Nyaya Sutras · Chapter 3.2
karmākāśasādharmyāt saṃśayaḥ
{siddhānta-sūtra}
viṣayapratyabhijñānāt
{siddhānta-sūtra}
sādhyasamatvāt ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}
na, yugapat agrahaṇāt
{siddhānta-sūtra}
apratyabhijñāne ca vināśaprasaṅgaḥ
{siddhānta-sūtra}
kramavṛttitvāt ayugapat grahaṇam
{siddhānta-sūtra}
apratyabhijñānaṃ ca viṣayāntaravyāsaṅgāt
{siddhānta-sūtra}
na, gatyabhāvāt
{siddhānta-sūtra}
sphaṭikānyatvābhimānavat tadanyatvābhimānaḥ
{siddhānta-sūtra}
[kṣaṇabhaṅgaparīkṣāprakaraṇam(10-17)]
sphaṭike api aparāparotpatteḥ kṣaṇikatvāt vyaktīnām ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}
niyamahetvabhāvāt yathādarśanam abhyanujñā
{siddhānta-sūtra}
na, utpattivināśakāraṇopalabdheḥ
{siddhānta-sūtra}
kṣīravināśe kāraṇānupalabdhivat dadhyutpattivat ca tadutpattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
liṅgataḥ grahaṇāt na anupalabdhiḥ
{siddhānta-sūtra}
na payasaḥ pariṇāma-guṇāntaraprādurbhāvāt
{siddhānta-sūtra}
vyūhāntarāt dravyāntarotpattidarśanaṃ pūrvadravyanivṛtteḥ anumānam
{siddhānta-sūtra}
kvacit vināśakāraṇānupalabdheḥ kvacit ca upalabdheḥ anekāntaḥ
{siddhānta-sūtra}
[buddherātmaguṇatvaparīkṣāprakaraṇām(18-41)]
na indriyārthayoḥ, tadvināśe api jñānāvasthānāt
{siddhānta-sūtra}
yugapat jñānānupalabdheḥ ca na manasaḥ
{siddhānta-sūtra}
tat ātmaguṇatve api tulyam
{pūrvapakṣa-sūtra}
indriyaiḥ manasaḥ sannikarṣābhāvāt tadanutpattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, utpattikāraṇānapadeśāt
{siddhānta-sūtra}
vināśakāraṇānupalabdheḥ ca avasthāne tannityatvaprasaṅgaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
anityatvagrahāt buddheḥ buddhyantarāt vināśaḥ śabdavat
{siddhānta-sūtra}
jñānasamavetātmapradeśasannikarṣāt manasaḥ smṛtyutpatteḥ na yugapat utpattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, antaḥ-śarīravṛttitvāt manasaḥ
{siddhānta-sūtra}
sādhyatvāt ahetuḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
smarataḥ śarīradhāraṇopapatteḥ apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
na, tadāśugatitvānmanasaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, smaraṇakālāniyamāt
{siddhānta-sūtra}
ātmapreraṇa-yadṛcchā-jñatābhiḥ ca na saṃyogaviśeṣaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
vyāsaktamanasaḥ pādavyathanena saṃyogaviśeṣeṇa samānam
{siddhānta-sūtra}
praṇidhānaliṅgādijñānānām ayugapadbhāvāt ayugapatsmaraṇam
{siddhānta-sūtra}
jñasya icchādveṣanimittatvāt ārambhanivṛttyoḥ
{siddhānta-sūtra}
talliṅgatvāt icchādveṣayoḥ pārthivādyeṣu apratiṣedhaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
paraśvādiṣu ārambhanivṛttidarśanāt
{siddhānta-sūtra}
niyamāniyamau tu tadviśeṣakau
{siddhānta-sūtra}
yathoktahetutvāt pāratantryāt akṛtābhyāgamāt ca na manasaḥ
{siddhānta-sūtra}
pariśeṣāt yathoktahetūpapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}
smaraṇaṃ tu ātmanaḥ jñasvābhāvyāt
{siddhānta-sūtra}
praṇidhāna-nibandhābhyāsa-liṅga-lakṣaṇa-sādṛśya-parigrahāśrayāśrita sambandhānantarya-viyogaikakārya-virodhātiśaya-prāpti-vyavadhāna-sukha-duḥkhecchā dveṣa-bhayārthitva-kriyārāga-dharmādharmanimittebhyaḥ
{siddhānta-sūtra}
[buddherutpannāpavargitvaparīkṣāprakaraṇam(42-45)]
karmānavasthāyigrahaṇāt
{siddhānta-sūtra}
avyaktagrahaṇam anavasthāyitvāt vidyutsampāte rūpāvyaktagrahaṇavat
{siddhānta-sūtra}
hetūpādānāt pratiṣeddhavyābhyanujñā
{siddhānta-sūtra}
na pradīpārciḥsantatyabhivyaktagrahaṇavat tadgrahaṇam
{siddhānta-sūtra}
[buddheḥ śarīraguṇavyatirekaparīkṣāprakaraṇam(46-55)]
dravye svaguṇaparaguṇopalabdheḥ saṃśayaḥ
{siddhānta-sūtra}
yāvaccharīrabhāvitvāt rūpādīnām
{siddhānta-sūtra}
na, pākajaguṇāntarotpatteḥ
{siddhānta-sūtra}
pratidvandvisiddheḥ pākajānām apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
śarīravyāpitvāt
{siddhānta-sūtra}
na, keśanakhādiṣu anupalabdheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
tvakparyantatvāt śarīrasya keśanakhādiṣu aprasaṅgaḥ
{siddhānta-sūtra}
śarīraguṇavaidharmyāt
{siddhānta-sūtra}
na, rūpādīnām itaretaravaidharmyāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
aindriyakatvāt rūpādīnām apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
[manaḥparīkṣāprakaraṇam(56-59)]
jñānāyaugapadyāt ekam manaḥ
{siddhānta-sūtra}
na, yugapat anekakriyopalabdheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
alātacakradarśanavat tadupalabdhiḥ āśusañcārāt
{siddhānta-sūtra}
yathoktahetutvāt ca aṇu
{siddhānta-sūtra}
[adṛṣṭaniṣpādyatvaparīkṣāprakaraṇam(60-72)]
pūrvakṛtaphalānubandhāt tadutpattiḥ
{siddhānta-sūtra}
bhūtebhyaḥ mūrtyupādānavat tadupādānam
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, sādhyasamatvāt
{siddhānta-sūtra}
na, utpattinimittatvāt mātāpitroḥ
{siddhānta-sūtra}
tathā āhārasya
{siddhānta-sūtra}
prāptau ca aniyamāt
{siddhānta-sūtra}
śarīrotpattinimittavat saṃyogotpattinimittaṃ karma
{siddhānta-sūtra}
etena aniyamaḥ pratyuktaḥ
{siddhānta-sūtra}
tat adṛṣṭakāritam iti cet punaḥ tatprasaṅgaḥ apavarge
{siddhānta-sūtra}
manaḥkarmanimittatvāt ca saṃyogāvyucchedaḥ
{siddhānta-sūtra}
nityatvaprasaṅgaḥ ca prāyaṇānupapatteḥ
{siddhānta-sūtra}
aṇuśyāmatānityatvavat etat syāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, akṛtābhyāgamaprasaṅgāt
{siddhānta-sūtra}
(iti nyāyasūtre tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam)
(samāptaḥ ca ayam tṛtīyaḥ adhyāyaḥ)
(atha caturthaḥ adhyāyaḥ)
(prathamam āhnikam)
[pravṛttidoṣasāmānyaparīkṣāprakaraṇam(1-2)]
Original text: Nyāyasūtra · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0