Narada Purana · Chapter 2.10
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarebhāge rukmāṅgadadharmāṅgadasaṃvādo nāma navamo 'dhyāyaḥ
vasiṣṭha uvāca
tataḥ prāha viśālākṣī bharturvākyaṃ niśamya sā /
satyamuktaṃ tvayā rājanputrasaukhyātparaṃ sukham
na bhavediha rājendra munīnāṃ bhāṣitaṃ yathā /
tulyaṃ bhavati loke 'smin viṣṇvākhyasya parasya hi
putre bhārastvayā nyastaḥ saptadvīpasamudbhavaḥ /
mārgī hiṃsāṃ parityajya yajñairiṣṭvā janārdanam
bhogaspṛhāṃ parityajya sevasya suranimnagām /
etannyāyyaṃ bhavati bho na nyāyyo mṛganigrahaḥ
hṛdaye nakhapāto hi vṛddhāyā bhūpate yathā /
tathā viṣayasevā hi pitṝṇāṃ putriṇāṃ viduḥ
gṛhe vāpi hṛṣīkeśaṃ pūjayasva mahīpate /
nirdeṣamṛgayūthānāṃ na yuktaṃ sūdanaṃ tava
ahiṃsā paramo dharmaḥ purāṇe parikīrtitaḥ /
hiṃsayā vartamānasya vyartho dharmmobhavediti /
kurvannapi vṛthā dharmānyo hiṃsāmanuvartate
parairupahatāṃ bhūpa nopabhuñjanti sādhavaḥ /
ṣaḍvidhaṃ nṛpa te proktaṃ vidvadbhirjīvaghātanam
anumodayitā pūrvaṃ dvitīyo ghātakaḥ smṛtaḥ /
viśvāsakastṛtīyo 'pi caturtho bhakṣakastathā /
pañcamaḥ pācakaḥ proktaḥ ṣaṣṭho bhūpātra vigrahī /
hiṃ sayā saṃyutaṃ dharmamadharmaṃ ca vidurbudhāḥ
na pāpaṃ kurute bhūpa putre bhāraṃ niveśya vai /
dharmaṃ samāśrayamansamyaksaṃjātapalitaḥ pitā
parityajya imaṃ bhāvaṃ mṛgahiṃsāsamudbhavam /
mṛgaśīlā hi rājāno vinaṣṭāḥ śataśo na-pa
tasmādduṣṭaṃ hi tanmanye yatra mṛgapātanam /
dayā varā mṛge rījñāṃ dharmiṇāmapi dṛśyate
nivārito mayā hi tvaṃ hitabuddhyā punaḥ punaḥ /
evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ bhāryāṃ nṛpo vacanamabravīt
nahirhise mṛgāndevi mṛgavyājena kānane /
paryyaṭiṣye dhanuṣpāṇiḥ kurvankaṇṭakaśodhanam
janamadhye suto me 'stu kānane 'haṃ varānane /
śvāpadebhyaśca dasyubhyaḥ prajā rakṣyā mahībhṛtā
ātmanāvātha putreṇa gopanīyāḥ prajā śubhe /
prajā arakṣannṛpatiḥ sadharmmo 'pi vrajatyadhaḥ
so 'haṃ rakṣaṇamuddiśyagamiṣyāmi vanaṃ priye /
vimuktabhāvo 'hamiti meruśṛṅge raviryathā
evamuddiśya tāṃ rājā āruroha hayottamam /
doṣāpatisamaprakhyaṃ nirdeṣaṃ kṣitibhūṣaṇam
devavāhasamaṃ rūpe prabhañjanasamaṃ jave /
dharāmādṛtya bhūpālo datvā taṃ dakṣiṇaṃ karam
sahasrakoṭidātāraṃ kāminīkucapīḍanam /
aśokapallavākāraṃ vajrāṅkuśavirohaṇam
saṃpratasthe mahīpālaścālayāno mahītalam /
sādhayāno yayau deśānkānanaṃ sa nṛpottamaḥ
vājivegena nirddhūtā vāraṇāḥ syandanā hayāḥ /
padātayo nipetuste mūrcchitāḥ kṣitimaṇḍale
sa rājā sahasā prāpto munīnāmāśramaṃ param /
yojanānāṃ samuttīrya śatamaṣṭottaraṃ nṛpa
praviveśāśramaṃ ramyaṃ kadalīkhaṇḍamaṇḍitam /
aśokabakulopetaṃ punnāgasaralāvṛtam
mātuliṅgaiḥ kapitthaiśca kharjūraiḥ panasādibhiḥ /
nārikelaistathā tālaiḥ ketakaiḥ siṃduvārakaiḥ
candanaiḥ satamālaiśca sālaiḥ pippalacaṃpakaiḥ /
kramukairdāḍimaiścaiva dhātrīvṛkṣaiḥ sahasraśaḥ
nimbavṛkṣaiśca bahuśastathāmrairlodhrapādapaiḥ /
paripakvaphalairnamraiḥ khagārūḍhaiḥ samāvṛtam
hyadyena vāyunā yuktaṃ puṣpagandhāvṛtena hi /
paśyamāno muniṃ rājā dadarśa hutabhukprabham
vāmadevaṃ dvijavaraṃ bahuśiṣyasamāvṛtam /
avaruhya hayāddṛṣṭvā praṇanāma ca sādaram
tenāpi muninā rājā hyarghādyairabhipūjitaḥ /
upaviśyāsane kauśe prāha saṃhṛṣṭayā girā
adya me pātakaṃ kṣīṇaṃ saṃprāptaṃ karmaṇaḥ phalam /
dṛṣṭvā tava padāṃbhojaṃ samyagdhyānaparasya ca
tacchrutvā vacanaṃ tasya rukmāṅgadamahīpateḥ /
saṃpṛṣṭvā kuśalaṃ prāha vāmadevo mudānvitaḥ
rājaṃstvayātipuṇyena viṣṇubhaktena vīkṣitaḥ /
mamāśramo mahābhāga puṇyo jāto dharātale
kaste 'nyastulyatāmeti pārthivo dharaṇītale /
yena vaivasvato māgro bhagno nirjitya vai yamam
prāpitaḥ sakalo loko vaikuṇṭhaṃ padamavyayam /
upoṣayitvā nṛpatedvādaśīṃ pāpanāśinīm
caturbhiḥ śobhanopāyaiḥ prajāḥ sayamya bhūtale /
svakarmasthā vikarmasthā nītā madhubhidaḥ padam
so 'smākaṃ draṣṭukāmānāṃ saṃprāpto darśanaṃ nṛpa /
śvapaco 'pi mahīpāla viṣṇubhakto dvijādhikaḥ
viṣṇubhaktivihīnastu dvijo 'pi śvapacādhikaḥ /
durlabhā bhūpa rājāno viṣṇubhaktā mahītale
nāvaiṣṇavo bhavedrājā kṣitilakṣmīprasādhakaḥ /
yo na rājā raherbhakto deveṣvanyeṣu bhaktimān
yathā jāre patiṃ tyaktvā ratā strī sa tathā nṛpaḥ /
evaṃ vyatikramastasya nṛpaterbhavati dhruvam
dharmasyārthasya kāmasya prajñāyāśca gaterapi /
tattvayā nyāyavihitaṃ kṛtaṃ viṣṇoḥ prapūjanam
tena dhanyo 'si nṛpate vayaṃ dhanyāstavekṣaṇāt /
ityevaṃ bhāṣamāṇaṃ tu vāmadevaṃ nṛpottamaḥ
uvācāvanato bhūtvā prakṛtyā vinayānvitaḥ /
kṣāmaye tvā dvijaśreṣṭha nāhametādṛśo vibho
tvatpādapāṃsunā tulyo nāhaṃ vipra bhavāmi hi /
na viprebhyo 'dhikā devā bhavantīha kadācana
parituṣṭairdvijairbhaktirjantorbhavati mādhave /
dveṣyo bhavati tai ruṣṭaiḥ satyametanmayeritam
tamāha vāmadevastu brūhi kiṃ te dadāmyaham /
nādeyaṃ vidyate rājangṛhāyātasya te 'dhunā
abhīṣṭaṃ hi mahīpāla yo dadāti mahītale /
paṭahaṃ vāsare viṣṇoḥ prajābhojanavāraṇam
tamāha nṛpatirvipraṃ kṛtāñjalipuṭastadā /
prāptameva mayā sarvaṃ tvadaṅghriyugalekṣaṇāt
mamaikaḥ saṃśayo brahman vartate bahukālataḥ /
taṃ pṛcchāmi dvijāgryaṃ tvāṃ sarvasaṃdehabhañjanam
trailokyasundarī bhāryā mama kena sukarmaṇā /
yā vilokayate dṛṣṭyā māṃ sadā manmathādhikam
yatra yatra padaṃ devī dadāti varavarṇinī /
tatra tatra nidhānāni prakāśayati medinī
yasyāścāṅgaṃ jarāhīnaṃ valīpalitavarjitam /
sadā bhāti muniśreṣṭha śāradenduprabhā yathā
vināgnināpi sā vipra sādhayatyeva ṣaḍrasam /
annaṃ pacati yatsvalpaṃ tasminbhuñjanti koṭayaḥ
pitavratā dānaśīlā sarvabhūtasukhāvahā /
nāvajñā kriyate brahman vākyenāpi prasūptayā
yasyāṃ jātastu tanayo mamājñāyāṃ sthitaḥ sadā /
ahameva dharāpṛṣṭhe putrī dvijavarottama
yasya putraḥ piturbhakto hyadhiko guṇasaṃcayaiḥ /
ekadvīpapatiścāhaṃ vidito dharaṇītale
putro mamādhiko jātaḥ saptadvīpaprapālakaḥ /
madarthe yena viprendra samānītā nṛpātmajā
vidyullekheti vikhyātā raṇe jitvā mahībhujaḥ /
atha tenādhipatinā rūpadraviṇaśālinā
ṣaṇmāsena raṇe jitvā kṛtvā sarvānnirāyudhān /
yo gatvā pramadārājyaṃ jitvā tāḥ pramadā raṇe
ājahāra śubhāstāsāṃ madhyādaṣṭau varāṅganāḥ /
pradadau mayi tāḥ sarvāḥ praṇamya ca punaḥ punaḥ
yāni vāsāṃsi divyāni yāni ratnāni bhūtale /
tāni me pradadau putro jananyā tūpavarṇitaḥ
ekāhnā pṛthivīṃ sarvāmatītya bahuyojanām /
punarāyāti śarvaryāṃ matpādābhyaṅgakāraṇāt
niśītheṃ'gāni saṃvāhya dvāri tiṣṭhati daṃśitaḥ /
prabodhayanpreṣyajanānnidrayā saṃkulendriyān
tathāyaṃ me muniśreṣṭha deho rogavivarjitaḥ /
aprameyaṃ mama sukhaṃ vaśagā hi priyā gṛhe
vājino vāraṇāścaiva dhanadhānyamanantakam /
vartate hi janaḥ sarvo mamājñāpālakaḥ kṣitau
kena karmaprabhāveṇa mamedaṃ sāṃprataṃ sukham /
iha janmakṛtaṃ vāpi parajanmakṛtaṃ tathā
mama puṇyaṃ vada brahman vicārya svamanīṣayā
dehe na rogo vaśagāpriyā ca gṛhe vibhūtirnṛharau ca bhaktiḥ /
vidvatsu pūjā dvijadānaśaktirmanye 'hametatsukṛtaprasūtam
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0