નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.79

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને તૃતીયપાદે હનુમત્કવચનિરૂપણં નામાષ્ટસપ્તતિતમો ઽધ્યાયઃ
સનત્કુમાર ઉવાચ
અથાપરં વાયુસૂનોશ્ચરિતં પાપનાશનમ્ ।
યદુક્તં સ્વાસુ રામેણ આનન્દવનવાસિના

સદ્યોજાતે મહાકલ્પે શ્રુતવીર્યે હનૂમતિ ।
મમ શ્રીરામચન્દ્રસ્ય ભક્તિરસ્તુ સદૈવ હિ

શૃણુષ્વ ગદતો મત્તઃ કુમારસ્ય કુમારક ।
ચરિતં સર્વપાપઘ્નં શૃણ્વતાં પઠતાં સદા

વાઞ્છામ્યહં સદા વિપ્ર સંગમં કીશરૂપિણા ।
રહસ્યં રહસિ સ્વસ્ય મમાનન્દવનોત્તમે

પરીતે ઽત્ર સખાયો મે સખ્યશ્ચ વિગતજ્વરાઃ ।
ક્રીડન્તિ સર્વદા ચાત્ર પ્રાકટ્યે ઽપિ રહસ્યપિ

કસ્મિંશ્ચિદવતારે તુ યદ્વૃત્તં ચ રહો મમ ।
તદત્ર પ્રકટં તુભ્યં કરોમિ પ્રીતમાનસઃ

આવિર્ભૂતો ઽસ્મ્યહં પૂર્વં રાજ્ઞો દશરથક્ષયે ।
ચતુર્યૂહાત્મકસ્તકત્ર તસ્ય ભાર્યાત્રયે મુને

તતઃ કતિપયૈરબ્દૈરાગતો દ્વિજપુઙ્ગવઃ ।
વિશ્વામિત્રોર્ઽથયામાસ પિતરં મમ ભૂપતિમ્

યક્ષરક્ષોવિઘાતાર્થં લક્ષ્મણેન સહૈવ મામ્ ।
પ્રેષયામાસ ધર્માત્મા સિદ્ધાશ્રમમરમ્યકમ્

તત્ર ગત્વાશ્રમમૃબેર્દૂષયન્તી નિશાચરૌ ।
ધ્વસ્તૌ સુબાહુમારીચૌ પ્રસન્નો ઽભૂત્તદા મુનિઃ

અસ્ત્રગ્રામં દદૌ મહ્યં માસં ચાવાસયત્તથા ।
તતો ગાધિસુતોધીમાન્ જ્ઞાત્વા ભાવ્યર્થમાદરાત્

મિથિલામનયત્તત્ર રૌદ્રં ચાદર્શયદ્ધ્વનુઃ ।
તસ્ય કન્યાં પણીભૂતાં સીતાં સુરસુતોપમામ્

ધનુર્વિભજ્ય સમિતિ લબ્ધવાન્માનિનો ઽસ્ય ચ ।
તતો માર્ગે ભૃગુપતેર્દર્પ્પમૂઢં ચિરં સ્મયન્

વ્યષનીયાગમં પશ્ચાદયોધ્યાં સ્વપિતુઃ પુરીમ્ ।
તતો રાજ્ઞાહમાજ્ઞાય પ્રજાશીલનમાનસઃ

યૌવરાજ્યે સ્વયં પ્રીત્યા સંમન્ત્ર્યાત્પૈર્વિકલ્પિતઃ ।
તચ્છુત્વા સુપ્રિયા ભાર્યા કૈકૈયી ભૂપતિં મુને

દેવકાર્યવિધાનાર્થં વિદૂષિતમતિર્જગૌ ।
પુત્રો મે ભરતો નામ યૌવરાજ્યે ઽભિષિચ્યતામ્

રામશ્ચતુર્દશસમા દણ્ડકાન્પ્રવિવાસ્યતામ્ ।
તદાકર્ણ્યા હમુદ્યુક્તો ઽરણ્યં ભાર્યાનુજાન્વિતઃ

ગન્તું નૃપતિનાનુક્તો ઽપ્યગમં ચિત્રકૂટકમ્ ।
તત્ર નિત્યં વન્યફલૈર્માંસૈશ્ચાવર્તિતક્રિયઃ

નિવસન્નેવ રાજ્ઞસ્તુ નિધનં ચાપ્યવાગમમ્ ।
તતો ભરતશત્રુઘ્નૌ ભ્રાતરૌ મમ માનદૌ

માન્તૃવર્ગયુતૌ દીનૌ સાચાર્યામાત્યનાગરૌ ।
વ્યજિજ્ઞપતમાગત્યપઞ્ચવટ્યાં નિજાશ્રમમ્

અકલ્પયં ભ્રાતૃભાર્યાસહિતશ્ચ ત્રિવત્સરમ્ ।
તતસ્ત્રયોદશે વર્ષે રાવણો નામ રાક્ષસઃ

માયયા હૃતવાન્સીતાં પ્રિયાં મમ પરોક્ષતઃ ।
તતો ઽહં દીનવદન ઋષ્યમૂકં હિ પર્વતમ્

ભાર્યામન્વેષયન્પ્રાપ્તઃ સખ્યં હર્યધિપેન ચ ।
અથ વાલિનમાહત્ય સુગ્રીવ સ્તત્પદે કૃતઃ

સહ વાનરયૂથૈશ્ચ સાહાય્યં કૃતવાન્મમ ।
વિરુધ્ય રાવણેનાલં મમ ભક્તો વિભીષણઃ

આગતો હ્યભિષિચ્યાશુલઙ્કેશો હિ વિકલ્પિતઃ ।
હત્વા તુ રાવણં સંખ્યે સપુત્રામાત્યબાન્ધવમ્

સીતામાદાય સંશુદ્ધ્વામયોધ્યાં સમુપાગતઃ ।
તતઃ કાલાન્તરે વિપ્રસુગ્રીવશ્ચ વિભીષણઃ

નિમન્ત્રિતૌ પિતુઃ શ્રાદ્ધ્વે ષટ્કુલાશ્ચ દ્વિજોત્તમાઃ ।
અયોધ્યાયાં સમાજગ્મુસ્તે તુ સર્વે નિમન્ત્રિતાઃ

ઋતે વિભીષિણં તત્ર ચિન્તયાને રઘૂત્તમે ।
શંભુર્બ્રાહ્મણરૂપેણ ષટ્કુલૈશ્ચ સહાગતઃ

અથ પૃષ્ટો મયા શંભુર્વિભીષણસમાગમે ।
નીત્વા માં દ્રવિડે દેશે મોચય દ્વિજબન્ધનાત્

મયા નિમન્ત્રિતાઃ શ્રદ્ધે હ્યગસ્ત્યાદ્યા મુનીશ્વરાઃ ।
સંભોજિતાસ્તુ પ્રયયુઃ સ્વસ્વમાશ્રમમણ્ડલમ્

તતઃ કાલાન્તરે વિપ્રા દેવા દૈત્યા નરેશ્વરાઃ ।
ગૌતમેન સમાહૂતાઃ સર્વે યજ્ઞસભાજિતાઃ

તે સર્વે સ્ફઆટિકં લિઙ્ગં ત્ર્યંબકાદ્રૌ નિવેશિતમ્ ।
સંપૂજ્ય ન્યવંસસ્તત્ર દેવદૈત્યનૃપાગ્રજાઃ

તસ્મિન્સમાજે વિતતે સર્વૌંર્લિઙ્ગે સમર્ચિતે ।
ગૌતમો ઽપ્યથ મધ્યાહ્ને પૂજયામાસ શઙ્કરમ્

સર્વે શુક્લાંબરધરા ભસ્મોદ્ધ્વૂલિતવિગ્રહાઃ ।
સિતેન ભસ્મના કૃત્વા સર્વસ્થાને ત્રિપુણ્ડ્રકમ્

નત્વા તુ ભાર્ગવં સર્વે ભૂતશુદ્ધિં પ્રચક્રમુઃ ।
હૃત્પદ્મમધ્યે સુષિરં તત્રૈવ ભૂતપઞ્ચકમ્

તેષાં મધ્યે મહાકાશમાકાશે નિર્મલામલમ્ ।
તન્મધ્યે ચ મહેશાનં ધ્યાયેદ્દીપ્તિમયં શુભમ્

અજ્ઞાનસંયુતં ભૂતં સમલં કર્મસંગતઃ ।
તં દેહમાકાશદીપે પ્રદહેજ્જ્ઞાનવહ્નિના

આકાશસ્યાવૃત્તિં ચાહં દગ્ધ્વાકાશમથો દહેત્ ।
દગ્ધ્વાકાશમથો વાયુમગ્નિભૂતં તથા દહેત્

અબ્ભૂતં ચ તતો દગ્ધ્વા પૃથિવીભૂતમેવ ચ ।
તદાશ્રિતાન્ગુણાન્દગ્ધ્વા તતો દેહં પ્રદાહયેત્

એવં પ્રદગ્ધ્વા ભૂતાર્દિ દેહી તજ્જ્ઞાનવહ્નિના ।
શિખામધ્યસ્થિતં વિષ્ણુમાનન્દરસનિર્ભરમ્

નિષ્પન્નચન્દ્રકિરણસંકાશકિરણં કિરણં શિવમ્ ।
શિવાઙ્ગોત્પન્નકિરણૈરમૃતદ્રવસંયુતૈઃ

સુશીતલા તતો જ્વાલા પ્રશાન્તા ચન્દ્રરશ્મિવત્ ।
પ્રસારિતસુધારુગ્ભિઃ સાંદ્રીભૂતશ્ચ સંપ્લવઃ ।
અનેન પ્લાવિતં ભૂતગ્રામં સંચિન્તયેત્પરમ્

ઇત્થં કૃત્વા ભૂતશુદ્ધિં ક્રિયાર્હે મર્ત્યઃ શુદ્ધો જાયતે હ્યેવ સદ્યઃ ।
પૂજાં કર્તું જપ્યકર્માપિ પશ્ચાદેવં ધ્યાયેદ્બ્રહ્મહત્યાદિશુદ્ધ્યૈ

એવં ધ્યાત્વા ચદ્રન્દીપ્તિપ્રકાશં ધ્યાનેનારોપ્યાશુ લિઙ્ગે શિવસ્ય ।
સદાશિવં દીપમધ્યે વિચિન્ત્ય પઞ્ચાક્ષરેણાર્ચનમવ્યયં તુ

આવાહનાદીનુપચારાંરતથાપિ કૃત્વા સ્નાનં પૂર્વવચ્છઙ્કરસ્ય ।
ઔદુંબરં રાજતં સ્વર્ણપીઠં વસ્ત્રાદિચ્છન્નં સર્વમેવેહ પીઠમ્

અન્તે કૃત્વા બુદ્બુદાભ્યાં ચ સૃષ્ટિં પીઠે પીઠે નાગમેકં પુરસ્તાત્ ।
કુર્યાત્પીઠે ચોર્દ્ધ્વકે નાગયુગ્મં દેવાભ્યાશે દક્ષિણે વામતશ્ચ

જપાપુષ્પં નાગમધ્યે નિધાય મધ્યે વસ્ત્રં દ્વાદશપ્રાતિગુણ્યે ।
સુશ્વેતેન તસ્ય મધ્યે મહેશં લિઙ્ગાકારં પીઠયુક્તં પ્રપૂજ્યમ્

એવં કૃત્વા સાધકાસ્તે તુ સર્વે દત્ત્વા દત્ત્વા પઞ્ચગન્ધાશષ્ટગન્ધમ્ ।
પુષ્પૈઃ પત્રૈઃ શ્રીતિલૈરક્ષતૈશ્ચ તિલોન્મિશ્રૈઃ કેવલૈશ્ચપ્રપૂજ્ય

ધૂપં દત્ત્વા વિધિવત્સંપ્રયુક્તં દીપં દત્ત્વા ચોક્તમેવોપહારમ્ ।
પૂજાશેષં તે સમાપ્યાથ સર્વે ગીતં નૃત્યં તત્ર તત્રાપિ ચક્રુઃ

કાલે ચાસ્મિન્સુવ્રતે ગૌતમસ્ય શિષ્યઃ પ્રાપ્તઃ શઙ્કરાત્મેતિ નામ્ના

ઉન્મત્તવેષો દિગ્વાસા અનેકાં વૃત્તિમાસ્થિતઃ ।
ક્વચિદ્દ્વિજાતિપ્રવરઃ ક્વચિઞ્ચણ્ડાલસન્નિભઃ

ક્વચિચ્છૂદ્રસમો યોગી તાપસઃ ક્વચિદપ્યુત ।
ગર્જત્યુત્પતતે ચૈવ નૃત્યતિ સ્તૌતિ ગાયતિ

રોદિતિ શૃણુતે ઽત્યુક્તં પતત્યુત્તિષ્ઠતિ ક્વચિત્ ।
શિવજ્ઞાનૈકસંપન્નઃ પરમાનન્દનિર્ભરઃ

સંપ્રાપ્તો ભોજ્યવેલાયાં ગૌતમસ્યાન્તિકં યયૌ ।
બુભુજે ગુરુણા સાકં ક્વચિદુચ્છિષ્ટમેવ ચ

ક્વચિલ્લિહતિ તત્પાત્રં તૂષ્ણીમેવાભ્યગાત્ક્વચિત્ ।
હસ્તં ગૃહીત્વૈવ ગુરોઃ સ્વયમેવાભુનક્ક્વચિત્

ક્વચિદ્ ગૃહાન્તરે મૂત્રં ક્વચિત્કર્દમલે પનમ્ ।
સર્વદા તં ગુરુર્દૃષ્ટ્વા કરમાલંબ્ય મન્દિરમ્

પ્રવિશ્ય સ્વીયપીઠે તમુપવેશ્યાપ્યભોજયત્ ।
સ્વયં તદસ્ય પાત્રેણ બુભુજેગૌતમો મુનિઃ

તસ્ય ચિત્તં પરિજ્ઞાતું કદાચિદથ સુંદરી ।
અહલ્યા શિષ્યમાહૂય ભુઙ્ક્ષ્વેતિ પ્રાહ તં મુદા ।
નિર્દિષ્ટો ગુરુપત્ન્યા તુ બુભુજે સો ઽવિશેષતઃ

યથા પપૌ હિ પાનીયં તથા વહ્નિમપિ દ્વિજા ।
કણ્ટકાનન્નવદ્ભુક્ત્વા યથાપૂર્વમતિષ્ઠત

પુરો હિ મુનિકન્યાભિરાહૂતો ભોજનાય ચ ।
દિનેદિને તત્પ્રદત્તં લોષ્ટમંબુ ચ ગોમયમ્

કર્દમં કાષ્ઠદણ્ડં ચ ભુક્ત્વા પીત્વાથ હર્ષિતઃ ।
એતાદૃશો મુનિરસૌ ચણ્ડાલસદૃશાકૃતિઃ

સુજીર્ણોપાનહૌ હસ્તે ગૃહીત્વા પ્રલપન્હસન્ ।
અન્ત્યજોચિતવેષશ્ચ વૃષપર્વાણમભ્યગાત્

વૃષપર્વેશયોર્મધ્યે દિગ્વાસાઃ સમતિષ્ટત ।
વૃષપર્વા તમજ્ઞાત્વા પીડયિત્વા શિરો ઽચ્છિનત્

હતે તસ્મિન્દ્વિજશ્રેષ્ઠે જગદેતઞ્ચરાચરમ્ ।
અતીવ કલુષં હ્યાસીત્તત્રસ્થા મુનયસ્તથા

ગૌતમસ્ય મહાશોકઃ સંજાતઃ સુમહાત્મનઃ ।
નિર્યયૌ ચક્ષુષો વારિ શોકં સંદર્શયન્નિવ

ગૌતમઃ સર્વદૈત્તયાનાં સન્નિધૌ વાક્યમુક્તવાન્ ।
કિમનેન કૃતે પાપં યેન ચ્છિન્નમિદં શિરઃ

મમ પ્રાણાધિકસ્યેહ સર્વદા શિવયોગિનઃ ।
મમાપિ મરણં સત્યં શિષ્યચ્છદ્મા યતો ગુરુઃ

શૈવાનાં ધર્મયુક્તાનાં સર્વદા શિવવર્તિનામ્ ।
મરણં યત્ર દૃષ્ટં સ્યાત્તત્ર નો મરણં ધ્રુવમ્

તચ્છ્રુત્વા હ્યસુરાચાર્યઃ સુક્રઃ પ્રાહ વિદાંવરઃ ।
એનં સંજીવયિષ્યામિ ભાર્ગવં શઙ્કરપ્રિયમ્

કિમર્થં મ્રિયતે બ્રહ્મન્પશ્ય મે તપસો બલમ્ ।
ઇતિ વાદિનિ વિપ્રેન્દ્રે ગૌતમો ઽપિ મમાર હ

તસ્મિન્મૃતે ઽથ શુક્રો ઽપિ પ્રાણાંસ્તત્યાજ યોગતઃ ।
તસ્યૈવં હતિમાજ્ઞાય પ્રહ્લાદાદ્યા દિતીશ્વરાઃ

દેવા નૃપા દ્વિજાઃ સર્વે મૃતા આસંસ્તદદ્ભુતમ્ ।
મૃતમાસીદથ બલં તસ્ય બાણસ્ય ધીમતઃ

અહલ્યા શોકસંતપ્તા રુરોદોઞ્ચૈઃ પુનઃપુનઃ ।
ગૌતમેન મહેશસ્ય પૂજયા પૂજિતો વિભુઃ

વીરભદ્રો મહાયોગી સર્વં દૃષ્ટ્વા ચુકોપ હ ।
અહો કષ્ટમહોકષ્ટં મહેશા બહવો હતાઃ

શિવં વિજ્ઞાપયિષ્યામિ તેનોક્તં કરવાણ્યથ ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય ગતવાન્મન્દરાચલમવ્યયમ્

નમસ્કૃત્વા વિરૂપાક્ષં વૃત્તસર્વમથોક્તવાન્ ।
બ્રહ્માણં ચ હરિં તત્ર સ્થિતૌ પ્રાહ શિવો વચઃ

મદ્ભક્તૈઃ સાહસં કર્મ કૃતં જ્ઞાત્વા વરપ્રદમ્ ॥।
ગત્વા પશ્યામિ હે વિષ્ણો સર્વં તત્કૃતસાહસમ્

ઇત્યુક્ત્વા વૃષમારુહ્ય વાયુના ધૂતચામરઃ ।
નન્દિકેન સુવેષેણ ધૃતે છત્રે ઽતિશોભને

સુશ્વેતે હેમદણ્ડે ચ નાન્યયોગ્યે ધૃતે વિભો ।
મહેશાનુમતિં લબ્ધ્વા હરિર્નાગાન્તકે સ્થિતઃ

આરક્તનીલચ્છત્રાભ્યાં શુશુભે લક્ષ્મકૌસ્તુભઃ ।
શિવાનુમત્યા બ્રહ્માપિ હંસારૂઢો ઽભવત્તદા

ઇન્દ્રગોપપ્રભાકારચ્છત્રાભ્યાં શુશુભે વિધિઃ ।
ઇન્દ્રાદિસર્વદેવાશ્ચ સ્વસ્વવાહનસંયુતાઃ

અથ તે નિર્યયુઃ સર્વે નાનાવાદ્યાનુમોદિતાઃ ।
કોટિકોટિગણાકીર્ણા ગૌતમસ્યાશ્રમં ગતાઃ

બ્રહ્મવિષ્ણુ મહેશાના દૃષ્ટ્વા તત્પરમાદ્ભુતમ્ ।
સ્વભક્તં જીવયામાસ વામકોણનિરીક્ષણાત્

શઙ્કરો ગૌતમં પ્રાહ તુષ્ટો ઽહં તે વરં વૃણુ ।
તદાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ગૌતમઃ પ્રાહ સાદરમ્

યદિ પ્રસન્નો દેવેશ યદિ દેયો વરો મમ ।
ત્વલ્લિઙ્ગાર્ચનસામર્થ્યં નિત્યમસ્તુ મમેશ્વર

વૃતમેતન્મયા દેવ ત્રિનેત્ર શૃણુ ચાપરમ્ ।
શિષ્યો ઽયં મે મહાભાગો હેયાદેયાદિવર્જિતઃ

પ્રેક્ષણીયં મમત્વેન ન ચ પશ્યતિ ચક્ષુષા ।
ન ઘ્રાણગ્રાહ્યં દેવેશ ન પાતવ્યં ન ચેતરત્

ઇતિ બુદ્ધ્વ્યા તથા કુર્વન્સ હિ યોગી મહાયશઃ ।
ઉન્મત્તવિકૃતાકારઃ શઙ્કરાત્મેતિ કીર્તિતઃ

ન કશ્ચિત્તં પ્રતિ દ્વેષી ન ચ તં હિંસયેદપિ ।
એતન્મે દીયતાં દેવ મૃતાનામમૃતિસ્તથા

તચ્છ્રુત્વોમાપતિઃ પ્રીતો નિરીક્ષ્ય હરિમવ્યયઃ ।
સ્વાંશેન વાયુના દેહમાવિશજ્જગદીશ્વરઃ

હરિરૂપઃ શઙ્કરાત્મા મારુતિઃ કપિસત્તમઃ ।
પર્યાયૈરુચ્યતે ઽધીશઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણુઃ શિવઃ પરઃ

આકલ્પતેષુ પ્રત્યેકં કામરૂપમુપાશ્રિતઃ ।
મમાજ્ઞાકારકો રામભક્તઃ પૂજિતવિગ્રહઃ

અનન્તકલ્પમીશાનઃ સ્થાસ્યતિ પ્રીતમાનસઃ ।
ત્વયા કૃતમિદં વેશ્મ વિસ્તૃતં સુપ્રતિષ્ટિતમ્

નિત્યં વૈ સર્વરૂપેણ તિષ્ઠામઃ ક્ષણમાદરાત્ ।
સમર્ચિતાઃ પ્રયાસ્યામઃ સ્વસ્વવાસં તતઃ પરમ્

અથાબભાષે વિશ્વેશં ગૌતમો મુનિપુઙ્ગવઃ ।
અયોગ્યં પ્રાર્થયામીશ હ્યર્થી દોષં ન પશ્યતિ

બ્રહ્માદ્યલભ્યં દેવેશ દીયતાં યદિ રોચતે ।
અથેશો વિષ્ણુમાલોક્ય ગૃહીત્વા તત્કરં કરે

પ્રહસન્નંબુજાભાક્ષમિત્યુવાચ સદાશિવઃ ।
ક્ષામોદરો ઽસિ ગોવિન્દ દેયં તે ભોજનં કિમુ

સ્વયં પ્રવિશ્ય યદિ વા સ્વયં ભુઙ્ક્ષ્વ સ્વગેહવત્ ।
ગચ્છ વા પાર્વતીગેહં યા કુક્ષિં પૂરયિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વા તત્કરાલંબી હ્યેકાન્તમગમદ્વિભુઃ ।
આદિશ્ય નન્દિનં દેવો દ્વારાધ્યક્ષં યથોક્તવત્

સ ગત્વા ગૌતમં વાથ હ્યુક્તવાન્વિષ્ણુભાષણમ્ ।
સંપાદયાન્નં દેવેશા ભોક્તુકામા વયં મુને

ઇત્યુક્ત્વૈકાન્તમગમદ્વાસુદેવેન શઙ્કરઃ ।
મૃદુશય્યાં સમારુહ્ય શયિતૌ દેવતોત્તમૌ

અન્યોન્યં ભાષણં કૃત્વા પ્રોત્તસ્થતુરુભાવપિ ।
ગત્વા તડાગં ગંભીરં સ્રાસ્યન્તૌ દેવસત્તમૌ

કરાંબુપાતમન્યોન્યં પૃથક્કૃત્વોભયત્ર ચ ।
મુનયો રાક્ષસાશ્ચૈવ જલક્રીડાં પ્રચક્રિરે

અથ વિષ્ણુર્મહેશશ્ચ જલપાનાનિ શીઘ્રતઃ ।
ચક્રતુઃ શઙ્કરઋ પદ્મકિઞ્જલ્કાઞ્જલિના હરેઃ

અવાકિરન્મુખે તસ્ય પદ્મોત્ફુલ્લવિલોચને ।
નેત્રે કેશરસંપાતાત્પ્રમીલયત કેશવઃ

અત્રાન્તરે હરેઃ સ્કન્ધમારુરોહ મહેશ્વરઃ ।
હર્યુત્તમાઙ્ગં બાહુભ્યાં ગૃહીત્વા સંન્યમજ્જયત્

ઉન્મજ્જયિત્વા ચ પુનઃ પુનશ્ચાપિ પુનઃપુનઃ ।
પીડિતઃ સ હરિઃ સૂક્ષ્મં પાતયામાસ શઙ્કરમ્

અથ પાદૌ ગૃહીત્વા તં ભ્રામયન્વિચકર્ષ હ ।
અતાડયદ્ધ્વરેર્વક્ષઃ પાતયામાસ ચાચ્યુતમ્

અથોત્થિતો હરિસ્તોયમાદાયાઞ્જલિના તતઃ ।
શીર્ષે ચૈવાકિરચ્છંભુમથ શંભુરથો હરિઃ

જલક્રીડૈવમભવદથ ચર્ષિગણાન્તરે ।
જલક્રીડાસંભ્રમેણ વિસ્રસ્તજટબન્ધનાઃ

અથ સંભ્રમતાં તેષામન્યોન્યજટબન્ધનમ્ ।
ઇતરે તરબદ્ધ્વાસુ જટાસુ ચ મુનીશ્વરાઃ

શક્તિમન્તો ઽશક્તિમત આકર્ષન્તિ ચ સવ્યથમ્ ।
પાતયન્તો ઽન્યતશ્ચાપિ ક્ત્રોશન્તો રુદતસ્તથા

એવં પ્રવૃત્તે તુમુલે સંભૂતે તોયકર્મણિ ।
આકાશે વાનરેશસ્તુ નનર્ત ચ નનાદ ચ

વિપઞ્ચીં વાદયન્વાદ્યં લલિતાં ગીતિમુજ્જગૌ ।
સુગીત્યા લલિતા યાસ્તુ આગાયત વિધા દશ

શુશ્રાવ ગીતિં મધુરાં શઙ્કરો લોકભાવતઃ ।
સ્વયં ગાતું હિ લલિતં મન્દંમન્દં પ્રચક્રમે

સ્વયં ગાયતિ દેવેશે વિશ્રામં ગલદેશિકમ્ ।
સ્વરં ધ્રુવં સમાદાય સર્વલક્ષણસંયુતમ્

સ્વધારામૃતસંયુક્તં ગાનેનૈવમપોનયન્ ।
વાસુદેવો મર્દલં ચ કરાભ્યામપ્યવાદયત્

અમ્બુજાઙ્ગશ્ચતુર્વક્રસ્તુંબુરુર્મુખરો બભૌ ।
તાનકા ગૌતમાદ્યાસ્તુ ગયકો વાયુજો ઽભવત્

ગાયકે મધુરં ગીતં હનૂમતિ કપીશ્વરે ।
મ્લાનમલ્માનમભવત્કૃશાઃ પુષ્ટાસ્તદાભવન્

સ્વાં સ્વાં ગીતિમતઃ સર્વે તિરસ્કૃત્યૈવ મૂર્ચ્છિતા ।
તૂષ્ણીભૂતં સમભવદ્દેવર્ષિગણદાનવમ્

એકઃ સ હનુમાન્ ગાતા શ્રોતારઃ સર્વ એવ તે ।
મધ્યાહ્નકાલે વિતતે ગાયમાને હનૂમતિ ।
સ્વસ્વવાહ નમારુહ્ય નિર્ગતાઃ સર્વદેવતાઃ

ગાનપ્રિયો મહેશસ્તુ જગ્રાહ પ્લવગેશ્વરમ્ ।
પ્લવગ ત્વં મયાજ્ઞપ્તો નિઃશઙ્કો વૃષમારુહ

મમ ચાભિમુખો ભૂત્વા ગાયસ્વાનેકગાયનમ્ ।
અથાહ કપિશાર્દૂલો ભગવન્તં મહેશ્વરમ્

વૃષભારોહસામર્થ્યં તવ નાન્યસ્ય વિદ્યતે ષ ॥
તવ વાહનમારુહ્ય પાતકી સ્યામહં વિભો

મામેવારુહ દેવેશ વિહૄઙ્ગઃ શિવધારણઃ ।
તવ ચાભિમુખં ગાનં કરિષ્યામિ વિલોકય

અથેશ્વરો હનૂમન્તમારુરોહ યથા વૃષમ્ ।
આરૂઢે શઙ્કરે દેવે હનુમત્કન્ધરાં શિવઃ

છિત્વા ત્વચં પરાવૃત્ય સુખં ગાયતિ પૂર્વવત્ ।
શૃણ્વન્ગીતિસુધાં શંભુર્ગૌન્ત મસ્ય ગૃહં તતઃ

સર્વે ચાપ્યાગતાસ્તત્ર દેવર્ષિગણદાનવાઃ ।
પૂજિતા ગૌતમેનાથ ભોજનાવસરે સતિ

યચ્છુષ્કં દારુસંભૂતં ગૃહો પકરણાદિકમ્ ।
પ્રરૂઢમભવત્સર્વં ગાયમાને હનૂમતિ

તસ્મિન્ગાને સમસ્તાનાં ચિત્રં દૃષ્ટિરતિષ્ટત

દ્વિબાહુરીશસ્ય પદાભિવં દનઃ સમસ્તગાત્રાભરણોપપન્નઃ ।
પ્રસન્નમૂર્તિસ્તરુણઃ સુમધ્યે વિન્યસ્તમૂર્દ્ધ્વાઞ્જલિભિઃ શિરોભિઃ

શિરઃ કરાભ્યાં પરિગૃહ્ય શઙ્કરો હનૂમતઃ પૂર્વમુખં ચકાર ।
પદ્માસનાસીનહનૂમતોંઽજલૌ નિધાય પાદં ત્વપરં મુખે ચ

પાદાઙ્ગુલીભ્યામથ નાસિકાં વિભુઃ સ્નેહેન જગ્રાહ ચ મન્દમન્દમ્ ।
સ્કન્ધે મુખે ત્વંસતલે ચ કણ્ઠે વક્ષસ્થલે ચ સ્તનમધ્યમે હૃદિ

તતશ્ચ કુક્ષાવથ નાભિમણ્ડલં પાદં દ્વિતીયં વિદધાતિ ચાઞ્જલૌ ।
શિરો ગૃહીત્વાવનમય્ય શઙ્કરઃ પસ્પર્શ પૃષ્ઠં ચિબુકેન સો ઽધ્વનિ

હારં ચ મુક્તાપરિકલ્પિતં શિવો હનૂમતઃ કણ્ઠગતં ચકાર

અથ વિષ્ણુર્મહેશાનમિહ વચનમુક્તવાન્ ।
હનૂમતા સમો નાસ્તિ કૃત્સ્નબ્રહ્માણ્ડમણ્ડલે

શ્રુતિદેવાદ્યગમ્યં હિ પદં તવ કપિસ્થિતમ્ ।
સર્વોપનિષદવ્યક્તં ત્વત્પદં કપિસર્વયુક્

યમાદિસાધનૈર્ંયોગૈર્ન ક્ષણં તે પદં સ્થિરમ્ ।
મહાયોગિહૃદંભોજે પરં સ્વસ્થં હનૂમતિ

વર્ષકોટિસહસ્રં તુ સહસ્રાબ્દૈરથાન્વહમ્ ।
ભક્ત્યા સંપૂજિતો ઽપીશ પાદો નો દર્શિતસ્ત્વયા

લોકે વાદો હિ સુમહાઞ્છંભુર્નારાયણપ્રિયઃ ।
હરિપ્રિયસ્તથા શંભુર્ન તાદૃગ્ભાગ્યમસ્તિ મે

તચ્છ્રુત્વા વચનં શંભુર્વિષ્ણોઃ પ્રાહ મુદાન્વિતઃ ।
ન ત્વયા સદૃશો મહ્યં પ્રિયો ઽન્યો ઽસ્તિ હરે ક્વચિત્

પાર્વતી વા ત્વયા તુલ્યા વર્તતે નૈવ ભિદ્યતે ।
અથ દેવાય મહતે ગૌતમઃ પ્રાણિપત્ય ચ

વ્યજિજ્ઞપદમેયાત્મજ્દેવૈર્હિ કરુણાનિધે ।
મધ્યાહ્નો ઽયં વ્યતિક્રાન્તો ભુક્તિવેલાખિલસ્ય ચ

અથાચમ્ય મહાદેવો વિષ્ણુના સહિતો વિભુઃ ।
પ્રવિશ્ય ગૌતમગૃહં ભોજનાયોપચક્રમે

રત્નાઙ્ગુલીયૈરથનૂપુરાભ્યાં દુકૂલબન્ધેન તડિત્સુકાઞ્ચ્યા ।
હારૈરનેકૈરથ કણ્ઠનિષ્કયજ્ઞોપવીતોત્તરવાસસી ચ

વિલંબિચઞ્ચન્મણિકુણ્ડલેન સુપુષ્પધંમિલ્લવરેણ ચૈવ ।
પઞ્ચાઙ્ગગન્ધસ્ય વિલેપનેન બાહ્વઙ્ગદૈઃ કઙ્કણકાઙ્ગુલીયૈઃ

અથો વિભૂષિતઃ શિવો નિવિષ્ટ ઉત્તમાસને ।
સ્વસંમુખં હરિં તથા ન્યવેશયદ્વરાસને

દેવશ્રેષ્ઠૌ હરીશૌ તાવન્યોન્યાભિમુખસ્થિતૌ ।
સુવર્ણભાજનસ્થાન્નં દદૌ ભક્ત્યા સ ગૌતમઃ

ત્રિંશત્પ્રભેદાન્ભક્ષ્યાંસ્તુ પાયસં ચ ચતુર્વિધમ્ ।
સુપક્વં પાકજાતં ચ કલ્પિતં યચ્છતદ્વયમ્

અપક્કં મિશ્રકં તદ્વત્ત્રિંશતં પરિકલ્પિતમ્ ।
શતં શતં સુકન્દાનાં શાકાનાં ચ પ્રકલ્પિતમ્

પઞ્ચવિંશતિધા સર્પિઃસંસ્કૃતં વ્યઞ્જનં તથા ।
શર્કરાદ્યં તથા ચૂતમોચાખર્જૂરદાડિમમ્

દ્રાક્ષેક્ષુનાગરઙ્ગં ચ મિષ્ટં પક્વં ફલોત્કરમ્ ।
પ્રિયાલક્રઞ્જમ્બુફલં વિકઙ્કતફલં તથા

એવમાદીનિ ચાન્યાનિ દ્રવ્યાણીશે સમર્પ્ય ચ ।
દત્ત્વાપોશાનકં વિપ્રો ભુઞ્જધ્વમિતિ ચાબ્રવીત્

ભુઞ્જાનૈષુ ચ સર્વેષુ વ્યજનં સૂક્ષ્મવિસ્તૃતમ્ ।
ગૌતમઃ સ્વયમાદાય શિવવિષ્ણૂ અવીજયત્

પરિહાસમથો કર્તુમિયેષ પરમેશ્વરઃ ।
પશ્ય વિષ્ણો હનૂમન્તં કથં ભુઙ્ક્તે સ વાનરઃ

વાનરં પશ્યતિ હરૌ મણ્ડકં વિષ્ણુભાજને ।
ચક્ષેપ મુનિસંષેષુ પશ્યત્સ્વપિ મહેશ્વરઃ

હનૂમતે દત્તવાંશ્ચ સ્વોચ્છિષ્ટં પાયસાદિકમ્ ।
ત્વદુચ્છિષ્ટભોજ્યં તુ તવૈવ વચનાદ્વિભો

અનર્હં મમ નૈવેદ્યં પત્રં પુષ્પં ફલાદિકમ્ ।
મહ્યં નિવેદ્ય સકલં કૂપ એવ વિનિઃક્ષિપેત્

અભુક્તે ત્વર્દ્વઞ્ચો નૂનં ભુક્તે ચાપિ કૃપા તવ ।
બાણલિઙ્ગે સ્વયંભૂતે ચન્દ્રકાન્તે હૃદિ સ્થિતે

ચાન્દ્રાયણ સમં જ્ઞેયં શમ્ભોર્નૈવેદ્યભક્ષણમ્ ।
ભુક્તિવેલેયમધુના તદ્વૈરસ્યં કથાન્તરાત્

ભુક્ત્વા તુ કકથયિષ્યામિ નિર્વિશઙ્કં વિભુઙ્ક્ષ્વ તત્ ।
અથાસૌ જલસંસ્કારં કૃતવાન્ ગૌતમો મુનિઃ

આરક્તસુસ્નિગન્ધસુસૂક્ષ્મગાત્રાનનેકધાધૌતસુશોભિતાઙ્ગાન્ ।
તડાગતોયૈઃ કતબીજઘર્ષિતૈર્વિશૌધિતૈસ્તૈઃ કરકાનપૂરયત્

નદ્યાઃ સૈકતવેદિકાં નવતરાં સંછાદ્ય સૂક્ષ્માંબરૈઃ,શુદ્ધ્વૈઃ શ્વેતતરૈરથોપરિ ઘટાંસ્તોયેન પૂર્ણાન્ક્ષિપેત્ ।
લિપ્ત્વા નાલકજાતિમાસ્તપુટકં તત્કૌલકં કારિકાચૂર્ણં ચન્દનચન્દ્રરશ્મિવિશદાં માલાં પુટાન્તં ક્ષિપેત્ ।
યામસ્યાપિ પુનશ્ચ વારિવસનેનાશોધ્ય કુમ્ભેન તઞ્ચન્દ્પ્રન્થિમથો નિધાય બકુલં ક્ષિપ્ત્વા તથા પાટલમ્

શેફઆલીસ્તબકમથો જલં ચ તત્ર,વિન્યસ્ય પ્રથમત એવ તોયશુદ્ધિમ્ ।
કૃત્વાથો મૃદુતરં સૂક્ષ્મવસ્ત્રખણ્ડેનાવેષ્ટેત્સૃણિકમુખં ચ સૂક્ષ્મચન્દ્રમ્

અનાતપપ્રદેશે તુ નિધાય કરકાનથ ।
મન્દવાતસમોપેતે સૂક્ષ્મવ્યજનવીજેતે

સિંચેચ્છીતૈર્જલૈશ્ચાપિ વાસિતૈઃ સૃણિકામપિ ।
સંસ્કૃતાઃ સ્વાયતાસ્તત્ર નરા નાર્યો ઽથવા નૃપાઃ

તત્કન્યા વા ક્ષાલિતાઙ્ગા ધૌતપાદાઃસુવાસસઃ ।
મધુર્પિગમનિર્યાસમસાંદ્રમગુરૂદ્ભવમ્

બાહુમૂલે ચ કણ્ઠે ચ વિલિપ્યાસાંદ્રમેવ ચ ।
મસ્તકે જાપકં ન્યસ્ય પઞ્ચગન્ધવિલેપનમ્

પુષ્પનદ્ધ્વસુકેશાસ્તુ તાઃ શુભાઃ સ્યુઃ સુનિર્મલાઃ ।
એવમેવાર્ચિતા નાર્ય આપ્તકુઙ્કુમવિગ્રહાઃ

યુવત્યશ્ચારુસર્વાઙ્ગ્યો નિતરાં ભૂષણૈરપિ ।
એતાદૃગ્વનિતાભિર્વા નરૈર્વા દાપયેજ્જલમ્

તે ઽપિ પ્રાદાનસમયે સૂક્ષ્મવસ્ત્રાલ્પવેષ્ટનમ્ ।
અથવામકરે ન્યસ્ય કરકં પ્રેક્ષ્ય તત્ર હિ

દોરિકાન્યસ્તમુન્મુચ્ય તતસ્તોયં પ્રદાપયેત્ ।
એવં સ કારયામાસ ગૌતમો ભગવાન્મુનિઃ

મહેશાદિષુ સર્વેષુ ભુક્તવત્સુ મહાત્મસુ ।
પ્રક્ષાલિતાઙ્ઘ્રિહસ્તેષુ ગન્ધોદ્વર્તિતપાણિષુ

ઉઞ્ચાસનસમાસીને દેવદેવે મહેશ્વરે ।
અથ નીચસમાસીનાદેવાઃ સર્ષિગણાસ્તથા

મણિપાત્રેષુ સંવેષ્ટ્થ પૂગખણ્ડાન્સુધૂપિતાન્ ।
અકોણાન્વર્તુલાન્સ્થૂલાનસૂક્ષ્માનકૃશાનપિ

શ્વેતપત્રાણિ સંશોધ્ય ક્ષિપ્ત્વા કર્પૂરખણ્ડકમ્ ।
ચૂર્ણં ચ શઙ્કરાયાથ નિવેદયતિ ગૌતમે

ગૃહાણ દેવ તાંબૂલમિત્યુક્તવચને મુનૌ ।
કપે ગૃહાણ તાંબૂલં પ્રયચ્છ મમ ખણ્ડકાન્

ઉવાચ વાનરો નાસ્તિ મમ શુદ્ધિર્મહેશ્વર ।
અનેકફલભોક્તૃઆત્વાદ્વાનરસ્તુ કથં શુચિઃ

તચ્છ્રુત્વા તુ વિરૂપાક્ષાઃ પ્રાહ વાનરસત્તમમ્ ।
મદ્વાક્યાદખિલં શુદ્ધ્યેન્મદ્વાક્યાદમૃતં વિષમ્

મદ્વાક્યાદખિલા વેદા મદ્વાક્યાદ્દેવતાદયઃ ।
મદ્વાઙ્ક્યાદ્ધ્વર્મવિજ્ઞાનં મદ્વાક્યાન્મોક્ષ ઉચ્યતે

પુરાણાન્યાગમાશ્ચૈવ સ્મૃતયો મમ વાક્યતઃ ।
અતો ગૃહાણ તાંબૂલં મમ દેહિ સુખણ્ડકાન્

હરિર્વામકરેણાધાત્તાંબૂલં પૂગખણ્ડકમ્ ।
તતતઃ પત્રાણિ સંગૃહ્ય તસ્મૈ ખણ્ડાન્સમર્પયત્

કર્પૂરમગ્રતો દત્તં ગૃહીત્વાભક્ષયચ્છિવઃ ।
દેવે તુ કૃતતાંબૂલે પાર્વતી મન્દરાચલાત્

જયાવિજયયોર્હસ્તં ગૃહીત્વાયાન્મુનેર્ગૃહમ્ ।
દેવપાદૌ તતો નત્વા વિનમ્રવદનાભવત્

ઉન્નમય્ય મુખિ તસ્યા ઇદમાહ ત્રિલોચનઃ ।
ત્વદર્થં દેવદેવેશિ અપરાધઃ કૃતો મયા

યત્ત્વાં વિહાય ભુક્તં હિ તથાન્યચ્છૃણુ સુંદરિ ।
યત્ત્વાં સ્વમન્દિરે ત્યક્ત્વા મહદેનો મયા કૃતમ્

ક્ષન્તુમર્હસિ દેવેશિ ત્યક્તકોપા વિલોકય ।
ન બભાષે ઽપ્યેવમુક્તા સારુન્ધત્યા વિનિર્યયૌ

નિર્ગચ્છન્તીં મુનિર્જ્ઞાત્વા દણ્ડવત્પ્રણનામ હ ।
અથોવાચ શિવા તં ચગૌતમ ત્વં કિમિચ્છસિ

અથાહ ગૌતમો દેવીં પાર્વતીં પ્રેક્ષ્ય સસ્મિતામ્ ।
કૃતકૃત્યો ભવેયં વૈ ભુક્તાયાં મદ્ગૃહે ત્વયિ

તતઃ પ્રાહ શિવા વિપ્રં ગૌતમં રચિતાઞ્જલિમ્ ।
ભોક્ષ્યામિ ત્વદ્ગૃહે વિપ્ર શઙ્કરાનુમતેન વૈ

અથ ગત્વા શિવં વિંશે લબ્ધાનુજ્ઞસ્ત્વરાગતઃ ।
ભોજયામાસ ગિરિજાં દેવીં ચારુન્ધતીં તથા

ભુક્ત્વાથ પાર્વતી સર્વગન્ધપુષ્પાદ્યલઙ્કૃતા ।
સહાનુ ચરકન્યાભિઃ સહસ્રાભિર્હરં યયૌ

અથાહર્ શકરો દેવી ગચ્છ ગૌતમમન્દિરમ્ ।
સંધ્યોપાસ્તિમહં કૃત્વા હ્યાગમિષ્યે તવાન્તિકમ્

ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ દેવી ગૌતમસ્યૈવ મદિરમ્ ।
સંધ્યાવદનકામાસ્તુ સર્વ એવ વિનિર્ગતાઃ

કૃતસંધ્યાસ્તડાગે તુ મહેશાદ્યાશ્ચ કૃત્સ્નશઃ ।
અથોત્તરમુખઃ શંભુર્ન્યાસ કૃત્વા જજાપ હ

અથ વિષ્ણુર્મહાતેજા મહેશમિદમબ્રવીત્ ।
સર્વૈર્નમસ્યતે યસ્તુ સર્વૈરેવ સમર્ચ્યતે

હૂયતં સર્વયજ્ઞેષુ સ ભવાન્કિં જપિષ્યતિ ।
રચિતાઞ્જલયઃ સર્વે ત્વામેવૈકમુપાસિતે

સ ભવાન્દેવદેવેશઃ કસ્મૈ વિરચિતાઞ્જલિઃ ।
નમસ્કારાદિપુણ્યાનાં ફલદસ્ત્વં મહેશ્વરર

તવ કઃ ફલદો વન્દ્યઃ કો વા ત્વત્તો ઽધિકો વદ ।
તચ્છ્રુત્વા શઙ્કરઃ પ્રાહ દેવદેવં જનાર્દનમ્

ધ્યાયે ન કિઞ્ચિદ્ગોવિન્દનમસ્યે હ ન કિઞ્ચન ।
કિન્તુ નાસ્તિકજન્તૂનાં પ્રવૃત્ત્યર્થમિદં મયા

દર્શનીયં હરે ચૈતદન્યથા પાપકારિણઃ ।
તસ્માલ્લોકોપકારાર્થમિદં સર્વં કૃતં મયા

ઓમિત્યુક્ત્વા હરિરથ તં નત્વા સમતિષ્ટત ।
અથ તે ગૌતમગૃહં પ્રાપ્તા દેવર્ષયસ્તદા

સર્વે પૂજામથો ચક્રુર્દેવદેવાય શૂલિને ।
દેવો હનૂમતા સાર્દ્ધ્વં ગાયન્નાસ્તે મુનીશ્વર

પઞ્ચાક્ષરીં મહાવિદ્યાં સર્વે એવ તદાજપન્ ।
હનુમત્કરમાલંબ્ય દેવાભ્યાં સંગતો હરઃ

એકશય્યાસમાંસીનૌ તાવુભૌ દેવદંપતી ।
ગાયન્નાસ્તે ચ હનુમાંસ્તુંબુરુપ્રમુખાસ્તથા

નાનાવિધવિલાસાંશ્ચ ચકાર પરમેશ્વરઃ ।
આહૂય પાર્વતીમીશ ઇદં વાક્યમુવાચ હ

રચયિષ્યામિ ધંમિલ્લમેહિ મત્પુરતઃ શુભે ।
દેવ્યાહ ન ચ યુક્તં તદ્ભર્ત્ત્રા શુશ્રૂષણં સ્ત્રિયઃ

કેશપ્રસાધનકૃતાવનર્થાન્તરમાપતેત્ ।
કેશપ્રસાધને દેવ તત્ત્વં સર્વં ન ચેપ્સિતમ્

અથ બન્ધેકૃતે પશ્ચાદંસપ્રાન્તપ્રમાર્જનમ્ ।
તતશ્ચરમસંલગ્ન કેશપુષ્પાદિમાર્જનમ્

એતસ્મિન્વર્તમાને તુ મહાત્માનો યદાગમન્ ।
તદા કિમુત્તરં વાચ્યં તવ દેવાદિવન્દિત

નાયાન્તિ ચેદથ વિભો ભીતિર્નાશમુપૈષ્યતિ ।
એવં હિ ભાષમાણાં તાં કરેણાકૃષ્ય શઙ્કરઃ

સ્વોર્વોઃ સંસ્થાપયિત્વૈવ વિસ્રસ્ય કચબન્ધનમ્ ।
વિભજ્ય ચ કરાભ્યાં સ પ્રસસાર નખૈરપિ

વિષ્ણુદત્તાં પારિજાતસ્રજં કચગતામપિ ।
કૃત્વા ધંમિલ્લમકરોદથ માલાં કરાગતામ્

મલ્લિકાસ્રજમાદાય બબન્ધ કચબન્ધને ।
કલ્પપ્રસૂનમાલાં ચ બ્રહ્મદત્તાં મહેશ્વરઃ

પાર્વતીવસને ગૂઢગન્ધાઢ્યે ચ સમાદદાત્ ।
અથાંસપૃષ્ઠ સંલગ્નમાર્જનં કૃતવાન્ વિભુઃ

શ્લથન્નીવેરધો દેવ્યા વસ્ત્રવેષ્ટાદધોગતઃ ।
કિમિદં દેવિ ચેત્યુક્ત્વા નીવીબન્ધં ચકાર હ

નાસાભૂષણમેતત્તે સત્યમેવ વદામિ તે ।
તતઃ પ્રાહ શિવા શંભું સ્મિત્વા પર્વતનન્દિની

અહો ત્વન્મન્દિરે શંભો સર્વવસ્તુ સમૃદ્ધિમત્ ।
પૂર્વમેવ મયા સર્વં જ્ઞાતપ્રાયમભૂત્કિલ

સર્વદ્રવિણસંપત્તિર્ભૂષણૈખગમ્યતે ।
શિરો વિભૂષિતં દેવ બ્રહ્મશીર્ષસ્ય માલયા

નરકસ્ય તથા માલા વક્ષસ્થલવિભૂણમ્ ।
શેષશ્ચ વાસુકિશ્ચૈવ સવિષૌ તવ કઙ્કણૌ

દિશોંઽબરં જટાઃ કેશા ભસિત ચાઙ્ગરાગકમ્ ।
મહોક્ષો વાહનં ગોત્રં કુલં ચાજ્ઞાતમેવ ચ

જ્ઞાયેતે પિતરૌ નૈવ વિરૂપાક્ષં તથા વપુઃ ।
એવં વદન્તીં ગિરિજાં વિષ્ણુઃ પ્રાહાતિકોપનઃ

કિમર્થં નિન્દસેદેવિ દેવદેવં જગત્પતિમ્ ।
દુષ્પ્રાણા ન પ્રિયા ભદ્રે તવ નૂનમસંયમાત્

યત્રેશનિન્દનં ભદ્રે તત્ર નો મરણવ્રતમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વાથ નખાભ્યાં હિ હરિશ્છેત્તું શિરો ગતઃ

મહેશસ્તત્કરં ગૃહ્ય પ્રાહ મા સાહસં કૃથાઃ ।
પાર્વતીવચનં સર્વં પ્રિયં મમ ન ચાપ્રિયમ્

મમાપ્રિયં હૃષીકેશ કર્તું યત્કિઞ્ચિદિષ્યતે ।
ઓમિત્યુક્ત્વાથ ભગવાંસ્તૂષ્ણીંભૂતો ઽભવદ્ધ્વરિઃ

હનુમાનથ દેવાય વ્યજ્ઞાપયદિદં વચઃ ।
અર્થયામિ વિનિષ્કામં મમ પૂજાવ્રતં તથા

પૂજાર્થમપ્યહં ગચ્છે મામનુજ્ઞાતુમર્હસિ ।
તચ્છ્રત્વા શઙ્કરો દેવઃ સ્મિત્વા પ્રાહ વપીશ્વરમ્

કસ્ય પૂજા ક્વ વા પૂજા કિં પુષ્પં કિં દલં વદ ।
કો ગુરુઃ કશ્ચ મન્ત્રસ્તે કીદૃશં પૂજન તથા

એવં વદતિ દેવૈશે હનુમાન્નીતિસંયુતઃ ।
વેપમાનસમસ્તાઙ્ગ સ્તોતુમેવં પ્રચક્રમે

નમો દેવાય મહતે શઙ્કરાયામિતાત્મને ।
યોરિને યોગધાત્રે ચ યોગિનાં ગુરવે નમઃ

યોગગમ્યાય દેવાય જ્ઞાનિનાં પતયે નમઃ ।
વેદાનાં પતયે તુભ્યં દેવાનાં પતયે નમઃ

ધ્યાનાય ધ્યાનગમ્યાય ધ્યાતૄણાં ગુરવે નમઃ ।
અષ્ટમૂર્તે નમસ્તુભ્યં પશૂનાં પતયે નમઃ

અંબકાય ત્રિનેત્રાય સોમસૂર્યાગ્નિચક્ષુષે ।
સુભૃઙ્ગરાજધત્તૂરદ્રોણપુષ્પપ્રિયસ્ય તે

બૃહતીપૂગ પુન્નાગચપકાદિપ્રિયાય ચ ।
નમસ્તે ઽસ્તુ નમસ્તે ઽસ્તુ ભૂય એવ નમોનમઃ

શિવો હરિમથ પ્રાહ મા ભૈષીર્વદ મે ઽખિલમ્ ।
તતસ્ત્યક્ત્વા ભયં પ્રાહ હનુમાન્ વાક્યકોવિદઃ

શિવલિઙ્ગાર્ચનં કાર્યં ભસ્મોદ્ધ્વૂલિતદેહિના ।
દિવા સંપાદિતૈસ્તૈયૈઃ પુષ્પાદ્યૈરપિ તાદૃશૈઃ

દેવ વિજ્ઞાપયિષ્યામિ શિવપૂજવિધિં શુભમ્ ।
સાયઙ્કાલે તુ સંપ્રાપ્તે અશિરઃસ્નાનમાચરેત્

ક્ષાલિતં વસનં શુષ્કં ધૃત્વાચમ્ય ત્રિરન્યધીઃ ।
અથ ભસ્મ સમાદાય આગ્નેયં સ્નાનમાચરેત્

પ્રણવેન સમામન્ત્ર્ય અષ્ટવારમથાંપિ વા ।
પઞ્ચાક્ષરેણ મન્ત્રેણ નામ્ના વા યેન કેનચિત્

સપ્તાભિમન્ત્રિતં ભસ્મ દર્ભપાણિઃ સમાહરેત્ ।
ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનામુક્ત્વા શિરસિપાતયેત્

તત્પુરુષાય વિદ્મહે મુખે ભસ્મ પ્રસેચયેત્ ।
અઘોરેભ્યો ઽથ ઘોરેભ્યો ભસ્મ વક્ષસિ નિક્ષિપેત્

વામદેવય નમઃ ઇતિ ગુહ્યસ્થાને વિનિક્ષિપેત્ ।
સદ્યોજાતં પ્રપદ્યામિ નિક્ષિપેદથ પાદયોઃ

ઉદ્ધ્વૂલયેત્સમસ્તાઙ્ગં પ્રણવેન વિચક્ષણાઃ ।
ત્રૈવર્ણિકાનામુદિતઋ સ્નાનાદિવિધિરુત્તમઃ

શૂદ્રાદીનાં પ્રવક્ષ્યામિ યદુક્તં ગુરુણા તથો ।
શિવેતિ પદમુઞ્ચાર્ય ભસ્મ સંમન્ત્રયેત્સુધીઃ

સપ્ત વારમથાદાય શિવાયેતિ શિરસ્યથ ।
શઙ્કરાય મુખે પ્રોક્તં સર્વજ્ઞાય હૃદિ ક્ષિપેત્

સ્થાણવે નમ ઇત્યુક્ત્વા મુખે ચાપિ સ્વયંભુવે ।
ઉચ્ચાર્ય પાદયોઃ ક્ષિપ્ત્વા ભસ્મ શુદ્ધ્વમતઃ પરમ્

નમઃ શિવાયેત્યુચ્ચાર્ય સર્વાઙ્ગોદ્ધ્વૂલનં સ્મૃતમ્ ।
પ્રક્ષાલ્ય હસ્તાવાચમ્ય દર્ભપાણિઃ સમાહિતઃ

દર્ભાભાવે સુવર્ણં સ્યાત્તદભાવે ગવાલુકાઃ ।
તદભાવે તુ દૂર્વાઃ સ્યુસ્તદભાવે તુ રાજતમ્

સંધ્યોપાસ્તિં જપં દેવ્યાઃ કૃત્વા દેવગૃહં વ્રજેત્ ।
દેવવેદીમથો વાપિ કલ્પિતં સ્થણ્ડિલં તુ વા

મૃણ્મયં કલ્પિતં શુદ્ધૂં પદ્માદિરચનાયુતમ્ ।
ચાતુર્વર્ણકરં ગૈશ્ચ શ્વેતેનૈકેન વા પુનઃ

વિચિત્રાણિ ચ પદ્માનિ સ્વસ્તિકાદિ તથૈવ ચ ।
ઉત્પલાદિગદાશઙ્ખત્રિશૂલડમરૂંસ્તથા

શરોક્તપઞ્ચપ્રાસાદં શિવલિઙ્ગમથૈવ ચ ।
સર્વકામફલં વૃક્ષં કુલકં કોલકં તથા

ષટ્કોણં ચ ત્રિકોણં ચ નવકોણમથાપિ વા ।
કોણે દ્વાદશકાન્દોલાપાદુકાવ્યજનાનિ ચ

ચામરચ્છત્ત્રયુગલં વિષ્ણુબ્રહ્માદિકાંસ્તથા ।
ચૂર્ણૈવિરચયેદ્વેદ્યાં ધીમાન્દેવાલયે ઽપિ વા

યત્રાપિ દેવપૂજા સ્યાત્ તત્રૈવં કલ્પયેદ્બુધઃ ।
સ્વહસ્તરચિતં મુખ્યં ક્રીતં ચૈવ તુ મધ્યમમ્

યાચિતં તુ કનિષ્ટં સ્યાદ્બલાત્કારમથો ઽધમમ્ ।
અર્હેષુ યત્ત્વનર્હેષુ બલાત્કારાત્તુ નિષ્ફલમ્

રક્તશાલિજપાશાણકલમાસિતરક્તકૈઃ ।
તન્દુલૈર્વીહિમાત્રોત્થૈઃ કણૈશ્ચૈવ યથાક્રમમ્

ઉત્તમૈર્મધ્યમૈશ્ચૈવ કનિષ્ઠૈરધમૈસ્તથા ।
પદ્માદિસ્થાપનૈરેવ તત્સમ્યગ્યાગમાચરેત્

પ્રાગુત્તરમુખો વાપિ યદિ વા પ્રાઙ્મુખો ભવેત્ ।
આસનં ચ પ્રવક્ષ્યામિ યથાદૃષ્ટં યથા શ્રુતમ્

કૌશં ચાર્મં ચૈલતલ્પે દારવં તાલપત્રકમ્ ।
કાંબલં કાઞ્ચનં ચૈવ રાજતં તામ્રમેવ ચ

ગોકરીપાર્કજૈર્વાપિ હ્યાસનં પરિકલ્પયેત્ ।
વૈયાઘ્રં રૌરવં ચૈવ હારિણ માર્ગમેવ ચ

ચાર્મં ચતુર્વિધં જ્ઞેયમથ બન્ધુકમેવ ચ ।
યથાસંભવમેતેષુ હ્યાસનં પરિકલ્પયેત્

કૃતપદ્માસનો વાપિ સ્વસ્તિકાસન એવ ચ ।
દર્ભભસ્મસમાસીનઃ પ્રાણાનાયમ્ય વાગ્યન્તઃ

તાવત્સ દેવતારૂપો ધ્યાનં ચાન્તઃ સમાચરેત્ ।
શિખાન્તે દ્વાદશાઙ્ગુલ્યે સ્થિતં સૂક્ષ્મતનું શિવમ્

અન્તશ્ચરન્તં ભૂતેષુ ગુહાયાં વિશ્વતોમુખમ્ ।
સર્વાભરણસંયુક્તમિમાદિગુણાન્વિતમ્

ધ્યાત્વા તં ધારયેઞ્ચિત્તે તદ્દીપ્ત્યા પૂરયેત્તનુમ્ ।
તયા દીપ્ત્યા શરીરસ્થં પાપં નાશમુપાગતમ્

સ્વર્ણપાદૈરસંપર્કાદ્રક્તં શ્વેતં યથા ભવેત્ ।
તદ્દ્વાદશદલાવૃત્તમષ્ટ પઞ્ચ ત્રિરેવ વા

પરિકલ્પ્યાસનં શુદ્ધવં તત્ર લિઙ્ગં નિધાય ચ ।
ગુહાસ્થિતં મહેશાનં ર્લિઙ્ગેશં ચિન્તયેત્થા

શોધિતે કલશે તોયં શોધિતં ગન્ધવાસિતમ્ ।
સુગન્ધપુષ્પં નિક્ષિપ્ય પ્રાણવેનાભિમન્ત્રિતમ્

પ્રાણાયામશ્ચ પ્રણવઃ શૂદ્રેષુ ન વિધીયતે ।
પ્રાણાયામપદે ધ્યાનં શિવેત્યોઙ્કારમન્ત્રિતમ્

ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદીનિ પૂજાદ્રવ્યાણિ યાનિ ચ ।
તાનિ સ્થાપ્ય સમીપે તુ તતઃ સંકલ્પ માચરેત્

શિવપૂજાં કરિષ્યામિ શિવતુષ્ટ્યર્થમેવ ચ ।
ઇતિ સંકલ્પયિત્વા તુ તત આવાહનાદિકમ્

કૃત્વા તુ સ્નાનપર્યન્તં તતઃ સ્નાનં પ્રકલ્પયેત્ ।
નમસ્તેત્યાદિમન્ત્રેણ શતરુદ્રવિધાનતઃ

અવિચ્છિન્ના તુ યા ધારા મુક્તિધારેતિ કીર્તિતા ।
તયા યઃ સ્નાપયેન્માંસ જપચુદ્રમુખાંશ્ચ ચા

એકવારં ત્રિવારં ચ પઞ્ચ સપ્ત નવાપિ વા ।
એકાદશ તથા વારમથૈકાદશધાન્વિતમ્

મુક્તિસ્નાનમિદં જ્ઞેયં માસં મોક્ષપ્રદાયકમ્ ।
શૈવયાવિદ્યયા સ્નાનં કેવલં પ્રણવેન વા

મૃણ્યયૈર્નાલિકેરસ્ય શકલૈશ્ચોર્મિભિસ્તથા ।
કાંસ્યેન મુક્તાશુક્ત્યા ચ પુષ્પાદિકેસરેણ વા

સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં યથાસંભવમીરિતૈઃ ।
શૃઙ્ગસ્ય ચ વિધિં વક્ષ્યે સ્નાનયોગ્યં યથા ભવેત્

પૂર્વમન્તસ્તુ સંશોધ્ય બહિરન્તસ્તુ શોધયેત્ ।
સુગ્રિગ્ધં લઘુ કૃત્વાથ નાઙ્ગં છિન્દ્યાત્કથઞ્ચન

નીચૈકદેશવિન્યસ્તદ્વારદ્રોણ્યા સુહૃત્તયા ।
કૃશાનુયુક્તં સ્નાનં તુ દેવાય પરિકલ્પયેત્

એવં ગવયશૃઙ્ગસ્ય જલપૂર્તિરથોચ્યતે ।
દ્વારે નિષિદ્ધલોહાર્દ્ધસંધિદ્વારાસમન્વિતે

યોગવક્રં નાગદણ્ડં નાગાકારં પ્રકલ્પંયેત્ ।
ફલસ્થાને તુ ચષકં દણ્ડેન સમરન્ધ્રકમ્

તત્રૈવ પાતયેત્તોયં મૂર્દ્ધ્વયન્ત્રઘટે સ્થિતમ્ ।
પાતયેદથ ચાન્યેન વામેનૈવ કરેણ વા

મુક્તિધારા કૃતા તેન પવિત્ર પાપનાશનમ્ ।
એવં સંસ્નાપ્ય દેવેશં પઞ્ચગવ્યૈસ્તથૈવ ચ

પઞ્ચામૃતૈરથ સ્નાપ્ય મધુરત્રિતયેન ચ ।
વિભૂષ્ય ભૂષણૈર્દેવં પુનઃ સ્નાપ્યમહેશ્વરમ્

શીતોપચારં કૃત્વાથ તત આચમનાદિકમ્ ।
વસ્ત્રં તથોપવીતં ચ ગન્ધદ્રવ્યકમેવ ચ

કર્પૂરમગરું ચાપિ પાટીરમથવા ભવેત્ ।
ઉભયમિશ્રિતં ચાપિ શિવલિઙ્ગં પ્રપૂજયેત્ ।
કૃત્સ્નં પીઠં ગન્ધપૂર્ણં યદ્વા વિભવસારતઃ ।
તૂષ્ણીમથોપચારં વા કાલીયં પુષ્પમેવ ચ

શ્રીપન્નમરુચિત્યાજ્યં યથાશક્તખિલં યથા ।
અનેકદ્રવ્યધૂપં ચ ગુગ્ગુલં કેવલં તથા

કપિલાઘૃતસંયુક્તં સર્વધૂપં પ્રશસ્યતે ।
ધૂપં દત્વા યથાશક્તિ કપિલાઘૃતદીપકાન્

અથવા પૂજામાત્રેણ દીપાન્દત્વોપહારકમ્ ।
નૈવેદ્યમુપપન્નં ચ દત્વા પુષ્પસમન્વિતમ્

મુખશુદ્ધિં તતઃ કૃત્વા દત્ત્વા તાંબૂલમાદરાત્ ।
પ્રદક્ષિણનમસ્કારૌ પૂજૈવં હિ સમાપ્યતે

ગીત્યઙ્ગપઞ્ચકં પશ્ચાત્તાનિ વિજ્ઞાપયામિ તે ।
ગીતિર્વાદ્યં પુરાણં ચ નૃત્યં હાસોક્તિરેવ ચ

નીરાજનં ચ પુષ્પાણામઞ્જલિશ્ચાખિલાર્પણમ્ ।
ક્ષમાપનં ચોદ્રસનં પ્રોક્તં પઞ્ચોપચારકમ્

ભૂષણં ચ તથા છત્રં ચામરવ્યજને અપિ ।
ઉપવીત ચ કૈકર્યં ષોડશાનુપચારકાન્

દ્વાત્રિંશદુપચારૈસ્તુ યઃ સમારાધયેચ્છિવમ્ ।
એકેનાહ્ના સમસ્તાનાં પાતકાનાં ક્ષયો ભવેત્

એતચ્છ્રુત્વા હનુમતો વચનં પ્રાહ શઙ્કરઃ ।
એવમેતત્કપિશ્રેષ્ઠ યુદુક્તં પૂજનં મમ

સારભૂતમહં તુભ્યમુપદેક્ષ્યામિ સાંપ્રતમ્ ।
આરાધનં યથાલિઙ્ગે વિસ્તરેણ ત્વયોદિતમ્

મત્પાદયુગલં પ્રાર્ચ્ય પૂજાફલમવાપ્નુહિ ।
તતઃ પ્રાહ કપિશ્રેષ્ઠો દેવદેવમુમાપતિમ્

ગુરિણા લિઙ્ગપૂજૈવ નિયતા પરિકલ્પિતા ।
તાં કરોમિ પુરા દેવ પશ્ચાત્ત્વત્પાદપૂજનમ્

ઇત્યુક્ત્વેશ નમસ્કૃત્ય શિવલિઙ્ગાર્ચનાય ચ ।
સરસસ્તીરમાગત્ય કૃત્વા સૈકતવેદિકામ્

તાલપત્રૈર્વિરચિતમાસનં પર્યકલ્પયત્ ।
પ્રક્ષાલ્ય પાદૌ હસ્તૌ ચ સમાચમ્ય સમાહિતઃ

ભસ્મસ્નાનમથો ચક્રે પુનરાચમ્ય વાગ્યતઃ ।
દેવવેદ્યામથો ચક્રે પદ્મં ચ સુમનોહરમ્

અનન્તરં તાલપત્રે પદ્માસનગતઃ કપિઃ ।
પ્રાણાનાયમ્ય સંન્યસ્ય શુલ્કધ્યાનસમન્વિતઃ

પ્રણમ્ય ગુરુમીશાનં જપન્નાસીદતઃ પરમ્ ।
અથ દેવાર્યનં કર્ત્તું યત્નમાસ્થિતવાન્કપિઃ

પલાશપત્રપુટકદ્વયાનીતજલં શુચિ ।
શિરઃ કમણ્ડલુગતં નિધાયાગ્નિનિમન્ત્રિતમ્

આવાહનાદિ કૃત્વાથ સ્નાનપર્યન્તમેવ ચ ।
અથ સ્નાપયિતું દેવમાદાય કરસંપુટે

કૃત્વા નિરીક્ષણં દેવપીઠં નો દૃષ્ટવાન્કપિઃ ।
લિઙ્ગમાત્રં કરગતં દૃષ્ટ્વા ભીતિસમન્વિતઃ

ઇદમાહ મહાયોગી કિંવા પાપં મયા કૃતમ્ ।
યદેતત્પીઠરહિતં શિવલિઙ્ગં કરસ્થિતમ્

મમાદ્ય મરણં સિદ્ધં ન પીઠં ચાગમિષ્યતિ ।
અથ રુદ્રં જપિષ્યામિ તદાયતિ મહેશ્વરઃ

ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા જજાપ શતરુદ્રિયમ્ ।
યદા તુ ન સમાયાતો મહેશો ઽથ કપીશ્વરઃ

રુદ્રં ન્યપાતયદ્ભૂમૌ વીરભદ્રઃ સમાગતઃ ।
કિમર્થં રુદ્યતે ભદ્ર રુદિતે કારણં વદ

તચ્છ્રુત્વા પ્રાહ હનુમાન્વીરભદ્રં મનોગતમ્ ।
પીઠહીનમિદં લિઙ્ગં પશ્ય મે પાપસંચયમ્

વીરભદ્રસ્તતઃ પ્રાહ શ્રુત્વા કપિસમીરિતમ્ ।
યદિ નાયાતિ પીઠં તે લિઙ્ગે મા સાહસં કુરુ

દાહયિષ્યામ્યહં લોકાન્યદિ નાયાતિ પીઠકમ્ ।
પશ્ય દર્શય મે લિઙ્ગં પીઠં ચાત્રાગતં ન વા

અત દૃષ્ટ્વા વીરભદ્રો લિઙ્ગે પીઠમનાગતમ્ ।
દગ્ધુકામો ઽખિલાંલ્લોકાન્વીરભદ્રઃ પ્રાતાપવાન્

અનલં ભુવિ ચિક્ષેપ ક્ષણાદ્દગ્ધા મહી તદા ।
અથ સપ્તતલાન્દગ્ધ્વા પુનરૂર્દ્ધ્વમવર્તત

પઞ્ચોર્દ્ધ્વલોકાનદહજ્જનલોકનિવાસિનઃ ।
લલાટનેત્રસંભૂતં નખેનાદાય ચાનલમ્

જંબીરફલસંકાશં કૃત્વા કરતલે વિભુઃ ।
તપઃ સત્યં ચ સંદગ્ધુમુદ્યતો ઽભૂન્મુનીશ્વરઃ

તતસ્તુ મુનયો દૃષ્ટ્વાતપોલોકનિવાસિનઃ ।
દગ્ધુકામં વીરભદ્રં ગૌતમાશ્રમમાગતાઃ

ન દૃષ્ટ્વા તત્ર દેવેશં શઙ્કરં સ્વાત્મનિ સ્થિતમ્ ।
અસ્તુવન્ભક્તિસંયુક્તાઃ સ્તોત્રૈર્વેદસમુદ્ભવૈઃ

ઓં વેદવેદ્યાય દેવાય તસ્મૈ શુદ્ધપ્રભાચિન્ત્યરૂપાય કસ્મૈ ।
બ્રહ્માદ્યધીશાય સૃષ્ટ્યાદિકર્ત્રે,વિષ્ણુપ્રિયાયાર્તિહૄન્ત્રેંઽતકર્ત્રે

નમસ્તે ઽખિલાધીશ્વરાયાંબરાય નમસ્તે ચરસ્થાવરવ્યાપકાય ।
નમો વેદગુહ્યાય ભક્તપ્રિયાય નમઃ પાકભોક્ત્રે મખેશાય તુભ્યમ્

નમસ્તે શિવાયાદિદેવાય કુર્મો નમો વ્યાલયજ્ઞોપવીતપ્રધર્ત્ને ।
નમસ્તે સુરાબિન્દુવર્ષાપનાય ત્રયીમૂર્તયે કાલકાલાય નાથ

ધરિત્રીમરુદ્વ્યોમતોયેન્દુવહ્નિપ્રભામણ્ડલાત્માષ્ટધામૂર્તિ ધર્ત્રે ।
શિવાયાશિવઘ્નાય વીરાય ભૂયાત્સદા નઃ પ્રસન્નો જગન્નાથકેજ્યઃ

કલાનાથભાલાય આત્મા મહાત્મા મનો હ્યગ્રયાનો નિરૂપ્યો ન વાગ્ભિઃ ।
જગજ્જાડ્યવિધ્વંસનોભુક્તિમુક્તિપ્રદઃ સ્તાત્પ્રસન્નઃ સદા શુદ્ધ કીર્તિઃ

યતઃ સંપ્રસૂતં જગજ્જાતમીશાત્સ્થિતં યેન રક્ષાવતા ભાવિતં ચ ।
લયં યાસ્યતે યત્ર વાચાં વિદૂરે સ વૈ નઃ પ્રસન્નો ઽસ્તુ કાલત્રયાત્મા

યદાર્દિ ચ મધ્યં તથાન્તં ન કે ઽપિ વિજાનન્તિ વિજ્ઞા અપિ સ્વાનુમાનાઃ ।
સ વૈ સર્વમૂર્તિઃ સદા નો વિભૂત્યેપ્રસન્નો ઽસ્તુ કિં જ્ઞાપયામો ઽત્ર કૃત્યમ્

એતાં સ્તુતિમથાકર્ણ્ય ભગનેત્રપ્રદઃ શિવઃ ।
વિષ્ણુમાહ મુનીનેતાનાનયસ્વ મદન્તિકમ્

અથ વિષ્ણુઃ સમાગત્ય તપોલોકનિવાસિનઃ ।
મુનીન્સાંત્વય્ય વિશ્વેશં દર્શયામાસ શઙ્કરમ્

તાનાહ શઙ્કરો વાક્યં કિમર્થં યૂયમાગતાઃ ।
તપોલોકાદ્ભૂમિલોકં મુનયો મુક્તકિલ્બિષાઃ

તચ્છ્રુત્વા શૂલિનો વાક્યં પ્રોચુસ્તે મુનિસત્તમાઃ ।
દેવ દ્વાદશલોકાનાં દૃશ્યન્તે ભસ્મરાશયઃ

સ્થિતમેકં વનમિદં પશ્ય તલ્લોકસંક્ષયમ્ ।
તચ્છ્રુત્વા ગિરિશઃ પ્રાહ તાન્મુનીનૂર્દ્ધરેતસઃ

ભૂર્લોકસ્ય તુ સંદાહે પાતાલાનાં તથૈવ ચ ।
સન્દેહો નાસ્તિ મુનયઃ સ્થિતાનાં નો રહઃસ્થલે

ઊર્દ્ધપઞ્ચકલોકાનાં દાહે સંદેહ એવ નઃ ।
કથમઙ્ગારવૃષ્ટિશ્ચ કથં નો વા મહાધ્વનિઃ

તદાકર્ણ્ય વિભોર્વાક્યં શઙ્કરસ્ય મુનીશ્વરાઃ ।
પ્રોચુઃ પ્રાઞ્જલયો દેવં બ્રહ્માદિસુરસંગતમ્

ભીતિરસ્માકમધુના વર્તતે વીરભદ્રતઃ ।
સ એવાઙ્ગાર વૃષ્ટિં ચ પિપાસુરપિબદ્વિભોઃ

દેવો ઽથ વીરમાહૂય કિં વીરેત્યબ્રવીદ્વચઃ ।
વીરો ઽપ્યાહ કપેર્લિઙ્ગે પીઠાભાવાદિદં કૃતમ્

તચ્છ્રુત્વાહ શિવો દેવો મુનીંસ્તાન્ભયવિહ્વલાન્ ।
કપેશ્ચિત્તં પરિજ્ઞાતું મયા કૃતમિદં દ્વિજાઃ

મા ભૈષ્ટ ભવતાં સૌખ્યં સદા સંપાદયામ્યહમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વા તુ યથાપૂર્વં દેવદેવઃ કૃપાનિધિઃ

દગ્ધાનપ્યખિલાંલ્લોકાન્પૂર્વતઃ શોભનાન્વિભુઃ ।
કલ્પયામાસ વિશ્વાત્મા વીરભદ્રમથાબ્રવીત્

સાધુ વત્સ યતો ભદ્રં ભક્તાનામીહસે સદા ।
તતસ્તે વિપુલા કીર્તિર્લોકે સ્થાસ્યતિ શાશ્વતી

ઇત્યુક્ત્વાલિઙ્ગ્ય શિરસિ સમાઘ્રાય મહેશ્વરઃ ।
તાંબૂલં વીરભદ્રાય દત્તવાન્પ્રીતમાનસઃ

અથાસૌ હનુમાનીપૂજનં કૃતવાન્યથા ।
સમાપ્તાયાં તુ પૂજાયાં હનુમાન્પ્રીતમાનસઃ

એકં વનચરં તત્ર ગન્ધર્વં સવિપઞ્ચકમ્ ।
દદર્શ તમથાભ્યાહ વીણા મે દીયતામિતિ

ગન્ધર્વો ઽપ્યાહ ન મયા ત્યાજ્યા વીણા પ્રિયા મમ ।
મમાપીષ્ટેહં ગન્ધર્વ વીણેત્યાહ કપીશ્વરઃ

યદા ન દત્તે ગન્ધર્વો વલ્લકીં કપયે પ્રિયામ્ ।
તદા મુષ્ટિપ્રહારેણ ગન્ધર્વઃ પાતિતઃ ક્ષિતૌ

વીણામાદાય મહતીં સ્વરતન્તુસમન્વિતામ્ ।
હનુમાન્વાનરશ્રેષ્ઠો ગાયન્પ્રાગાચ્છિવાન્તિકમ્

તતો ગાનેન મહતા પ્રસાદ્ય જગદીશ્વરમ્ ।
બૃહતીકુસુમૈઃ શુદ્ધૈર્ દેવપાદાવપૂજયત્

તતઃ પ્રસન્નો વિશ્વાત્મા મુનીનાં સન્નિધૌ તદા ।
દૈત્યાનાં દેવતાનાં ચ નૃપાણાં શઙ્કરો ઽપિ ચ

તસ્મૈ વરમથ પ્રાદાત્કલ્પાન્તં જીવિતં પુનઃ ।
સમુલ્લઙ્ઘને શક્તિં શાસ્ત્રજ્ઞત્વં બલોન્નતિમ્

એવં દત્તં વરં પ્રાપ્ય મહેશેન મહાત્મના ।
પ્રત્યક્ષં મમ વિપ્રેન્દ્ર હનુમાન્હર્ષમાગગતઃ

સમસ્તભૂષાસુ ષિતાઙ્ગઃ સ્વદીપ્તિર્મદીકૃતદેવદીપ્તિઃ ।
પ્રસન્નમૂર્તિસ્તરુણઃ શિવાંશઃ સંભાવયામાસ સમસ્તદેવાન્

આજ્ઞપ્તો હનુમાંસ્તત્ર મત્સેવાયૈ મુનીશ્વરઃ ।
મહેશેનાહમપ્યેનં શશિમૌલિમવૈમિ ચ

કિં બહૂક્તેન વિપ્રર્ષે યાદૃશો વાનરેશ્વરઃ ।
બુદ્ધૌ ન્યાયે ચ વૈ ધૈર્યે તાદૃગન્યો ઽસ્તિ ન ક્વચિત્

ઇતિ તે સર્વમાખ્યાતં ચરિતં પાપનાશનમ્ ।
પઠતાં શૃણ્વતાં ચૈવ ગચ્છ વિપ્ર યથાસુખમ્

તચ્છ્રુત્વા રામભદ્રસ્ય રઘુનાથસ્ય ધીમતઃ ।
વચનં દક્ષિણીકૃત્ય નત્વા ચાગાં યથાગતઃ

એતત્તે ઽભિહિતં વિપ્ર ચરિતં ચ હનૂમતઃ ।
સુખદં મોક્ષદં સારં કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ