Narada Purana · Chapter 1.113
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsatṛtīyāvratakathanaṃ nāma dvādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
sanātana uvāca
śṛṇu vipraṃ pravakṣyāmi caturthyāste vratānyaham /
yāni kṛtvā narā nāryo 'bhīṣṭānkāmānavāpnuyuḥ
caitramāsacaturthyāṃ tu vāsudevasvarūpiṇam /
gaṇapaṃ samyagabhyarcya dattvā kāñcanadakṣiṇām
viprāya viṣṇulokaṃ tu gaccheddevanamaskṛtaḥ /
vaiśākhasya caturthyāṃ tu prārthyaṃ saṃkarṣaṇāhvayam
gṛhasthadvijamukhyebhyaḥ śaṅkhaṃ dattvā vidhānavit /
prāpya saṃkarṣaṇaṃ lokaṃ modate bahukalpakam
jyeṣṭhamāsacaturthyāṃ tu prārcya pradyumnarūpiṇam /
phalaṃ mūlaṃ ca yuthebhyo dattvā svargaṃ labhennaraḥ
āṣāḍhasya caturthyāṃ tu saṃprapūjyāniruddhakam /
yatibhyo 'lābupātrāṇi dattvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ
caturmūrtivratānyevaṃ kṛtvā dvādaśavatsaram /
udyāpanaṃ vidhānena kartavyaṃ phalamicchatā
anyajjyeṣṭhacaturthyāṃ tu satīvratamanuttamam /
kṛtvā gaṇapatermāturloke modeta tatsamam
tathā'ṣāḍhacaturthyāṃ tu vratamanyacchubhāvaham /
rathantarāhvakalpasya hyādibhūtaṃ dinaṃ yataḥ
śraddhāpūtena manasā gaṇeśaṃ vidhinā naraḥ /
pūjayitvā labheccāpi phalaṃ devādidurgamam
śrāvaṇasya caturthyāṃ tu jāti candrodaye mune
gaṇeśāya pradadyācca hyarghyaṃ vidhividāṃvaraḥ /
lambodaraṃ caturbāhuṃ trinetraṃ raktavarṇakam
nānāratnavibhūṣāḍhyaṃ prasannāsyaṃ vicintayet /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet
naivedyaṃ modakaṃ dadyādgaṇeśaprītidāyakam /
evaṃ vrataṃ vidhāyātha bhuktvā modakameva ca
sukhaṃ svapyānniśāyāṃ tu bhūmāveva kṛtārcanaḥ /
vratasyāsya prabhāveṇa kāmānmanasi cintitān
labdhvā leke paraṃ cāpi gaṇeśapadamāpnuyāt /
nānena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye
tasmātkāryaṃ prayatnena sarvānkāmānabhīpsatā /
athāsminneva divase dūrvāgaṇapati vratam
kecidicchanti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te /
haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam
veṣṭitaṃ raktavastreṇa sarvatobhadramaṇḍale /
pūjayedraktakusumaiḥ patrikābhiśca pañcabhiḥ
bilvapatramapāmārgaṃ śamī dūrvā haripriyā /
ābhiranyaśca kusumairabhyarcya phalamodakaiḥ
ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet /
upahāraṃ prakalpyātha dadyādarghaṃ samudyate /
tataḥ saṃprārathya vighneśamūrtiṃ sopaskarāṃ mune
ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet /
kṛtvaivaṃ pañca varṣāṇi samupāsya yathāvidhi
bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet /
atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam
pūjanī yo 'tra yatnena sraggandhayavasādibhiḥ /
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śaktaśceddānamācaret
aśaktaḥ puretāṃ tu namaskṛtya visarjayet /
pañcābdaṃ vādaśābdaṃ vā ṣoḍaśābdamathāpi vā
vrataṃ kṛtvā samudyāpya dhenuṃ dadyātpayasvinīm /
prabhāveṇa vratasyāsya bhuktvā bhogānmanoramān
satkṛto devatāvṛndairgolokaṃ samavāpnuyāt /
atha śukla caturthyāṃ tu siddhavaināyakavratam
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcanam /
ekāgramānaso bhūtvā dhyāyetsiddhivināyakam
ekadantaṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ caturbhujam /
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ taptakāñcanasannibham
ekaviṃśati patrāṇi caikaviṃśatināmabhiḥ /
samarpayedbhaktiyuktastāni nāmāni vai śṛṇu
sumukhāya śamīpatraṃ gaṇādhīśāya bhṛṅgajam /
umāputrāya bailvaṃ tu dūrvāṃ gajamukhāya ca
laṃbodarāya badarīṃ dhattūraṃ harasūnave /
śūrpakarṇāya tulasīṃ vakratuṇḍāya śiṃbijam
guhāgrajāyāpāmārgamekadantāya bārhatam /
herambāya tu siṃdūraṃ catirhetre ca patrajam
sarveśvarāyāgastyasya patraṃ prītivivarddhanam /
dūrvāyugmaṃ tato gṛhya gandhapuṣpākṣatairyutam
pūjāṃ nivedayedbhaktiyukto modakapañcakam /
ācamayya namaskṛtya saṃprārthya ca visarjjayet
vināyakasya pratimāṃ haimīṃ sopaskarāṃ mune /
nivedayecca gurave dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadet
evaṃ kṛtārcano bhaktyā pañca varṣāṇi nārada /
upāsya labhate kāmānaihikāmuṣmikān śubhān
asyāṃ caturthyāṃ śaśinaṃ na paśyecca kadācana /
paśyan mithyābhiśāpa tu labhate nātra saṃśayaḥ /
atha taddoṣanāśāya mantraṃ paurāṇikaṃ paṭhet
siṃhaḥ prasenamamadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ /
sakumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ
iṣaśuklacaturthyāṃ tu kaparddīśaṃ vināyakam
pauruṣiṇa tu sūktena pūjayedupacārakaiḥ /
akāraṇānmuṣṭigatāṃstaṇḍulānsakaparddikān
viprāya baṭave dadyādgandhapuṣpārcitāya ca /
taṇḍulā vaiśvadaivatyā haradaivatyamiśritāḥ
kapardigaṇanātho 'sau prīyatāṃ taiḥ samarpitaiḥ /
caturthyāṃ kārtike kṛṣṇe karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam
strīṇāmevādhikāro 'tra tadvidhānamudīryate /
pūjayecca gaṇādhīśaṃ snātā strīsamalaṅkṛtā
tadagre pūrṇapakvānnaṃ vinyasetkarakāndaśa /
samarpya devadevāya bhaktyā prayatamānasā
devo me prīyatāmevamuccāryyātha samarpayet /
suvāsinībhyo viprebhyo yathākāmaṃ ca sādaram
tataścandrodaye rātrau dattvārghaṃ vidhipūrvakam /
bhuñjīta miṣṭamannaṃ ca vratasya paripūrtaye
yadvā kṣīreṇa karakaṃ pūrṇaṃ toyena vā mune /
sapūgākṣataratnāḍhyaṃ dvijāya pratipādayet
etatkṛtvā vrataṃ nārī ṣoḍaśadvādaśābdakam /
upāyanaṃ vidhāyātha vratametadvisarjjayet
yāvajjīvaṃ tu vā nāryā kāryyaṃ saubhāgyavāñchayā /
vratenānena sadṛśaṃ strīṇāṃ saubhāgyadāyakam
vidyate bhuvaneṣvanyattasmānnityamiti sthitiḥ /
ūrjjaśuklacaturthyāṃ tu nāgavratamudāhṛtam
prātarvrataṃ tu saṃkalpya dhenuśṛñjagalaṃ śuci /
pītvā snātvātha madhyāhne śaṅkhapālādipannagān
śeṣaṃ cāhvāmapūrvaistu pūjayedupacārakaiḥ /
kṣīreṇāpyāyanaṃ kuryādetannāgavrataṃ smṛtam
evaṅkṛte tu viprendra nṛbhirnāgavrate śubhe /
viṣāṇi naśyantyacirānna daśanti ca pannagāḥ
mārgaśuklacaturthyāṃ tu varṣaṃ yāvanmunīśvarā /
kṣapayedekabhaktena naktenātha dvitīyakam
ayācitopavāsābhyāṃ tṛtīyakacaturthake /
evaṃ krameṇa vidhivaccatvāryabdāni mānavaḥ
samāpya ca tato 'syānte vratasnāto mahāvratī /
kārayeddhemaghaṭitaṃ bhūgaṇermūṣakaṃ ratham
aśakto varṇakaireva śubhraṃ cābjaṃ supatrakam /
tasyopari ghaṭaṃ sthāpya tāmrapātreṇa saṃyutam
pūrayettaṇḍalaiḥ śubhraistasyopari gaṇeśvaram /
nyasedvastrayugācchannaṃ gandhādyaiḥ pūjayecca tam
naivedyaṃ modakaṃ kalpyaṃ gaṇeśaḥ prīyatāmiti /
jāgarairśītavādyādyaiḥ purāṇākhyānakaiścaret
prabhāte vimale snātvā homaṃ kṛtvā vidhānataḥ /'
tilavrīhiyavaśvetasurṣapājyaiḥ sakhaṇḍakaiḥ
gaṇo gaṇādhipaścaiva kūṣmāṇḍastripurāntakaḥ /
laṃbodaraikadantau ca rukmadaṃṣṭraśca vighnapaḥ
brahmā yamo 'tha varuṇaḥ somasūryahutāśanāḥ /
gandhamādī parameṣṭhītyevaṃ ṣoḍaśanāmabhiḥ
praṇavādyairṅeṃnamoṃ'taiḥ pratyekaṃ dahane hunet /
vakratuṇḍeti ṅeṃtena barmāntenāṣṭayukchatam
tato vyāhṛtibhiḥ śaktyā hutvā pūrṇāhutiṃ caret /
dikpālānpūjayitvā ca brāhmaṇānbhojayettataḥ
catutviṃśatisaṃkhyākān modakaiḥ pāyasaistathā /
savatsāṃ gāṃ tato dadyādācāryāya sadakṣiṇām
anyobhyo 'pi yathāśakti bhūyasīṃ ca tato dadet /
praṇamya dakṣiṇīkṛtya pravisṛjya dvijottamām
bandhubhiḥ saha bhuñjīta svayaṃ ca prītamānasaḥ /
etadvrataṃ naraḥ kṛtvā bhuktvā bhogānihottamān
sāyujyaṃ labhate viṣṇorgaṇeśasya prasādataḥ /
kecidvaravrataṃ nāma prāhuretasya nārada
vidhānametadevāpi phalaṃ cāpīha tatsamam /
pauṣamāsacaturthyāṃ tu vighneśaṃ prārthya bhaktitaḥ
vipraikaṃ bhojayeccaivaṃ modakairdakṣiṇāṃ dadet /
evaṃ kṛte mune bhūyādvratī saṃpattibhājanam
māghakṛṣṇacaturthyāṃ tu saṃkaṣṭavratamucyate /
tatropavāsaṃ saṃkalpya vratī niyamapūrvakam
candrodayamabhivyāpya tiṣṭhetprayatamānasaḥ /
tataścandrodaye prāpte mṛnmayaṃ gaṇanāyakam
vidhāya vinyasetpīṭhe sāyudhaṃ ca savāhanam /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ samabhyarcya vidhānataḥ
modakaṃ cāpi naivedyaṃ saguḍaṃ tilakuṭṭakam /
tator'ghyaṃ tāmraje pātre raktacandanamiśritam
sakuśaṃ ca sadūrvaṃ ca puṣpākṣatasamanvitam /
saśamīpatradadhi ca kṛtvā candrāya dāpayet
gaganārṇavamāṇikya candra dākṣāyaṇīpate /
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ gaṇeśapratirūpaka
evaṃ dattvā gaṇeśāya divyārghyaṃ pāpanāśanam /
śaktyā saṃbhojya viprāgryānsvayaṃ bhuñjīta cājñayā
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saṃkaṣṭākhyaṃ śūbhāvaham /
samṛddho dhanadhānyaiḥ syānna ca saṃkaṣṭamāpnuyāt
māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam /
tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ
naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kundapuṣpaiḥ sakuṅkumaiḥ /
raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca
dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca /
payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ
pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ /
saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ bandhubhiḥ saha
idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam /
prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā
ḍhuṇḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṇḍavrataṃ smṛtam /
lalitāvratamityanyaiḥ śāntivratamathāparaiḥ
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune /
bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddantinaḥ sadā
caturthyāṃ phaālgune māsi ḍhuṇḍhirājavrataṃ śubham /
tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ
gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ /
tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ
sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ /
dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye
yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk /
sāṃgārakā vā viprendra sā viśeṣaphalapradā
sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca /
vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0