Padma Purana · Chapter 3.22

nārada uvāca-
evaṃ te kathitaṃ rājannarmadātīrthamuttamam /
purā gaṃdharvakanyānāṃ śāpajaṃ bhayamulbaṇam

nāśitaṃ tanmahārāja revājalakaṇāgninā /
revājalakaṇasparśānmukto bhavati mānavaḥ

yudhiṣṭhira uvāca-
bhagavanbahukanyābhiḥ śāpo laṃbhi kathaṃ kutaḥ /
kasyāpatyāni tāstāsāṃ nāma kiṃ kīdṛśaṃ vayaḥ

kathaṃ revājalasparśādvipākācchāpasaṃbhavāt /
vimuktāḥ kutra tāḥ sasnuḥ sarvaṃ me kathaya prabho

narmadātīrthamāhātmyaṃ camatkārakaraṃ bhavet /
śravaṇādapi pāpānāṃ malanāśanamucyate

narmadānarmadāśabdo yena kenaciducyate /
tasya syācchāśvatī muktiryāvadācaṃdra tārakam

vyāhṛtaṃ bhavatā pūrvaṃ revāmāhātmyamuttamam /
tathāpi caritaṃ sādho yadetattannigadyatām

atha cottamavārtāyā sevitavyā manīṣibhiḥ /
ataḥ pṛcchāmi vipreṃdra revāmāhātmyamuttamam /
itihāsaṃ vada vibho kanyānāṃ caritojjvalam

nārada uvāca-
śrūyatāṃ rājaśārdūla dharmagarbhāparā kathā /
yathāraṇirvahnigarbhā dharmmastu brahmasūriva

gaṃdharvaḥ śukasaṃgītistasya kanyā pramohinī /
suśīlasya suśīlā ca susvarā svaravedinaḥ

sutārā caṃdrakāṃtasya caṃdrikā suprabhasya ca /
imāni varanāmāni tāsāmapsarasāṃ nṛpa

kumāryaḥ paṃca sarvāstā vayasā subhagāḥ punaḥ /
bhāṣaṃte ca mithastāstu bhaginya iva sarvadā

caṃdrādiva viniṣkrāṃtāścaṃdrikā iva sojjvalāḥ /
caṃdrānanāḥ sukeśyaśca caṃdrakāṃtāivojjvalāḥ

deveṣvetā vilāsinyaḥ kaumudyaḥ kairaveṣviva /
lāvaṇyapiṃḍasaṃbhūtā divyarūpā manoharāḥ

udbhinnakucapadminyaḥ ketakya iva mādhave /
utpannayauvanaiḥ kāṃtā vallīva navapallavaiḥ

hemagaurāśca hemābhā hemābharaṇabhūṣitāḥ /
hemacaṃpakamālinyo hemacchavisuvāsasaḥ

svaragrāmāvalīhāsu vividhā mūrcchanāsu ca /
tālavādyavinodeṣu veṇuvīṇāpravādane

mṛdaṃganādasaṃbhinnalāsyamadhyalayeṣu ca /
citrādiṣu vinodeṣu kalāsu ca viśāradāḥ

evaṃbhūtāśca tāḥ kanyā mumuhuḥ krīḍanairvaraiḥ /
pitṛbhirlālitāḥ sarvāśceruśca dhanadālaye

kautukādekadā paṃca militvā māsi mādhave /
kanyā maṃdārapuṣpāṇi vicinvaṃtyo vanādvanam

gaurīṃ samārādhayituṃ svarāṃganāḥ kadācidacchodasarovaraṃ yayuḥ /
hemāṃbujāni pravarāṇi tāḥ punastasmādupādāya varotpalaiḥ saha

vaiḍūryaśuddhasphaṭikaprakuṭṭime snātvā tu ghaṭṭe paridhāya cāṃbaram /
maunena ca sthaṃḍilapiṃḍikāmayīṃ suvarṇamuktābharaṇāṃ vinirmamuḥ

samarcitāṃ caṃdanagaṃdhakuṃkumairabhyarcya gaurīṃ varapaṃkajādibhiḥ /
nānopahāraiḥ śubhabhaktibhāvitā lāsyaprayogairnanṛtuḥ kumārikāḥ

gāṃdharvamāśritya paraṃ svaraṃ tato geyaṃ svabhāvadhvanibhiḥ samūrchanam /
eṇīdṛśastāḥ prajaguḥ kalākṣaraṃ tārapravṛddhaṃ gatibhiśca susvaram

tasminsubhāve rasavarṣaharṣaṃ kanyāsvalaṃ nirbharacittavṛttiṣu /
acchodatīrthe pravare tadāgataḥ snātuṃ munervedanidheḥ sutograjaḥ

rūpeṇa niḥsīmataro varānanaḥ praphullapadmāyatalocano yuvā /
vistīrṇavakṣāḥ subhujo'tisuṃdaraḥ śyāmacchaviḥ kāmaivāparo hi saḥ

sa brahmacārī suśikho hi śobhate daṃḍena yukto dhanuṣeva manmathaḥ /
eṇājinaprāvaraṇaḥ samudradhṛghemābhamauṃjīkaṭimekhalaḥ paraḥ

taṃ dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ bālāstāstatra sarasastaṭe /
jahṛṣuḥ kautukāviṣṭā ayaṃ no bhavitātithiḥ

saṃtyaktagītanṛtyāstāstasyālokanalālasāḥ /
hariṇyo lubdhakeneva viddhāḥ kāmena sāyakaiḥ

paśyapaśyeti jalpaṃtyo mugdhāḥ paṃca sasaṃbhramam /
tasminvipravare yūni kāmadevabhramaṃ yayuḥ

punaḥpunastamabhyarcya nayanaiḥ paṃkajairiva /
paścādvicāramārabdhamapsarobhiḥ parasparam

yadyayaṃ kāmadevo hi ratihīnaḥ kathaṃ bhavet /
athavāhyaśvinau devau tāvubhau yugacāriṇau

gaṃdharvaḥ kinnaro vātha siddho vā kāmarūpadhṛk /
ṛṣiputro'thavā kaścitkaścidvā manujottamaḥ

asti vā kaścidevāyaṃ dhātrā sṛṣṭo hi naḥ kṛte /
yathābhāgyavatāmarthe nidhānaṃ pūrvakarmabhiḥ

tathāsmākaṃ kumārīṇāṃ gauryānīto varottamaḥ /
karuṇājalakallola labdhādrī rkṛ!tacittayā

mayā vṛtastvayā cāyaṃ tvayā vṛtastathānayā /
evaṃ paṃcasukanyāsu vadaṃtīṣu nṛpottama

śrutvā tadvacanaṃ tatra kṛtamādhyāhnikakriyaḥ /
ciṃtayāmāsa medhāvī kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet

gādhisaṃbhavaparāśarādayaḥ kaṃḍudevalamukhāśca ye dvijāḥ /
te'pi yogi balino vimohitāḥ līlayā tadabalābhiradbhutam

yoṣitāṃ nayanatīkṣṇasāyakairbhrūlatāsudṛḍhacāpanirgataiḥ /
dhanvinā makaraketunā hataḥ kasya no patati vāmano mṛgaḥ

tāvadeva nayadhīrvirājate tāvadeva janatābhayaṃ bhavet /
tāvadeva dhṛtacittatā bhṛśaṃ tāvadeva gaṇanā kulasya ca

tāvadeva tapasaḥ pragalbhatā tāvadeva śamasevanaṃ nṛṇām /
yāvadeva lalanekṣaṇā sa vairmādyate drutamadairna pūruṣaḥ

mohayaṃti madayaṃti rāgiṇaṃ yoṣitaḥ svalalitairmanoharaiḥ /
modayaṃti madayaṃti māmimā dharmarakṣaṇaparaṃ hi svairguṇaiḥ

māṃsaraktamalamūtranirmite yoṣitāṃ vapuṣi nirguṇe'śucau /
kāminastu parikalpya cārutāmāviśaṃti suvimūḍhacetasaḥ

dāruṇā hi parikīrtitāṃganā sādhubhirvimalabuddhibhirbudhaiḥ /
yāvadeva na samīpagā imāstāvadeva hi gṛhaṃ vrajāmyaham

samīpaṃ tasya yāvanna āgacchaṃti varastriyaḥ /
vaiṣṇavena prabhāveṇa tāvadaṃtardadhe dvijaḥ

tasya yogabalādbhūpa gatasyādarśanaṃ tadā /
dṛṣṭvā tadadbhutaṃ karma vaiṣṇavabrahmacāriṇaḥ

vitrastanayanā bālā kuraṃgya iva kātarāḥ /
saṃkrāṃtanayanāḥ śūnyā dadṛśustā diśodaśa

kanyā ūcuḥ-/
iṃdrajālaṃ sphuṭaṃ vetti māyāṃ jānāti vā punaḥ /
dṛṣṭo'pyadṛṣṭarūpobhūdityūcustāḥ parasparam

vyāptaṃ ca hṛdayaṃ tāsāṃ tadaiva virahāgninā /
jvaladdāvānaleneva susnigdhaṃ sarvakānanam

tyajeṃdrajālikāṃ vidyāṃ kāṃta darśaya satvaram /
ātmānaṃ na hi te yuktaṃ prāggrāse makṣikopamam

hā kaṣṭaṃ darśitaḥ kasmāddhātrā tvaṃ ghaṭitaḥ kutaḥ /
jñātaṃ mahānusaṃtāpaheturnaḥ svaṃ vinirmitaḥ

kaccitte nirdayaṃ cetaḥ kaccidasmāsu no matiḥ /
kaccitkrūro'si he kāṃta kaccinmuṣṇāsi no manaḥ

kaccinna pratyayosmā su kaccidasmānparīkṣase /
kaccinnirmamatā śīlaḥ kaccinmāyāviśāradaḥ

kacciccitte praveṣṭuṃ ca vetsi vijñānalāghavam /
kaccinniṣkramaṇopāyaṃ na jānāsi kutaḥ punaḥ

kaccidvināparādhaṃ tu kimasmāsu prakupyase /
kaccidduḥkhaṃ na jānāsi pareṣāṃ vipralaṃbhanam

tvaddarśanaṃ vinā naṣṭā hṛdayeśvara sāṃpratam /
na jīvāmo'tha jīvāmaḥ punastvaddarśanāśayā

vayaṃ ca nīyatāṃ tatra śīghraṃ yatra gato bhavān /
tvaddarśanaharo dhātā vyadhānmodāṃkuracchidām

sarvathā darśanaṃ dehi kāruṇyaṃ bhaja sarvathā /
paryyaṃtaṃ na prapaśyaṃti kasya citsujanā janāḥ

itthaṃ vilapyatāḥ kanyāḥ pratīkṣya ca bahukṣaṇam /
piturbhayādgṛhaṃ gaṃtuṃ śīghramārebhire tataḥ

tatpremanigaḍairbaddhā bhṛśaṃ virahaviklavāḥ /
kathaṃciddhairyamālaṃbya tāḥ svaṃsvaṃ gṛhamāgatāḥ

āgatya patitāḥ sarvā mātṝṇāṃ tu samīpataḥ /
kimetanmātṛbhiḥ pṛṣṭāḥ kutaḥ kālātyayo'bhavat

krīḍaṃtyaḥ kinnarībhistu sārddhaṃ saṃgatakaṃ yadā /
saṃsthitāstena na jñāto divaso'cchodasarovare

pathi śrāṃtā vayaṃ mātaḥ saṃtāpastena nastanau /
mohena mahatā vaktuṃ na kenāpyutsahāmahe

ityuktvā luṭhitāstatra maṇibhūmau kumārikāḥ /
ākāraṃ gopayaṃtyastā mugdhā jalpaṃti mātṛbhiḥ

kācinnartayati krīḍāmayūraṃ na mudā tadā /
na pāṭhayati taṃ kīraṃ paṃjare'nyā kutūhalāt

lālayennakulaṃ nānyā nollāpayati sārikām /
aparātīva saṃmugdhā naiva khelati sārasaiḥ

bhejire na vinodaṃ tā remire naiva maṃdire /
ūcire bāṃdhavairnālaṃ vīṇāvādyaṃ na cakrire

kalpadrumaprasūnaṃ yatsarvaṃ taccānalopamam /
maṃdārakusumāmodi na papurmadhuraṃ madhu

yoginya iva tāḥ kanyā nāsāgranyastalocanāḥ /
alakṣyadhyānasaṃtānāḥ puruṣottamamānasāḥ

caṃdrakāṃtamaṇicchanne sravadvāriṇi kaṃdare /
kṣaṇaṃ vātāyane sthitvā jalayaṃtragṛhekṣaṇam

racayaṃti kṣaṇaṃ śayyāṃ dīrghikāṃ bhojinīdalaiḥ /
vījyamānāḥ sakhībhistāḥ śītalairnalinīdalaiḥ

itthaṃ yugasamāṃ rātrimanayaṃstā varastriyaḥ /
kathaṃciddhāraṇaṃ kṛtvā vihvalāḥ sajvarā iva

prātarvyomamaṇiṃ dṛṣṭvā manyamānāḥ svajīvitam /
vijñāpya mātaraṃ svāṃsvāṃ gaurīṃ pūjayituṃ gatāḥ

snātvā tena vidhānena puṣpairdhūpaistathā punaḥ /
vidhāya pūjanaṃ devyā gāyaṃtyastatra tāḥ sthitāḥ

etasminnaṃtare vipraḥ snātuṃ so'pi samāgataḥ /
piturāśramatastasmādacchode'tra sarovare

mitraṃ dṛṣṭvaiva rātryaṃte padminya iva kanyakāḥ /
tatphullanayanā jātāstaṃ dṛṣṭvā brahmacāriṇam

gatvā tatraiva tāḥ kanyā samīpaṃ brahmacāriṇaḥ /
savyāpasavyabaṃdhena bhujapāśaṃ ca cakrire

gato'si priya pūrvedyurgaṃtumadya na labhyate /
vṛtastvaṃ nūnamasmābhirnātra te'sti vicāraṇā

ityukto brāhmaṇaḥ prāha prahasanbāhupāśagaḥ /
yuṣmābhirucyate bhadramanukūlaṃ priyaṃ vacaḥ

prathamāśramaniṣṭhasya kiṃtu naśyeta me vratam /
vidyābhyasanaśīlasya nābhūtpāraṃ guroḥ kule

āśrame yatra yo dharmo rakṣaṇīyaḥ supaṃḍitaiḥ /
vivāho'yamato manye na dharma iti kanyakāḥ

ākarṇya vipravākyāni vipramūcurvarastriyaḥ /
sakaladhvanisotkaṃṭhyo kokilāiva mādhave

dharmādartho'rthataḥ kāmaḥ kāmātsukhaphalodayaḥ /
ityevaṃ niścayajñāste varṇayaṃti vipaścitaḥ

sakāmo dharmabāhulyātpurataste samutthitaḥ /
sevyatāṃ vividhairbhogaiḥ svacchābhūmiriyaṃ yataḥ

śrutvā tadvacanaṃ tāsāṃ prāha gaṃbhīrayā girā /
tathyaṃ vo vacanaṃ kiṃtu mamāpyāvaśyakaṃ vratam

prāpyānujñāṃ guroḥ kurve vivāhakarma nānyathā /
ityuktāḥ punarūcustāḥ sphuṭaṃ mūḍho'si suṃdara

siddhauṣadhaṃ brahmadhiyā rasāyanaṃ siddhirnidhiḥ sādhukulā varāṃganāḥ /
maṃtrastathā siddharasaśca dharmato mune niṣevyāḥ sudhiyā samāgatāḥ

kāryaṃ nu daivādyadi siddhimāgataṃ tasminnupekṣāṃ na ca yāṃti nītigāḥ /
yasmādupekṣā na punaḥ phalapradā tasmānna dīrghīkaraṇaṃ praśasyate

viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāṃcanam /
nīcādapyuttamāṃ vidyāṃ strīratnaṃ duṣkulādapi

sāṃdrānurāgāḥ kulajanmanirmalāḥ snehārdracittā sugiraḥ svayaṃvarāḥ /
kanyā surūpāḥ khalu cāruyauvanā dhanyā labhaṃte'tra narāstu netare

kva vayaṃ surasuṃdaryyaḥ kva bhavāṃstāpaso baṭuḥ /
durghaṭasya vidhānena manye dhātaiva paṃḍitaḥ

tasmādasmānidānīṃ tu svīkuryyātmaṃgalaṃ bhavān /
gāṃdharveṇa vivāhena anyathā nopajīvanam

śrutvā vākyaṃ tataḥ prāha brāhmaṇo dharmavittamaḥ /
bho mṛgākṣyaḥ kathaṃ tyājyo dharmo dharmadhanairnaraiḥ

dharmaścārthaścakāmaśca mokṣaścaitaccatuṣṭayam /
yathoktaṃ phaladaṃ jñeyaṃ viparītaṃ tu niṣphalam

nākāle'haṃ vratī kuryāmato dāraparigraham /
na kriyā phalamāpnoti kriyākālaṃ na vetti yaḥ

yato dharmavicāre'sminprasaktaṃ mama mānasam /
tasmācchṛṇuta he kanyā na samīhe svayaṃvaram

evaṃ jñātvāśayaṃ tasya samīkṣyaiva parasparam /
karātkaraṃ vimucyātha jagrāhāṃghriṃ pramohinī

bhujau jagṛhatustasya suśīlā susvarā tathā /
āliliṃga sutārā ca vaktraṃ cuṃbati caṃdrikā

tathāpi nirvikāro'sau pralayānalasannibhaḥ /
śaśāpa brahmacārī tāḥ krodhenātyaṃtamūrchitaḥ

piśācya iva māṃ lagnā tatpiśācyo bhaviṣyatha /
evaṃ tenāśu śaptāstāstaṃ tyaktvā purataḥ sthitāḥ

kimetacceṣṭitaṃ pāpaṃ hyanāgasi viceṣṭayā /
priyaṃkṛto'priyaṃkṛtvā dhiktvāṃ dharmakṛtāṃtakam

anurakteṣu bhakteṣu mitreṣu drohakāriṇaḥ /
puṃso lokobhayoḥ saukhyaṃ nāśametīti naḥ śrutam

tasmāttvamapi naḥ śāpātpiśāco bhava satvaram /
ityuktvāpi ca tā bālā niḥśvasaṃtyaḥ krudhākulāḥ

tadevānyonyasaṃraṃbhāttasminsarasi pārthiva /
tāḥ kanyā brahmacārī ca sarve paiśācyamāgatāḥ

sa piśācaḥ piśācyastāḥ kraṃdamānāḥ sudāruṇam /
kṣapayaṃti vipākāṃstānpūrvopāttasya karmmaṇaḥ

svakāle prabhavatyeva pūrvopāttaṃ śubhāśubham /
svacchāyāmiva durvāraṃ devānāmapi pārthiva

kraṃdaṃti pitarastāsāṃ mātarastatra tatra ca /
bhrātaraścaiva bālānāṃ daivaṃ hi duratikramam

ataūrdhvaṃ piśācāste āhārārthaṃ suduḥkhitāḥ /
itastataśca dhāvaṃto vasaṃti sarasastaṭe

iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe dvāviṃśodhyāyaḥ