Narada Purana · Chapter 1.79
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde hanumatkavacanirūpaṇaṃ nāmāṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
athāparaṃ vāyusūnoścaritaṃ pāpanāśanam /
yaduktaṃ svāsu rāmeṇa ānandavanavāsinā
sadyojāte mahākalpe śrutavīrye hanūmati /
mama śrīrāmacandrasya bhaktirastu sadaiva hi
śṛṇuṣva gadato mattaḥ kumārasya kumāraka /
caritaṃ sarvapāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā
vāñchāmyahaṃ sadā vipra saṃgamaṃ kīśarūpiṇā /
rahasyaṃ rahasi svasya mamānandavanottame
parīte 'tra sakhāyo me sakhyaśca vigatajvarāḥ /
krīḍanti sarvadā cātra prākaṭye 'pi rahasyapi
kasmiṃścidavatāre tu yadvṛttaṃ ca raho mama /
tadatra prakaṭaṃ tubhyaṃ karomi prītamānasaḥ
āvirbhūto 'smyahaṃ pūrvaṃ rājño daśarathakṣaye /
caturyūhātmakastakatra tasya bhāryātraye mune
tataḥ katipayairabdairāgato dvijapuṅgavaḥ /
viśvāmitror'thayāmāsa pitaraṃ mama bhūpatim
yakṣarakṣovighātārthaṃ lakṣmaṇena sahaiva mām /
preṣayāmāsa dharmātmā siddhāśramamaramyakam
tatra gatvāśramamṛberdūṣayantī niśācarau /
dhvastau subāhumārīcau prasanno 'bhūttadā muniḥ
astragrāmaṃ dadau mahyaṃ māsaṃ cāvāsayattathā /
tato gādhisutodhīmān jñātvā bhāvyarthamādarāt
mithilāmanayattatra raudraṃ cādarśayaddhvanuḥ /
tasya kanyāṃ paṇībhūtāṃ sītāṃ surasutopamām
dhanurvibhajya samiti labdhavānmānino 'sya ca /
tato mārge bhṛgupaterdarppamūḍhaṃ ciraṃ smayan
vyaṣanīyāgamaṃ paścādayodhyāṃ svapituḥ purīm /
tato rājñāhamājñāya prajāśīlanamānasaḥ
yauvarājye svayaṃ prītyā saṃmantryātpairvikalpitaḥ /
tacchutvā supriyā bhāryā kaikaiyī bhūpatiṃ mune
devakāryavidhānārthaṃ vidūṣitamatirjagau /
putro me bharato nāma yauvarājye 'bhiṣicyatām
rāmaścaturdaśasamā daṇḍakānpravivāsyatām /
tadākarṇyā hamudyukto 'raṇyaṃ bhāryānujānvitaḥ
gantuṃ nṛpatinānukto 'pyagamaṃ citrakūṭakam /
tatra nityaṃ vanyaphalairmāṃsaiścāvartitakriyaḥ
nivasanneva rājñastu nidhanaṃ cāpyavāgamam /
tato bharataśatrughnau bhrātarau mama mānadau
māntṛvargayutau dīnau sācāryāmātyanāgarau /
vyajijñapatamāgatyapañcavaṭyāṃ nijāśramam
akalpayaṃ bhrātṛbhāryāsahitaśca trivatsaram /
tatastrayodaśe varṣe rāvaṇo nāma rākṣasaḥ
māyayā hṛtavānsītāṃ priyāṃ mama parokṣataḥ /
tato 'haṃ dīnavadana ṛṣyamūkaṃ hi parvatam
bhāryāmanveṣayanprāptaḥ sakhyaṃ haryadhipena ca /
atha vālinamāhatya sugrīva statpade kṛtaḥ
saha vānarayūthaiśca sāhāyyaṃ kṛtavānmama /
virudhya rāvaṇenālaṃ mama bhakto vibhīṣaṇaḥ
āgato hyabhiṣicyāśulaṅkeśo hi vikalpitaḥ /
hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye saputrāmātyabāndhavam
sītāmādāya saṃśuddhvāmayodhyāṃ samupāgataḥ /
tataḥ kālāntare viprasugrīvaśca vibhīṣaṇaḥ
nimantritau pituḥ śrāddhve ṣaṭkulāśca dvijottamāḥ /
ayodhyāyāṃ samājagmuste tu sarve nimantritāḥ
ṛte vibhīṣiṇaṃ tatra cintayāne raghūttame /
śaṃbhurbrāhmaṇarūpeṇa ṣaṭkulaiśca sahāgataḥ
atha pṛṣṭo mayā śaṃbhurvibhīṣaṇasamāgame /
nītvā māṃ draviḍe deśe mocaya dvijabandhanāt
mayā nimantritāḥ śraddhe hyagastyādyā munīśvarāḥ /
saṃbhojitāstu prayayuḥ svasvamāśramamaṇḍalam
tataḥ kālāntare viprā devā daityā nareśvarāḥ /
gautamena samāhūtāḥ sarve yajñasabhājitāḥ
te sarve sphaāṭikaṃ liṅgaṃ tryaṃbakādrau niveśitam /
saṃpūjya nyavaṃsastatra devadaityanṛpāgrajāḥ
tasminsamāje vitate sarvauṃrliṅge samarcite /
gautamo 'pyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṅkaram
sarve śuklāṃbaradharā bhasmoddhvūlitavigrahāḥ /
sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṇḍrakam
natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ /
hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapañcakam
teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalāmalam /
tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham
ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ samalaṃ karmasaṃgataḥ /
taṃ dehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā
ākāśasyāvṛttiṃ cāhaṃ dagdhvākāśamatho dahet /
dagdhvākāśamatho vāyumagnibhūtaṃ tathā dahet
abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca /
tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet
evaṃ pradagdhvā bhūtārdi dehī tajjñānavahninā /
śikhāmadhyasthitaṃ viṣṇumānandarasanirbharam
niṣpannacandrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ kiraṇaṃ śivam /
śivāṅgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ
suśītalā tato jvālā praśāntā candraraśmivat /
prasāritasudhārugbhiḥ sāṃdrībhūtaśca saṃplavaḥ /
anena plāvitaṃ bhūtagrāmaṃ saṃcintayetparam
itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārhe martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ /
pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai
evaṃ dhyātvā cadrandīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṅge śivasya /
sadāśivaṃ dīpamadhye vicintya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu
āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṅkarasya /
auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham
ante kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt /
kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca
japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye /
suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṅgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam
evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā pañcagandhāśaṣṭagandham /
puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya
dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram /
pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ
kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṅkarātmeti nāmnā
unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ /
kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṇḍālasannibhaḥ
kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta /
garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati
roditi śṛṇute 'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit /
śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānandanirbharaḥ
saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāntikaṃ yayau /
bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca
kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit /
hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit
kvacid gṛhāntare mūtraṃ kvacitkardamale panam /
sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya mandiram
praviśya svīyapīṭhe tamupaveśyāpyabhojayat /
svayaṃ tadasya pātreṇa bubhujegautamo muniḥ
tasya cittaṃ parijñātuṃ kadācidatha suṃdarī /
ahalyā śiṣyamāhūya bhuṅkṣveti prāha taṃ mudā /
nirdiṣṭo gurupatnyā tu bubhuje so 'viśeṣataḥ
yathā papau hi pānīyaṃ tathā vahnimapi dvijā /
kaṇṭakānannavadbhuktvā yathāpūrvamatiṣṭhata
puro hi munikanyābhirāhūto bhojanāya ca /
dinedine tatpradattaṃ loṣṭamaṃbu ca gomayam
kardamaṃ kāṣṭhadaṇḍaṃ ca bhuktvā pītvātha harṣitaḥ /
etādṛśo munirasau caṇḍālasadṛśākṛtiḥ
sujīrṇopānahau haste gṛhītvā pralapanhasan /
antyajocitaveṣaśca vṛṣaparvāṇamabhyagāt
vṛṣaparveśayormadhye digvāsāḥ samatiṣṭata /
vṛṣaparvā tamajñātvā pīḍayitvā śiro 'cchinat
hate tasmindvijaśreṣṭhe jagadetañcarācaram /
atīva kaluṣaṃ hyāsīttatrasthā munayastathā
gautamasya mahāśokaḥ saṃjātaḥ sumahātmanaḥ /
niryayau cakṣuṣo vāri śokaṃ saṃdarśayanniva
gautamaḥ sarvadaittayānāṃ sannidhau vākyamuktavān /
kimanena kṛte pāpaṃ yena cchinnamidaṃ śiraḥ
mama prāṇādhikasyeha sarvadā śivayoginaḥ /
mamāpi maraṇaṃ satyaṃ śiṣyacchadmā yato guruḥ
śaivānāṃ dharmayuktānāṃ sarvadā śivavartinām /
maraṇaṃ yatra dṛṣṭaṃ syāttatra no maraṇaṃ dhruvam
tacchrutvā hyasurācāryaḥ sukraḥ prāha vidāṃvaraḥ /
enaṃ saṃjīvayiṣyāmi bhārgavaṃ śaṅkarapriyam
kimarthaṃ mriyate brahmanpaśya me tapaso balam /
iti vādini viprendre gautamo 'pi mamāra ha
tasminmṛte 'tha śukro 'pi prāṇāṃstatyāja yogataḥ /
tasyaivaṃ hatimājñāya prahlādādyā ditīśvarāḥ
devā nṛpā dvijāḥ sarve mṛtā āsaṃstadadbhutam /
mṛtamāsīdatha balaṃ tasya bāṇasya dhīmataḥ
ahalyā śokasaṃtaptā rurodoñcaiḥ punaḥpunaḥ /
gautamena maheśasya pūjayā pūjito vibhuḥ
vīrabhadro mahāyogī sarvaṃ dṛṣṭvā cukopa ha /
aho kaṣṭamahokaṣṭaṃ maheśā bahavo hatāḥ
śivaṃ vijñāpayiṣyāmi tenoktaṃ karavāṇyatha /
iti niścitya gatavānmandarācalamavyayam
namaskṛtvā virūpākṣaṃ vṛttasarvamathoktavān /
brahmāṇaṃ ca hariṃ tatra sthitau prāha śivo vacaḥ
madbhaktaiḥ sāhasaṃ karma kṛtaṃ jñātvā varapradam ///
gatvā paśyāmi he viṣṇo sarvaṃ tatkṛtasāhasam
ityuktvā vṛṣamāruhya vāyunā dhūtacāmaraḥ /
nandikena suveṣeṇa dhṛte chatre 'tiśobhane
suśvete hemadaṇḍe ca nānyayogye dhṛte vibho /
maheśānumatiṃ labdhvā harirnāgāntake sthitaḥ
āraktanīlacchatrābhyāṃ śuśubhe lakṣmakaustubhaḥ /
śivānumatyā brahmāpi haṃsārūḍho 'bhavattadā
indragopaprabhākāracchatrābhyāṃ śuśubhe vidhiḥ /
indrādisarvadevāśca svasvavāhanasaṃyutāḥ
atha te niryayuḥ sarve nānāvādyānumoditāḥ /
koṭikoṭigaṇākīrṇā gautamasyāśramaṃ gatāḥ
brahmaviṣṇu maheśānā dṛṣṭvā tatparamādbhutam /
svabhaktaṃ jīvayāmāsa vāmakoṇanirīkṣaṇāt
śaṅkaro gautamaṃ prāha tuṣṭo 'haṃ te varaṃ vṛṇu /
tadākarṇya vacastasya gautamaḥ prāha sādaram
yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama /
tvalliṅgārcanasāmarthyaṃ nityamastu mameśvara
vṛtametanmayā deva trinetra śṛṇu cāparam /
śiṣyo 'yaṃ me mahābhāgo heyādeyādivarjitaḥ
prekṣaṇīyaṃ mamatvena na ca paśyati cakṣuṣā /
na ghrāṇagrāhyaṃ deveśa na pātavyaṃ na cetarat
iti buddhvyā tathā kurvansa hi yogī mahāyaśaḥ /
unmattavikṛtākāraḥ śaṅkarātmeti kīrtitaḥ
na kaścittaṃ prati dveṣī na ca taṃ hiṃsayedapi /
etanme dīyatāṃ deva mṛtānāmamṛtistathā
tacchrutvomāpatiḥ prīto nirīkṣya harimavyayaḥ /
svāṃśena vāyunā dehamāviśajjagadīśvaraḥ
harirūpaḥ śaṅkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ /
paryāyairucyate 'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ
ākalpateṣu pratyekaṃ kāmarūpamupāśritaḥ /
mamājñākārako rāmabhaktaḥ pūjitavigrahaḥ
anantakalpamīśānaḥ sthāsyati prītamānasaḥ /
tvayā kṛtamidaṃ veśma vistṛtaṃ supratiṣṭitam
nityaṃ vai sarvarūpeṇa tiṣṭhāmaḥ kṣaṇamādarāt /
samarcitāḥ prayāsyāmaḥ svasvavāsaṃ tataḥ param
athābabhāṣe viśveśaṃ gautamo munipuṅgavaḥ /
ayogyaṃ prārthayāmīśa hyarthī doṣaṃ na paśyati
brahmādyalabhyaṃ deveśa dīyatāṃ yadi rocate /
atheśo viṣṇumālokya gṛhītvā tatkaraṃ kare
prahasannaṃbujābhākṣamityuvāca sadāśivaḥ /
kṣāmodaro 'si govinda deyaṃ te bhojanaṃ kimu
svayaṃ praviśya yadi vā svayaṃ bhuṅkṣva svagehavat /
gaccha vā pārvatīgehaṃ yā kukṣiṃ pūrayiṣyati
ityuktvā tatkarālaṃbī hyekāntamagamadvibhuḥ /
ādiśya nandinaṃ devo dvārādhyakṣaṃ yathoktavat
sa gatvā gautamaṃ vātha hyuktavānviṣṇubhāṣaṇam /
saṃpādayānnaṃ deveśā bhoktukāmā vayaṃ mune
ityuktvaikāntamagamadvāsudevena śaṅkaraḥ /
mṛduśayyāṃ samāruhya śayitau devatottamau
anyonyaṃ bhāṣaṇaṃ kṛtvā prottasthaturubhāvapi /
gatvā taḍāgaṃ gaṃbhīraṃ srāsyantau devasattamau
karāṃbupātamanyonyaṃ pṛthakkṛtvobhayatra ca /
munayo rākṣasāścaiva jalakrīḍāṃ pracakrire
atha viṣṇurmaheśaśca jalapānāni śīghrataḥ /
cakratuḥ śaṅkaraṛ padmakiñjalkāñjalinā hareḥ
avākiranmukhe tasya padmotphullavilocane /
netre keśarasaṃpātātpramīlayata keśavaḥ
atrāntare hareḥ skandhamāruroha maheśvaraḥ /
haryuttamāṅgaṃ bāhubhyāṃ gṛhītvā saṃnyamajjayat
unmajjayitvā ca punaḥ punaścāpi punaḥpunaḥ /
pīḍitaḥ sa hariḥ sūkṣmaṃ pātayāmāsa śaṅkaram
atha pādau gṛhītvā taṃ bhrāmayanvicakarṣa ha /
atāḍayaddhvarervakṣaḥ pātayāmāsa cācyutam
athotthito haristoyamādāyāñjalinā tataḥ /
śīrṣe caivākiracchaṃbhumatha śaṃbhuratho hariḥ
jalakrīḍaivamabhavadatha carṣigaṇāntare /
jalakrīḍāsaṃbhrameṇa visrastajaṭabandhanāḥ
atha saṃbhramatāṃ teṣāmanyonyajaṭabandhanam /
itare tarabaddhvāsu jaṭāsu ca munīśvarāḥ
śaktimanto 'śaktimata ākarṣanti ca savyatham /
pātayanto 'nyataścāpi ktrośanto rudatastathā
evaṃ pravṛtte tumule saṃbhūte toyakarmaṇi /
ākāśe vānareśastu nanarta ca nanāda ca
vipañcīṃ vādayanvādyaṃ lalitāṃ gītimujjagau /
sugītyā lalitā yāstu āgāyata vidhā daśa
śuśrāva gītiṃ madhurāṃ śaṅkaro lokabhāvataḥ /
svayaṃ gātuṃ hi lalitaṃ mandaṃmandaṃ pracakrame
svayaṃ gāyati deveśe viśrāmaṃ galadeśikam /
svaraṃ dhruvaṃ samādāya sarvalakṣaṇasaṃyutam
svadhārāmṛtasaṃyuktaṃ gānenaivamaponayan /
vāsudevo mardalaṃ ca karābhyāmapyavādayat
ambujāṅgaścaturvakrastuṃbururmukharo babhau /
tānakā gautamādyāstu gayako vāyujo 'bhavat
gāyake madhuraṃ gītaṃ hanūmati kapīśvare /
mlānamalmānamabhavatkṛśāḥ puṣṭāstadābhavan
svāṃ svāṃ gītimataḥ sarve tiraskṛtyaiva mūrcchitā /
tūṣṇībhūtaṃ samabhavaddevarṣigaṇadānavam
ekaḥ sa hanumān gātā śrotāraḥ sarva eva te /
madhyāhnakāle vitate gāyamāne hanūmati /
svasvavāha namāruhya nirgatāḥ sarvadevatāḥ
gānapriyo maheśastu jagrāha plavageśvaram /
plavaga tvaṃ mayājñapto niḥśaṅko vṛṣamāruha
mama cābhimukho bhūtvā gāyasvānekagāyanam /
athāha kapiśārdūlo bhagavantaṃ maheśvaram
vṛṣabhārohasāmarthyaṃ tava nānyasya vidyate ṣa //
tava vāhanamāruhya pātakī syāmahaṃ vibho
māmevāruha deveśa vihṝṅgaḥ śivadhāraṇaḥ /
tava cābhimukhaṃ gānaṃ kariṣyāmi vilokaya
atheśvaro hanūmantamāruroha yathā vṛṣam /
ārūḍhe śaṅkare deve hanumatkandharāṃ śivaḥ
chitvā tvacaṃ parāvṛtya sukhaṃ gāyati pūrvavat /
śṛṇvangītisudhāṃ śaṃbhurgaunta masya gṛhaṃ tataḥ
sarve cāpyāgatāstatra devarṣigaṇadānavāḥ /
pūjitā gautamenātha bhojanāvasare sati
yacchuṣkaṃ dārusaṃbhūtaṃ gṛho pakaraṇādikam /
prarūḍhamabhavatsarvaṃ gāyamāne hanūmati
tasmingāne samastānāṃ citraṃ dṛṣṭiratiṣṭata
dvibāhurīśasya padābhivaṃ danaḥ samastagātrābharaṇopapannaḥ /
prasannamūrtistaruṇaḥ sumadhye vinyastamūrddhvāñjalibhiḥ śirobhiḥ
śiraḥ karābhyāṃ parigṛhya śaṅkaro hanūmataḥ pūrvamukhaṃ cakāra /
padmāsanāsīnahanūmatoṃ'jalau nidhāya pādaṃ tvaparaṃ mukhe ca
pādāṅgulībhyāmatha nāsikāṃ vibhuḥ snehena jagrāha ca mandamandam /
skandhe mukhe tvaṃsatale ca kaṇṭhe vakṣasthale ca stanamadhyame hṛdi
tataśca kukṣāvatha nābhimaṇḍalaṃ pādaṃ dvitīyaṃ vidadhāti cāñjalau /
śiro gṛhītvāvanamayya śaṅkaraḥ pasparśa pṛṣṭhaṃ cibukena so 'dhvani
hāraṃ ca muktāparikalpitaṃ śivo hanūmataḥ kaṇṭhagataṃ cakāra
atha viṣṇurmaheśānamiha vacanamuktavān /
hanūmatā samo nāsti kṛtsnabrahmāṇḍamaṇḍale
śrutidevādyagamyaṃ hi padaṃ tava kapisthitam /
sarvopaniṣadavyaktaṃ tvatpadaṃ kapisarvayuk
yamādisādhanairṃyogairna kṣaṇaṃ te padaṃ sthiram /
mahāyogihṛdaṃbhoje paraṃ svasthaṃ hanūmati
varṣakoṭisahasraṃ tu sahasrābdairathānvaham /
bhaktyā saṃpūjito 'pīśa pādo no darśitastvayā
loke vādo hi sumahāñchaṃbhurnārāyaṇapriyaḥ /
haripriyastathā śaṃbhurna tādṛgbhāgyamasti me
tacchrutvā vacanaṃ śaṃbhurviṣṇoḥ prāha mudānvitaḥ /
na tvayā sadṛśo mahyaṃ priyo 'nyo 'sti hare kvacit
pārvatī vā tvayā tulyā vartate naiva bhidyate /
atha devāya mahate gautamaḥ prāṇipatya ca
vyajijñapadameyātmajdevairhi karuṇānidhe /
madhyāhno 'yaṃ vyatikrānto bhuktivelākhilasya ca
athācamya mahādevo viṣṇunā sahito vibhuḥ /
praviśya gautamagṛhaṃ bhojanāyopacakrame
ratnāṅgulīyairathanūpurābhyāṃ dukūlabandhena taḍitsukāñcyā /
hārairanekairatha kaṇṭhaniṣkayajñopavītottaravāsasī ca
vilaṃbicañcanmaṇikuṇḍalena supuṣpadhaṃmillavareṇa caiva /
pañcāṅgagandhasya vilepanena bāhvaṅgadaiḥ kaṅkaṇakāṅgulīyaiḥ
atho vibhūṣitaḥ śivo niviṣṭa uttamāsane /
svasaṃmukhaṃ hariṃ tathā nyaveśayadvarāsane
devaśreṣṭhau harīśau tāvanyonyābhimukhasthitau /
suvarṇabhājanasthānnaṃ dadau bhaktyā sa gautamaḥ
triṃśatprabhedānbhakṣyāṃstu pāyasaṃ ca caturvidham /
supakvaṃ pākajātaṃ ca kalpitaṃ yacchatadvayam
apakkaṃ miśrakaṃ tadvattriṃśataṃ parikalpitam /
śataṃ śataṃ sukandānāṃ śākānāṃ ca prakalpitam
pañcaviṃśatidhā sarpiḥsaṃskṛtaṃ vyañjanaṃ tathā /
śarkarādyaṃ tathā cūtamocākharjūradāḍimam
drākṣekṣunāgaraṅgaṃ ca miṣṭaṃ pakvaṃ phalotkaram /
priyālakrañjambuphalaṃ vikaṅkataphalaṃ tathā
evamādīni cānyāni dravyāṇīśe samarpya ca /
dattvāpośānakaṃ vipro bhuñjadhvamiti cābravīt
bhuñjānaiṣu ca sarveṣu vyajanaṃ sūkṣmavistṛtam /
gautamaḥ svayamādāya śivaviṣṇū avījayat
parihāsamatho kartumiyeṣa parameśvaraḥ /
paśya viṣṇo hanūmantaṃ kathaṃ bhuṅkte sa vānaraḥ
vānaraṃ paśyati harau maṇḍakaṃ viṣṇubhājane /
cakṣepa munisaṃṣeṣu paśyatsvapi maheśvaraḥ
hanūmate dattavāṃśca svocchiṣṭaṃ pāyasādikam /
tvaducchiṣṭabhojyaṃ tu tavaiva vacanādvibho
anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalādikam /
mahyaṃ nivedya sakalaṃ kūpa eva viniḥkṣipet
abhukte tvardvañco nūnaṃ bhukte cāpi kṛpā tava /
bāṇaliṅge svayaṃbhūte candrakānte hṛdi sthite
cāndrāyaṇa samaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam /
bhuktiveleyamadhunā tadvairasyaṃ kathāntarāt
bhuktvā tu kakathayiṣyāmi nirviśaṅkaṃ vibhuṅkṣva tat /
athāsau jalasaṃskāraṃ kṛtavān gautamo muniḥ
āraktasusnigandhasusūkṣmagātrānanekadhādhautasuśobhitāṅgān /
taḍāgatoyaiḥ katabījagharṣitairviśaudhitaistaiḥ karakānapūrayat
nadyāḥ saikatavedikāṃ navatarāṃ saṃchādya sūkṣmāṃbaraiḥ,śuddhvaiḥ śvetatarairathopari ghaṭāṃstoyena pūrṇānkṣipet /
liptvā nālakajātimāstapuṭakaṃ tatkaulakaṃ kārikācūrṇaṃ candanacandraraśmiviśadāṃ mālāṃ puṭāntaṃ kṣipet /
yāmasyāpi punaśca vārivasanenāśodhya kumbhena tañcandpranthimatho nidhāya bakulaṃ kṣiptvā tathā pāṭalam
śephaālīstabakamatho jalaṃ ca tatra,vinyasya prathamata eva toyaśuddhim /
kṛtvātho mṛdutaraṃ sūkṣmavastrakhaṇḍenāveṣṭetsṛṇikamukhaṃ ca sūkṣmacandram
anātapapradeśe tu nidhāya karakānatha /
mandavātasamopete sūkṣmavyajanavījete
siṃcecchītairjalaiścāpi vāsitaiḥ sṛṇikāmapi /
saṃskṛtāḥ svāyatāstatra narā nāryo 'thavā nṛpāḥ
tatkanyā vā kṣālitāṅgā dhautapādāḥsuvāsasaḥ /
madhurpigamaniryāsamasāṃdramagurūdbhavam
bāhumūle ca kaṇṭhe ca vilipyāsāṃdrameva ca /
mastake jāpakaṃ nyasya pañcagandhavilepanam
puṣpanaddhvasukeśāstu tāḥ śubhāḥ syuḥ sunirmalāḥ /
evamevārcitā nārya āptakuṅkumavigrahāḥ
yuvatyaścārusarvāṅgyo nitarāṃ bhūṣaṇairapi /
etādṛgvanitābhirvā narairvā dāpayejjalam
te 'pi prādānasamaye sūkṣmavastrālpaveṣṭanam /
athavāmakare nyasya karakaṃ prekṣya tatra hi
dorikānyastamunmucya tatastoyaṃ pradāpayet /
evaṃ sa kārayāmāsa gautamo bhagavānmuniḥ
maheśādiṣu sarveṣu bhuktavatsu mahātmasu /
prakṣālitāṅghrihasteṣu gandhodvartitapāṇiṣu
uñcāsanasamāsīne devadeve maheśvare /
atha nīcasamāsīnādevāḥ sarṣigaṇāstathā
maṇipātreṣu saṃveṣṭtha pūgakhaṇḍānsudhūpitān /
akoṇānvartulānsthūlānasūkṣmānakṛśānapi
śvetapatrāṇi saṃśodhya kṣiptvā karpūrakhaṇḍakam /
cūrṇaṃ ca śaṅkarāyātha nivedayati gautame
gṛhāṇa deva tāṃbūlamityuktavacane munau /
kape gṛhāṇa tāṃbūlaṃ prayaccha mama khaṇḍakān
uvāca vānaro nāsti mama śuddhirmaheśvara /
anekaphalabhoktṛātvādvānarastu kathaṃ śuciḥ
tacchrutvā tu virūpākṣāḥ prāha vānarasattamam /
madvākyādakhilaṃ śuddhyenmadvākyādamṛtaṃ viṣam
madvākyādakhilā vedā madvākyāddevatādayaḥ /
madvāṅkyāddhvarmavijñānaṃ madvākyānmokṣa ucyate
purāṇānyāgamāścaiva smṛtayo mama vākyataḥ /
ato gṛhāṇa tāṃbūlaṃ mama dehi sukhaṇḍakān
harirvāmakareṇādhāttāṃbūlaṃ pūgakhaṇḍakam /
tatataḥ patrāṇi saṃgṛhya tasmai khaṇḍānsamarpayat
karpūramagrato dattaṃ gṛhītvābhakṣayacchivaḥ /
deve tu kṛtatāṃbūle pārvatī mandarācalāt
jayāvijayayorhastaṃ gṛhītvāyānmunergṛham /
devapādau tato natvā vinamravadanābhavat
unnamayya mukhi tasyā idamāha trilocanaḥ /
tvadarthaṃ devadeveśi aparādhaḥ kṛto mayā
yattvāṃ vihāya bhuktaṃ hi tathānyacchṛṇu suṃdari /
yattvāṃ svamandire tyaktvā mahadeno mayā kṛtam
kṣantumarhasi deveśi tyaktakopā vilokaya /
na babhāṣe 'pyevamuktā sārundhatyā viniryayau
nirgacchantīṃ munirjñātvā daṇḍavatpraṇanāma ha /
athovāca śivā taṃ cagautama tvaṃ kimicchasi
athāha gautamo devīṃ pārvatīṃ prekṣya sasmitām /
kṛtakṛtyo bhaveyaṃ vai bhuktāyāṃ madgṛhe tvayi
tataḥ prāha śivā vipraṃ gautamaṃ racitāñjalim /
bhokṣyāmi tvadgṛhe vipra śaṅkarānumatena vai
atha gatvā śivaṃ viṃśe labdhānujñastvarāgataḥ /
bhojayāmāsa girijāṃ devīṃ cārundhatīṃ tathā
bhuktvātha pārvatī sarvagandhapuṣpādyalaṅkṛtā /
sahānu carakanyābhiḥ sahasrābhirharaṃ yayau
athāhar śakaro devī gaccha gautamamandiram /
saṃdhyopāstimahaṃ kṛtvā hyāgamiṣye tavāntikam
ityuktvā prayayau devī gautamasyaiva madiram /
saṃdhyāvadanakāmāstu sarva eva vinirgatāḥ
kṛtasaṃdhyāstaḍāge tu maheśādyāśca kṛtsnaśaḥ /
athottaramukhaḥ śaṃbhurnyāsa kṛtvā jajāpa ha
atha viṣṇurmahātejā maheśamidamabravīt /
sarvairnamasyate yastu sarvaireva samarcyate
hūyataṃ sarvayajñeṣu sa bhavānkiṃ japiṣyati /
racitāñjalayaḥ sarve tvāmevaikamupāsite
sa bhavāndevadeveśaḥ kasmai viracitāñjaliḥ /
namaskārādipuṇyānāṃ phaladastvaṃ maheśvarara
tava kaḥ phalado vandyaḥ ko vā tvatto 'dhiko vada /
tacchrutvā śaṅkaraḥ prāha devadevaṃ janārdanam
dhyāye na kiñcidgovindanamasye ha na kiñcana /
kintu nāstikajantūnāṃ pravṛttyarthamidaṃ mayā
darśanīyaṃ hare caitadanyathā pāpakāriṇaḥ /
tasmāllokopakārārthamidaṃ sarvaṃ kṛtaṃ mayā
omityuktvā hariratha taṃ natvā samatiṣṭata /
atha te gautamagṛhaṃ prāptā devarṣayastadā
sarve pūjāmatho cakrurdevadevāya śūline /
devo hanūmatā sārddhvaṃ gāyannāste munīśvara
pañcākṣarīṃ mahāvidyāṃ sarve eva tadājapan /
hanumatkaramālaṃbya devābhyāṃ saṃgato haraḥ
ekaśayyāsamāṃsīnau tāvubhau devadaṃpatī /
gāyannāste ca hanumāṃstuṃburupramukhāstathā
nānāvidhavilāsāṃśca cakāra parameśvaraḥ /
āhūya pārvatīmīśa idaṃ vākyamuvāca ha
racayiṣyāmi dhaṃmillamehi matpurataḥ śubhe /
devyāha na ca yuktaṃ tadbharttrā śuśrūṣaṇaṃ striyaḥ
keśaprasādhanakṛtāvanarthāntaramāpatet /
keśaprasādhane deva tattvaṃ sarvaṃ na cepsitam
atha bandhekṛte paścādaṃsaprāntapramārjanam /
tataścaramasaṃlagna keśapuṣpādimārjanam
etasminvartamāne tu mahātmāno yadāgaman /
tadā kimuttaraṃ vācyaṃ tava devādivandita
nāyānti cedatha vibho bhītirnāśamupaiṣyati /
evaṃ hi bhāṣamāṇāṃ tāṃ kareṇākṛṣya śaṅkaraḥ
svorvoḥ saṃsthāpayitvaiva visrasya kacabandhanam /
vibhajya ca karābhyāṃ sa prasasāra nakhairapi
viṣṇudattāṃ pārijātasrajaṃ kacagatāmapi /
kṛtvā dhaṃmillamakarodatha mālāṃ karāgatām
mallikāsrajamādāya babandha kacabandhane /
kalpaprasūnamālāṃ ca brahmadattāṃ maheśvaraḥ
pārvatīvasane gūḍhagandhāḍhye ca samādadāt /
athāṃsapṛṣṭha saṃlagnamārjanaṃ kṛtavān vibhuḥ
ślathannīveradho devyā vastraveṣṭādadhogataḥ /
kimidaṃ devi cetyuktvā nīvībandhaṃ cakāra ha
nāsābhūṣaṇametatte satyameva vadāmi te /
tataḥ prāha śivā śaṃbhuṃ smitvā parvatanandinī
aho tvanmandire śaṃbho sarvavastu samṛddhimat /
pūrvameva mayā sarvaṃ jñātaprāyamabhūtkila
sarvadraviṇasaṃpattirbhūṣaṇaikhagamyate /
śiro vibhūṣitaṃ deva brahmaśīrṣasya mālayā
narakasya tathā mālā vakṣasthalavibhūṇam /
śeṣaśca vāsukiścaiva saviṣau tava kaṅkaṇau
diśoṃ'baraṃ jaṭāḥ keśā bhasita cāṅgarāgakam /
mahokṣo vāhanaṃ gotraṃ kulaṃ cājñātameva ca
jñāyete pitarau naiva virūpākṣaṃ tathā vapuḥ /
evaṃ vadantīṃ girijāṃ viṣṇuḥ prāhātikopanaḥ
kimarthaṃ nindasedevi devadevaṃ jagatpatim /
duṣprāṇā na priyā bhadre tava nūnamasaṃyamāt
yatreśanindanaṃ bhadre tatra no maraṇavratam /
ityuktvātha nakhābhyāṃ hi hariśchettuṃ śiro gataḥ
maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ /
pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam
mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiñcidiṣyate /
omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto 'bhavaddhvariḥ
hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ /
arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā
pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi /
tacchratvā śaṅkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram
kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada /
ko guruḥ kaśca mantraste kīdṛśaṃ pūjana tathā
evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ /
vepamānasamastāṅga stotumevaṃ pracakrame
namo devāya mahate śaṅkarāyāmitātmane /
yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ
yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ /
vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ
dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ /
aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ
aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe /
subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te
bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca /
namaste 'stu namaste 'stu bhūya eva namonamaḥ
śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me 'khilam /
tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ
śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā /
divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ
deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham /
sāyaṅkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret
kṣālitaṃ vasanaṃ śuṣkaṃ dhṛtvācamya triranyadhīḥ /
atha bhasma samādāya āgneyaṃ snānamācaret
praṇavena samāmantrya aṣṭavāramathāṃpi vā /
pañcākṣareṇa mantreṇa nāmnā vā yena kenacit
saptābhimantritaṃ bhasma darbhapāṇiḥ samāharet /
īśānaḥ sarvavidyānāmuktvā śirasipātayet
tatpuruṣāya vidmahe mukhe bhasma prasecayet /
aghorebhyo 'tha ghorebhyo bhasma vakṣasi nikṣipet
vāmadevaya namaḥ iti guhyasthāne vinikṣipet /
sadyojātaṃ prapadyāmi nikṣipedatha pādayoḥ
uddhvūlayetsamastāṅgaṃ praṇavena vicakṣaṇāḥ /
traivarṇikānāmuditaṛ snānādividhiruttamaḥ
śūdrādīnāṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ guruṇā tatho /
śiveti padamuñcārya bhasma saṃmantrayetsudhīḥ
sapta vāramathādāya śivāyeti śirasyatha /
śaṅkarāya mukhe proktaṃ sarvajñāya hṛdi kṣipet
sthāṇave nama ityuktvā mukhe cāpi svayaṃbhuve /
uccārya pādayoḥ kṣiptvā bhasma śuddhvamataḥ param
namaḥ śivāyetyuccārya sarvāṅgoddhvūlanaṃ smṛtam /
prakṣālya hastāvācamya darbhapāṇiḥ samāhitaḥ
darbhābhāve suvarṇaṃ syāttadabhāve gavālukāḥ /
tadabhāve tu dūrvāḥ syustadabhāve tu rājatam
saṃdhyopāstiṃ japaṃ devyāḥ kṛtvā devagṛhaṃ vrajet /
devavedīmatho vāpi kalpitaṃ sthaṇḍilaṃ tu vā
mṛṇmayaṃ kalpitaṃ śuddhūṃ padmādiracanāyutam /
cāturvarṇakaraṃ gaiśca śvetenaikena vā punaḥ
vicitrāṇi ca padmāni svastikādi tathaiva ca /
utpalādigadāśaṅkhatriśūlaḍamarūṃstathā
śaroktapañcaprāsādaṃ śivaliṅgamathaiva ca /
sarvakāmaphalaṃ vṛkṣaṃ kulakaṃ kolakaṃ tathā
ṣaṭkoṇaṃ ca trikoṇaṃ ca navakoṇamathāpi vā /
koṇe dvādaśakāndolāpādukāvyajanāni ca
cāmaracchattrayugalaṃ viṣṇubrahmādikāṃstathā /
cūrṇaiviracayedvedyāṃ dhīmāndevālaye 'pi vā
yatrāpi devapūjā syāt tatraivaṃ kalpayedbudhaḥ /
svahastaracitaṃ mukhyaṃ krītaṃ caiva tu madhyamam
yācitaṃ tu kaniṣṭaṃ syādbalātkāramatho 'dhamam /
arheṣu yattvanarheṣu balātkārāttu niṣphalam
raktaśālijapāśāṇakalamāsitaraktakaiḥ /
tandulairvīhimātrotthaiḥ kaṇaiścaiva yathākramam
uttamairmadhyamaiścaiva kaniṣṭhairadhamaistathā /
padmādisthāpanaireva tatsamyagyāgamācaret
prāguttaramukho vāpi yadi vā prāṅmukho bhavet /
āsanaṃ ca pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam
kauśaṃ cārmaṃ cailatalpe dāravaṃ tālapatrakam /
kāṃbalaṃ kāñcanaṃ caiva rājataṃ tāmrameva ca
gokarīpārkajairvāpi hyāsanaṃ parikalpayet /
vaiyāghraṃ rauravaṃ caiva hāriṇa mārgameva ca
cārmaṃ caturvidhaṃ jñeyamatha bandhukameva ca /
yathāsaṃbhavameteṣu hyāsanaṃ parikalpayet
kṛtapadmāsano vāpi svastikāsana eva ca /
darbhabhasmasamāsīnaḥ prāṇānāyamya vāgyantaḥ
tāvatsa devatārūpo dhyānaṃ cāntaḥ samācaret /
śikhānte dvādaśāṅgulye sthitaṃ sūkṣmatanuṃ śivam
antaścarantaṃ bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukham /
sarvābharaṇasaṃyuktamimādiguṇānvitam
dhyātvā taṃ dhārayeñcitte taddīptyā pūrayettanum /
tayā dīptyā śarīrasthaṃ pāpaṃ nāśamupāgatam
svarṇapādairasaṃparkādraktaṃ śvetaṃ yathā bhavet /
taddvādaśadalāvṛttamaṣṭa pañca trireva vā
parikalpyāsanaṃ śuddhavaṃ tatra liṅgaṃ nidhāya ca /
guhāsthitaṃ maheśānaṃ rliṅgeśaṃ cintayetthā
śodhite kalaśe toyaṃ śodhitaṃ gandhavāsitam /
sugandhapuṣpaṃ nikṣipya prāṇavenābhimantritam
prāṇāyāmaśca praṇavaḥ śūdreṣu na vidhīyate /
prāṇāyāmapade dhyānaṃ śivetyoṅkāramantritam
gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇi yāni ca /
tāni sthāpya samīpe tu tataḥ saṃkalpa mācaret
śivapūjāṃ kariṣyāmi śivatuṣṭyarthameva ca /
iti saṃkalpayitvā tu tata āvāhanādikam
kṛtvā tu snānaparyantaṃ tataḥ snānaṃ prakalpayet /
namastetyādimantreṇa śatarudravidhānataḥ
avicchinnā tu yā dhārā muktidhāreti kīrtitā /
tayā yaḥ snāpayenmāṃsa japacudramukhāṃśca cā
ekavāraṃ trivāraṃ ca pañca sapta navāpi vā /
ekādaśa tathā vāramathaikādaśadhānvitam
muktisnānamidaṃ jñeyaṃ māsaṃ mokṣapradāyakam /
śaivayāvidyayā snānaṃ kevalaṃ praṇavena vā
mṛṇyayairnālikerasya śakalaiścormibhistathā /
kāṃsyena muktāśuktyā ca puṣpādikesareṇa vā
snāpayeddevadeveśaṃ yathāsaṃbhavamīritaiḥ /
śṛṅgasya ca vidhiṃ vakṣye snānayogyaṃ yathā bhavet
pūrvamantastu saṃśodhya bahirantastu śodhayet /
sugrigdhaṃ laghu kṛtvātha nāṅgaṃ chindyātkathañcana
nīcaikadeśavinyastadvāradroṇyā suhṛttayā /
kṛśānuyuktaṃ snānaṃ tu devāya parikalpayet
evaṃ gavayaśṛṅgasya jalapūrtirathocyate /
dvāre niṣiddhalohārddhasaṃdhidvārāsamanvite
yogavakraṃ nāgadaṇḍaṃ nāgākāraṃ prakalpaṃyet /
phalasthāne tu caṣakaṃ daṇḍena samarandhrakam
tatraiva pātayettoyaṃ mūrddhvayantraghaṭe sthitam /
pātayedatha cānyena vāmenaiva kareṇa vā
muktidhārā kṛtā tena pavitra pāpanāśanam /
evaṃ saṃsnāpya deveśaṃ pañcagavyaistathaiva ca
pañcāmṛtairatha snāpya madhuratritayena ca /
vibhūṣya bhūṣaṇairdevaṃ punaḥ snāpyamaheśvaram
śītopacāraṃ kṛtvātha tata ācamanādikam /
vastraṃ tathopavītaṃ ca gandhadravyakameva ca
karpūramagaruṃ cāpi pāṭīramathavā bhavet /
ubhayamiśritaṃ cāpi śivaliṅgaṃ prapūjayet /
kṛtsnaṃ pīṭhaṃ gandhapūrṇaṃ yadvā vibhavasārataḥ /
tūṣṇīmathopacāraṃ vā kālīyaṃ puṣpameva ca
śrīpannamarucityājyaṃ yathāśaktakhilaṃ yathā /
anekadravyadhūpaṃ ca guggulaṃ kevalaṃ tathā
kapilāghṛtasaṃyuktaṃ sarvadhūpaṃ praśasyate /
dhūpaṃ datvā yathāśakti kapilāghṛtadīpakān
athavā pūjāmātreṇa dīpāndatvopahārakam /
naivedyamupapannaṃ ca datvā puṣpasamanvitam
mukhaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā dattvā tāṃbūlamādarāt /
pradakṣiṇanamaskārau pūjaivaṃ hi samāpyate
gītyaṅgapañcakaṃ paścāttāni vijñāpayāmi te /
gītirvādyaṃ purāṇaṃ ca nṛtyaṃ hāsoktireva ca
nīrājanaṃ ca puṣpāṇāmañjaliścākhilārpaṇam /
kṣamāpanaṃ codrasanaṃ proktaṃ pañcopacārakam
bhūṣaṇaṃ ca tathā chatraṃ cāmaravyajane api /
upavīta ca kaikaryaṃ ṣoḍaśānupacārakān
dvātriṃśadupacāraistu yaḥ samārādhayecchivam /
ekenāhnā samastānāṃ pātakānāṃ kṣayo bhavet
etacchrutvā hanumato vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ /
evametatkapiśreṣṭha yuduktaṃ pūjanaṃ mama
sārabhūtamahaṃ tubhyamupadekṣyāmi sāṃpratam /
ārādhanaṃ yathāliṅge vistareṇa tvayoditam
matpādayugalaṃ prārcya pūjāphalamavāpnuhi /
tataḥ prāha kapiśreṣṭho devadevamumāpatim
guriṇā liṅgapūjaiva niyatā parikalpitā /
tāṃ karomi purā deva paścāttvatpādapūjanam
ityuktveśa namaskṛtya śivaliṅgārcanāya ca /
sarasastīramāgatya kṛtvā saikatavedikām
tālapatrairviracitamāsanaṃ paryakalpayat /
prakṣālya pādau hastau ca samācamya samāhitaḥ
bhasmasnānamatho cakre punarācamya vāgyataḥ /
devavedyāmatho cakre padmaṃ ca sumanoharam
anantaraṃ tālapatre padmāsanagataḥ kapiḥ /
prāṇānāyamya saṃnyasya śulkadhyānasamanvitaḥ
praṇamya gurumīśānaṃ japannāsīdataḥ param /
atha devāryanaṃ karttuṃ yatnamāsthitavānkapiḥ
palāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃ śuci /
śiraḥ kamaṇḍalugataṃ nidhāyāgninimantritam
āvāhanādi kṛtvātha snānaparyantameva ca /
atha snāpayituṃ devamādāya karasaṃpuṭe
kṛtvā nirīkṣaṇaṃ devapīṭhaṃ no dṛṣṭavānkapiḥ /
liṅgamātraṃ karagataṃ dṛṣṭvā bhītisamanvitaḥ
idamāha mahāyogī kiṃvā pāpaṃ mayā kṛtam /
yadetatpīṭharahitaṃ śivaliṅgaṃ karasthitam
mamādya maraṇaṃ siddhaṃ na pīṭhaṃ cāgamiṣyati /
atha rudraṃ japiṣyāmi tadāyati maheśvaraḥ
iti niścitya manasā jajāpa śatarudriyam /
yadā tu na samāyāto maheśo 'tha kapīśvaraḥ
rudraṃ nyapātayadbhūmau vīrabhadraḥ samāgataḥ /
kimarthaṃ rudyate bhadra rudite kāraṇaṃ vada
tacchrutvā prāha hanumānvīrabhadraṃ manogatam /
pīṭhahīnamidaṃ liṅgaṃ paśya me pāpasaṃcayam
vīrabhadrastataḥ prāha śrutvā kapisamīritam /
yadi nāyāti pīṭhaṃ te liṅge mā sāhasaṃ kuru
dāhayiṣyāmyahaṃ lokānyadi nāyāti pīṭhakam /
paśya darśaya me liṅgaṃ pīṭhaṃ cātrāgataṃ na vā
ata dṛṣṭvā vīrabhadro liṅge pīṭhamanāgatam /
dagdhukāmo 'khilāṃllokānvīrabhadraḥ prātāpavān
analaṃ bhuvi cikṣepa kṣaṇāddagdhā mahī tadā /
atha saptatalāndagdhvā punarūrddhvamavartata
pañcorddhvalokānadahajjanalokanivāsinaḥ /
lalāṭanetrasaṃbhūtaṃ nakhenādāya cānalam
jaṃbīraphalasaṃkāśaṃ kṛtvā karatale vibhuḥ /
tapaḥ satyaṃ ca saṃdagdhumudyato 'bhūnmunīśvaraḥ
tatastu munayo dṛṣṭvātapolokanivāsinaḥ /
dagdhukāmaṃ vīrabhadraṃ gautamāśramamāgatāḥ
na dṛṣṭvā tatra deveśaṃ śaṅkaraṃ svātmani sthitam /
astuvanbhaktisaṃyuktāḥ stotrairvedasamudbhavaiḥ
oṃ vedavedyāya devāya tasmai śuddhaprabhācintyarūpāya kasmai /
brahmādyadhīśāya sṛṣṭyādikartre,viṣṇupriyāyārtihṝntreṃ'takartre
namaste 'khilādhīśvarāyāṃbarāya namaste carasthāvaravyāpakāya /
namo vedaguhyāya bhaktapriyāya namaḥ pākabhoktre makheśāya tubhyam
namaste śivāyādidevāya kurmo namo vyālayajñopavītapradhartne /
namaste surābinduvarṣāpanāya trayīmūrtaye kālakālāya nātha
dharitrīmarudvyomatoyenduvahniprabhāmaṇḍalātmāṣṭadhāmūrti dhartre /
śivāyāśivaghnāya vīrāya bhūyātsadā naḥ prasanno jagannāthakejyaḥ
kalānāthabhālāya ātmā mahātmā mano hyagrayāno nirūpyo na vāgbhiḥ /
jagajjāḍyavidhvaṃsanobhuktimuktipradaḥ stātprasannaḥ sadā śuddha kīrtiḥ
yataḥ saṃprasūtaṃ jagajjātamīśātsthitaṃ yena rakṣāvatā bhāvitaṃ ca /
layaṃ yāsyate yatra vācāṃ vidūre sa vai naḥ prasanno 'stu kālatrayātmā
yadārdi ca madhyaṃ tathāntaṃ na ke 'pi vijānanti vijñā api svānumānāḥ /
sa vai sarvamūrtiḥ sadā no vibhūtyeprasanno 'stu kiṃ jñāpayāmo 'tra kṛtyam
etāṃ stutimathākarṇya bhaganetrapradaḥ śivaḥ /
viṣṇumāha munīnetānānayasva madantikam
atha viṣṇuḥ samāgatya tapolokanivāsinaḥ /
munīnsāṃtvayya viśveśaṃ darśayāmāsa śaṅkaram
tānāha śaṅkaro vākyaṃ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ /
tapolokādbhūmilokaṃ munayo muktakilbiṣāḥ
tacchrutvā śūlino vākyaṃ procuste munisattamāḥ /
deva dvādaśalokānāṃ dṛśyante bhasmarāśayaḥ
sthitamekaṃ vanamidaṃ paśya tallokasaṃkṣayam /
tacchrutvā giriśaḥ prāha tānmunīnūrddharetasaḥ
bhūrlokasya tu saṃdāhe pātālānāṃ tathaiva ca /
sandeho nāsti munayaḥ sthitānāṃ no rahaḥsthale
ūrddhapañcakalokānāṃ dāhe saṃdeha eva naḥ /
kathamaṅgāravṛṣṭiśca kathaṃ no vā mahādhvaniḥ
tadākarṇya vibhorvākyaṃ śaṅkarasya munīśvarāḥ /
procuḥ prāñjalayo devaṃ brahmādisurasaṃgatam
bhītirasmākamadhunā vartate vīrabhadrataḥ /
sa evāṅgāra vṛṣṭiṃ ca pipāsurapibadvibhoḥ
devo 'tha vīramāhūya kiṃ vīretyabravīdvacaḥ /
vīro 'pyāha kaperliṅge pīṭhābhāvādidaṃ kṛtam
tacchrutvāha śivo devo munīṃstānbhayavihvalān /
kapeścittaṃ parijñātuṃ mayā kṛtamidaṃ dvijāḥ
mā bhaiṣṭa bhavatāṃ saukhyaṃ sadā saṃpādayāmyaham /
ityuktvā tu yathāpūrvaṃ devadevaḥ kṛpānidhiḥ
dagdhānapyakhilāṃllokānpūrvataḥ śobhanānvibhuḥ /
kalpayāmāsa viśvātmā vīrabhadramathābravīt
sādhu vatsa yato bhadraṃ bhaktānāmīhase sadā /
tataste vipulā kīrtirloke sthāsyati śāśvatī
ityuktvāliṅgya śirasi samāghrāya maheśvaraḥ /
tāṃbūlaṃ vīrabhadrāya dattavānprītamānasaḥ
athāsau hanumānīpūjanaṃ kṛtavānyathā /
samāptāyāṃ tu pūjāyāṃ hanumānprītamānasaḥ
ekaṃ vanacaraṃ tatra gandharvaṃ savipañcakam /
dadarśa tamathābhyāha vīṇā me dīyatāmiti
gandharvo 'pyāha na mayā tyājyā vīṇā priyā mama /
mamāpīṣṭehaṃ gandharva vīṇetyāha kapīśvaraḥ
yadā na datte gandharvo vallakīṃ kapaye priyām /
tadā muṣṭiprahāreṇa gandharvaḥ pātitaḥ kṣitau
vīṇāmādāya mahatīṃ svaratantusamanvitām /
hanumānvānaraśreṣṭho gāyanprāgācchivāntikam
tato gānena mahatā prasādya jagadīśvaram /
bṛhatīkusumaiḥ śuddhair devapādāvapūjayat
tataḥ prasanno viśvātmā munīnāṃ sannidhau tadā /
daityānāṃ devatānāṃ ca nṛpāṇāṃ śaṅkaro 'pi ca
tasmai varamatha prādātkalpāntaṃ jīvitaṃ punaḥ /
samullaṅghane śaktiṃ śāstrajñatvaṃ balonnatim
evaṃ dattaṃ varaṃ prāpya maheśena mahātmanā /
pratyakṣaṃ mama viprendra hanumānharṣamāgagataḥ
samastabhūṣāsu ṣitāṅgaḥ svadīptirmadīkṛtadevadīptiḥ /
prasannamūrtistaruṇaḥ śivāṃśaḥ saṃbhāvayāmāsa samastadevān
ājñapto hanumāṃstatra matsevāyai munīśvaraḥ /
maheśenāhamapyenaṃ śaśimaulimavaimi ca
kiṃ bahūktena viprarṣe yādṛśo vānareśvaraḥ /
buddhau nyāye ca vai dhairye tādṛganyo 'sti na kvacit
iti te sarvamākhyātaṃ caritaṃ pāpanāśanam /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva gaccha vipra yathāsukham
tacchrutvā rāmabhadrasya raghunāthasya dhīmataḥ /
vacanaṃ dakṣiṇīkṛtya natvā cāgāṃ yathāgataḥ
etatte 'bhihitaṃ vipra caritaṃ ca hanūmataḥ /
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kimanyacchrotumicchasi
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0