Language

ENहिગુ
Scripture Library

Narada Purana · Chapter 1.79

1.79.1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde hanumatkavacanirūpaṇaṃ nāmāṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
athāparaṃ vāyusūnoścaritaṃ pāpanāśanam /
yaduktaṃ svāsu rāmeṇa ānandavanavāsinā

1.79.2

sadyojāte mahākalpe śrutavīrye hanūmati /
mama śrīrāmacandrasya bhaktirastu sadaiva hi

1.79.3

śṛṇuṣva gadato mattaḥ kumārasya kumāraka /
caritaṃ sarvapāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā

1.79.4

vāñchāmyahaṃ sadā vipra saṃgamaṃ kīśarūpiṇā /
rahasyaṃ rahasi svasya mamānandavanottame

1.79.5

parīte 'tra sakhāyo me sakhyaśca vigatajvarāḥ /
krīḍanti sarvadā cātra prākaṭye 'pi rahasyapi

1.79.6

kasmiṃścidavatāre tu yadvṛttaṃ ca raho mama /
tadatra prakaṭaṃ tubhyaṃ karomi prītamānasaḥ

1.79.7

āvirbhūto 'smyahaṃ pūrvaṃ rājño daśarathakṣaye /
caturyūhātmakastakatra tasya bhāryātraye mune

1.79.8

tataḥ katipayairabdairāgato dvijapuṅgavaḥ /
viśvāmitror'thayāmāsa pitaraṃ mama bhūpatim

1.79.9

yakṣarakṣovighātārthaṃ lakṣmaṇena sahaiva mām /
preṣayāmāsa dharmātmā siddhāśramamaramyakam

1.79.10

tatra gatvāśramamṛberdūṣayantī niśācarau /
dhvastau subāhumārīcau prasanno 'bhūttadā muniḥ

1.79.11

astragrāmaṃ dadau mahyaṃ māsaṃ cāvāsayattathā /
tato gādhisutodhīmān jñātvā bhāvyarthamādarāt

1.79.12

mithilāmanayattatra raudraṃ cādarśayaddhvanuḥ /
tasya kanyāṃ paṇībhūtāṃ sītāṃ surasutopamām

1.79.13

dhanurvibhajya samiti labdhavānmānino 'sya ca /
tato mārge bhṛgupaterdarppamūḍhaṃ ciraṃ smayan

1.79.14

vyaṣanīyāgamaṃ paścādayodhyāṃ svapituḥ purīm /
tato rājñāhamājñāya prajāśīlanamānasaḥ

1.79.15

yauvarājye svayaṃ prītyā saṃmantryātpairvikalpitaḥ /
tacchutvā supriyā bhāryā kaikaiyī bhūpatiṃ mune

1.79.16

devakāryavidhānārthaṃ vidūṣitamatirjagau /
putro me bharato nāma yauvarājye 'bhiṣicyatām

1.79.17

rāmaścaturdaśasamā daṇḍakānpravivāsyatām /
tadākarṇyā hamudyukto 'raṇyaṃ bhāryānujānvitaḥ

1.79.18

gantuṃ nṛpatinānukto 'pyagamaṃ citrakūṭakam /
tatra nityaṃ vanyaphalairmāṃsaiścāvartitakriyaḥ

1.79.19

nivasanneva rājñastu nidhanaṃ cāpyavāgamam /
tato bharataśatrughnau bhrātarau mama mānadau

1.79.20

māntṛvargayutau dīnau sācāryāmātyanāgarau /
vyajijñapatamāgatyapañcavaṭyāṃ nijāśramam

1.79.21

akalpayaṃ bhrātṛbhāryāsahitaśca trivatsaram /
tatastrayodaśe varṣe rāvaṇo nāma rākṣasaḥ

1.79.22

māyayā hṛtavānsītāṃ priyāṃ mama parokṣataḥ /
tato 'haṃ dīnavadana ṛṣyamūkaṃ hi parvatam

1.79.23

bhāryāmanveṣayanprāptaḥ sakhyaṃ haryadhipena ca /
atha vālinamāhatya sugrīva statpade kṛtaḥ

1.79.24

saha vānarayūthaiśca sāhāyyaṃ kṛtavānmama /
virudhya rāvaṇenālaṃ mama bhakto vibhīṣaṇaḥ

1.79.25

āgato hyabhiṣicyāśulaṅkeśo hi vikalpitaḥ /
hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye saputrāmātyabāndhavam

1.79.26

sītāmādāya saṃśuddhvāmayodhyāṃ samupāgataḥ /
tataḥ kālāntare viprasugrīvaśca vibhīṣaṇaḥ

1.79.27

nimantritau pituḥ śrāddhve ṣaṭkulāśca dvijottamāḥ /
ayodhyāyāṃ samājagmuste tu sarve nimantritāḥ

1.79.28

ṛte vibhīṣiṇaṃ tatra cintayāne raghūttame /
śaṃbhurbrāhmaṇarūpeṇa ṣaṭkulaiśca sahāgataḥ

1.79.29

atha pṛṣṭo mayā śaṃbhurvibhīṣaṇasamāgame /
nītvā māṃ draviḍe deśe mocaya dvijabandhanāt

1.79.30

mayā nimantritāḥ śraddhe hyagastyādyā munīśvarāḥ /
saṃbhojitāstu prayayuḥ svasvamāśramamaṇḍalam

1.79.31

tataḥ kālāntare viprā devā daityā nareśvarāḥ /
gautamena samāhūtāḥ sarve yajñasabhājitāḥ

1.79.32

te sarve sphaāṭikaṃ liṅgaṃ tryaṃbakādrau niveśitam /
saṃpūjya nyavaṃsastatra devadaityanṛpāgrajāḥ

1.79.33

tasminsamāje vitate sarvauṃrliṅge samarcite /
gautamo 'pyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṅkaram

1.79.34

sarve śuklāṃbaradharā bhasmoddhvūlitavigrahāḥ /
sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṇḍrakam

1.79.35

natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ /
hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapañcakam

1.79.36

teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalāmalam /
tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham

1.79.37

ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ samalaṃ karmasaṃgataḥ /
taṃ dehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā

1.79.38

ākāśasyāvṛttiṃ cāhaṃ dagdhvākāśamatho dahet /
dagdhvākāśamatho vāyumagnibhūtaṃ tathā dahet

1.79.39

abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca /
tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet

1.79.40

evaṃ pradagdhvā bhūtārdi dehī tajjñānavahninā /
śikhāmadhyasthitaṃ viṣṇumānandarasanirbharam

1.79.41

niṣpannacandrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ kiraṇaṃ śivam /
śivāṅgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ

1.79.42

suśītalā tato jvālā praśāntā candraraśmivat /
prasāritasudhārugbhiḥ sāṃdrībhūtaśca saṃplavaḥ /
anena plāvitaṃ bhūtagrāmaṃ saṃcintayetparam

1.79.43

itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārhe martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ /
pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai

1.79.44

evaṃ dhyātvā cadrandīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṅge śivasya /
sadāśivaṃ dīpamadhye vicintya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu

1.79.45

āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṅkarasya /
auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham

1.79.46

ante kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt /
kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca

1.79.47

japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye /
suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṅgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam

1.79.48

evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā pañcagandhāśaṣṭagandham /
puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya

1.79.49

dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram /
pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ

1.79.50

kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṅkarātmeti nāmnā

1.79.51

unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ /
kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṇḍālasannibhaḥ

1.79.52

kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta /
garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati

1.79.53

roditi śṛṇute 'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit /
śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānandanirbharaḥ

1.79.54

saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāntikaṃ yayau /
bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca

1.79.55

kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit /
hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit

1.79.56

kvacid gṛhāntare mūtraṃ kvacitkardamale panam /
sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya mandiram

1.79.57

praviśya svīyapīṭhe tamupaveśyāpyabhojayat /
svayaṃ tadasya pātreṇa bubhujegautamo muniḥ

1.79.58

tasya cittaṃ parijñātuṃ kadācidatha suṃdarī /
ahalyā śiṣyamāhūya bhuṅkṣveti prāha taṃ mudā /
nirdiṣṭo gurupatnyā tu bubhuje so 'viśeṣataḥ

1.79.59

yathā papau hi pānīyaṃ tathā vahnimapi dvijā /
kaṇṭakānannavadbhuktvā yathāpūrvamatiṣṭhata

1.79.60

puro hi munikanyābhirāhūto bhojanāya ca /
dinedine tatpradattaṃ loṣṭamaṃbu ca gomayam

1.79.61

kardamaṃ kāṣṭhadaṇḍaṃ ca bhuktvā pītvātha harṣitaḥ /
etādṛśo munirasau caṇḍālasadṛśākṛtiḥ

1.79.62

sujīrṇopānahau haste gṛhītvā pralapanhasan /
antyajocitaveṣaśca vṛṣaparvāṇamabhyagāt

1.79.63

vṛṣaparveśayormadhye digvāsāḥ samatiṣṭata /
vṛṣaparvā tamajñātvā pīḍayitvā śiro 'cchinat

1.79.64

hate tasmindvijaśreṣṭhe jagadetañcarācaram /
atīva kaluṣaṃ hyāsīttatrasthā munayastathā

1.79.65

gautamasya mahāśokaḥ saṃjātaḥ sumahātmanaḥ /
niryayau cakṣuṣo vāri śokaṃ saṃdarśayanniva

1.79.66

gautamaḥ sarvadaittayānāṃ sannidhau vākyamuktavān /
kimanena kṛte pāpaṃ yena cchinnamidaṃ śiraḥ

1.79.67

mama prāṇādhikasyeha sarvadā śivayoginaḥ /
mamāpi maraṇaṃ satyaṃ śiṣyacchadmā yato guruḥ

1.79.68

śaivānāṃ dharmayuktānāṃ sarvadā śivavartinām /
maraṇaṃ yatra dṛṣṭaṃ syāttatra no maraṇaṃ dhruvam

1.79.69

tacchrutvā hyasurācāryaḥ sukraḥ prāha vidāṃvaraḥ /
enaṃ saṃjīvayiṣyāmi bhārgavaṃ śaṅkarapriyam

1.79.70

kimarthaṃ mriyate brahmanpaśya me tapaso balam /
iti vādini viprendre gautamo 'pi mamāra ha

1.79.71

tasminmṛte 'tha śukro 'pi prāṇāṃstatyāja yogataḥ /
tasyaivaṃ hatimājñāya prahlādādyā ditīśvarāḥ

1.79.72

devā nṛpā dvijāḥ sarve mṛtā āsaṃstadadbhutam /
mṛtamāsīdatha balaṃ tasya bāṇasya dhīmataḥ

1.79.73

ahalyā śokasaṃtaptā rurodoñcaiḥ punaḥpunaḥ /
gautamena maheśasya pūjayā pūjito vibhuḥ

1.79.74

vīrabhadro mahāyogī sarvaṃ dṛṣṭvā cukopa ha /
aho kaṣṭamahokaṣṭaṃ maheśā bahavo hatāḥ

1.79.75

śivaṃ vijñāpayiṣyāmi tenoktaṃ karavāṇyatha /
iti niścitya gatavānmandarācalamavyayam

1.79.76

namaskṛtvā virūpākṣaṃ vṛttasarvamathoktavān /
brahmāṇaṃ ca hariṃ tatra sthitau prāha śivo vacaḥ

1.79.77

madbhaktaiḥ sāhasaṃ karma kṛtaṃ jñātvā varapradam ///
gatvā paśyāmi he viṣṇo sarvaṃ tatkṛtasāhasam

1.79.78

ityuktvā vṛṣamāruhya vāyunā dhūtacāmaraḥ /
nandikena suveṣeṇa dhṛte chatre 'tiśobhane

1.79.79

suśvete hemadaṇḍe ca nānyayogye dhṛte vibho /
maheśānumatiṃ labdhvā harirnāgāntake sthitaḥ

1.79.80

āraktanīlacchatrābhyāṃ śuśubhe lakṣmakaustubhaḥ /
śivānumatyā brahmāpi haṃsārūḍho 'bhavattadā

1.79.81

indragopaprabhākāracchatrābhyāṃ śuśubhe vidhiḥ /
indrādisarvadevāśca svasvavāhanasaṃyutāḥ

1.79.82

atha te niryayuḥ sarve nānāvādyānumoditāḥ /
koṭikoṭigaṇākīrṇā gautamasyāśramaṃ gatāḥ

1.79.83

brahmaviṣṇu maheśānā dṛṣṭvā tatparamādbhutam /
svabhaktaṃ jīvayāmāsa vāmakoṇanirīkṣaṇāt

1.79.84

śaṅkaro gautamaṃ prāha tuṣṭo 'haṃ te varaṃ vṛṇu /
tadākarṇya vacastasya gautamaḥ prāha sādaram

1.79.85

yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama /
tvalliṅgārcanasāmarthyaṃ nityamastu mameśvara

1.79.86

vṛtametanmayā deva trinetra śṛṇu cāparam /
śiṣyo 'yaṃ me mahābhāgo heyādeyādivarjitaḥ

1.79.87

prekṣaṇīyaṃ mamatvena na ca paśyati cakṣuṣā /
na ghrāṇagrāhyaṃ deveśa na pātavyaṃ na cetarat

1.79.88

iti buddhvyā tathā kurvansa hi yogī mahāyaśaḥ /
unmattavikṛtākāraḥ śaṅkarātmeti kīrtitaḥ

1.79.89

na kaścittaṃ prati dveṣī na ca taṃ hiṃsayedapi /
etanme dīyatāṃ deva mṛtānāmamṛtistathā

1.79.90

tacchrutvomāpatiḥ prīto nirīkṣya harimavyayaḥ /
svāṃśena vāyunā dehamāviśajjagadīśvaraḥ

1.79.91

harirūpaḥ śaṅkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ /
paryāyairucyate 'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ

1.79.92

ākalpateṣu pratyekaṃ kāmarūpamupāśritaḥ /
mamājñākārako rāmabhaktaḥ pūjitavigrahaḥ

1.79.93

anantakalpamīśānaḥ sthāsyati prītamānasaḥ /
tvayā kṛtamidaṃ veśma vistṛtaṃ supratiṣṭitam

1.79.94

nityaṃ vai sarvarūpeṇa tiṣṭhāmaḥ kṣaṇamādarāt /
samarcitāḥ prayāsyāmaḥ svasvavāsaṃ tataḥ param

1.79.95

athābabhāṣe viśveśaṃ gautamo munipuṅgavaḥ /
ayogyaṃ prārthayāmīśa hyarthī doṣaṃ na paśyati

1.79.96

brahmādyalabhyaṃ deveśa dīyatāṃ yadi rocate /
atheśo viṣṇumālokya gṛhītvā tatkaraṃ kare

1.79.97

prahasannaṃbujābhākṣamityuvāca sadāśivaḥ /
kṣāmodaro 'si govinda deyaṃ te bhojanaṃ kimu

1.79.98

svayaṃ praviśya yadi vā svayaṃ bhuṅkṣva svagehavat /
gaccha vā pārvatīgehaṃ yā kukṣiṃ pūrayiṣyati

1.79.99

ityuktvā tatkarālaṃbī hyekāntamagamadvibhuḥ /
ādiśya nandinaṃ devo dvārādhyakṣaṃ yathoktavat

1.79.100

sa gatvā gautamaṃ vātha hyuktavānviṣṇubhāṣaṇam /
saṃpādayānnaṃ deveśā bhoktukāmā vayaṃ mune

1.79.101

ityuktvaikāntamagamadvāsudevena śaṅkaraḥ /
mṛduśayyāṃ samāruhya śayitau devatottamau

1.79.102

anyonyaṃ bhāṣaṇaṃ kṛtvā prottasthaturubhāvapi /
gatvā taḍāgaṃ gaṃbhīraṃ srāsyantau devasattamau

1.79.103

karāṃbupātamanyonyaṃ pṛthakkṛtvobhayatra ca /
munayo rākṣasāścaiva jalakrīḍāṃ pracakrire

1.79.104

atha viṣṇurmaheśaśca jalapānāni śīghrataḥ /
cakratuḥ śaṅkaraṛ padmakiñjalkāñjalinā hareḥ

1.79.105

avākiranmukhe tasya padmotphullavilocane /
netre keśarasaṃpātātpramīlayata keśavaḥ

1.79.106

atrāntare hareḥ skandhamāruroha maheśvaraḥ /
haryuttamāṅgaṃ bāhubhyāṃ gṛhītvā saṃnyamajjayat

1.79.107

unmajjayitvā ca punaḥ punaścāpi punaḥpunaḥ /
pīḍitaḥ sa hariḥ sūkṣmaṃ pātayāmāsa śaṅkaram

1.79.108

atha pādau gṛhītvā taṃ bhrāmayanvicakarṣa ha /
atāḍayaddhvarervakṣaḥ pātayāmāsa cācyutam

1.79.109

athotthito haristoyamādāyāñjalinā tataḥ /
śīrṣe caivākiracchaṃbhumatha śaṃbhuratho hariḥ

1.79.110

jalakrīḍaivamabhavadatha carṣigaṇāntare /
jalakrīḍāsaṃbhrameṇa visrastajaṭabandhanāḥ

1.79.111

atha saṃbhramatāṃ teṣāmanyonyajaṭabandhanam /
itare tarabaddhvāsu jaṭāsu ca munīśvarāḥ

1.79.112

śaktimanto 'śaktimata ākarṣanti ca savyatham /
pātayanto 'nyataścāpi ktrośanto rudatastathā

1.79.113

evaṃ pravṛtte tumule saṃbhūte toyakarmaṇi /
ākāśe vānareśastu nanarta ca nanāda ca

1.79.114

vipañcīṃ vādayanvādyaṃ lalitāṃ gītimujjagau /
sugītyā lalitā yāstu āgāyata vidhā daśa

1.79.115

śuśrāva gītiṃ madhurāṃ śaṅkaro lokabhāvataḥ /
svayaṃ gātuṃ hi lalitaṃ mandaṃmandaṃ pracakrame

1.79.116

svayaṃ gāyati deveśe viśrāmaṃ galadeśikam /
svaraṃ dhruvaṃ samādāya sarvalakṣaṇasaṃyutam

1.79.117

svadhārāmṛtasaṃyuktaṃ gānenaivamaponayan /
vāsudevo mardalaṃ ca karābhyāmapyavādayat

1.79.118

ambujāṅgaścaturvakrastuṃbururmukharo babhau /
tānakā gautamādyāstu gayako vāyujo 'bhavat

1.79.119

gāyake madhuraṃ gītaṃ hanūmati kapīśvare /
mlānamalmānamabhavatkṛśāḥ puṣṭāstadābhavan

1.79.120

svāṃ svāṃ gītimataḥ sarve tiraskṛtyaiva mūrcchitā /
tūṣṇībhūtaṃ samabhavaddevarṣigaṇadānavam

1.79.121

ekaḥ sa hanumān gātā śrotāraḥ sarva eva te /
madhyāhnakāle vitate gāyamāne hanūmati /
svasvavāha namāruhya nirgatāḥ sarvadevatāḥ

1.79.122

gānapriyo maheśastu jagrāha plavageśvaram /
plavaga tvaṃ mayājñapto niḥśaṅko vṛṣamāruha

1.79.123

mama cābhimukho bhūtvā gāyasvānekagāyanam /
athāha kapiśārdūlo bhagavantaṃ maheśvaram

1.79.124

vṛṣabhārohasāmarthyaṃ tava nānyasya vidyate ṣa //
tava vāhanamāruhya pātakī syāmahaṃ vibho

1.79.125

māmevāruha deveśa vihṝṅgaḥ śivadhāraṇaḥ /
tava cābhimukhaṃ gānaṃ kariṣyāmi vilokaya

1.79.126

atheśvaro hanūmantamāruroha yathā vṛṣam /
ārūḍhe śaṅkare deve hanumatkandharāṃ śivaḥ

1.79.127

chitvā tvacaṃ parāvṛtya sukhaṃ gāyati pūrvavat /
śṛṇvangītisudhāṃ śaṃbhurgaunta masya gṛhaṃ tataḥ

1.79.128

sarve cāpyāgatāstatra devarṣigaṇadānavāḥ /
pūjitā gautamenātha bhojanāvasare sati

1.79.129

yacchuṣkaṃ dārusaṃbhūtaṃ gṛho pakaraṇādikam /
prarūḍhamabhavatsarvaṃ gāyamāne hanūmati

1.79.130

tasmingāne samastānāṃ citraṃ dṛṣṭiratiṣṭata

1.79.131

dvibāhurīśasya padābhivaṃ danaḥ samastagātrābharaṇopapannaḥ /
prasannamūrtistaruṇaḥ sumadhye vinyastamūrddhvāñjalibhiḥ śirobhiḥ

1.79.132

śiraḥ karābhyāṃ parigṛhya śaṅkaro hanūmataḥ pūrvamukhaṃ cakāra /
padmāsanāsīnahanūmatoṃ'jalau nidhāya pādaṃ tvaparaṃ mukhe ca

1.79.133

pādāṅgulībhyāmatha nāsikāṃ vibhuḥ snehena jagrāha ca mandamandam /
skandhe mukhe tvaṃsatale ca kaṇṭhe vakṣasthale ca stanamadhyame hṛdi

1.79.134

tataśca kukṣāvatha nābhimaṇḍalaṃ pādaṃ dvitīyaṃ vidadhāti cāñjalau /
śiro gṛhītvāvanamayya śaṅkaraḥ pasparśa pṛṣṭhaṃ cibukena so 'dhvani

1.79.135

hāraṃ ca muktāparikalpitaṃ śivo hanūmataḥ kaṇṭhagataṃ cakāra

1.79.136

atha viṣṇurmaheśānamiha vacanamuktavān /
hanūmatā samo nāsti kṛtsnabrahmāṇḍamaṇḍale

1.79.137

śrutidevādyagamyaṃ hi padaṃ tava kapisthitam /
sarvopaniṣadavyaktaṃ tvatpadaṃ kapisarvayuk

1.79.138

yamādisādhanairṃyogairna kṣaṇaṃ te padaṃ sthiram /
mahāyogihṛdaṃbhoje paraṃ svasthaṃ hanūmati

1.79.139

varṣakoṭisahasraṃ tu sahasrābdairathānvaham /
bhaktyā saṃpūjito 'pīśa pādo no darśitastvayā

1.79.140

loke vādo hi sumahāñchaṃbhurnārāyaṇapriyaḥ /
haripriyastathā śaṃbhurna tādṛgbhāgyamasti me

1.79.141

tacchrutvā vacanaṃ śaṃbhurviṣṇoḥ prāha mudānvitaḥ /
na tvayā sadṛśo mahyaṃ priyo 'nyo 'sti hare kvacit

1.79.142

pārvatī vā tvayā tulyā vartate naiva bhidyate /
atha devāya mahate gautamaḥ prāṇipatya ca

1.79.143

vyajijñapadameyātmajdevairhi karuṇānidhe /
madhyāhno 'yaṃ vyatikrānto bhuktivelākhilasya ca

1.79.144

athācamya mahādevo viṣṇunā sahito vibhuḥ /
praviśya gautamagṛhaṃ bhojanāyopacakrame

1.79.145

ratnāṅgulīyairathanūpurābhyāṃ dukūlabandhena taḍitsukāñcyā /
hārairanekairatha kaṇṭhaniṣkayajñopavītottaravāsasī ca

1.79.146

vilaṃbicañcanmaṇikuṇḍalena supuṣpadhaṃmillavareṇa caiva /
pañcāṅgagandhasya vilepanena bāhvaṅgadaiḥ kaṅkaṇakāṅgulīyaiḥ

1.79.147

atho vibhūṣitaḥ śivo niviṣṭa uttamāsane /
svasaṃmukhaṃ hariṃ tathā nyaveśayadvarāsane

1.79.148

devaśreṣṭhau harīśau tāvanyonyābhimukhasthitau /
suvarṇabhājanasthānnaṃ dadau bhaktyā sa gautamaḥ

1.79.149

triṃśatprabhedānbhakṣyāṃstu pāyasaṃ ca caturvidham /
supakvaṃ pākajātaṃ ca kalpitaṃ yacchatadvayam

1.79.150

apakkaṃ miśrakaṃ tadvattriṃśataṃ parikalpitam /
śataṃ śataṃ sukandānāṃ śākānāṃ ca prakalpitam

1.79.151

pañcaviṃśatidhā sarpiḥsaṃskṛtaṃ vyañjanaṃ tathā /
śarkarādyaṃ tathā cūtamocākharjūradāḍimam

1.79.152

drākṣekṣunāgaraṅgaṃ ca miṣṭaṃ pakvaṃ phalotkaram /
priyālakrañjambuphalaṃ vikaṅkataphalaṃ tathā

1.79.153

evamādīni cānyāni dravyāṇīśe samarpya ca /
dattvāpośānakaṃ vipro bhuñjadhvamiti cābravīt

1.79.154

bhuñjānaiṣu ca sarveṣu vyajanaṃ sūkṣmavistṛtam /
gautamaḥ svayamādāya śivaviṣṇū avījayat

1.79.155

parihāsamatho kartumiyeṣa parameśvaraḥ /
paśya viṣṇo hanūmantaṃ kathaṃ bhuṅkte sa vānaraḥ

1.79.156

vānaraṃ paśyati harau maṇḍakaṃ viṣṇubhājane /
cakṣepa munisaṃṣeṣu paśyatsvapi maheśvaraḥ

1.79.157

hanūmate dattavāṃśca svocchiṣṭaṃ pāyasādikam /
tvaducchiṣṭabhojyaṃ tu tavaiva vacanādvibho

1.79.158

anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalādikam /
mahyaṃ nivedya sakalaṃ kūpa eva viniḥkṣipet

1.79.159

abhukte tvardvañco nūnaṃ bhukte cāpi kṛpā tava /
bāṇaliṅge svayaṃbhūte candrakānte hṛdi sthite

1.79.160

cāndrāyaṇa samaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam /
bhuktiveleyamadhunā tadvairasyaṃ kathāntarāt

1.79.161

bhuktvā tu kakathayiṣyāmi nirviśaṅkaṃ vibhuṅkṣva tat /
athāsau jalasaṃskāraṃ kṛtavān gautamo muniḥ

1.79.162

āraktasusnigandhasusūkṣmagātrānanekadhādhautasuśobhitāṅgān /
taḍāgatoyaiḥ katabījagharṣitairviśaudhitaistaiḥ karakānapūrayat

1.79.163

nadyāḥ saikatavedikāṃ navatarāṃ saṃchādya sūkṣmāṃbaraiḥ,śuddhvaiḥ śvetatarairathopari ghaṭāṃstoyena pūrṇānkṣipet /
liptvā nālakajātimāstapuṭakaṃ tatkaulakaṃ kārikācūrṇaṃ candanacandraraśmiviśadāṃ mālāṃ puṭāntaṃ kṣipet /
yāmasyāpi punaśca vārivasanenāśodhya kumbhena tañcandpranthimatho nidhāya bakulaṃ kṣiptvā tathā pāṭalam

1.79.164

śephaālīstabakamatho jalaṃ ca tatra,vinyasya prathamata eva toyaśuddhim /
kṛtvātho mṛdutaraṃ sūkṣmavastrakhaṇḍenāveṣṭetsṛṇikamukhaṃ ca sūkṣmacandram

1.79.165

anātapapradeśe tu nidhāya karakānatha /
mandavātasamopete sūkṣmavyajanavījete

1.79.166

siṃcecchītairjalaiścāpi vāsitaiḥ sṛṇikāmapi /
saṃskṛtāḥ svāyatāstatra narā nāryo 'thavā nṛpāḥ

1.79.167

tatkanyā vā kṣālitāṅgā dhautapādāḥsuvāsasaḥ /
madhurpigamaniryāsamasāṃdramagurūdbhavam

1.79.168

bāhumūle ca kaṇṭhe ca vilipyāsāṃdrameva ca /
mastake jāpakaṃ nyasya pañcagandhavilepanam

1.79.169

puṣpanaddhvasukeśāstu tāḥ śubhāḥ syuḥ sunirmalāḥ /
evamevārcitā nārya āptakuṅkumavigrahāḥ

1.79.170

yuvatyaścārusarvāṅgyo nitarāṃ bhūṣaṇairapi /
etādṛgvanitābhirvā narairvā dāpayejjalam

1.79.171

te 'pi prādānasamaye sūkṣmavastrālpaveṣṭanam /
athavāmakare nyasya karakaṃ prekṣya tatra hi

1.79.172

dorikānyastamunmucya tatastoyaṃ pradāpayet /
evaṃ sa kārayāmāsa gautamo bhagavānmuniḥ

1.79.173

maheśādiṣu sarveṣu bhuktavatsu mahātmasu /
prakṣālitāṅghrihasteṣu gandhodvartitapāṇiṣu

1.79.174

uñcāsanasamāsīne devadeve maheśvare /
atha nīcasamāsīnādevāḥ sarṣigaṇāstathā

1.79.175

maṇipātreṣu saṃveṣṭtha pūgakhaṇḍānsudhūpitān /
akoṇānvartulānsthūlānasūkṣmānakṛśānapi

1.79.176

śvetapatrāṇi saṃśodhya kṣiptvā karpūrakhaṇḍakam /
cūrṇaṃ ca śaṅkarāyātha nivedayati gautame

1.79.177

gṛhāṇa deva tāṃbūlamityuktavacane munau /
kape gṛhāṇa tāṃbūlaṃ prayaccha mama khaṇḍakān

1.79.178

uvāca vānaro nāsti mama śuddhirmaheśvara /
anekaphalabhoktṛātvādvānarastu kathaṃ śuciḥ

1.79.179

tacchrutvā tu virūpākṣāḥ prāha vānarasattamam /
madvākyādakhilaṃ śuddhyenmadvākyādamṛtaṃ viṣam

1.79.180

madvākyādakhilā vedā madvākyāddevatādayaḥ /
madvāṅkyāddhvarmavijñānaṃ madvākyānmokṣa ucyate

1.79.181

purāṇānyāgamāścaiva smṛtayo mama vākyataḥ /
ato gṛhāṇa tāṃbūlaṃ mama dehi sukhaṇḍakān

1.79.182

harirvāmakareṇādhāttāṃbūlaṃ pūgakhaṇḍakam /
tatataḥ patrāṇi saṃgṛhya tasmai khaṇḍānsamarpayat

1.79.183

karpūramagrato dattaṃ gṛhītvābhakṣayacchivaḥ /
deve tu kṛtatāṃbūle pārvatī mandarācalāt

1.79.184

jayāvijayayorhastaṃ gṛhītvāyānmunergṛham /
devapādau tato natvā vinamravadanābhavat

1.79.185

unnamayya mukhi tasyā idamāha trilocanaḥ /
tvadarthaṃ devadeveśi aparādhaḥ kṛto mayā

1.79.186

yattvāṃ vihāya bhuktaṃ hi tathānyacchṛṇu suṃdari /
yattvāṃ svamandire tyaktvā mahadeno mayā kṛtam

1.79.187

kṣantumarhasi deveśi tyaktakopā vilokaya /
na babhāṣe 'pyevamuktā sārundhatyā viniryayau

1.79.188

nirgacchantīṃ munirjñātvā daṇḍavatpraṇanāma ha /
athovāca śivā taṃ cagautama tvaṃ kimicchasi

1.79.189

athāha gautamo devīṃ pārvatīṃ prekṣya sasmitām /
kṛtakṛtyo bhaveyaṃ vai bhuktāyāṃ madgṛhe tvayi

1.79.190

tataḥ prāha śivā vipraṃ gautamaṃ racitāñjalim /
bhokṣyāmi tvadgṛhe vipra śaṅkarānumatena vai

1.79.191

atha gatvā śivaṃ viṃśe labdhānujñastvarāgataḥ /
bhojayāmāsa girijāṃ devīṃ cārundhatīṃ tathā

1.79.192

bhuktvātha pārvatī sarvagandhapuṣpādyalaṅkṛtā /
sahānu carakanyābhiḥ sahasrābhirharaṃ yayau

1.79.193

athāhar śakaro devī gaccha gautamamandiram /
saṃdhyopāstimahaṃ kṛtvā hyāgamiṣye tavāntikam

1.79.194

ityuktvā prayayau devī gautamasyaiva madiram /
saṃdhyāvadanakāmāstu sarva eva vinirgatāḥ

1.79.195

kṛtasaṃdhyāstaḍāge tu maheśādyāśca kṛtsnaśaḥ /
athottaramukhaḥ śaṃbhurnyāsa kṛtvā jajāpa ha

1.79.196

atha viṣṇurmahātejā maheśamidamabravīt /
sarvairnamasyate yastu sarvaireva samarcyate

1.79.197

hūyataṃ sarvayajñeṣu sa bhavānkiṃ japiṣyati /
racitāñjalayaḥ sarve tvāmevaikamupāsite

1.79.198

sa bhavāndevadeveśaḥ kasmai viracitāñjaliḥ /
namaskārādipuṇyānāṃ phaladastvaṃ maheśvarara

1.79.199

tava kaḥ phalado vandyaḥ ko vā tvatto 'dhiko vada /
tacchrutvā śaṅkaraḥ prāha devadevaṃ janārdanam

1.79.200

dhyāye na kiñcidgovindanamasye ha na kiñcana /
kintu nāstikajantūnāṃ pravṛttyarthamidaṃ mayā

1.79.201

darśanīyaṃ hare caitadanyathā pāpakāriṇaḥ /
tasmāllokopakārārthamidaṃ sarvaṃ kṛtaṃ mayā

1.79.202

omityuktvā hariratha taṃ natvā samatiṣṭata /
atha te gautamagṛhaṃ prāptā devarṣayastadā

1.79.203

sarve pūjāmatho cakrurdevadevāya śūline /
devo hanūmatā sārddhvaṃ gāyannāste munīśvara

1.79.204

pañcākṣarīṃ mahāvidyāṃ sarve eva tadājapan /
hanumatkaramālaṃbya devābhyāṃ saṃgato haraḥ

1.79.205

ekaśayyāsamāṃsīnau tāvubhau devadaṃpatī /
gāyannāste ca hanumāṃstuṃburupramukhāstathā

1.79.206

nānāvidhavilāsāṃśca cakāra parameśvaraḥ /
āhūya pārvatīmīśa idaṃ vākyamuvāca ha

1.79.207

racayiṣyāmi dhaṃmillamehi matpurataḥ śubhe /
devyāha na ca yuktaṃ tadbharttrā śuśrūṣaṇaṃ striyaḥ

1.79.208

keśaprasādhanakṛtāvanarthāntaramāpatet /
keśaprasādhane deva tattvaṃ sarvaṃ na cepsitam

1.79.209

atha bandhekṛte paścādaṃsaprāntapramārjanam /
tataścaramasaṃlagna keśapuṣpādimārjanam

1.79.210

etasminvartamāne tu mahātmāno yadāgaman /
tadā kimuttaraṃ vācyaṃ tava devādivandita

1.79.211

nāyānti cedatha vibho bhītirnāśamupaiṣyati /
evaṃ hi bhāṣamāṇāṃ tāṃ kareṇākṛṣya śaṅkaraḥ

1.79.212

svorvoḥ saṃsthāpayitvaiva visrasya kacabandhanam /
vibhajya ca karābhyāṃ sa prasasāra nakhairapi

1.79.213

viṣṇudattāṃ pārijātasrajaṃ kacagatāmapi /
kṛtvā dhaṃmillamakarodatha mālāṃ karāgatām

1.79.214

mallikāsrajamādāya babandha kacabandhane /
kalpaprasūnamālāṃ ca brahmadattāṃ maheśvaraḥ

1.79.215

pārvatīvasane gūḍhagandhāḍhye ca samādadāt /
athāṃsapṛṣṭha saṃlagnamārjanaṃ kṛtavān vibhuḥ

1.79.216

ślathannīveradho devyā vastraveṣṭādadhogataḥ /
kimidaṃ devi cetyuktvā nīvībandhaṃ cakāra ha

1.79.217

nāsābhūṣaṇametatte satyameva vadāmi te /
tataḥ prāha śivā śaṃbhuṃ smitvā parvatanandinī

1.79.218

aho tvanmandire śaṃbho sarvavastu samṛddhimat /
pūrvameva mayā sarvaṃ jñātaprāyamabhūtkila

1.79.219

sarvadraviṇasaṃpattirbhūṣaṇaikhagamyate /
śiro vibhūṣitaṃ deva brahmaśīrṣasya mālayā

1.79.220

narakasya tathā mālā vakṣasthalavibhūṇam /
śeṣaśca vāsukiścaiva saviṣau tava kaṅkaṇau

1.79.221

diśoṃ'baraṃ jaṭāḥ keśā bhasita cāṅgarāgakam /
mahokṣo vāhanaṃ gotraṃ kulaṃ cājñātameva ca

1.79.222

jñāyete pitarau naiva virūpākṣaṃ tathā vapuḥ /
evaṃ vadantīṃ girijāṃ viṣṇuḥ prāhātikopanaḥ

1.79.223

kimarthaṃ nindasedevi devadevaṃ jagatpatim /
duṣprāṇā na priyā bhadre tava nūnamasaṃyamāt

1.79.224

yatreśanindanaṃ bhadre tatra no maraṇavratam /
ityuktvātha nakhābhyāṃ hi hariśchettuṃ śiro gataḥ

1.79.225

maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ /
pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam

1.79.226

mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiñcidiṣyate /
omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto 'bhavaddhvariḥ

1.79.227

hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ /
arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā

1.79.228

pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi /
tacchratvā śaṅkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram

1.79.229

kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada /
ko guruḥ kaśca mantraste kīdṛśaṃ pūjana tathā

1.79.230

evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ /
vepamānasamastāṅga stotumevaṃ pracakrame

1.79.231

namo devāya mahate śaṅkarāyāmitātmane /
yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ

1.79.232

yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ /
vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ

1.79.233

dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ /
aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ

1.79.234

aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe /
subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te

1.79.235

bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca /
namaste 'stu namaste 'stu bhūya eva namonamaḥ

1.79.236

śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me 'khilam /
tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ

1.79.237

śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā /
divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ

1.79.238

deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham /
sāyaṅkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret

1.79.239

kṣālitaṃ vasanaṃ śuṣkaṃ dhṛtvācamya triranyadhīḥ /
atha bhasma samādāya āgneyaṃ snānamācaret

1.79.240

praṇavena samāmantrya aṣṭavāramathāṃpi vā /
pañcākṣareṇa mantreṇa nāmnā vā yena kenacit

1.79.241

saptābhimantritaṃ bhasma darbhapāṇiḥ samāharet /
īśānaḥ sarvavidyānāmuktvā śirasipātayet

1.79.242

tatpuruṣāya vidmahe mukhe bhasma prasecayet /
aghorebhyo 'tha ghorebhyo bhasma vakṣasi nikṣipet

1.79.243

vāmadevaya namaḥ iti guhyasthāne vinikṣipet /
sadyojātaṃ prapadyāmi nikṣipedatha pādayoḥ

1.79.244

uddhvūlayetsamastāṅgaṃ praṇavena vicakṣaṇāḥ /
traivarṇikānāmuditaṛ snānādividhiruttamaḥ

1.79.245

śūdrādīnāṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ guruṇā tatho /
śiveti padamuñcārya bhasma saṃmantrayetsudhīḥ

1.79.246

sapta vāramathādāya śivāyeti śirasyatha /
śaṅkarāya mukhe proktaṃ sarvajñāya hṛdi kṣipet

1.79.247

sthāṇave nama ityuktvā mukhe cāpi svayaṃbhuve /
uccārya pādayoḥ kṣiptvā bhasma śuddhvamataḥ param

1.79.248

namaḥ śivāyetyuccārya sarvāṅgoddhvūlanaṃ smṛtam /
prakṣālya hastāvācamya darbhapāṇiḥ samāhitaḥ

1.79.249

darbhābhāve suvarṇaṃ syāttadabhāve gavālukāḥ /
tadabhāve tu dūrvāḥ syustadabhāve tu rājatam

1.79.250

saṃdhyopāstiṃ japaṃ devyāḥ kṛtvā devagṛhaṃ vrajet /
devavedīmatho vāpi kalpitaṃ sthaṇḍilaṃ tu vā

1.79.251

mṛṇmayaṃ kalpitaṃ śuddhūṃ padmādiracanāyutam /
cāturvarṇakaraṃ gaiśca śvetenaikena vā punaḥ

1.79.252

vicitrāṇi ca padmāni svastikādi tathaiva ca /
utpalādigadāśaṅkhatriśūlaḍamarūṃstathā

1.79.253

śaroktapañcaprāsādaṃ śivaliṅgamathaiva ca /
sarvakāmaphalaṃ vṛkṣaṃ kulakaṃ kolakaṃ tathā

1.79.254

ṣaṭkoṇaṃ ca trikoṇaṃ ca navakoṇamathāpi vā /
koṇe dvādaśakāndolāpādukāvyajanāni ca

1.79.255

cāmaracchattrayugalaṃ viṣṇubrahmādikāṃstathā /
cūrṇaiviracayedvedyāṃ dhīmāndevālaye 'pi vā

1.79.256

yatrāpi devapūjā syāt tatraivaṃ kalpayedbudhaḥ /
svahastaracitaṃ mukhyaṃ krītaṃ caiva tu madhyamam

1.79.257

yācitaṃ tu kaniṣṭaṃ syādbalātkāramatho 'dhamam /
arheṣu yattvanarheṣu balātkārāttu niṣphalam

1.79.258

raktaśālijapāśāṇakalamāsitaraktakaiḥ /
tandulairvīhimātrotthaiḥ kaṇaiścaiva yathākramam

1.79.259

uttamairmadhyamaiścaiva kaniṣṭhairadhamaistathā /
padmādisthāpanaireva tatsamyagyāgamācaret

1.79.260

prāguttaramukho vāpi yadi vā prāṅmukho bhavet /
āsanaṃ ca pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam

1.79.261

kauśaṃ cārmaṃ cailatalpe dāravaṃ tālapatrakam /
kāṃbalaṃ kāñcanaṃ caiva rājataṃ tāmrameva ca

1.79.262

gokarīpārkajairvāpi hyāsanaṃ parikalpayet /
vaiyāghraṃ rauravaṃ caiva hāriṇa mārgameva ca

1.79.263

cārmaṃ caturvidhaṃ jñeyamatha bandhukameva ca /
yathāsaṃbhavameteṣu hyāsanaṃ parikalpayet

1.79.264

kṛtapadmāsano vāpi svastikāsana eva ca /
darbhabhasmasamāsīnaḥ prāṇānāyamya vāgyantaḥ

1.79.265

tāvatsa devatārūpo dhyānaṃ cāntaḥ samācaret /
śikhānte dvādaśāṅgulye sthitaṃ sūkṣmatanuṃ śivam

1.79.266

antaścarantaṃ bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukham /
sarvābharaṇasaṃyuktamimādiguṇānvitam

1.79.267

dhyātvā taṃ dhārayeñcitte taddīptyā pūrayettanum /
tayā dīptyā śarīrasthaṃ pāpaṃ nāśamupāgatam

1.79.268

svarṇapādairasaṃparkādraktaṃ śvetaṃ yathā bhavet /
taddvādaśadalāvṛttamaṣṭa pañca trireva vā

1.79.269

parikalpyāsanaṃ śuddhavaṃ tatra liṅgaṃ nidhāya ca /
guhāsthitaṃ maheśānaṃ rliṅgeśaṃ cintayetthā

1.79.270

śodhite kalaśe toyaṃ śodhitaṃ gandhavāsitam /
sugandhapuṣpaṃ nikṣipya prāṇavenābhimantritam

1.79.271

prāṇāyāmaśca praṇavaḥ śūdreṣu na vidhīyate /
prāṇāyāmapade dhyānaṃ śivetyoṅkāramantritam

1.79.272

gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇi yāni ca /
tāni sthāpya samīpe tu tataḥ saṃkalpa mācaret

1.79.273

śivapūjāṃ kariṣyāmi śivatuṣṭyarthameva ca /
iti saṃkalpayitvā tu tata āvāhanādikam

1.79.274

kṛtvā tu snānaparyantaṃ tataḥ snānaṃ prakalpayet /
namastetyādimantreṇa śatarudravidhānataḥ

1.79.275

avicchinnā tu yā dhārā muktidhāreti kīrtitā /
tayā yaḥ snāpayenmāṃsa japacudramukhāṃśca cā

1.79.276

ekavāraṃ trivāraṃ ca pañca sapta navāpi vā /
ekādaśa tathā vāramathaikādaśadhānvitam

1.79.277

muktisnānamidaṃ jñeyaṃ māsaṃ mokṣapradāyakam /
śaivayāvidyayā snānaṃ kevalaṃ praṇavena vā

1.79.278

mṛṇyayairnālikerasya śakalaiścormibhistathā /
kāṃsyena muktāśuktyā ca puṣpādikesareṇa vā

1.79.279

snāpayeddevadeveśaṃ yathāsaṃbhavamīritaiḥ /
śṛṅgasya ca vidhiṃ vakṣye snānayogyaṃ yathā bhavet

1.79.280

pūrvamantastu saṃśodhya bahirantastu śodhayet /
sugrigdhaṃ laghu kṛtvātha nāṅgaṃ chindyātkathañcana

1.79.281

nīcaikadeśavinyastadvāradroṇyā suhṛttayā /
kṛśānuyuktaṃ snānaṃ tu devāya parikalpayet

1.79.282

evaṃ gavayaśṛṅgasya jalapūrtirathocyate /
dvāre niṣiddhalohārddhasaṃdhidvārāsamanvite

1.79.283

yogavakraṃ nāgadaṇḍaṃ nāgākāraṃ prakalpaṃyet /
phalasthāne tu caṣakaṃ daṇḍena samarandhrakam

1.79.284

tatraiva pātayettoyaṃ mūrddhvayantraghaṭe sthitam /
pātayedatha cānyena vāmenaiva kareṇa vā

1.79.285

muktidhārā kṛtā tena pavitra pāpanāśanam /
evaṃ saṃsnāpya deveśaṃ pañcagavyaistathaiva ca

1.79.286

pañcāmṛtairatha snāpya madhuratritayena ca /
vibhūṣya bhūṣaṇairdevaṃ punaḥ snāpyamaheśvaram

1.79.287

śītopacāraṃ kṛtvātha tata ācamanādikam /
vastraṃ tathopavītaṃ ca gandhadravyakameva ca

1.79.288

karpūramagaruṃ cāpi pāṭīramathavā bhavet /
ubhayamiśritaṃ cāpi śivaliṅgaṃ prapūjayet /
kṛtsnaṃ pīṭhaṃ gandhapūrṇaṃ yadvā vibhavasārataḥ /
tūṣṇīmathopacāraṃ vā kālīyaṃ puṣpameva ca

1.79.289

śrīpannamarucityājyaṃ yathāśaktakhilaṃ yathā /
anekadravyadhūpaṃ ca guggulaṃ kevalaṃ tathā

1.79.290

kapilāghṛtasaṃyuktaṃ sarvadhūpaṃ praśasyate /
dhūpaṃ datvā yathāśakti kapilāghṛtadīpakān

1.79.291

athavā pūjāmātreṇa dīpāndatvopahārakam /
naivedyamupapannaṃ ca datvā puṣpasamanvitam

1.79.292

mukhaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā dattvā tāṃbūlamādarāt /
pradakṣiṇanamaskārau pūjaivaṃ hi samāpyate

1.79.293

gītyaṅgapañcakaṃ paścāttāni vijñāpayāmi te /
gītirvādyaṃ purāṇaṃ ca nṛtyaṃ hāsoktireva ca

1.79.294

nīrājanaṃ ca puṣpāṇāmañjaliścākhilārpaṇam /
kṣamāpanaṃ codrasanaṃ proktaṃ pañcopacārakam

1.79.295

bhūṣaṇaṃ ca tathā chatraṃ cāmaravyajane api /
upavīta ca kaikaryaṃ ṣoḍaśānupacārakān

1.79.296

dvātriṃśadupacāraistu yaḥ samārādhayecchivam /
ekenāhnā samastānāṃ pātakānāṃ kṣayo bhavet

1.79.297

etacchrutvā hanumato vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ /
evametatkapiśreṣṭha yuduktaṃ pūjanaṃ mama

1.79.298

sārabhūtamahaṃ tubhyamupadekṣyāmi sāṃpratam /
ārādhanaṃ yathāliṅge vistareṇa tvayoditam

1.79.299

matpādayugalaṃ prārcya pūjāphalamavāpnuhi /
tataḥ prāha kapiśreṣṭho devadevamumāpatim

1.79.300

guriṇā liṅgapūjaiva niyatā parikalpitā /
tāṃ karomi purā deva paścāttvatpādapūjanam

1.79.301

ityuktveśa namaskṛtya śivaliṅgārcanāya ca /
sarasastīramāgatya kṛtvā saikatavedikām

1.79.302

tālapatrairviracitamāsanaṃ paryakalpayat /
prakṣālya pādau hastau ca samācamya samāhitaḥ

1.79.303

bhasmasnānamatho cakre punarācamya vāgyataḥ /
devavedyāmatho cakre padmaṃ ca sumanoharam

1.79.304

anantaraṃ tālapatre padmāsanagataḥ kapiḥ /
prāṇānāyamya saṃnyasya śulkadhyānasamanvitaḥ

1.79.305

praṇamya gurumīśānaṃ japannāsīdataḥ param /
atha devāryanaṃ karttuṃ yatnamāsthitavānkapiḥ

1.79.306

palāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃ śuci /
śiraḥ kamaṇḍalugataṃ nidhāyāgninimantritam

1.79.307

āvāhanādi kṛtvātha snānaparyantameva ca /
atha snāpayituṃ devamādāya karasaṃpuṭe

1.79.308

kṛtvā nirīkṣaṇaṃ devapīṭhaṃ no dṛṣṭavānkapiḥ /
liṅgamātraṃ karagataṃ dṛṣṭvā bhītisamanvitaḥ

1.79.309

idamāha mahāyogī kiṃvā pāpaṃ mayā kṛtam /
yadetatpīṭharahitaṃ śivaliṅgaṃ karasthitam

1.79.310

mamādya maraṇaṃ siddhaṃ na pīṭhaṃ cāgamiṣyati /
atha rudraṃ japiṣyāmi tadāyati maheśvaraḥ

1.79.311

iti niścitya manasā jajāpa śatarudriyam /
yadā tu na samāyāto maheśo 'tha kapīśvaraḥ

1.79.312

rudraṃ nyapātayadbhūmau vīrabhadraḥ samāgataḥ /
kimarthaṃ rudyate bhadra rudite kāraṇaṃ vada

1.79.313

tacchrutvā prāha hanumānvīrabhadraṃ manogatam /
pīṭhahīnamidaṃ liṅgaṃ paśya me pāpasaṃcayam

1.79.314

vīrabhadrastataḥ prāha śrutvā kapisamīritam /
yadi nāyāti pīṭhaṃ te liṅge mā sāhasaṃ kuru

1.79.315

dāhayiṣyāmyahaṃ lokānyadi nāyāti pīṭhakam /
paśya darśaya me liṅgaṃ pīṭhaṃ cātrāgataṃ na vā

1.79.316

ata dṛṣṭvā vīrabhadro liṅge pīṭhamanāgatam /
dagdhukāmo 'khilāṃllokānvīrabhadraḥ prātāpavān

1.79.317

analaṃ bhuvi cikṣepa kṣaṇāddagdhā mahī tadā /
atha saptatalāndagdhvā punarūrddhvamavartata

1.79.318

pañcorddhvalokānadahajjanalokanivāsinaḥ /
lalāṭanetrasaṃbhūtaṃ nakhenādāya cānalam

1.79.319

jaṃbīraphalasaṃkāśaṃ kṛtvā karatale vibhuḥ /
tapaḥ satyaṃ ca saṃdagdhumudyato 'bhūnmunīśvaraḥ

1.79.320

tatastu munayo dṛṣṭvātapolokanivāsinaḥ /
dagdhukāmaṃ vīrabhadraṃ gautamāśramamāgatāḥ

1.79.321

na dṛṣṭvā tatra deveśaṃ śaṅkaraṃ svātmani sthitam /
astuvanbhaktisaṃyuktāḥ stotrairvedasamudbhavaiḥ

1.79.322

oṃ vedavedyāya devāya tasmai śuddhaprabhācintyarūpāya kasmai /
brahmādyadhīśāya sṛṣṭyādikartre,viṣṇupriyāyārtihṝntreṃ'takartre

1.79.323

namaste 'khilādhīśvarāyāṃbarāya namaste carasthāvaravyāpakāya /
namo vedaguhyāya bhaktapriyāya namaḥ pākabhoktre makheśāya tubhyam

1.79.324

namaste śivāyādidevāya kurmo namo vyālayajñopavītapradhartne /
namaste surābinduvarṣāpanāya trayīmūrtaye kālakālāya nātha

1.79.325

dharitrīmarudvyomatoyenduvahniprabhāmaṇḍalātmāṣṭadhāmūrti dhartre /
śivāyāśivaghnāya vīrāya bhūyātsadā naḥ prasanno jagannāthakejyaḥ

1.79.326

kalānāthabhālāya ātmā mahātmā mano hyagrayāno nirūpyo na vāgbhiḥ /
jagajjāḍyavidhvaṃsanobhuktimuktipradaḥ stātprasannaḥ sadā śuddha kīrtiḥ

1.79.327

yataḥ saṃprasūtaṃ jagajjātamīśātsthitaṃ yena rakṣāvatā bhāvitaṃ ca /
layaṃ yāsyate yatra vācāṃ vidūre sa vai naḥ prasanno 'stu kālatrayātmā

1.79.328

yadārdi ca madhyaṃ tathāntaṃ na ke 'pi vijānanti vijñā api svānumānāḥ /
sa vai sarvamūrtiḥ sadā no vibhūtyeprasanno 'stu kiṃ jñāpayāmo 'tra kṛtyam

1.79.329

etāṃ stutimathākarṇya bhaganetrapradaḥ śivaḥ /
viṣṇumāha munīnetānānayasva madantikam

1.79.330

atha viṣṇuḥ samāgatya tapolokanivāsinaḥ /
munīnsāṃtvayya viśveśaṃ darśayāmāsa śaṅkaram

1.79.331

tānāha śaṅkaro vākyaṃ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ /
tapolokādbhūmilokaṃ munayo muktakilbiṣāḥ

1.79.332

tacchrutvā śūlino vākyaṃ procuste munisattamāḥ /
deva dvādaśalokānāṃ dṛśyante bhasmarāśayaḥ

1.79.333

sthitamekaṃ vanamidaṃ paśya tallokasaṃkṣayam /
tacchrutvā giriśaḥ prāha tānmunīnūrddharetasaḥ

1.79.334

bhūrlokasya tu saṃdāhe pātālānāṃ tathaiva ca /
sandeho nāsti munayaḥ sthitānāṃ no rahaḥsthale

1.79.335

ūrddhapañcakalokānāṃ dāhe saṃdeha eva naḥ /
kathamaṅgāravṛṣṭiśca kathaṃ no vā mahādhvaniḥ

1.79.336

tadākarṇya vibhorvākyaṃ śaṅkarasya munīśvarāḥ /
procuḥ prāñjalayo devaṃ brahmādisurasaṃgatam

1.79.337

bhītirasmākamadhunā vartate vīrabhadrataḥ /
sa evāṅgāra vṛṣṭiṃ ca pipāsurapibadvibhoḥ

1.79.338

devo 'tha vīramāhūya kiṃ vīretyabravīdvacaḥ /
vīro 'pyāha kaperliṅge pīṭhābhāvādidaṃ kṛtam

1.79.339

tacchrutvāha śivo devo munīṃstānbhayavihvalān /
kapeścittaṃ parijñātuṃ mayā kṛtamidaṃ dvijāḥ

1.79.340

mā bhaiṣṭa bhavatāṃ saukhyaṃ sadā saṃpādayāmyaham /
ityuktvā tu yathāpūrvaṃ devadevaḥ kṛpānidhiḥ

1.79.341

dagdhānapyakhilāṃllokānpūrvataḥ śobhanānvibhuḥ /
kalpayāmāsa viśvātmā vīrabhadramathābravīt

1.79.342

sādhu vatsa yato bhadraṃ bhaktānāmīhase sadā /
tataste vipulā kīrtirloke sthāsyati śāśvatī

1.79.343

ityuktvāliṅgya śirasi samāghrāya maheśvaraḥ /
tāṃbūlaṃ vīrabhadrāya dattavānprītamānasaḥ

1.79.344

athāsau hanumānīpūjanaṃ kṛtavānyathā /
samāptāyāṃ tu pūjāyāṃ hanumānprītamānasaḥ

1.79.345

ekaṃ vanacaraṃ tatra gandharvaṃ savipañcakam /
dadarśa tamathābhyāha vīṇā me dīyatāmiti

1.79.346

gandharvo 'pyāha na mayā tyājyā vīṇā priyā mama /
mamāpīṣṭehaṃ gandharva vīṇetyāha kapīśvaraḥ

1.79.347

yadā na datte gandharvo vallakīṃ kapaye priyām /
tadā muṣṭiprahāreṇa gandharvaḥ pātitaḥ kṣitau

1.79.348

vīṇāmādāya mahatīṃ svaratantusamanvitām /
hanumānvānaraśreṣṭho gāyanprāgācchivāntikam

1.79.349

tato gānena mahatā prasādya jagadīśvaram /
bṛhatīkusumaiḥ śuddhair devapādāvapūjayat

1.79.350

tataḥ prasanno viśvātmā munīnāṃ sannidhau tadā /
daityānāṃ devatānāṃ ca nṛpāṇāṃ śaṅkaro 'pi ca

1.79.351

tasmai varamatha prādātkalpāntaṃ jīvitaṃ punaḥ /
samullaṅghane śaktiṃ śāstrajñatvaṃ balonnatim

1.79.352

evaṃ dattaṃ varaṃ prāpya maheśena mahātmanā /
pratyakṣaṃ mama viprendra hanumānharṣamāgagataḥ

1.79.353

samastabhūṣāsu ṣitāṅgaḥ svadīptirmadīkṛtadevadīptiḥ /
prasannamūrtistaruṇaḥ śivāṃśaḥ saṃbhāvayāmāsa samastadevān

1.79.354

ājñapto hanumāṃstatra matsevāyai munīśvaraḥ /
maheśenāhamapyenaṃ śaśimaulimavaimi ca

1.79.355

kiṃ bahūktena viprarṣe yādṛśo vānareśvaraḥ /
buddhau nyāye ca vai dhairye tādṛganyo 'sti na kvacit

1.79.356

iti te sarvamākhyātaṃ caritaṃ pāpanāśanam /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva gaccha vipra yathāsukham

1.79.357

tacchrutvā rāmabhadrasya raghunāthasya dhīmataḥ /
vacanaṃ dakṣiṇīkṛtya natvā cāgāṃ yathāgataḥ

1.79.358

etatte 'bhihitaṃ vipra caritaṃ ca hanūmataḥ /
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kimanyacchrotumicchasi

Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc