ vipra śvānajanmaśataṃ punaḥ
śivadīpājyaharaṇātphalaṃ narakasevanam /
narake ca sthitistasya śatavarṣaṃ subhīṣaṇam
kuṃbhīpāke ca kāṣṭhatvaṃ bhasma bhūtvā punaḥ punaḥ /
varṣāṇāṃ daśakaṃ tvevaṃ kṛmibhuktiḥ paraṃ daśa
punaśca dīpavartitvaṃ varṣāṇāṃ ca tathā daśa /
śleṣmāmedhyapurīṣeṣu mūtraretohradeṣu ca
unmajjya ca nimajjyātha śleṣmaviṇmalabhojanam /
tato narakaśeṣeṇa śvānajanmaśataṃ param
yamavākyamiti śrutvā brāhmaṇo nipapāta ca /
atha tasya priyā bhāryā paticiṃtāparābhavat
etasminnaṃtare tasyāḥ samīpaṃ nārado'bhyagāt /
nāradasya papātāsau pādayoratiduḥkhitā
tāmutthāpya muniḥ śuddhāṃ gatāyuṣamabhāṣata /
ayi mugdhe viśālākṣi bhartāraṃ gaṃtumarhasi
bhartā te hi viśālākṣi mṛto baṃdhuvivarjitaḥ /
na roditavyaṃ te bhadre jvalanaṃ praviśasva bhoḥ
brāhmaṇyuvāca-
aśakyaṃ yadi vā śakyaṃ mayā gaṃtuṃ mune vada /
agnipraveśakālo vai vyatīto na bhavedyathā
nārada uvāca-
yojanānāṃ śataṃ tvekamitaḥ sthānātpuraṃ hitat /
śvo dāhaḥ kila viprasya bhavitā gaṃtumarhasi
avyayovāca-
dūrasthitaṃ kāyanāthaṃ gaṃtumarhāmi he mune /
tadvacastu samākarṇya nāradastāmabhāṣata
vipaṃcī nālasaṃsthā tvaṃ bhava gacchāmyahaṃ kṣaṇāt /
ityudīrya tadā gatvā tvarāṃ cakre gataṃ ca tat
deśaṃ naṣṭadvijasthānaṃ tāmuvācāvyayāṃ muniḥ /
rodanaṃ neha kartavyaṃ yadi tatrāgnimeṣyasi
pāpaṃ yadi kṛtaṃ bhadre parapūruṣasevanam /
etadviśuddhaye putri prāyaścittaṃ samācara
tavopapātakavrāta nāśo vahnipraveśanāt /
nānyatpaśyāmi nārīṇāṃ sarvapāpopaśāṃtaye
agnipraveśaṃ muktvaikaṃ prāyaścittaṃ jagattraye /
dadhīca uvāca-
atha nāradavākyena noditā sā vaco'bravīt
agnipraveśe nārīṇāṃ kiṃ kartavyaṃ mahāmune /
nārada uvāca-
snānaṃ maṃgalasaṃskāro bhūṣaṇāṃjanadhāraṇam
gaṃdhapuṣpaṃ tathā dhūpaṃ haridrākṣatadhāraṇam /
maṃgalaṃ ca tathā sūtraṃ pādālaktakameva ca
śaktyā dānaṃ priyoktiśca prasannāsyatvameva ca /
nānāmaṃgalavādyānāṃ śravaṇaṃ gītakasya ca
vyabhicārakṛte pāpe tatpāpasya praśāṃtaye /
atītaṃ pātakaṃ spṛṣṭvā prāyaścittaṃ tadīritam
kuryādatha svakāṃ bhūṣāṃ viprāya pratipādayet /
bhūṣābhāve svakīyena prāyaścittaṃ tu kārayet
nānyathā tasya pāpasya nāśanaṃ veti kutracit /
avyayovāca-
sarvametatkariṣyāmi haridrā me na vidyate
bhūṣaṇaṃ kimuta brahmansarvametatpradīyatām /
nārada uvāca-
na hyasti kiṃcitsaubhāgyadravyamanyattvapekṣayā
dadhīca uvāca-
atha kṣaṇenābhyagamatkailāsaṃ śivamaṃdiram /
girijāmatha dṛṣṭvāsau praṇipatyedamabravīt
haridrā dīyatāṃ mātarbhūṣaṇāni ca sūtrakam /
pārvatyuvāca-
vidhavāyai mayā kiṃcidbhūṣaṇaṃ dīyatāṃ katham
mayā datte hi tasminvai vaidhavyaṃ nopapadyate /
nārada uvāca-
mātarna vidhavā yāvaddhavāṃgaṃ vartate striyaḥ
ādāhātsūtakaṃ nāsti tiṣṭhetsaubhāgyamuttamam /
pārvatyuvāca-
na cānyadeho madbhūṣāṃ haridrāṃ dhartumarhati
bhūṣaṇādau mayā datte ciraṃjīvitamiṣyate /
dīyate hi jayaṃtyaiva sarvametattvayoditam
jayaṃtīṃ sa jagāmātha tayā dattamathāharat /
snapaṃtyā avyayāyāstu haridrāṃ dattavānmuniḥ
tataḥ sa sūkṣmavasanabhūṣaṇāni munirdadau /
āha caināṃ tavāṃteṣṭiṃ kaḥ karoti niyuṃkṣva tam
avyayovāca-
tvayaiva me samastānāṃ kriyāṇāṃ kāraṇaṃ mune /
pitāsi sarvaṃ kurvadya namaste munisattama
dadhīca uvāca-
atha taṃ brāhmaṇaṃ dagdhvā nāradastāmuvāca ha /
avyaye gaccha dahanaṃ praviśa tvaṃ yadīcchasi
atha sā bhūṣitā sādhvī triḥpradakṣiṇapūrvakam /
nāradaṃ tu namaskṛtya gaurāṃgīmarpayanmanaḥ
susūkṣmaṃ maṃgalaṃsūtraṃ haridrāmakṣatāṃstathā /
kusumāni ca vāsāṃsi kastūrīcaṃdanaṃ tathā
sauvarṇakaṃkatikāṃ ca phalāni vividhāni ca /
svadakṣiṇādivastrāṃtaṃ sparśayitvā pṛthakpṛthak
pārvatīprītikāmā sā puraṃdhrībhyo'khilaṃ dadau /
jvālāmālābhirākāśaṃ dahaṃtamiva cānalam
triḥpradakṣiṇamāgatya sthitvāgneḥ purataḥ satī /
idaṃ prāha tadā vākyaṃ prāṃjaliḥ prahasanmukhī
avyayovāca-
iṃdrādayo diśāṃpālā mātarmedini bhāskara /
dharmādayaḥ surāḥ sarve śṛṇudhvaṃ mama bhāṣitam
pāṇipīḍanamārabhya caitadaṃtamaharniśam /
vāṅmanaḥkarmabhirbhartā sevito yadi bhaktitaḥ
vyabhicāro yathā na syādavasthātritaye mama /
tena satyena me patyā sārddhaṃ yānaṃ prayacchata
ityuktvātha svahastāgrapuṣpakaṃ drutamākṣipat /
praviṣṭā jvalanaṃ dīptamathāpaśyadvimānakam
sūryeṇa samamutkṛṣṭamapsarogītaśobhitam /
āruroha vimānaṃ sā bhartrā sākaṃ divaṃ yayau
yamaḥ prāhātha saṃpūjya vanitāṃ tāṃ pativratām /
akṣayaḥ svarga eveha na ca pāpaṃ tavāsti vai
koṭidvayasamāstatra narake haṃta pātakam /
mṛṣṭameva na saṃdehaḥ kiṃtu pātakameva ca
ekaṃ śivasya dīpājyabhakṣaṇena samarjitam /
na vāpi narake pātaḥ śvānajanmaśataṃ bhavet
avyayovāca-
agnipraveśaśuddhānāṃ punaśca narakaḥ katham /
agnipraveśātsarveṣāṃ pāpānāṃ nāśanaṃ bhavet
yama uvāca-
śivadravyāpahārasya pātakaṃ naiva naśyati /
itthamāhapurā śaṃbhuranyeṣāṃ nāśanaṃ bhavet
atha sa śvānatāmāpya śatābdaṃ syāttataḥ param /
dadhīcamaṃdiraṃ prāpto mṛtyorāsya gato hi saḥ
tasya bhittisamīpe tu bhasmāste hyabhimaṃtritam /
bhasmani śvā papātātha mamāra ca gato yamam
yamaḥ saṃpūjyāvanato bhavānpuṇyatamo muniḥ /
madgehe bhavataḥ sthānaṃ na yogyaṃ gamyatāṃ bahiḥ
atha gatvā bahistasthau sārameyo yamoditaḥ /
saṃtāpāvasthitaṃ taṃ ca nārado dṛṣṭavānamum
papraccha ca kimarthaṃ tvamiha tiṣṭhasi dīptimān /
śivabhasmasthitamṛtaṃ śaivaṃ jāne mahāmate
śaivānāṃ pāpināṃ cāpi sāhasena tanutyajām /
yamaloko na cāstīti śivājñā śivanoditā
dadhīca uvāca-
itthamābhāṣya taṃ śvānaṃ kailāsamagamanmuniḥ /
daṃḍavatpraṇipatyeśaṃ vyajñāpayadatho haram
deva kaścidyamapurādbahirāste sa kukkuraḥ /
bhasmanyeva mṛtastadvadbhavalokaṃ sa cārhati
atha mukhyagaṇāviṣṭo vīrabhadraḥ śiveritaḥ /
ānayāmāsa taṃ śvānaṃ divyarūpadharaṃ tadā
maheśapādapraṇataṃ devāyātha vyajijñapat /
āha māheśvaro devaṃ gaṇamenaṃ kuruṣva me
tatheti ca śivaḥ prāha gaṇaḥ śvānamukho'bhavat /
dadhīca uvāca-/
atulyaṃ bhasmamāhātmyaṃ mayoktaṃ te śucismite
itaḥ paraṃ hi kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi suvrate
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śivarāghavasaṃvāde vibhūtimāhātmye ṣaḍuttaraśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0