Narmamālā · Chapter 2

[iti] narmamālāyāṃ prathamaḥ parihāsaḥ //
dvitīyaḥ parihāsaḥ
sāpi bālakuraṅgākṣī yauvanena pramāthinā /
bhidyamāneva darpeṇa na dadarśa vasundharām

śvaśrūjanaviruddhā sā taruṇaprātiveśmikā /
parihāsakathāśīlā gītavādyānurāgiṇī

cārusaurabhaliptāṅgī na sā jagrāha kañcukam /
darśayantī stanābhogamardhasrastaśiroṃśukā

jṛmbhamāṇā parāvṛttya sācīkṛtavilocanā /
janamaikṣata lolākṣī valitatrivalīlatā

ayatnasādhyāṃ tāṃ vīkṣya viṭā lalitalocanām /
babhramustadgṛhopānte nirvyāpāragatāgatāḥ

ciraṃ tadarthinaścitravastra*veṣavibhūṣitāḥ /
sugandhitailatāmbūladhūpādivyayakāriṇaḥ

niyogidhanabaddhāśāḥ strīratnaprāptisotsukāḥ /
sasmitākṣinikocādivikāraśatakāriṇaḥ

tajjñairapyaparijñātapadāśchidrapratīkṣiṇaḥ /
daṃśakāmā bhujaṅgāste līlākuṭilagāminaḥ

śūnyāṃ devakuṭīṃ gatvā prasiddhāḥ pāradārikāḥ /
dvitrāstatsaṅgamopāyaṃ prātiveśmyā vyacintayan

eko 'vadattatra viṭaḥ sulabhaiṣā na saṃśayaḥ /
khalvāṭaṃ tundilaṃ vṛddhaṃ svapatiṃ sahate katham

nityapravāsinaṃ lubdhamīrṣyāluṃ suratāsaham /
mattacchāgamadāmodaṃ bahalaṣṭhīvinaṃ śaṭham

sutoparodhovandhyāyā nāsyā na ca vayaḥkṣayaḥ /
na ca duḥkhābhibhūtāsau rāgadagdhā na lakṣyate

etairhi doṣairnāyānti duḥśīlā api yoṣitaḥ /
aparaḥ prāha bhavatā sābhiprāyaṃ vicintitam /
pratyāsattyā paricaye kintu yatno vidhīyatām

vivāhayajñatīrthādidevayātrotsavairvinā /
na labhyate paricayaḥ paradāropasarpaṇe

suciraṃ prekṣaṇaṃ lolakuntalottālanaṃ muhuḥ /
tatsambaddhāḥ sāpadeśāḥ kathāstyāgaprakāśanam

bhogasaubhāgyayaśasāṃ prasiddhipratipādanam /
mandamandaṃ vacaḥ svairaṃ tadvākyaśravaṇādaraḥ

tanmukhanyastanayanaṃ cumbanāliṅganaṃ śiśoḥ /
śilpasampādanaṃ cāsyā vastrālaṅkara*ṇekṣitam

jāte paricaye mālyatāmbūlādisamarpaṇam /
bhittau nipīḍanaṃ gāḍhaṃ vijane paricumbanam

guhyasparśo ratiśceti śīlavidhvaṃsayuktayaḥ /
itthaṃ kā nāma na mayā kṛtā śīlaparāṅmukhī

niyogibhāryā labhyaiva sarvadā gamanonmukhī /
iti pāradārikaḥ /
athāvadattṛtīyo 'pi svādhīnaṃ sarvameva naḥ /
kintvatra vidhivaimukhyād vighnaḥ samupalakṣyate

yo 'yaṃ tīkṣṇākṣapaṭale citraguptaviceṣṭitaḥ /
niḥśeṣajīvanātaṅkavidhāyī nirguṭāntakaḥ

bhārakocchṛṅkhalāyāsakhaṇḍalekhyādiyuktibhiḥ /
nirguṭāḥ prāpitā yena gopālapaśupālatām

na kālo yadi nāmāsau tat kiṃ jīvanahṛnnṛṇām /
pakṣā .. .. .. .. .. ścettatkimekāṅganāśanaḥ

kiyanto 'dya mṛtāḥ kutra pṛcchanniti muhurmuhuḥ /
mṛtajīvī śvatulyo 'sau bhuṅkte kāpālikavratam

haraṇodyatahasto 'sau sādhūnāmapi vartane /
sadoṣairdīyate 'smābhirna[ra]kāya tilāñjaliḥ

yadyapyasau snuṣākāmī kalyapālakulojjvalaḥ /
tathāpi sarvaḥ sarvajñaḥ paradoṣānudarśane

athavāstyeva me mitraṃ śaktimānrājavallabhaḥ /
vāṅmātreṇaiva naḥ sarvaṃ saṃrakṣiṣyati jīvanam

agāradāhino dhenustrīśiśubrāhmaṇāntakāḥ /
bahavo rakṣitāstena digvārtāmātrasevakāḥ

iti jīvanadiviraḥ /
gṛhaṃ niyogikāntāyāḥ praviśatyatinirbharam /
eṣā śramaṇikā nityaṃ kuṭṭanī vajrayoginī

yā mātā vaśyayogānāṃ jārāṇāṃ siddhadūtikā /
naropapattidīkṣāsu strīṇāṃ samayadevatā

arundhatīmapi kṣipraṃ pratārayati līlayā /
purāṇapuṃścalī sā hi jāhnavīṃ manyate tṛṇam

sā samīhitamasmākamacireṇa vidhāsyati /
ityuktvā te yayurdhūrtā vṛddhaśramaṇikāgṛham

śramaṇikā /
kadācidatha tāmeva harmye hariṇalocanām /
sattrabhojanapūrṇāṅgaḥ punarāyātayauvanaḥ

nirdagdhacandanasphāratilakaḥ pṛthujūṭabhṛt /
māyūropānadāmandamandarārāvagarvitaḥ

kakṣāntasaṃvṛtapaṭo brāhmaṇānapi na spṛśan /
re re dāsīsutetyādi janaṃ kopena bhartsayan

malapatraṃ vahanmūrkho dadarśa maṭhadaiśikaḥ /
sahasā vismayāviṣṭo daṣṭo makaraketunā

niyogigṛhabālānāmupādhyāyamupetya saḥ /
āyayau māsamūlyena nityamakṣaraśikṣakaḥ

labdhapraveśastāmeva dhyāyandhū[rtaḥ] papāṭha saḥ /
jānannapi lipiṃ sarvāmoṃkāramalikhacchanaiḥ

kautukādgṛhanārībhirvṛtastasthau tadunmukhaḥ /
upādhyāyo 'pi dīnāragaṇanāṃ vidadhaddhiyā

aṣṭāvatārastotreṇa sarvajña iva garvitaḥ /
daiśikaṃ pāṭhayāmīti so 'bhūdadhikamuddhataḥ

pāntu no bhagavatpādā jaghanyajanavatsalāḥ /
paralokasya hantāro gamane kṣemakāriṇaḥ

bhābhūto kuṅkumārdrau ^ ^ ^ ^ ^ _ rainaisaddṛśau _ _ _ _ ^ _ _ ^ ^ ^ musimusi lakṣaṇau phenaparvau /
_ _ _ _ ^ _ _ maṇikanakadharau divyagandhānuliptau saṅgrāmeṇa praviṣṭau palupa ^ ^ ^ nau labhyatāṃ rājyalakṣmīḥ

gaṅgāyamunayorbilvavṛṣabhaṃ *pūrṇakumbhayoḥ /
pañcacandana lī paṭṭabandhaṃ bhaviṣyati (?)

ityādi dattvā bālānāṃ nityaṃ phalahakeṣu saḥ /
varṣaṃ tiṣṭhati niḥśaṃko gaṇayanmāsavetanam

kartanaṃ likhanaṃ sūcīpaṭṭikāvānamauṣadham /
kurvanna *vetti purataḥ sthitānno vā kumārakān

upādhyāyetyabhihito vakti krodhāgninā jvalan /
gāndharvikaścarmakṛdvā kiṃ tavāsmīti niṣṭhuraḥ

iti dārkopādhyāyaḥ /
sasmitaṃ sasmitālāpaṃ muhurgoṣṭhīvidhāyinam /
niyogikāntā paśyantī daiśikaṃ nācalat tataḥ

sa bhāṣāṃ buddhyamāno 'pi tattatstrībhirudāhṛtām /
kiṃ bhaṇantīti papraccha prollasadbhrūlato muhuḥ

sa tābhirnarmasotprāsasādhikṣepaviḍambanaiḥ /
āyāsyamāno mattābhirabhūtprahasitānanaḥ

nāyaṃ kiñcinmahābhāgo jānāti na ca budhyate /
iti no bhejire lajjā vivastrā api tasya tāḥ

ṛṣyaśṛṅgavrataḥ so 'tha vi .. .. .. .. .. .. .. /
tāsāṃ goṣṭhīrasābhijñaḥ stanau pasparśa pāṇinā

sa bījāśva ivotsṛṣṭo vaḍavāmaṇḍale yuvā /
siṣeve lalanāḥ sarvāḥ proṣitasya niyoginaḥ

bhrātṛjāyāṃ svasāraṃ ca tāṃ ca bhāryāṃ mṛgīdṛśam /
anyāścāsya sadā svairamakāmayata daiśikaḥ

tāstena jāraguruṇā kṛtadīkṣā varāṅganāḥ /
babhūvuḥ sarvagāminyo nirvikalpavrate sthitāḥ

iti maṭhadaiśikaḥ /
tayā śramaṇikādūtyā tataste 'pi kṛtodyamāḥ /
dhūrtāḥ svādhīnatāṃ prāptāṃ svairiṇīṃ tāṃ siṣevire

athādhikārī taruṇīṃ sotkaṇṭhastāṃ smaranpriyām /
bhṛtavastro viveśāśu mithyāgrāmacikitsayā

sa sevārthaṃ samānītaghṛtamākṣikasarpiṣā /
bhārikairdhanikairbhītyā nagaraṃ samapūrayat

prāptaṃ vilokya sucirāttaṃ dṛṣṭānekakāmukā /
pīvaraṃ grāmyamāsannarogaṃ pūrṇamivāmbunā

tāṃ ca meṣaghṛtāmikṣākilāṭamadhusampadam /
rurodaikena netreṇa jahāsānyena tadvadhūḥ

idaṃ suruciraṃ vastraṃ krītamābharaṇañca te /
tasyetivādino dṛptā sā cakre sarvamaśrutam

sā śirovedanāvyājanibaddhābhyaṅgapaṭṭikā /
stanantī sasvanaṃ patyurnābhavatpārśvavartinī

tato vācāla[vā]cālamālākalakalākule /
gṛhe tasyābhavadvyagragrāma[dā]se mahotsavaḥ

dinānte bahubhaktāśī lohitāsavadurmadaḥ /
niyogī śayane tasthau kumbhakarṇa ivāparaḥ

atha kṛcchrādivābhyetya rātriśeṣe tadaṅganā /
āliṅgane samudvignā cumbane valitānanā

rundhānā jaghanasparśamūrusvastikaniścalā /
gṛhavyāpārakhinneva nidrāṃ cakre mudhaiva sā

tataḥ prabhāte prasṛte bhūrjabhāṇḍādike puraḥ /
vadantī sarvagātreṣu śūlaṃ sāpyakarotklamam

athāhūtaḥ parijanairvaidyo madyāmiṣapriyaḥ /
nidhiṃ hastagataṃ daivānmanyamānaḥ samāyayau

sabhārtṛkā /
namo vidyāvihīnāya vaidyāyāvadyakāriṇe /
nihatānekalokāya *sarpāyevāpamṛtyave

bhrānto gṛhaśataṃ tūrṇaṃ bhārākrānta ivocchvasan /
lalāṭasvedasalilaṃ pāṇinā vikṣipanmuhuḥ

vahannauṣadhasaṅketanāmasaṃyogacīrikām /
kṛtāntādhikṛtasyāgrādyaḥ prāyastha ivāgataḥ

cikitsako 'rthaprāṇānāṃ vyādhīnāmacikitsakaḥ /
ājīvamīśvaraḥ śūlī yena na tyajyate janaḥ

sa vaidyaḥ kālakūṭo vā vyālo vetāla eva vā /
bhūyasā yāti māṃsena yaḥ kṣipramanukūlatām

sa vaidya eva kupito vāyurāyuḥkṣayaṅkaraḥ /
hastasparśena trimalakṣālakaḥ kṣapitendriyaḥ

kṛcchrasannyāsakṛtpuṃsāṃ prāṇācāryaḥ kimucyate /
sthitaṃ bhuktaṃ nu pītaṃ nu vaidyeneti pralāpinaḥ

yā .. vidhatte yatnena bhiṣagārtopajīvakaḥ /
nagarotsavayātrāsu vivāheṣvatibhojanāt /
janatā yāti yanmāndyaṃ tadvaidyasya śaneḥ phalam

guhyāṅgasparśakṛtstrīṇāṃ bahvāśī jīvitāpahaḥ /
nṛṇāṃ tridoṣakṛtsatyaṃ vaidya eva na tu jvaraḥ

vidyāvirahitā vaidyāḥ kāyasthāḥ prabhaviṣṇavaḥ /
durācārāśca guravaḥ prajānāṃ kṣayahetavaḥ

upasṛtya sa pasparśa stanau tasyāḥ susaṃhatau /
kaṭhinau satatasparśau khalaḥ khalatarāviva

laṅghanaṃ sahate naiṣā hitaṃ śūle na vṛṃhaṇam /
karotu mama cintāsu sarvāhāraṃ mayā saha

jaḍā hyasyāḥ sthitā buddhirdhātuśca viṣamaḥ sthitaḥ /
tasmātsnigdhā dadhi pūrvamatra yojyaṃ saśarkaram

ityukte vaidyanāthena strībhiḥ tūrṇaṃ sasambhramam /
āhūtaḥ pādapatanairjyotirgaṇaka āyayau

vaidyaḥ /
jyotiḥśāstravide tasmai namo 'stu jñānacakṣuṣe /
varṣaṃ pṛcchatyavarṣaṃ vā dhīvarānyo vinaṣṭadhīḥ

grahanakṣatratārāṇāṃ saṃkhyāne 'pyakṛtaśramaḥ /
atītānāgatajñānadambhāya malapatrabhṛt

tava varṣatrayīmadhye kaścidvittavyayo bhavet /
jvaraśca netrapīḍā ca lābhāṃśo 'pyavicintitaḥ

na kaścidupakāraṃ te manyate śatravaśca te /
santi tebhyo bhayaṃ deharakṣāyāṃ naiva bādhate

durbalo dṛśyase bhrātaryūṣaṃ na kuruṣe katham /
apyasti kāmalā nūnaṃ tāṃ mantreṇa nudāmyaham

iti sādhāraṇajñānamantravaidyakamiśritam /
jyotiḥśāstraṃ vigaṇayanyo muṣṇāti jaḍāśayān

prāṅniyogivadhūvṛttaṃ jānannapi janaśrutam /
dhūrto dhūlipaṭe cakre rāśicakraṃ mudhaiva saḥ

kṣipte niyoginā tatra dīnārakusumotkare /
dambhastabdhaściraṃ tasthau svāṅgulīgaṇanāparaḥ

tato 'vadanmandamandaṃ protkṣiptabhrūlato muhuḥ /
iyamāpāṇḍuramukhī ratikāmena pīḍitā

durnivāraśca nārīṇāṃ piśāco ratirāgakṛt /
punaḥ śūnyagṛhe snātā guhyakena nirambarā /
gṛhītetyatra paśyāmi cakre śukrasamāgamāt

iti gaṇakaḥ /
tataḥ prayāte gaṇake cintite śukrapūjane /
niryatpalālapūlīkaḥ pādato dhūlidhūsaraḥ

dāmabaddhakaṭirgrāmyaḥ śīrṇaniṣka .. .. lakaḥ /
visṛṣṭaṃ tatsahāyena dadau lekhaṃ niyoginaḥ

eḍikāvyapadeśena gāvaḥ pādairhṛtā daśa /
tāsāṃ madhyān mṛtāḥ pañca pañca śeṣāḥ sthitāḥ khale

tanmuktaye tvarāyātāḥ sahanto 'pi dinatrayam /
tadabhāve 'pi lābhaste grāme daṇḍaḥ patiṣyati

ghṛtanāḍīnimittena yaścāsau bandhane dhṛtaḥ /
so 'pi vipro nirāhārastīkṣṇaḥ pañcatvamāgataḥ

pādāntike ca prahitaṃ tasya pradhanapatrakam /
baddhaṃ mayā tatkalatraṃ mudritaṃ sakalaṃ gṛham

yānskandhakanimittena prāyasthānparipālakaḥ /
pradadau māsavṛttyaiva te mayā tadgṛhe dhṛtāḥ

dhānyarāśiḥ prabhūto 'sti tūrṇamāgamyatāmiha /
tātparyamiti vijñaptāḥ pādā jyeṣṭhārkavāsare

khvāśapatiḥ tūṇarakṣako /
vācayannityasau lekhaṃ tasya karmaṇyatāṃ *tataḥ /
praśaśaṃsa sahāyasya niyogī harṣanirbharaḥ

so 'bhūtpūrvataraṃ bauddhastato dambhāya vaiṣṇavaḥ /
rakṣārthamatha bhāryāyā jātakaulāgamādaraḥ

ānināya guruṃ garvadambhalobhaniketanam /
māyākuhakalaulyānāṃ dīkṣāsamayamaṇḍalam

namaste gurunāthāya dhanadārāpahāriṇe /
kṣobhiṇe sarvabhakṣāya yakṣāyeva kṣapāśine

*bhālanyastārdhasindūrapattrikāpuṣpagucchakaḥ /
bi[ndū]pabindunityārdramahālālāṭakarparaḥ

karṇamūlaśikhāmātragrathitasvalpajūṭikaḥ /
kuṅkumāṅkitakarṇāgraḥ kācarākṣo mahāhanuḥ

khalvāṭo viralaśmaśrurdīrghavākpraskhalankvacit /
bibhrāṇo vadanaṃ vṛddhamahiṣībhagavibhramam

kṣaṇātpibati yo madyaghaṭaṃ ghaṭaghaṭāravaiḥ /
tasya kaṇṭhapraṇālasya sthaulyaṃ kenopamīyatām

madyamāṃsadurāmodamalinaṃ yogapaṭṭakam /
dadhānaḥ stanasampūrṇaṃ vakṣasā *rākṣasākṛtiḥ

sindūrapūrṇagambhīranābhirandhropaśobhitaḥ /
lopikāpūpa*śapharāmikṣābhṛtamahodaraḥ

madhumāṃsakṛtājīrṇapratyagrāmodaduḥsahān /
dhūmodgāra*gaḍatkārānmuñcanmegha ivākulaḥ

gururgurutarāvidyāvadyamadyamadāndhadhīḥ /
ahaṃkāra ivākāramāgataḥ pratyadṛśyata

ākāreṇa gururguruśca vacasā kausīdyamaurkhyairgurur meḍhreṇātigurustathāsyakuharaśmaśrūdarasphigguruḥ /
veśyākāminiyogivañcanaguruḥ sadvṛttaśūnyo guruś citraṃ sarvaguruḥ śivoditamahāśikṣāsu nityaṃ laghuḥ

api nāma sa jāyeta pavitracaritaḥ kṣitau /
aśaucanidhayo yena guravo nopasevitāḥ

ahaṃpūrvikayā sarve patitāstasya pādayoḥ /
cakruḥ śirobhirbhūkampaluṭhatpiṭharakabhramam

rakṣāyai nijabhāryāyāḥ sampadāṃ ca vivṛddhaye /
niyoginā yāgavidhau vijñapto bhagavānguruḥ

likhitvā kuṅkumenāśu svalpasambhāracīrikām /
hṛṣṭaḥ prātaḥ sameṣyāmītyuktvā prāyātsahānugaiḥ

guruḥ /
śvaśuro yāgasambhāre yatnāhūto niyoginā /
*pāpī dharmādhikaraṇadiviro 'tha samāyayau

tasmai namo 'stu nagarācāryavaryāya bhogine /
yasya haste sthitā bhūmiḥ saśailavanakānanā

karoti praśrayaṃ vakti madhuraṃ diviraḥ puraḥ /
jaracchagalaśṛṅgābhāṃ na ca tyajati vakratām

kalamāṅkitakarṇena bhūrjapatrakapāṇinā /
āsthānadivireṇeyaṃ grastā bhagavatī mahī

mithyā mahāvarāheṇa daityeṣvāḍambaraḥ kṛtaḥ /
āsthānadivirairgrastā yadiyaṃ noddhṛtā kṣitiḥ

utthāya veśyāśayanātprabhāte madyaghūrṇitaḥ /
dhanārthī diviraḥ śastamukhaṃ draṣṭuṃ pratīkṣate

nūnaṃ niśi bhagāpānaṃ karoti diviraḥ sadā /
prātaḥ prātarmṛdā vaktraṃ kṣālayatyanyathā katham

snāto mṛddarbhatilabhṛtkaroti suciraṃ japam /
diviraḥ kūṭasaṃketapaṭīpātrāṇi cintayan

vipraṃ puraḥ samāyāntaṃ thūtkṛtya tvaritaḥ punaḥ /
praviśya gehaṃ niryāti śaṅkamānaḥ parābhavam

śrīkāmo gomayabhrāntyā vandate śvaśakṛtpathi /
puraścāptāṃ siddhikāmaścaṇḍālīṃ sakaraṇḍakām

suprabhātatarāyātaiḥ sakaṣṭaśaṭilairvṛtaḥ /
āsthānaṃ yāti kalayanbhṛṣṭamāṃsaṃ sapānakam

bhūrja*peṭalaḍatklinnamaṣī subhṛtabhājanaḥ /
kathayanniva gandhena bhāvinīṃ narakasthitim

maṣīviṣārdrayā nighnansādhūnkalamadaṃṣṭrayā /
āsthānajaladherantardiviro makarāyate

tanmaṣīvipruṣastasya dṛśyante kalamacyutāḥ /
bhuvo viluṇṭhyamānāyāḥ sāñjanāśrukaṇā iva

adhomukhā vimānebhyaḥ patanto divi rodanam /
kurvanti pitarastasya yo bhuṅkte divirodanam

jāmātuḥ śrīmato dṛṣṭvā sa gṛhaṃ harṣanirbharaḥ /
acintayatkadāsyāpi ṣaṭirdaivādbhavediti

āsthānadiviraḥ /
tatsaṅgatyāpyadṛśyanta bhūrjabhaṭṭā bhayaṅkarāḥ /
tadgṛhe kalayanto 'ntastasya sthāvaraviplavam

saṃharanti sadā lokānye sasthāvarajaṅgamān /
tebhyaḥ pralayakāribhyo bhaṭṭebhyo 'stu namo namaḥ

ṣaṭīpāśasamākṛṣṭaḥ prāpto 'dhikaraṇaṃ bhayāt /
sādhurnigīryate bhaṭṭairmatsyairiva jale baliḥ

bhaṭṭairbhaṭṭaiḥ sadiviraiḥ śaṭīnipatito janaḥ /
mucyate nāsthiśeṣo 'pi raktakṣībairiva śvabhiḥ

brāhmaṇyādye hatā naiva rāmeṇa brahmarākṣasāḥ /
āsthānabhaṭṭāste manye sadā khādanti mānuṣān

kṛtaḥ parājito jetā jayī yaiśca parājitaḥ /
teṣāṃ svatantravacasāṃ vacasā kena jīvyate

ante narakapālairye vṛtā vetālatāṃ gatāḥ /
ṣaṭyantaḥkṛtahṛdghaṇṭā bhaṭṭāste kasya nāntakāḥ

paśyannandho vadanmūkaḥ śṛṇvaṃśca badhiro 'dhamaḥ /
utkocena vinā bhaṭṭaściraṃ nidrāyate śaṭhaḥ

utkocabhakṣaṇaṃ chidraśikṣaṇaṃ sādhutakṣaṇam /
ṣaṭisandhukṣaṇaṃ kūṭarakṣaṇaṃ bhaṭṭalakṣaṇam

carmakṛnnartakībhrātā saṅgatyā nartako 'bhavat /
so 'tha gāruḍakalpajñaḥ prayātaḥ sasyapālatām

so 'pi grāmagaṇeśasya prāptaḥ prāsādapālatām /
sandhivigrahakāyasthacākrikāsevako 'dhamaḥ

bhaṭṭatvamāptavāndūto *draṅgadeśagatāgatāt /
tasya putrāśca pautrāśca sarve 'dhikaraṇadvijāḥ

kuto 'nyathā bhavatyeṣāṃ vacaścarmakṛtāmiva /
kakṣe sumahatī bhastrā śaṭidīnārabhājanam