Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 2.6

2.6.808

saṃtatirgotrajananakulānyabhijanānvayau | atha brahmavargaḥ

2.6.809

vaṃśo 'nvavāyaḥ saṃtāno varṇāḥ syurbrāhmaṇādayaḥ

2.6.810

viprakṣatriyaviṭ śūdrāścāturvarṇyamiti smṛtam

2.6.811

rājabījī rājavaṃśyo bījyastu kulasaṃbhavaḥ

2.6.812

mahākulakulīnāryasabhyasajjanasādhavaḥ

2.6.813

brahmacārī gṛhī vānaprastho bhikṣuścatuṣṭaye

2.6.814

āśramo 'strī dvijātyagrajanmabhūdevavāḍavāḥ

2.6.815

vipraśca brāhmaṇo 'sau ṣaṭkarmā yāgādibhirvṛtaḥ

2.6.816

vidvānvipaściddoṣajñaḥ sansudhīḥ kovido budhaḥ

2.6.817

dhīro manīṣī jñaḥ prājñaḥ saṃkhyāvānpaṇḍitaḥ kaviḥ

2.6.818

dhīmānsūriḥ kṛtī kṛṣṭirlabdhavarṇo vicakṣaṇaḥ

2.6.819

dūradarśī dīrghadarśī śrotriyacchāndasau samau

2.6.820

mīmāṃsako jaiminīye vedāntī brahmavādini

2.6.821

vaiśeṣike syādaulūkyaḥ saugataḥ śūnyavādini

2.6.822

naiyāyikastvakṣapādaḥ syātsyādvādika ārhakaḥ

2.6.823

cārvākalaukāyatikau satkārye sāṃkhyakāpilau

2.6.824

upādhyāyo 'dhyāpako 'tha syānniṣekādikṛdguruḥ

2.6.825

mantravyākhyākṛdācārya ādeṣṭā tvadhvare vratī

2.6.826

yaṣṭā ca yajamānaśca sa somavati dīkṣitaḥ

2.6.827

ijyāśīlo yāyajūko yajvā tu vidhineṣṭavān

2.6.828

sa gīrpatīṣṭayā sthapatiḥ somapīthī tu somapāḥ

2.6.829

sarvavedāḥ sa yeneṣṭo yāgaḥ sarvasvadakṣiṇaḥ

2.6.830

anūcānaḥ pravacane sāṅge 'dhītī gurostu yaḥ

2.6.831

labdhānujñaḥ samāvṛttaḥ sutvā tvabhiṣave kṛte

2.6.832

chātrāntevāsinau śiṣye śaikṣāḥ prāthamakalpikāḥ

2.6.833

ekabrahmavratācārā mithaḥ sabrahmacāriṇaḥ

2.6.834

satīrthyāstvekaguravaścitavānagnimagnicit

2.6.835

pāramparyopadeśe syādaitihyamitihāvyayam

2.6.836

upajñā jñānamādyaṃ syājjñātvārambha upakramaḥ

2.6.837

yajñaḥ savo 'dhvaro yāgaḥ saptatanturmakhaḥ kratuḥ

2.6.838

pāṭho homaścātithīnāṃ saparyā tarpaṇaṃ baliḥ

2.6.839

ete pañcamahāyajñā brahmayajñādināmakāḥ

2.6.840

samajyā pariṣadgoṣṭhī sabhāsamitisaṃsadaḥ

2.6.841

āsthānī klībamāsthānaṃ strīnapuṃsakayoḥ sadaḥ

2.6.842

prāgvaṃśaḥ prāg havirgehātsadasyā vidhidarśinaḥ

2.6.843

sabhāsadaḥ sabhāstārāḥ sabhyāḥ sāmājikāśca te

2.6.844

adhvaryūdgātṛhotāro yajuḥsāmargvidaḥ kramāt

2.6.845

āgnīgrādyā dhanairvāryā ṛtvijo yājakāśca te

2.6.846

vediḥ pariṣkṛtā bhumiḥ same sthaṇḍilacatvare

2.6.847

caṣālo yūpakaṭakaḥ kumbā sugahanā vṛtiḥ

2.6.848

yūpāgraṃ tarma nirmanthyadāruṇi tvaraṇirdvayoḥ

2.6.849

dakṣiṇāgnirgārhapatyāhavanīyau trayo 'gnayaḥ

2.6.850

agnitrayamidaṃ tretā praṇītaḥ saṃskṛto 'nalaḥ

2.6.851

samūhyaḥ paricāyyopacāyyāvagnau prayogiṇaḥ

2.6.852

yo gārhapatyādānīya dakṣiṇāgniḥ praṇīyate

2.6.853

tasminnānāyyo 'thāgnāyī svāhā ca hutabhukpriyā

2.6.854

ṛksāmidhenī dhāyyā ca yā syādagnisamindhane

2.6.855

gāyatrīpramukhaṃ chando havyapāke caruḥ pumān

2.6.856

āmikṣā sā śṛtoṣṇe yā kṣīre syāddadhiyogataḥ

2.6.857

dhavitraṃ vyajanaṃ tadyadracitaṃ mṛgacarmaṇā

2.6.858

pṛṣadājyaṃ sadadhyājye paramānnaṃ tu pāyasam

2.6.859

havyakavye daivapitrye anne pātraṃ sruvādikam

2.6.860

dhruvopabhṛjjuhūrnā tu sruvo bhedāḥ srucaḥ striyaḥ

2.6.861

upākṛtaḥ paśurasau yo 'bhimantrya kratau hataḥ

2.6.862

paramparākam śamanaṃ prokṣaṇaṃ ca vadhārthakam

2.6.863

vācyaliṅgāḥ pramītopasaṃpannaprokṣitā hate

2.6.864

sāṃnāyyaṃ haviragnau tu hutaṃ triṣu vaṣaṭ kṛtam

2.6.865

dīkṣānto 'vabhṛto yajñe tatkarmārhaṃ tu yajñiyam

2.6.866

triṣvatha kratukarmeṣṭaṃ pūrtaṃ khātādi karma yat

2.6.867

amṛtaṃ vighaso yajñaśeṣabhojanaśeṣayoḥ

2.6.868

tyāgo vihāpitaṃ dānamutsarjanavisarjane

2.6.869

viśrāṇanaṃ vitaraṇaṃ sparśanaṃ pratipādanam

2.6.870

prādeśanaṃ nirvapaṇamapavarjanamaṃhatiḥ

2.6.871

mrtārthaṃ tadahe dānaṃ triṣu syādaurdhvadehikam

2.6.872

pitṛdānaṃ nivāpaḥ syācchrāddhaṃ tatkarma śastrataḥ

2.6.873

anvāhāryaṃ māsikeṃ 'śo 'ṣṭamo 'hnaḥ kutapo 'striyām

2.6.874

paryeṣaṇā parīṣṭiścānveṣaṇā ca gaveṣaṇā

2.6.875

sanistvadhyeṣaṇā yāñcābhiśastiryācanārthanā

2.6.876

ṣaṭtu triṣvarghyamarghārthe pādyaṃ pādāya vāriṇi

2.6.877

kramādātithyātitheye atithyarthe 'tra sādhuni

2.6.878

syurāveśika āganturatithirnā gṛhāgate

2.6.879

prāghūrṇikaḥ prāghūṇakaścābhyutthānaṃ tu gauravam

2.6.880

pūjā namasyāpacitiḥ saparyārcārhaṇāḥ samāḥ

2.6.881

varivasyā tu śuśrūṣā paricaryāpyupāsanā

2.6.882

vrajyāṭāṭyā paryaṭanaṃ caryā tvīryāpathe sthitiḥ

2.6.883

upasparśastvācamanamatha maunamabhāṣaṇam

2.6.884

prācetasaścāadikaviḥ syānmaitrāvaruṇiśca saḥ

2.6.885

vālmīkaścātha gādheyo viśvāmitraśca kauśikaḥ

2.6.886

vyāso dvaipāyanaḥ pārāśaryaḥ satyavatīsutaḥ

2.6.887

ānupūrvī striyāṃ vāvṛtparipāṭhī anukramaḥ

2.6.888

paryāyaścātipātastu syātparyaya upātyayaḥ

2.6.889

niyamo vratamastrī taccopavāsādi puṇyakam

2.6.890

aupavastaṃ tūpavāsaḥ vivekaḥ pṛthagātmatā

2.6.891

syādbrahmavarcasaṃ vṛttādhyayanarddhirathāñjaliḥ

2.6.892

pāṭhe brahmāñjaliḥ pāṭhe vipruṣo brahmabindavaḥ

2.6.893

dhyānayogāsane brahmāsanaṃ kalpe vidhikramau

2.6.894

mukhyaḥ syātprathamaḥ kalpo 'nukalpastu tato 'dhamaḥ

2.6.895

saṃskārapūrvaṃ grahaṇaṃ syādupākaraṇaṃ śruteḥ

2.6.896

same tu pādagrahaṇamabhivādanamityubhe

2.6.897

bhikṣuḥ parivrāṭ karmandī pārāśaryapi maskarī

2.6.898

tapasvī tāpasaḥ pārikāṅkṣī vācaṃyamo muniḥ

2.6.899

tapaḥkleśasaho dānto varṇino brahmacāriṇaḥ

2.6.900

ṛṣayaḥ satyavacasaḥ snātakastvāpluto vratī

2.6.901

ye nirjitendriyagrāmā yatino yatayaśca te

2.6.902

yaḥ sthaṇḍile vratavaśācchete sthaṇḍilaśāyyasau

2.6.903

sthāṇḍilaścātha virajastamasaḥ syurdvayātigāḥ

2.6.904

pavitraḥ prayataḥ pūtaḥ pāṣaṇḍāḥ sarvaliṅginaḥ

2.6.905

pālāśo daṇḍa āṣāḍho vrate rāmbhastu vaiṇavaḥ

2.6.906

astrī kamaṇḍaluḥ kuṇḍī vratināmāsanaṃ bṛṣī

2.6.907

ajinaṃ carma kṛttiḥ strī bhaikṣaṃ bhikṣākadambakam

2.6.908

svādhyāyaḥ syājjapaḥ sutyābhiṣavaḥ savanaṃ ca sā

2.6.909

sarvainasāmapadhvaṃsi japyaṃ triṣvaghamarṣaṇam

2.6.910

darśaśca paurṇamāsaśca yāgau pakṣāntayoḥ pṛthak

2.6.911

śarīrasādhanāpekṣaṃ nityaṃ yatkarma tadyamaḥ

2.6.912

niyamastu sa yatkarma nityamāgantusādhanam

2.6.913

kṣauram tu bhadrākaraṇaṃ muṇḍanaṃ vapanaṃ triṣu

2.6.914

kakṣāpaṭī ca kaupīnaṃ śāṭī ca strīti lakṣyataḥ

2.6.915

upavītaṃ brahmasūtraṃ proddhṛte dakṣiṇe kare

2.6.916

prācīnāvītamanyasminnivītaṃ kaṇṭhalambitam

2.6.917

aṅgulyagre tīrthaṃ daivaṃ svalpāṅgulyormūle kāyam

2.6.918

madhye 'ṅguṣṭhāṅgulyoḥ pitryaṃ mūle tvaṅguṣṭhasya brāhmam

2.6.919

syādbrahmabhūyaṃ brahmatvaṃ brahmasāyujyamityapi

2.6.920

devabhūyādikaṃ tadvatk.cchaṃ sāntapanādikam

2.6.921

saṃnyāsavatyanaśane pumānprāyo 'tha vīrahā

2.6.922

naṣṭāgniḥ kuhanā lobhānmithyeryāpathakalpanā

2.6.923

vrātyaḥ saṃskārahīnaḥ syādasvādhyāyo nirākṛtiḥ

2.6.924

dharmadhvajī liṅgavṛttiravakīrṇī kṣatavrataḥ

2.6.925

supte yasminnastameti supte yasminnudeti ca

2.6.926

aṃśumānabhinirmuktābhyuditau ca yathākramam

2.6.927

parivettānujo 'nūḍhe jyeṣṭhe dāraparigrahāt

2.6.928

parivittistu tajjāyānvivāhopayamau samau

2.6.929

tathā pariṇayodvāhopayāmāḥ pāṇipīḍanam

2.6.930

vyavāyo grāmyadharmo maithunaṃ nidhuvanaṃ ratam

2.6.931

trivargodharmakāmārthaiścaturvargaḥ samokṣakaiḥ

2.6.932

sabalaistaiścaturbhadraṃ janyāḥ snigdhāḥ varasya ye | iti brahmavargaḥ

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc