Narasimha Purana · Chapter 50

vālinā kṛtavairo 'tha durgavartī harīśvaraḥ
sugrīvo dṛṣṭavān dūrād dṛṣṭvāha pavanātmajam //

kasyemau sudhanuḥpāṇī cīravalkaladhāriṇau
paśyantau sarasīṃ divyāṃ padmotpalasamāvṛtām //

nānārūpadharāv etau tāpasaṃ veṣam āsthitau
vālidūtāv iha prāptāv iti niścitya sūryajaḥ //

utpapāta bhayatrastaḥ ṛṣyamūkād vanāntaram
vānaraiḥ sahitaḥ sarvair agastyāśramam uttamam //

tatra sthitvā sa sugrīvaḥ prāha vāyusutaṃ punaḥ
hanūman pṛccha śīghraṃ tvaṃ gaccha tāpasaveṣadhṛk //

kau hi kasya sutau jātau kimarthaṃ tatra saṃsthitau
jñātvā satyaṃ mama brūhi vāyuputra mahāmate //

ityukto hanumān gatvā pampātaṭam anuttamam
bikṣurūpī sa taṃ prāha rāmaṃ bhrātrā samanvitam //

ko bhavān iha saṃprāptas tathyaṃ brūhi mahāmate
araṇye nirjane ghore kutas tvaṃ kiṃ prayojanam //

evaṃ vadantaṃ taṃ prāha lakṣmaṇo bhrātur ājñayā
pravakṣyāmi nibodha tvaṃ rāmavṛttāntam āditaḥ //

rājā daśaratho nāma babhūva bhuvi viśrutaḥ
tasya putro mahābuddhe rāmo jyeṣṭho mamāgrajaḥ //

asyābhiṣeka ārabdhaḥ kaikeyyā tu nivāritaḥ
pitur ājñām ayaṃ kurvan rāmo bhrātā mamāgrajaḥ //

mayā saha viniṣkramya sītayā saha bhāryayā
praviṣṭo daṇḍakāraṇyaṃ nānāmunisamākulam //

janasthāne nivasato rāmasyāsya mahātmanaḥ
bhāryā sītā tatra vane kenāpi pāpmanā hṛtā //

sītām anveṣayan vīro rāmaḥ kamalalocanaḥ
ihāyātas tvayā dṛṣṭa iti vṛttāntam īritam //

śrutvā tato vacas tasya lakṣmaṇasya mahātmanaḥ
avyañjitātmā viśvāsād *dhanūmān mārutātmajaḥ //

tvaṃ me svāmī iti vadan rāmaṃ raghupatiṃ tadā
āśvāsyānīya sugrīvaṃ tayoḥ sakhyam akārayat //

śirasy āropya pādābjaṃ rāmasya viditātmanaḥ
sugrīvo vānarendras tu uvāca madhurākṣaram //

adyaprabhṛti rājendra tvaṃ me svāmī na saṃśayaḥ
ahaṃ tu tava bhṛtyaś ca vānaraiḥ sahitaḥ prabho //

tvacchatrur mama śatruḥ syād adyaprabhṛti rāghava
mitraṃ te mama sanmitraṃ tvadduḥkhaṃ tan mamāpi ca //

tvatprītir eva matprītir ity uktvā punar āha tam
vālī nāma mama jyeṣṭho mahābalaparākramaḥ //

bhāryāpahārī duṣṭātmā madanāsaktamānasaḥ
tvām ṛte puruṣavyāghra nāsti hantādya vālinam //

yugapat saptatālāṃs tu tarūn yo vai vadhiṣyati
sa taṃ vadhiṣyatīty uktaṃ purāṇajñair nṛpātmaja //

tatpriyārthaṃ hi rāmo 'pi śrīmāṃś chittvā mahātarūn
ardhākṛṣṭena bāṇena yugapad raghunandanaḥ //

viddhvā mahātarūn rāmaḥ sugrīvaṃ prāha pārthivam
vālinā gaccha yudhyasva kṛtacihno raveḥ suta //

ityuktaḥ kṛtacihno 'yaṃ yuddhaṃ cakre 'tha vālinā
rāmo 'pi tatra gatvātha śareṇaikena vālinam //

vivyādha vīryavān vālī papāta ca mamāra ca
vitrastaṃ vāliputraṃ tu aṅgadaṃ vinayānvitam //

raṇaśauṇḍaṃ yauvarājye niyuktvā rāghavas tadā
tāṃ ca tārāṃ tathā dattvā rāmaś ca ravisūnave //

sugrīvaṃ prāha dharmātmā rāmaḥ kamalalocanaḥ
rājyam anveṣaya svaṃ tvaṃ kapīnāṃ punar āvraja //

tvaṃ sītānveṣaṇe yatnaṃ kuru śīghraṃ harīśvara
ityuktaḥ prāha sugrīvo rāmaṃ lakṣmaṇasaṃyutam //

prāvṛṭkālo mahān prāptaḥ sāṃprataṃ raghunandana
vānarāṇāṃ gatir nāsti vane varṣati vāsave //

gate tasmiṃs tu rājendra prāpte śaradi nirmale
cārān saṃpreṣayiṣyāmi vānarān dikṣu rāghava //

ity uktvā rāmacandraṃ sa taṃ praṇamya kapīśvaraḥ
pampāpuraṃ praviśyātha reme tārāsamanvitaḥ //

rāmo 'pi vidhivad bhrātrā śailasānau mahāvane
nivāsaṃ kṛtavān śaile nīlakaṇṭhe mahāmatiḥ //

prāvṛṭkāle gate kṛcchrāt prāpte śaradi rāghavaḥ
sītāviyogād vyathitaḥ saumitriṃ prāha lakṣmaṇam //

ullaṅghitas tu samayaḥ sugrīveṇa tato ruṣā
lakṣmaṇaṃ prāha kākutstho bhrātaraṃ bhrātṛvatsalaḥ //

gaccha lakṣmaṇa duṣṭo 'sau nāgataḥ kapināyakaḥ
gate tu varṣākāle 'haṃ āgamiṣyāmi te 'ntikam //

anekair vānaraiḥ sārdham ity uktvāsau tadā gataḥ
tatra gaccha tvarāyukto yatrāste kapināyakaḥ //

taṃ duṣṭaṃ agrataḥ kṛtvā harisenāsamanvitam
ramantaṃ tārayā sārdhaṃ śīghram ānaya māṃ prati //

nātrāgacchati sugrīvo yady asau prāptabhūtikaḥ
tadā tvayaivaṃ vaktavyaḥ sugrīvo 'nṛtabhāṣakaḥ //

vālihantā śaro duṣṭa kare me 'dyāpi tiṣṭhati
smṛtvaitad ācara kape rāmavākyaṃ hitaṃ tava //

ityuktas tu tathety uktvā rāmaṃ natvā ca lakṣmaṇaḥ
pampāpuraṃ jagāmātha sugrīvo yatra tiṣṭhati
dṛṣṭvā sa tatra sugrīvaṃ kapirājaṃ babhāṣa vai //

tārābhogaviṣaktas tvaṃ rāmakāryaparāṅmukhaḥ
kiṃ tvayā vismṛtaṃ sarvaṃ rāmāgre samayaṃ kṛtam //

sītām anviṣya dāsyāmi yatra kvāpīti durmate
hatvā tu vālinaṃ rājyaṃ yena dattaṃ purā tava //

tvām ṛte ko 'vamanyeta kapīndra pāpacetasa
pratiśrutya ca rāmasya bhāryāhīnasya bhūpate //

sāhāyyaṃ te karomīti devāgnijalasaṃnidhau
ye ye ca śatravo rājaṃs te te ca mama śatravaḥ //

mitrāṇi yāni te deva tāni mitrāṇi me sadā
sītām anveṣituṃ rājan vānarair bahubhir vṛtaḥ //

satyaṃ yāsyāmi te pārśvam ity uktvā ko 'nyathākarot
tvām ṛte pāpinaṃ duṣṭaṃ rāmadevasya saṃnidhau //

kārayitvā tu tenaivaṃ svakāryaṃ duṣṭavānara
ṛṣīṇāṃ satyavad vākyaṃ tvayi dṛṣṭaṃ mayādhunā //

sarvasya hi kṛtārthasya matir anyā pravartate
vatsaḥ kṣīrakṣayaṃ dṛṣṭvā parityajati mātaram //

janavṛttavidāṃ loke sarvajñānāṃ mahātmanām
na taṃ paśyāmi loke 'smin kṛtaṃ pratikaroti yaḥ //

śāstreṣu niṣkṛtir dṛṣṭā mahāpātakinām api
kṛtaghnasya kape duṣṭa na dṛṣṭā niṣkṛtiḥ purā //

kṛtaghnatā na kāryā te tvatkṛtaṃ samayaṃ smara
ehy ehy āgaccha śaraṇaṃ kakutsthaṃ hitapālakam //

yadi nāyāsi ca kape rāmavākyam idaṃ śṛṇu
nayiṣe mṛtyusadanaṃ sugrīvaṃ vālinaṃ yathā //

sa śaro vidyate 'smākaṃ yena vālī hataḥ kapiḥ
lakṣmaṇenaivam ukto 'sau sugrīvaḥ kapināyakaḥ //

nirgatya tu namaś cakre lakṣmaṇaṃ mantriṇoditaḥ
uvāca ca mahātmānaṃ lakṣmaṇaṃ vānarādhipaḥ //

ajñānakṛtapāpānām asmākaṃ kṣantum arhasi
samayaḥ kṛto mayā rājñā rāmeṇāmitatejasā //

yas tadānīṃ mahābhāga tam adyāpi na laṅghaye
yāsyāmi nikhilair adya kapibhir nṛpanandana //

tvayā saha mahāvīra rāmapārśvaṃ na saṃśayaḥ
māṃ dṛṣṭvā tatra kākutstho yad vakṣyati ca māṃ prati //

tat sarvaṃ śirasā gṛhya kariṣyāmi na saṃśayaḥ
santi me harayaḥ śūrāḥ sītānveṣaṇakarmaṇi //

tāny ahaṃ preṣayiṣyāmi dikṣu sarvāsu pārthiva
ityuktaḥ kapirājena sugrīveṇa sa lakṣmaṇaḥ //

ehi śīghraṃ gamiṣyāmo rāmapārśvam ito 'dhunā
senā cāhūyatāṃ vīra ṛkṣāṇāṃ hariṇām api //

yāṃ dṛṣṭvā prītim abahyeti rāghavas te mahāmate
ityukto lakṣmaṇenātha sugrīvaḥ sa tu vīryavān //

pārśvasthaṃ yuvarājānam aṅgadaṃ saṃjñayābravīt
so 'pi nirgatya senānīm āha senāpatiṃ tadā //

tenāhūtāḥ samāgatya ṛkṣavānarakoṭayaḥ
guhāsthāś ca giristhāś ca vṛkṣasthāś caiva vānarāḥ //

taiḥ sārdhaṃ parvatākārair vānarair bhīmavikramaiḥ
sugrīvaḥ śīghram āgatya vavande rāghavaṃ tadā //

lakṣmaṇo 'pi namaskṛtya rāmaṃ bhrātaram abravīt
prasādaṃ kuru sugrīve vinīte cādhunā nṛpa //

ityukto rāghavas tena bhrātā sugrīvam abravīt
āgacchātra mahāvīra sugrīva kuśalaṃ tava //

śrutvetthaṃ rāmavacanaṃ prasannaṃ ca narādhipam
śirasy añjalim ādhāya sugrīvo rāmam abravīt //

tadā me kuśalaṃ rājan sītādevī tava prabho
anviṣya tu yadā dattā mayā bhavati nānyathā //

ityukte vacane tena hanūmān mārutātmajaḥ
natvā rāmaṃ babhāṣainaṃ sugrīvaṃ kapināyakam //

śṛṇu sugrīva me vākyaṃ rājāyaṃ duḥkhito bhṛśam
sītāviyogena ca sadā nāśnāti ca phalādikam //

asya duḥkhena satataṃ lakṣmaṇo 'yaṃ suduḥkhitaḥ
etayor atra yāvasthā tāṃ śrutvā bharato 'nujaḥ //

duḥkhī bhavati tadduḥkhād duḥkhaṃ prāpnoti tajjanaḥ
yata evam ato rājan sītānveṣanam ācara //

ityukte vacane tatra vāyuputreṇa dhīmatā
jāmbavān atitejasvī natvā rāmaṃ puraḥsthitaḥ //

sa prāha kapirājaṃ taṃ nītimān nītimad vacaḥ
yad uktaṃ vāyuputreṇa tat tathety avagaccha bhoḥ //

yatra kvāpi sthitā sītā rāmabhāryā yaśasvinī
pativratā mahābhāgā vaidehī janakātmajā //

adyāpi vṛttasaṃpannā iti me manasi sthitam
na hi kalyāṇacittāyāḥ sītāyāḥ kenacid bhuvi //

parābhavo 'sti sugrīva preṣayādyaiva vānarān
ityuktas tena sugrīvaḥ prītātmā kapināyakaḥ //

paścimāyāṃ diśi tadā preṣayām asa tān kapīn
anveṣṭuṃ rāmabhāryāṃ tāṃ mahābalaparākramaḥ //

uttarasyāṃ diśi tadā niyutān vānarān asau
preṣayām_asa dharmātmā sītānveṣaṇakarmaṇi //

pūrvāsyāṃ diśi kapīṃś ca kapirājaḥ pratāpavān
preṣayām_asa rāmasya subhārānveṣaṇāya vai //

iti tān preṣayām_asa vānarān vānarādhipaḥ
sugrīvo vāliputraṃ tam aṅgadaṃ prāha buddhimān //

tvaṃ gaccha dakṣiṇaṃ deśaṃ sītānveṣaṇakarmaṇi
jāmbavāṃś ca hanūmāṃś ca maindo dvivida eva ca //

nīlādyāś caiva harayo mahābalaparākramāḥ
anuyāsyanti gacchantaṃ tvām adya mama śāsanāt //

acirād eva yūyaṃ tāṃ dṛṣṭvā sītāṃ yaśasvinīm
sthānato rūpataś caiva śīlataś ca viśeṣataḥ //

kena nītā ca kutrāste jñātvātrāgaccha putraka
ityuktaḥ kapirājena pitṛvyeṇa mahātmanā //

aṅgadas tūrṇam utthāya tasyājñāṃ śirasā dadhe
ityukte dūrataḥ sthāpya vānarān atha jāmbavān //

rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ mārutātmajam
ekataḥ sthāpya tān āha nītimān nītimad vacaḥ //

śrūyatāṃ vacanaṃ me 'dya sītānveṣaṇakarmaṇi
śrutvā ca tad gṛhāṇa tvaṃ rocate yan nṛpātmaja //

rāvaṇena janasthānān nīyamānā tapasvinī
jaṭāyuṣā tu sā dṛṣṭvā śaktyā yuddhaṃ prakurvatā //

bhūṣaṇāni ca dṛṣṭāni tayā kṣiptāni tena vai
tāny asmābhiḥ pradṛṣṭāni sugrīvāyārpitāni ca //

jaṭāyuvākyād rājendra satyam ity avadhāraya
etasmāt kāraṇāt sītā nītā tenaiva rakṣasā //

rāvaṇena mahābāho laṅkāyāṃ vartate tu sā
tvāṃ smarantī tu tatrasthā tvadduḥkhena suduḥkhitā //

rakṣantī yatnato vṛttaṃ tatrāpi janakātmajā
tvaddhyānenaiva svān prāṇān dhārayantī śubhānanā //

sthitā prāyeṇa te devī sītā duḥkhaparāyaṇā
hitam eva ca te rājann udadher laṅghane kṣamam //

vāyuputraṃ hanūmantaṃ tvam atrādeṣṭum arhasi
tvaṃ cāpy arhasi sugrīva preṣituṃ mārutātmajam //

tam ṛte sāgaraṃ gantuṃ vānarāṇāṃ na vidyate
balaṃ kasyāpi vā vīra iti me manasi sthitam //

kriyatāṃ madvacaḥ kṣipraṃ hitaṃ pathyaṃ ca naḥ sadā
ukte jāmbavataivaṃ tu nītisvalpākṣarānvite //

vākye vānararājo 'sau śīghram utthāya cāsanāt
vāyuputrasamīpaṃ tu taṃ gatvā vākyam abravīt //

śṛṇu madvacanaṃ vīra hanuman mārutātmaja
ayam ikṣvākutilako rājā rāmaḥ pratāpavān //

pitur ādeśam ādāya bhrātṛbhāryāsamanvitaḥ
praviṣṭo daṇḍakāraṇyaṃ sākṣād dharmaparāyaṇaḥ //

sarvātmā sarvalokeśo viṣṇur mānuṣarūpavān
asya bhāryā hṛtā tena duṣṭenāpi durātmanā //

tadviyogajaduḥkhārto vicinvaṃs tāṃ vane vane
tvayā dṛṣṭo nṛpaḥ pūrvam ayaṃ vīraḥ pratāpavān //

etena saha saṃgamya samayaṃ cāpi kāritam
anena nihataḥ śatrur mama vālir mahābalaḥ //

asya prasādena kape rājyaṃ prāptaṃ mayādhunā
mayā ca tat partijñātam asya sāhāyyakarmaṇi //

tat satyaṃ kartum icchāmi tvadbalān mārutātmaja
uttīrya sāgaraṃ vīra dṛṣṭvā sītām aninditām //

bhūyas tartuṃ balaṃ nāsti vānarāṇāṃ tvayā vinā
atas tvam eva jānāsi svāmikāryaṃ mahāmate //

balavān nītimāṃś caiva dakṣas tvaṃ dautyakarmaṇi
tenaivam ukto hanumān sugrīveṇa mahātmanā //

svāmino 'rthaṃ na kiṃ kuryām īdṛśaṃ kiṃ nu bhāṣase
ityukto vāyuputreṇa rāmas taṃ purataḥ sthitam //

prāha vākyaṃ mahābāhur bāṣpasaṃpūrṇalocanaḥ
sītāṃ smṛtvā suduḥkhārtaḥ kālayuktam amitrajit //

tvayi bhāraṃ samāropya samudrataraṇādikam
sugrīvaḥ sthāpyate hy atra mayā sārdhaṃ mahāmate //

hanūmaṃs tatra gaccha tvaṃ matprītyai kṛtaniścayaḥ
jñātīnāṃ ca tathā prītyai sugrīvasya viśeṣataḥ //

prāyeṇa rakṣasā nītā bhāryā me janakātmajā
tatra gaccha mahāvīra yatra sītā vyavasthitā //

yadi pṛcchati sādṛśyaṃ madākāram aśeṣataḥ
ato nirīkṣya māṃ bhūyo lakṣmaṇaṃ ca mamānujam //

jñātvā sarvāṅgagaṃ lakṣma sakalaṃ cāvayor iha
nānyathā viśvaset sītā iti me manasi sthitam //

ityukto rāmadevena prabhañjanasuto balī
utthāya tatpuraḥ sthitvā kṛtāñjalir uvāca tam //

jānāmi lakṣaṇaṃ sarvaṃ yuvayos tu viśeṣataḥ
gacchāmi kapibhiḥ sārdhaṃ tvaṃ śokaṃ mā kuruṣva vai //

anyac ca dehy abhijñānaṃ viśvāso yena me bhavet
sītāyās tava devyās tu rājan rājīvalocana //

ityukto vāyuputreṇa rāmaḥ kamalalocanaḥ
aṅgulīyakam unmucya dattavān rāmacihnitam //

tad gṛhītvā tadā so 'pi hanūmān mārutātmajaḥ
rāmaṃ pradakṣiṇīkṛtya lakṣmaṇaṃ ca kapīśvaram //

natvā tato jagāmāśu hanūmān añjanīsutaḥ
sugrīvo 'pi ca tāñ chrutvā vānarān gantum udyatān //

ājñeyān ājñāpayati vānarān baladarpitān
śṛṇvantu vānarāḥ sarve śāsanaṃ mama bhāṣitam //

vilambanaṃ na kartavyaṃ yuṣmābhiḥ parvatādiṣu
drutaṃ gatvā tu tāṃ vīkṣya āgantavyam aninditām //

rāmapatnīṃ mahābhāgāṃ sthāsye 'haṃ rāmasaṃnidhau
kartanaṃ vā kariṣyāmi anyathā kaṛnanāsayoḥ //

evaṃ tān preṣayitvā tu ājñāpūrvaṃ kapīśvaraḥ
atha te vānarā yātāḥ paścimādiṣu dikṣu vai //

te sānuṣu samasteṣu girīṇām api mūrdhasu
nadītīreṣu sarveṣu munīnām āśrameṣu ca //

kandareṣu ca sarveṣu vaneṣūpavaneṣu ca
vṛkṣeṣu vṛkṣagulmeṣu guhāsu ca śilāsu ca //

sahyaparvatapārśveṣu vindhyasāgarapārśvayoḥ
himavaty api śaile ca tathā kiṃpuruṣādiṣu //

manudeśeṣu sarveṣu saptapātālakeṣu ca
madhyadeśeṣu sarveṣu kaśmīreṣu mahābalāḥ //

pūrvadeśeṣu sarveṣu kāmarūpeṣu kośale
tīrthasthāneṣu sarveṣu saptakoṅkaṇakeṣu ca //

yatra tatraiva te sītām adṛṣṭvā punar āgatāḥ
āgatya te namaskṛtya rāmalakṣmaṇapādayoḥ //

sugrīvaṃ ca viśeṣeṇa nāsmābhiḥ kamalekṣaṇā
dṛṣṭā sītā mahābhāgety uktvā tāṃs tatra tasthire //

tatas taṃ duḥkhitaṃ prāha rāmadevaṃ kapīśvaraḥ
sītā dakṣiṇadigbhāge sthitā draṣṭuṃ vane nṛpa //

śakyā vānarasiṃhena vāyuputreṇa dhīmatā
dṛṣṭvā sītām ihāyāti hanūmān nātra saṃśayaḥ //

sthiro bhava mahābāho rāma satyam idaṃ vacaḥ
lakṣmaṇo 'py āha śakunaṃ tatra vākyam idaṃ tadā //

sarvathā dṛṣṭasītas tu hanumān āgamiṣyati
ity āśvāsya sthitau tatra rāmaṃ sugrīvalakṣmaṇau //

athāṅgadaṃ puraskṛtya ye gatā vānarottamāḥ
yatnād anveṣanārthāya rāmapatnīṃ yaśasvinīm //

adṛṣṭvā śramam āpannāḥ kṛcchrabhūtās tadā vane
bhakṣaṇena vihīnās te kṣudhayā ca prapīḍitāḥ //

bhramadbhir gahane 'raṇye kvāpi dṛṣṭā ca suprabhā
guhānivāsinī siddhā ṛsipatnī hy aninditā //

sā ca tān āgatān dṛṣṭvā svāśramaṃ prati vānarān
āgatāḥ kasya yūyaṃ tu kutaḥ kiṃ nu prayojanam //

ityukte jāmbavān āha tāṃ siddhāṃ sumahāmatiḥ
sugrīvasya vayaṃ bhṛtyā āgatā hy atra śobhane //

rāmabhāryārtham anaghe sītānveṣaṇakarmaṇi
kāṃdigbhūtā nirāhārā adṛṣṭvā janakātmajām //

ityukte jāmbavaty atra punas tān āha sā śubhā
jānāmi rāmaṃ sītāṃ ca lakṣmaṇaṃ ca kapīśvaram //

bhuñjīdhvam atra me dattam āhāraṃ ca kapīśvarāḥ
rāmakāryāgatās tv atra yūyaṃ rāmasamā mama //

ity uktvā cāmṛtaṃ teṣāṃ yogād dattvā tapasvinī
bhojayitvā yathākāmaṃ bhūyas tān āha tāpasī //

sītāsthānaṃ tu jānāti saṃpātir nāma pakṣirāṭ
āsthito vai vane so 'pi mahendre parvate dvijaḥ //

mārgeṇānena harayas tatra yūyaṃ gamiṣyatha
sa vakti sītāṃ saṃpātir dūradarśī tu yaḥ khagaḥ //

tenādiṣṭaṃ tu panthānaṃ punar āsādya gacchatha
avaśyaṃ jānakīṃ sītāṃ drakṣyate pavanātmajaḥ //

tayaivamuktāḥ kapayaḥ parāṃ prītim upāgatāḥ
hṛṣṭās tejanam āpannās tāṃ praṇamya pratasthire //

mahendrādriṃ gatā vīrā vānarās taddidṛkṣayā
tatra sampātim āsīnaṃ dṛṣṭavantaḥ kapīśvarāḥ //

tān uvācātha sampātir vānarān āgatān dvijaḥ
ke yūyam iti saṃprāptāḥ kasya vā brūta mā ciram //

ityukte vānarā ūcur yathāvṛttam anukramāt
rāmadūtā vayaṃ sarve sītānveṣaṇakarmaṇi //

preṣitāḥ kapirājena sugrīveṇa mahātmanā
tvāṃ draṣṭum iha saṃprāptāḥ siddhāyā vacanād dvija //

sītāsthānaṃ mahābhāga tvaṃ no vada mahāmate
ityukto vānaraiḥ śyeno vīkṣāṃ cakre sudakṣiṇām //

sītāṃ dṛṣṭvā sa laṅkāyām aśokākhye mahāvane
sthiteti kathitaṃ tena jaṭāyus tu mṛtas tava //

bhrāteti cocuḥ sa snātvā dattvā tasyodakāñjalim
yogam āsthāya svaṃ dehaṃ visasarja mahāmatiḥ //

tatas taṃ vānarā dagdhvā dattvā tasyodakāñjalim
gatvā mahendraśṛṅgaṃ te tam āruhya kṣaṇaṃ sthitāḥ //

sāgaraṃ vīkṣya te sarve parasparam athābruvan
rāvaṇenaiva bhāryā sā nītā rāmasya niścitam //

sampātivacanād adya saṃjñātaṃ sakalaṃ hi tat
vānarāṇāṃ tu kaś cātra uttīrya lavaṇodadhim //

laṅkāṃ praviṣya dṛṣṭvā tāṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm
punas codadhitaraṇe śaktiṃ brūta hi śobhanāḥ //

ityukto jāmbavvan prāha sarve śaktās tu vānarāḥ
sāgarottaraṇe kiṃtu kāryam anyasya saṃbhavet //

tatra dakṣo 'yam evātra hanūmān iti me matiḥ
kālakṣepo na kartavyo māsārdham adhikaṃ gatam //

yady adṛṣṭvā tu gacchāmo vaidehīṃ vānararṣabhāḥ
karṇanāsādi naḥ svāṅgaṃ nikṛntati kapīśvaraḥ //

tasmāt prārthyaḥ sa cāsmābhir vāyuputras tu me matiḥ
ityuktās te tathety ūcur vānarā vṛddhavānaram //

tatas te prārthayām_asur vānarāḥ pavanātmajam
hanūmantaṃ mahāprājñaṃ dakṣaṃ kāryeṣu cādhikam //

gaccha tvaṃ rāmabhṛtyas tvaṃ rāvaṇasya bhayāya ca
rakṣasva vānarakulam asmākam añjanīsuta
ityuktas tāṃs tathety āha vānarān pavanātmajaḥ //

rāmaprayuktaś ca punaḥ svabhartṛṇā punar mahendraṃ kapibhiś ca noditaḥ
gantuṃ pracakre matim añjanīsutaḥ samudram uttīrya niśācarālayam //