Padma Purana · Chapter 3.33

yudhiṣṭhira uvāca-
vārāṇasyāśca māhātmyaṃ saṃkṣepātkathitaṃ tvayā /
vistareṇa mune brūhi tadā prīṇāti me manaḥ

nārada uvāca-/
atretihāsaṃ vakṣyāmi vārāṇasyā guṇāśrayam /
yasya śravaṇamātreṇa mucyate brahmahatyayā

meruśṛṃge purā devamīśānaṃ tripuradviṣam /
devāsanagatā devī mahādevamapṛcchata

devyuvāca-/
devadeva mahādeva bhaktānāmārtināśana /
kathaṃ tvāṃ puruṣo devamacirādeva paśyati

sāṃkhyayogastathā dhyānaṃ karmayogo'tha vaidikaḥ /
āyāsabahulā loke yāni cānyāni śaṃkara

yena viśrāṃtacittānāṃ yogināṃ karmiṇāmapi /
dṛśyo hi bhagavānsūkṣmaḥ sarveṣāmatha dehinām

etadguhyatamaṃ jñānaṃ gūḍhaṃ śakrādisevitam /
hitāya sarvabhūtānāṃ brūhi kāmāgnināśanam

īśvara uvāca-/
avācyamatra vijñānaṃ jñānamajñairbahiṣkṛtam /
vakṣye tava yathātattvaṃ yaduktaṃ paramarṣibhiḥ

paraṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ mama vārāṇasī purī /
sarveṣāmeva bhūtānāṃ saṃsārārṇavatāriṇī

tatra bhaktyā mahādevi madīyaṃ vratamāsthitāḥ /
nivasaṃti mahātmānaḥ paraṃ niyamamāsthitāḥ

uttamaṃ sarvatīrthānāṃ sthānānāmuttamaṃ ca yat /
jñānānāmuttamaṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ mama

sthānāṃtara pavitrāṇi tīrthānyāyatanāni ca /
śmaśānasaṃsthitānyeva divyabhūmigatāni ca

bhūrloke naiva saṃlagnamaṃtarikṣe mamālayam /
amuktāstatra paśyaṃti muktāḥ paśyaṃti cetasā

śmaśānametadvikhyātamavimuktamiti śrutam /
kālo bhūtvā jagadidaṃ saṃharāmyatra suṃdari

devīdaṃ sarvaguhyānāṃ sthānaṃ priyataraṃ mama /
madbhaktāstatra gacchaṃti māmeva praviśaṃti ca

dattaṃ japtaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat /
dhyānamadhyayanaṃ jñānaṃ sarvaṃ tatrākṣayaṃ bhavet

janmāṃtarasahasreṣu yatpāpaṃ pūrvasaṃcitam /
avimuktaṃ praviṣṭasya tatsarvaṃ vrajati kṣayam

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca varṇasaṃkarāḥ /
striyo mlecchāśca ye cānye saṃkīrṇāḥ pāpayonayaḥ

kīṭāḥ pipīlikāścaiva ye cānye mṛgapakṣiṇaḥ /
kālena nidhanaṃ prāptā avimukte varānane

caṃdrārddhamaulayastryakṣā mahāvṛṣabhavāhanāḥ /
śive mama pure devi jāyaṃte tatra mānavāḥ

nāvimukte mṛtaḥ kaścinnarakaṃ yāti kilbiṣī /
īśvarānugṛhītā hi sarve yāṃti parāṃ gatim

mokṣaṃ sudurllabhaṃ matvā saṃsāraṃ cātibhīṣaṇam /
aśmanā caraṇau bhaṃktvā vārāṇasyāṃ vasennaraḥ

durllabhā tapasā cāpi mṛtasya parameśvari /
yatra tatra vipannasya gatiḥ saṃsāramokṣaṇī

prasādājjāyate samyakmama śaileṃdranaṃdini /
apravṛddhā na paśyaṃti mama māyāvimohitāḥ

viṇmūtraretasāṃ madhye te vasaṃti punaḥ punaḥ /
hanyamāno'pi yo vidvānvasedvighnaśatairapi

sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati /
janmamṛtyujarāmuktaṃ paraṃ yāṃti śivālayam

apunarmaraṇānāṃ hi sā gatirmokṣakāṃkṣiṇām /
yāṃ prāpya kṛtakṛtyaḥ syāditi manyaṃti paṃḍitāḥ

na dānairna tapobhiśca na yajñairnāpi vidyayā /
prāpyate gatirutkṛṣṭā yāvimukte tu labhyate

nānāvarṇā vivarṇāśca cāṃḍālādyā jugupsitāḥ /
kilbiṣaiḥ pūrṇadehāśca viśiṣṭaiḥ pātakaistathā

bheṣajaṃ paramaṃ teṣāmavimuktaṃ vidurbudhāḥ /
avimuktaṃ paraṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ padam

avimuktaṃ paraṃ tattvamavimuktaṃ paraṃ śivam /
kṛtvā vai naiṣṭhikīṃ dīkṣāmavimukte vasaṃti ye

teṣāṃ tatparamaṃ jñānaṃ dadāmyaṃte paraṃ padam /
prayāgaṃ naimiṣāraṇyaṃ śrīśailo'tha mahābalam

kedāraṃ bhadrakarṇaṃ tu gayā puṣkarameva ca /
kurukṣetraṃ bhadrakoṭirnarmadāmrātakeśvarī

śālagrāmaṃ ca kubjāmraṃ kokāmukhamanuttamam /
prabhāsaṃ vijayeśānaṃ gokarṇaṃ bhadrakarṇakam

etāni puṇyasthānāni trailokye viśrutāni ha /
na yāsyaṃti paraṃ tattvaṃ vārāṇasyāṃ yathā mṛtāḥ

vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa gaṃgā tripathagāminī /
praviṣṭā nāśayetpāpaṃ janmāṃtaraśataiḥ kṛtam

anyatra sulabhā gaṃgā śrāddhaṃ dānaṃ tapo japaḥ /
vratāni sarvamevaitadvārāṇasyāṃ sudurllabham

japecca juhuyānnityaṃ dadātyarcayate'marān /
vāyubhakṣaśca satataṃ vārāṇasyāṃ sthito naraḥ

yadi pāpo yadi śaṭho yadi vā dhārmiko naraḥ /
vārāṇasīṃ samāsādya punāti sakalaṃ kulam

vārāṇasyāṃ ye'rcayaṃti mahādevaṃ stuvaṃti vai /
sarvapāpavinirmuktāste vijñeyā gaṇeśvarāḥ

anyatra yogajñānābhyāṃ saṃnyāsādathavānyataḥ /
prāpyate tatparaṃ sthānaṃ sahasreṇaiva janmanām

ye bhaktā devadeveśi vārāṇasyāṃ vasaṃti vai /
te viṃdaṃti paraṃ mokṣamekenaiva tu janmanā

yatra yogastathā jñānaṃ muktirekena janmanā /
avimuktaṃ tadāsādya nānyadicchettapovanam

yato mayā'vimuktaṃ tadavimuktaṃ tataḥ smṛtam /
tadeva guhyaṃ guhyānāmetadvijñānamucyate

jñānājñānābhiniṣṭhānāṃ paramānaṃdamicchatām /
yāgatirviditā subhrūḥ sāvimukte mṛtasya tu

yāni caivāvimuktasya dehe dṛṣṭāni kṛtsnaśaḥ /
purī vārāṇasī tebhyaḥ sthānebhyo'pyadhikā śubhā

yatra sākṣānmahādevo dehāṃte svayamīśvaraḥ /
vyācaṣṭe tārakaṃ brahma tatraiva hyavimuktaye

yattatparataraṃ tattvamavimuktamiti śrutam /
ekena janmanā devi vārāṇasyāṃ tadāpnuyāt

bhrūmadhye nābhimadhye ca hṛdaye caiva mūrdhani /
yathāvimuktamāditye vārāṇasyāṃ vyavasthitam

varaṇāyāstathā cāsyā madhye vārāṇasīpurī /
tatraiva saṃsthitaṃ tattvaṃ nityamevaṃvimuktakam

vārāṇasyāḥ paraṃ sthānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
yatra nārāyaṇo devo mahādevo divīśvaraḥ

tatra devāḥ sagaṃdharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ /
upāsate yaṃ satataṃ devadevaḥ pitāmahaḥ

mahāpātakino devi ye tebhyaḥ pāpakṛttamāḥ /
vārāṇasīṃ samāsādya te yāṃti paramāṃ gatim

tasmānmumukṣurniyato vasedvai maraṇāṃtakam /
vārāṇasyāṃ mahādevājjñānaṃ labdhvā vimucyate

kiṃtu vighnā bhaviṣyaṃti pāpopahatacetasaḥ /
tato naivācaretpāpaṃ kāyena manasā girā

etadrahasyaṃ devānāṃ purāṇānāṃ ca suvrate /
avimuktāśrayaṃ jñānaṃ na kaścidvetti tattvataḥ

nārada uvāca-/
devatānāmṛṣīṇāṃ ca śṛṇvatāṃ parameṣṭhinām /
devadevena kathitaṃ sarvapāpavināśanam

yathānārāyaṇaḥ śreṣṭho devānāṃ puruṣottamaḥ /
yatheśvarāṇāṃ giriśaḥ sthānānāmetaduttamam

yaiḥ samārādhito rudraḥ pūrvasminnekajanmani /
te vidaṃti paraṃ kṣetramavimuktaṃ śivālayam

kalikalmaṣasaṃbhūtā yeṣāmupahṛtā matiḥ /
na teṣāṃ vedituṃ śakyaṃ sthānaṃ tatparameṣṭhinaḥ

ye smaraṃti sadā kālaṃ vadaṃti ca purīmimām /
teṣāṃ vinaśyati kṣipramihāmutra ca pātakam

yāni ceha prakurvaṃti pātakāni kṛtālayāḥ /
nāśayettāni sarvāṇi devaḥ kālatanuḥ śivaḥ

āgacchettadidaṃ sthānaṃ sevitaṃ mokṣakāṃkṣibhiḥ /
mṛtānāṃ ca punarjanma na bhūyo bhavasāgare

tasmātsarvaprayatnena vārāṇasyāṃ vasennaraḥ /
yogī vāpyathavāyogī pāpī vā puṇyakṛttamaḥ

na lokavacanātpitrorna caiva guruvādataḥ /
matirna kramaṇīyā syādavimuktagatiṃ prati

iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe trayastriṃśo'dhyāyaḥ