Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.6

1.6.352

brāhmī tu bhāratī bhāṣā gīrvāgvāṇī sarasvatī

1.6.353

vyāhāra uktirlapitaṃ bhāṣitaṃ vacanaṃ vacaḥ
## Corrupted (or changed) speech (2), word (1), Sentence (1) ##

1.6.354

apabhraṃśo 'paśabdaḥ syācchāstre śabdastu vācakaḥ

1.6.355

tiṅ subantacayo vākyaṃ kriyā vā kārakānvitā
## Vedas (scriptures) (4), Prescribed way of life (dharme) (1) ##

1.6.356

śrutiḥ strī veda āmnāyastrayī dharmastu tadvidhiḥ
## Three vedas (listed) (1), Subsidiary vedas (vedanga) (1), Om (2) ##

1.6.357

striyāmṛk sāmayajuṣī iti vedāstrayastrayī

1.6.358

śikṣetyādi śruteraṅgamoṅkārapraṇavau samau
## History (2), Vedic accents (1), Logic (1), Ethics (1) ##

1.6.359

itihāsaḥ purāvṛttamudāttādyāstrayaḥ svarāḥ

1.6.360

ānvīkṣikī daṇḍanītistarkavidyārthaśāstrayoḥ
## Tale (1), Epic story (1), Story (2), Riddle (2) ##

1.6.361

ākhyāyikopalabdhārthā purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

1.6.362

prabandhakalpanā kathā pravahlikā prahelikā
## Social code (Dharma) (1), Compendium (2) ##

1.6.363

smṛtistu dharmasaṃhitā samāhṛtistu saṃgrahaḥ
## Poetic challenge line for completion (1), Rumor (2) ##

1.6.364

samasyā tu samāsārthā kiṃvadantī janaśrutiḥ
## News (4), Name (6), Call or summons (3), Collective call (1) ##

1.6.365

vārtā pravṛttirvṛttānta udantaḥ syādathāhvayaḥ

1.6.366

ākhyāhve abhidhānaṃ ca nāmadheyaṃ ca nāma ca

1.6.367

hūtirākāraṇāhvānaṃ saṃhūtirbahubhiḥ kṛtā
## Dispute or debate (2), Preface or introduction (2) ##

1.6.368

vivādo vyavahāraḥ syādupanyāsastu vāṅmukham
## Illustration or example (2), Oath (2), Question (3), Answer (2) ##

1.6.369

upoddhāta udāhāraḥ śapanaṃ śapathaḥ pumān

1.6.370

praśno 'nuyogaḥ pṛcchā ca prativākyottare same
## Groundless demand (2), False accusation (2), Rapture or roar (1)##

1.6.371

mithyābhiyogo 'bhyākhyānamatha mithyābhiśaṃsanam

1.6.372

abhiśāpaḥ praṇādastu śabdaḥ syādanurāgajaḥ
## Fame (3), Praise (4), Repetition (1), Shouting (2) ##

1.6.373

yaśaḥ kīrtiḥ samajñā ca stavaḥ stotraṃ stutirnutiḥ

1.6.374

āmreḍitaṃ dvistriruktamuccairghuṣṭaṃ tu ghoṣaṇā
## Trembling (of speech in stress) (1), Censure, blame or contempt (10) ##

1.6.375

kākuḥ striyāṃ vikāro yaḥ śokabhītyādibhirdhvaneḥ

1.6.376

avarṇākṣepanirvādaparīvādāpavādavat.

1.6.377

upakrośo jugupsā ca kutsā nindā ca garhaṇe
## Harsh speech (2), Reproach (1), Admonition or gossip (1) ##

1.6.378

pāruṣyamativādaḥ syād bhartsanaṃ tvapakāragīḥ

1.6.379

yaḥ saninda upālambhastatra syātparibhāṣaṇam
## Accusation (of adultery) (1), Conversation (2), Rambling (speech) (1) ##

1.6.380

tatra tvākṣāraṇā yaḥ syādākrośo maithunaṃ prati

1.6.381

syādābhāṣaṇamālāpaḥ pralāpo 'narthakaṃ vacaḥ
## repetitious speech (2), Lamentation (2) ##

1.6.382

anulāpo muhurbhāṣā vilāpaḥ paridevanam
## Quarrel (2), Familiar or confidential conversation (1) ##

1.6.383

vipralāpo virodhoktiḥ saṃlāpo bhāṣaṇaṃ mithaḥ
## Good speech (2), Denial or excuse (2), Objection (3), Cursing (3) ##(1.6.384) supralāpaḥ suvacanamapalāpastu nihnavaḥ

1.6.385

codyamākṣepābhiyogau śāpākrośau dureṣaṇā
## Sweet-talk (3), Message (2) ##

1.6.386

astrī cāṭu caṭu ślāghā premṇā mithyāvikatthanam

1.6.387

sandeśavāgvācikaṃ syādvāgbhedāstu triṣūttare
## Following adjectives of speech take appropriate genders ##
## Inauspicious (1), Auspicious (1), Very sweet (1), Proper or coherent (2) ##

1.6.388

ruśatī vāgakalyāṇī syātkalyā tu śubhātmikā

1.6.389

atyarthamadhuraṃ sāntvaṃ saṃgataṃ hṛdayaṅgamam
## Harsh (2), Obscene or crude (2), Pleasing and true (1), Contradictory (2)##

1.6.390

niṣṭhuraṃ paruṣaṃ grāmyamaślīlaṃ sūnṛtaṃ priye

1.6.391

satye 'tha saṃkulakliṣṭe parasparaparāhate
## Slurred (1), Fast (1), Sputtered (1), Meaningless (1) ##

1.6.392

luptavarṇapadaṃ grastaṃ nirastaṃ tvaritoditam

1.6.393

jambūkṛtaṃ saniṣṭīvamabaddhaṃ syādanarthakam
## Inappropriate (2), Oxymoron (1), Sarcastic (2), Loving (1) ##

1.6.394

anakṣaramavācyaṃ syādāhataṃ tu mṛṣārthakam

1.6.395

solluṭhanaṃ tu sotprāsaṃ maṇitaṃ ratikūjitam
## Plain, pleasant, clear (5), Unclear or garbled (2), False (1) ##

1.6.396

śrāvyaṃ hṛdyaṃ manohāri vispaṣṭaṃ prakaṭoditam

1.6.397

atha mliṣṭamavispaṣṭaṃ vitathaṃ tvanṛtaṃ vacaḥ
## True (4)##

1.6.398

satyaṃ tathyamṛtaṃ samyagamūni triṣu tadvati
## Sound (17), (Sound of) clothes or leaves (1) ##

1.6.399

śabde ninādaninadadhvanidhvānaravasvanāḥ

1.6.400

svānanirghoṣanirhrādanādanisvānanisvanāḥ

1.6.401

āravārāvasaṃrāvavirāvā atha marmaraḥ
## (Sound of) ornaments (1), (sound of) string instruments (5), Same but louder (2) ##

1.6.402

svanite vastraparṇānāṃ bhūṣaṇānāṃ tu śiñjitam

1.6.403

nikvāṇo nikvaṇaḥ kvāṇaḥ kvaṇaḥ kvaṇanamityapi

1.6.404

vīṇāyāḥ kvaṇite prādeḥ prakvāṇaprakvaṇādayaḥ
## Uproar (2), Uproar by birds (1), Echo (2), Singing (2) ##

1.6.405

kolāhalaḥ kalakalastiraścāṃ vāśitaṃ rutam

1.6.406

strī pratiśrutpratidhvāne gītaṃ gānamime same
nāṭyavargaḥ
## The seven notes. These are respectively natural sounds of: ##
## Elephants, Cows, Goats, Peacocks, Curlews (krauncha), Horses, Cuckoos ##
## In usual notation, these are: BDECFAG ##
## Minute tone (1), Pleasing soft tone (1), Medium pitch (1), High pitch (1) ##

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc