ન્યાયસૂત્ર · અધ્યાય 3.2

કર્માકાશસાધર્મ્યાત્ સંશયઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

વિષયપ્રત્યભિજ્ઞાનાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

સાધ્યસમત્વાત્ અહેતુઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, યુગપત્ અગ્રહણાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

અપ્રત્યભિજ્ઞાને ચ વિનાશપ્રસઙ્ગઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ક્રમવૃત્તિત્વાત્ અયુગપત્ ગ્રહણમ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

અપ્રત્યભિજ્ઞાનં ચ વિષયાન્તરવ્યાસઙ્ગાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, ગત્યભાવાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

સ્ફટિકાન્યત્વાભિમાનવત્ તદન્યત્વાભિમાનઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[ક્ષણભઙ્ગપરીક્ષાપ્રકરણમ્(10-17)]

સ્ફટિકે અપિ અપરાપરોત્પત્તેઃ ક્ષણિકત્વાત્ વ્યક્તીનામ્ અહેતુઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

નિયમહેત્વભાવાત્ યથાદર્શનમ્ અભ્યનુજ્ઞા
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, ઉત્પત્તિવિનાશકારણોપલબ્ધેઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ક્ષીરવિનાશે કારણાનુપલબ્ધિવત્ દધ્યુત્પત્તિવત્ ચ તદુત્પત્તિઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

લિઙ્ગતઃ ગ્રહણાત્ ન અનુપલબ્ધિઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન પયસઃ પરિણામ-ગુણાન્તરપ્રાદુર્ભાવાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

વ્યૂહાન્તરાત્ દ્રવ્યાન્તરોત્પત્તિદર્શનં પૂર્વદ્રવ્યનિવૃત્તેઃ અનુમાનમ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ક્વચિત્ વિનાશકારણાનુપલબ્ધેઃ ક્વચિત્ ચ ઉપલબ્ધેઃ અનેકાન્તઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[બુદ્ધેરાત્મગુણત્વપરીક્ષાપ્રકરણામ્(18-41)]

ન ઇન્દ્રિયાર્થયોઃ, તદ્વિનાશે અપિ જ્ઞાનાવસ્થાનાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

યુગપત્ જ્ઞાનાનુપલબ્ધેઃ ચ ન મનસઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

તત્ આત્મગુણત્વે અપિ તુલ્યમ્
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ઇન્દ્રિયૈઃ મનસઃ સન્નિકર્ષાભાવાત્ તદનુત્પત્તિઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ન, ઉત્પત્તિકારણાનપદેશાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

વિનાશકારણાનુપલબ્ધેઃ ચ અવસ્થાને તન્નિત્યત્વપ્રસઙ્ગઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

અનિત્યત્વગ્રહાત્ બુદ્ધેઃ બુદ્ધ્યન્તરાત્ વિનાશઃ શબ્દવત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

જ્ઞાનસમવેતાત્મપ્રદેશસન્નિકર્ષાત્ મનસઃ સ્મૃત્યુત્પત્તેઃ ન યુગપત્ ઉત્પત્તિઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ન, અન્તઃ-શરીરવૃત્તિત્વાત્ મનસઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

સાધ્યત્વાત્ અહેતુઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

સ્મરતઃ શરીરધારણોપપત્તેઃ અપ્રતિષેધઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, તદાશુગતિત્વાન્મનસઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ન, સ્મરણકાલાનિયમાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

આત્મપ્રેરણ-યદૃચ્છા-જ્ઞતાભિઃ ચ ન સંયોગવિશેષઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

વ્યાસક્તમનસઃ પાદવ્યથનેન સંયોગવિશેષેણ સમાનમ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

પ્રણિધાનલિઙ્ગાદિજ્ઞાનાનામ્ અયુગપદ્ભાવાત્ અયુગપત્સ્મરણમ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

જ્ઞસ્ય ઇચ્છાદ્વેષનિમિત્તત્વાત્ આરમ્ભનિવૃત્ત્યોઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

તલ્લિઙ્ગત્વાત્ ઇચ્છાદ્વેષયોઃ પાર્થિવાદ્યેષુ અપ્રતિષેધઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

પરશ્વાદિષુ આરમ્ભનિવૃત્તિદર્શનાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

નિયમાનિયમૌ તુ તદ્વિશેષકૌ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

યથોક્તહેતુત્વાત્ પારતન્ત્ર્યાત્ અકૃતાભ્યાગમાત્ ચ ન મનસઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

પરિશેષાત્ યથોક્તહેતૂપપત્તેઃ ચ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

સ્મરણં તુ આત્મનઃ જ્ઞસ્વાભાવ્યાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

પ્રણિધાન-નિબન્ધાભ્યાસ-લિઙ્ગ-લક્ષણ-સાદૃશ્ય-પરિગ્રહાશ્રયાશ્રિત સમ્બન્ધાનન્તર્ય-વિયોગૈકકાર્ય-વિરોધાતિશય-પ્રાપ્તિ-વ્યવધાન-સુખ-દુઃખેચ્છા દ્વેષ-ભયાર્થિત્વ-ક્રિયારાગ-ધર્માધર્મનિમિત્તેભ્યઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[બુદ્ધેરુત્પન્નાપવર્ગિત્વપરીક્ષાપ્રકરણમ્(42-45)]

કર્માનવસ્થાયિગ્રહણાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

અવ્યક્તગ્રહણમ્ અનવસ્થાયિત્વાત્ વિદ્યુત્સમ્પાતે રૂપાવ્યક્તગ્રહણવત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

હેતૂપાદાનાત્ પ્રતિષેદ્ધવ્યાભ્યનુજ્ઞા
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન પ્રદીપાર્ચિઃસન્તત્યભિવ્યક્તગ્રહણવત્ તદ્ગ્રહણમ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[બુદ્ધેઃ શરીરગુણવ્યતિરેકપરીક્ષાપ્રકરણમ્(46-55)]

દ્રવ્યે સ્વગુણપરગુણોપલબ્ધેઃ સંશયઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

યાવચ્છરીરભાવિત્વાત્ રૂપાદીનામ્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, પાકજગુણાન્તરોત્પત્તેઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

પ્રતિદ્વન્દ્વિસિદ્ધેઃ પાકજાનામ્ અપ્રતિષેધઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

શરીરવ્યાપિત્વાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, કેશનખાદિષુ અનુપલબ્ધેઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ત્વક્પર્યન્તત્વાત્ શરીરસ્ય કેશનખાદિષુ અપ્રસઙ્ગઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

શરીરગુણવૈધર્મ્યાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, રૂપાદીનામ્ ઇતરેતરવૈધર્મ્યાત્
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ઐન્દ્રિયકત્વાત્ રૂપાદીનામ્ અપ્રતિષેધઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[મનઃપરીક્ષાપ્રકરણમ્(56-59)]

જ્ઞાનાયૌગપદ્યાત્ એકમ્ મનઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, યુગપત્ અનેકક્રિયોપલબ્ધેઃ
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

અલાતચક્રદર્શનવત્ તદુપલબ્ધિઃ આશુસઞ્ચારાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

યથોક્તહેતુત્વાત્ ચ અણુ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
[અદૃષ્ટનિષ્પાદ્યત્વપરીક્ષાપ્રકરણમ્(60-72)]

પૂર્વકૃતફલાનુબન્ધાત્ તદુત્પત્તિઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ભૂતેભ્યઃ મૂર્ત્યુપાદાનવત્ તદુપાદાનમ્
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ન, સાધ્યસમત્વાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

ન, ઉત્પત્તિનિમિત્તત્વાત્ માતાપિત્રોઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

તથા આહારસ્ય
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

પ્રાપ્તૌ ચ અનિયમાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

શરીરોત્પત્તિનિમિત્તવત્ સંયોગોત્પત્તિનિમિત્તં કર્મ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

એતેન અનિયમઃ પ્રત્યુક્તઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

તત્ અદૃષ્ટકારિતમ્ ઇતિ ચેત્ પુનઃ તત્પ્રસઙ્ગઃ અપવર્ગે
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

મનઃકર્મનિમિત્તત્વાત્ ચ સંયોગાવ્યુચ્છેદઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

નિત્યત્વપ્રસઙ્ગઃ ચ પ્રાયણાનુપપત્તેઃ
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}

અણુશ્યામતાનિત્યત્વવત્ એતત્ સ્યાત્
{પૂર્વપક્ષ-સૂત્ર}

ન, અકૃતાભ્યાગમપ્રસઙ્ગાત્
{સિદ્ધાન્ત-સૂત્ર}
(ઇતિ ન્યાયસૂત્રે તૃતીયાધ્યાયસ્ય દ્વિતીયમ્ આહ્નિકમ્)
(સમાપ્તઃ ચ અયમ્ તૃતીયઃ અધ્યાયઃ)
(અથ ચતુર્થઃ અધ્યાયઃ)
(પ્રથમમ્ આહ્નિકમ્)
[પ્રવૃત્તિદોષસામાન્યપરીક્ષાપ્રકરણમ્(1-2)]